Định Hướng Các Giải Pháp Phát Triển Nghề Mây Tre Đan Tại Huyện Sơn Tịnh, Tỉnh Quảng Ngãi

Khóa luận phân tích giải pháp phát triển nghề mây tre đan tại huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, góp phần nâng cao kinh tế địa phương.

• Trường học: Trường Đại Học Quảng Ngãi
• Chuyên ngành: Nghề Mây Tre Đan
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Nghề Mây Tre Đan Tại Huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Quảng Ngãi

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• NỘI DUNG TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.2.1. Phạm vi không gian
• 1.2.2. Phạm vi thời gian
• 1.3. Cấu trúc của khoá luận
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Tổng quan về huyện Sơn Tịnh
• 2.2. Điều kiện tự nhiên
• 2.2.1. Vị trí địa lý
• 2.2.2. Khí hậu - thời tiết
• 2.2.3. Địa hình - Đất đai
• 2.2.4. Nguồn nước
• 2.2.5. Rừng
• 2.2.6. Tài nguyên du lịch
• 2.3. Về tình hình kinh tế - xã hội
• 2.3.1. Về kinh tế
• 2.3.2. Lĩnh vực nông nghiệp
• 2.3.3. Lĩnh vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp
• 2.3.4. Về xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Cơ sở lý luận
• 3.2. Quan niệm làng nghề và làng nghề truyền thống
• 3.2.1. Quan niệm làng nghề
• 3.2.2. Quan niệm làng nghề truyền thống
• 3.3. Vai trò của làng nghề truyền thống
• 3.4. Đặc điểm làng nghề truyền thống Việt Nam
• 3.5. Tiêu chí đánh giá làng nghề truyền thống
• 3.6. Kinh nghiệm một số nước
• 3.7. Phát triển bền vững
• 3.8. Phương pháp nghiên cứu
• 3.8.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.8.2. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 3.9. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát sự ra đời của các làng nghề truyền thống trong các làng xã ở vùng nông thôn nước ta
• 4.2. Giới thiệu làng nghề truyền thống mây tre đan xã Tịnh Ấn
• 4.2.1. Khái quát chung
• 4.2.2. Hiện trạng làng nghề
• 4.2.3. Quá trình thăng trầm và phát triển của làng nghề
• 4.2.4. Điều kiện để phát triển làng nghề mây tre đan Tịnh Ấn
• 4.3. Tình hình điều tra các hộ sản xuất
• 4.3.1. Trình độ học vấn
• 4.3.2. Vốn tài sản trong gia đình
• 4.3.3. Ảnh hưởng của quá trình khôi phục và phát triển đối với địa phương
• 4.3.3.1. Đối với từng hộ gia đình
• 4.3.3.2. Đối với nền kinh tế - xã hội của địa phương
• 4.4. Các giải pháp để phát triển nghề mây tre đan
• 4.4.1. Tổ chức, quy hoạch lại làng nghề
• 4.4.2. Tăng cường sự giúp đỡ, hỗ trợ để đổi mới trang thiết bị cho các cơ sở sản xuất kinh doanh
• 4.4.3. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý và nâng cao tay nghề cho người lao động trong làng
• 4.4.4. Giải pháp về vốn
• 4.4.5. Giải pháp thị trường
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Danh Sách Các Hộ Điều Tra
• Phụ lục 2. Bảng Câu Hỏi Điều Tra Nông Hộ

Tóm tắt

I. Khám phá tiềm năng nghề mây tre đan tại Sơn Tịnh Quảng Ngãi

Nghề mây tre đan tại huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi là một phần không thể tách rời của di sản văn hóa và kinh tế địa phương. Hình thành từ nhiều thế kỷ trước, các làng nghề truyền thống Quảng Ngãi như ở xã Tịnh Ấn đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, nhưng vẫn giữ vững sức sống và bản sắc riêng. Nghiên cứu của Đỗ Thị Khánh Ly (2007) chỉ ra rằng, nghề này ban đầu chỉ phục vụ nhu cầu tự cung tự cấp, nhưng dần trở thành một ngành kinh tế quan trọng, tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Sự phát triển của nghề mây tre đan không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn là một hình thức bảo tồn làng nghề mây tre đan, gìn giữ văn hóa làng nghề Quảng Ngãi đặc sắc. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ Sơn Tịnh thể hiện sự khéo léo, tài hoa của nghệ nhân qua từng đường đan, họa tiết. Quá trình khôi phục nghề thủ công tại đây, đặc biệt từ sau năm 2003, đã đánh dấu một bước chuyển mình mạnh mẽ. Các sản phẩm không còn giới hạn ở vật dụng gia đình mà đã đa dạng hóa, hướng đến thị trường trang trí nội thất và xuất khẩu, cho thấy tiềm năng xuất khẩu hàng mây tre là rất lớn. Sự tồn tại và phát triển của làng nghề đóng vai trò then chốt trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương, giảm phụ thuộc vào nông nghiệp và hướng tới một nền kinh tế bền vững hơn. Đây là nền tảng vững chắc để xây dựng các giải pháp phát triển nghề mây tre đan tại huyện Sơn Tịnh một cách toàn diện và hiệu quả trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

