Tổng quan nghiên cứu

Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam đã có sự tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây, với tổng doanh thu phí toàn thị trường năm 2015 ước đạt 68.688 tỷ đồng, tăng 23,45% so với năm 2014. Trong đó, doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ đạt khoảng 32.142 tỷ đồng, tăng trưởng 16,85%. Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Bảo Long (Bảo Long) là doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam, được thành lập từ năm 1995. Đến năm 2015, vốn điều lệ của Bảo Long đã tăng lên 500 tỷ đồng, gấp hơn 20 lần so với năm thành lập. Tuy nhiên, mặc dù doanh thu tăng trưởng 14% trong năm 2015, thị phần của Bảo Long lại giảm xuống còn 1,77%, đứng thứ 11 trong số 30 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, cho thấy sự cạnh tranh gay gắt và thách thức trong việc giữ vững vị thế trên thị trường.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là bộ phận kinh doanh, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng mục tiêu tăng thị phần lên 3% vào năm 2020. Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Bảo Long, tập trung vào giai đoạn từ 2016 đến 2020. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần thúc đẩy tăng trưởng doanh thu và cải thiện vị thế cạnh tranh của Bảo Long trên thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản trị nguồn nhân lực, đặc biệt tập trung vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Theo Trần Kim Dung (2015), quản trị nguồn nhân lực là hệ thống các triết lý, chính sách và hoạt động nhằm thu hút, đào tạo, phát triển và duy trì con người trong tổ chức để đạt hiệu quả tối ưu. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực được xem là khâu quan trọng trong quản trị nhân sự, bao gồm các hoạt động giáo dục, đào tạo và phát triển nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng và thái độ làm việc của nhân viên.

Mô hình phân tích đào tạo và phát triển nguồn nhân lực được xây dựng dựa trên sự liên kết giữa chiến lược tổ chức, chiến lược kinh doanh và chiến lược nguồn nhân lực. Quá trình đào tạo bao gồm các bước: xác định nhu cầu đào tạo, xây dựng chương trình và phương pháp đào tạo, tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả đào tạo. Các khái niệm chính bao gồm: nhu cầu đào tạo, chương trình đào tạo, phương pháp đào tạo, đánh giá kết quả và chi phí đào tạo.

Ngoài ra, luận văn còn tham khảo mô hình phân tích nhu cầu đào tạo qua ba cấp độ: phân tích tổ chức, phân tích tác nghiệp và phân tích nhân viên. Mỗi cấp độ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong tổ chức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thống kê, tài liệu nội bộ của Bảo Long về hoạt động kinh doanh và đào tạo trong giai đoạn 2011-2016. Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn sâu với 03 Giám đốc các đơn vị kinh doanh và 01 Giám đốc Ban Nhân sự - Đào tạo của Bảo Long nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện chương trình đào tạo.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các lãnh đạo chủ chốt và bộ phận kinh doanh tại Bảo Long, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho các ý kiến chuyên môn và thực tiễn. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp mô tả, so sánh và tổng hợp nhằm rút ra các kết luận về thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2020, tập trung vào việc đánh giá thực trạng đào tạo hiện tại và xây dựng các giải pháp phát triển nguồn nhân lực cho bộ phận kinh doanh trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

  1. Tăng trưởng nhân sự nhanh nhưng chưa đồng bộ về chất lượng: Từ năm 2011 đến tháng 6/2016, số lượng cán bộ nhân viên của Bảo Long tăng từ khoảng 198 lên 822 người, tương đương mức tăng bình quân hơn 35% mỗi năm. Trong đó, bộ phận kinh doanh chiếm 51% tổng số nhân sự. Tuy nhiên, chỉ khoảng 28,4% nhân viên kinh doanh có chứng chỉ chuyên sâu về nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ, 9,2% có chứng chỉ kỹ năng mềm, còn lại chủ yếu được đào tạo cơ bản hoặc chưa có chứng chỉ.

  2. Chương trình đào tạo hiện tại còn hạn chế: Bảo Long tổ chức 18 khóa đào tạo tập trung trong năm 2015 với tổng số 683 lượt học viên, chi phí đào tạo khoảng 1,2 tỷ đồng. Các khóa đào tạo chủ yếu tập trung vào kiến thức cơ bản và chuyên sâu về nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ, chưa chú trọng đầy đủ đến kỹ năng mềm và phát triển năng lực cá nhân. Việc đào tạo kỹ năng mềm chủ yếu do nhân viên tự học và tự bỏ chi phí.

  3. Nhu cầu đào tạo chưa được xác định chính xác: Phân tích nhu cầu đào tạo cho thấy Bảo Long chưa dự báo đầy đủ các yếu tố như tỷ lệ nghỉ việc, thuyên chuyển nhân sự, dẫn đến thiếu cơ sở xác định tiêu chuẩn và số lượng nhân viên cần đào tạo. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả của các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

  4. Áp lực cạnh tranh và chuyển dịch nhân sự: Bảo Long đang đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt trong ngành bảo hiểm phi nhân thọ, dẫn đến hiện tượng chuyển dịch nhân sự cấp cao sang các doanh nghiệp khác. Điều này gây khó khăn trong việc duy trì và phát triển đội ngũ nhân viên kinh doanh có trình độ và kinh nghiệm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc chưa xây dựng được chiến lược đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đồng bộ, chưa xác định rõ nhu cầu đào tạo dựa trên phân tích tổ chức, tác nghiệp và nhân viên. So với một số doanh nghiệp bảo hiểm lớn như Tập đoàn Bảo Việt, Bảo Long còn thiếu sự đầu tư bài bản vào bản đồ học tập, hệ thống quản lý hiệu quả làm việc và trả lương theo hiệu quả công việc.

Việc tập trung đào tạo chủ yếu vào kiến thức nghiệp vụ mà chưa chú trọng kỹ năng mềm và phát triển cá nhân khiến nhân viên kinh doanh chưa đủ năng lực cạnh tranh trong môi trường thị trường ngày càng phức tạp. Các biểu đồ về cơ cấu nhân sự theo trình độ và thâm niên cho thấy sự phân bổ chưa hợp lý, với tỷ lệ nhân viên mới chưa được đào tạo chuyên sâu còn cao.

Kết quả nghiên cứu cho thấy cần thiết phải hoàn thiện chương trình đào tạo, xây dựng chính sách đào tạo và phát triển nguồn nhân lực phù hợp với chiến lược kinh doanh của Bảo Long, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và giữ vững thị phần trên thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Xây dựng hệ thống xác định nhu cầu đào tạo bài bản: Áp dụng phân tích tổ chức, tác nghiệp và nhân viên để dự báo chính xác nhu cầu đào tạo, bao gồm số lượng, nội dung và đối tượng đào tạo. Thực hiện định kỳ hàng năm để cập nhật kịp thời các biến động nhân sự. Chủ thể thực hiện: Ban Nhân sự - Đào tạo, thời gian: ngay trong năm 2017.

  2. Hoàn thiện chương trình đào tạo đa dạng và chuyên sâu: Mở rộng nội dung đào tạo không chỉ về nghiệp vụ bảo hiểm mà còn tập trung phát triển kỹ năng mềm, kỹ năng giao tiếp, quản lý áp lực và kỹ năng bán hàng chuyên nghiệp. Kết hợp đào tạo nội bộ và hợp tác với các trung tâm đào tạo bên ngoài. Chủ thể: Ban Đào tạo phối hợp với các đối tác đào tạo, thời gian: 2017-2018.

  3. Áp dụng công nghệ đào tạo hiện đại: Sử dụng hệ thống đào tạo trực tuyến, cầu truyền hình và phần mềm quản lý đào tạo để tăng cường hiệu quả và tiết kiệm chi phí. Tạo điều kiện cho nhân viên học tập linh hoạt, phù hợp với lịch làm việc. Chủ thể: Ban Công nghệ thông tin và Ban Đào tạo, thời gian: 2017-2019.

  4. Đánh giá và đo lường hiệu quả đào tạo định kỳ: Xây dựng hệ thống đánh giá kết quả đào tạo dựa trên phản hồi của học viên, hiệu quả áp dụng kiến thức vào công việc và tác động đến kết quả kinh doanh. Sử dụng các chỉ số như tỷ lệ nhân viên đạt yêu cầu sau đào tạo, mức độ hài lòng và tỷ lệ áp dụng kiến thức. Chủ thể: Ban Nhân sự - Đào tạo, thời gian: hàng năm.

  5. Xây dựng chính sách thu hút và giữ chân nhân sự: Cải thiện chế độ đãi ngộ, tạo môi trường làm việc thân thiện, năng động và chuyên nghiệp để giảm thiểu hiện tượng chuyển dịch nhân sự. Kết hợp với kế hoạch phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho nhân viên kinh doanh. Chủ thể: Ban Lãnh đạo và Ban Nhân sự, thời gian: 2017-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp bảo hiểm: Giúp hiểu rõ vai trò chiến lược của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững doanh nghiệp.

  2. Phòng Nhân sự và Đào tạo: Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, hoàn thiện chương trình đào tạo, xác định nhu cầu đào tạo và đánh giá hiệu quả đào tạo một cách bài bản.

  3. Nhân viên kinh doanh bảo hiểm: Nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao kỹ năng chuyên môn và kỹ năng mềm, từ đó chủ động tham gia các chương trình đào tạo phù hợp để phát triển nghề nghiệp.

  4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị nguồn nhân lực: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và các giải pháp thực tiễn trong lĩnh vực đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại doanh nghiệp bảo hiểm.

Câu hỏi thường gặp

  1. Tại sao đào tạo và phát triển nguồn nhân lực lại quan trọng đối với doanh nghiệp bảo hiểm?
    Đào tạo giúp nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng mềm của nhân viên, từ đó cải thiện hiệu quả công việc và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường đầy biến động.

  2. Làm thế nào để xác định nhu cầu đào tạo chính xác?
    Cần thực hiện phân tích tổ chức, phân tích tác nghiệp và phân tích nhân viên để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, từ đó xác định đúng đối tượng, nội dung và quy mô đào tạo phù hợp.

  3. Các phương pháp đào tạo phổ biến hiện nay là gì?
    Bao gồm đào tạo tại nơi làm việc như kèm cặp, hướng dẫn tại chỗ; đào tạo tập trung trong tổ chức; đào tạo ngoài nơi làm việc tại các trung tâm hoặc trường đại học; và đào tạo trực tuyến.

  4. Làm sao đánh giá hiệu quả của chương trình đào tạo?
    Đánh giá qua phản ứng của học viên, mức độ tiếp thu kiến thức, thay đổi hành vi trong công việc và kết quả kinh doanh thực tế. Có thể sử dụng phương pháp phân tích thực nghiệm hoặc đánh giá định lượng chi phí - lợi ích.

  5. Bảo Long cần làm gì để giữ chân nhân viên kinh doanh giỏi?
    Cần xây dựng chính sách đãi ngộ cạnh tranh, tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp, có kế hoạch phát triển nghề nghiệp rõ ràng và thường xuyên tổ chức đào tạo nâng cao năng lực cho nhân viên.

Kết luận

  • Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt quyết định sự thành công và phát triển bền vững của Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Bảo Long trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.
  • Thực trạng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Bảo Long còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc xác định nhu cầu đào tạo và đa dạng hóa chương trình đào tạo.
  • Các giải pháp hoàn thiện bao gồm xây dựng hệ thống xác định nhu cầu đào tạo bài bản, hoàn thiện chương trình đào tạo đa dạng, áp dụng công nghệ đào tạo hiện đại và đánh giá hiệu quả đào tạo định kỳ.
  • Việc triển khai các giải pháp này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Ban Lãnh đạo, Ban Nhân sự - Đào tạo và các phòng ban liên quan trong giai đoạn 2017-2020.
  • Kêu gọi Ban Điều hành Bảo Long ưu tiên đầu tư và phát triển nguồn nhân lực như một chiến lược trọng tâm để nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt mục tiêu tăng thị phần lên 3% vào năm 2020.