1.1. Lịch sử hình thành và quá trình thăng trầm của làng nghề

Làng nghề mây tre đan Tịnh Ấn có lịch sử hình thành từ lâu đời, gắn liền với quá trình di cư và định cư của người Việt tại Quảng Ngãi từ thế kỷ XIII. Ban đầu, nghề chỉ mang tính tự phát, sản xuất các vật dụng thiết yếu. Tuy nhiên, theo tài liệu nghiên cứu, sau những năm 90, nghề mây tre đan đối mặt với nguy cơ mai một do sự cạnh tranh từ hàng hóa công nghiệp. Giai đoạn này, sản phẩm trở nên nghèo nàn, người thợ chỉ làm việc để duy trì cuộc sống tạm bợ. Bước ngoặt đến vào năm 2003, khi chính quyền địa phương tổ chức các chuyến tham quan, học hỏi kinh nghiệm và mạnh dạn đổi mới mẫu mã. Sự ra đời của các cơ sở sản xuất quy mô lớn như Công ty TNHH Thanh Nam đã giúp khôi phục nghề thủ công, đưa sản phẩm từ chỗ tiêu thụ nội địa vươn ra thị trường quốc tế, khẳng định lại vị thế của làng nghề truyền thống Quảng Ngãi.

1.2. Vai trò kinh tế xã hội của sản phẩm thủ công mỹ nghệ Sơn Tịnh

Nghề mây tre đan đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế - xã hội tại Sơn Tịnh. Theo báo cáo kinh tế của huyện giai đoạn 2003-2006, tỷ trọng ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp đã tăng từ 30,13% lên 39,2%, trong khi nông nghiệp giảm từ 55,94% xuống 43,6%. Sự chuyển dịch này có đóng góp không nhỏ từ các làng nghề. Hoạt động sản xuất đã thu hút hàng ngàn lao động, đặc biệt là lao động nông nhàn, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống. Làng nghề phát triển còn giúp ổn định trật tự xã hội, giảm thiểu các tệ nạn và củng cố mối quan hệ cộng đồng. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ Sơn Tịnh không chỉ là hàng hóa mà còn là đại diện cho văn hóa làng nghề Quảng Ngãi, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương đến du khách trong và ngoài nước.

II. Thách thức lớn nhất cho nghề mây tre đan tại huyện Sơn Tịnh

Mặc dù có nhiều tiềm năng, thực trạng nghề mây tre đan Sơn Tịnh vẫn đối mặt với không ít khó khăn, cản trở quá trình phát triển bền vững. Thách thức lớn nhất đến từ sự thiếu hụt và không ổn định của nguồn nguyên liệu mây tre. Việc khai thác tự nhiên ngày càng cạn kiệt, trong khi các vùng trồng chuyên canh chưa được quy hoạch bài bản khiến chi phí sản xuất tăng cao và bị động. Vấn đề thứ hai là thị trường tiêu thụ sản phẩm mây tre còn hạn hẹp và phụ thuộc nhiều vào các khâu trung gian. Nghiên cứu cho thấy, hầu hết các cơ sở, đặc biệt là Công ty Thanh Nam, chủ yếu gia công cho các đơn vị xuất khẩu khác, làm giảm đáng kể lợi nhuận. Việc thiếu khả năng tiếp cận trực tiếp với thị trường quốc tế khiến làng nghề mất đi cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm. Thêm vào đó, vốn và công nghệ là rào cản lớn. Các hộ sản xuất quy mô nhỏ, lẻ, khó tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Kỹ thuật đan lát truyền thống tuy độc đáo nhưng năng suất thấp, chưa đáp ứng được các đơn hàng lớn. Việc áp dụng máy móc, công nghệ hiện đại vào các khâu sơ chế còn hạn chế. Cuối cùng, công tác quản lý và liên kết sản xuất còn yếu, các hợp tác xã mây tre đan chưa phát huy hết vai trò kết nối, dẫn đến tình trạng sản xuất manh mún, thiếu đồng bộ.

2.1. Phân tích khó khăn về nguồn cung ứng nguyên liệu sản xuất

Nguồn nguyên liệu là yếu tố sống còn của làng nghề. Hiện tại, các cơ sở sản xuất tại Tịnh Ấn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ các huyện miền núi như Sơn Hà, Trà Bồng, Minh Long. Sự phụ thuộc này tạo ra rủi ro về giá cả và sự ổn định. Tình trạng khai thác tự nhiên quá mức đã làm cạn kiệt nguồn nguyên liệu mây tre, buộc các cơ sở phải tìm kiếm nguồn cung từ xa hơn với chi phí vận chuyển cao. Việc chưa có một vùng quy hoạch trồng nguyên liệu chuyên canh tại chỗ khiến làng nghề luôn ở thế bị động. Đây là bài toán cần lời giải cấp bách để đảm bảo sự phát triển bền vững làng nghề.

2.2. Hạn chế trong thị trường tiêu thụ và xúc tiến thương mại

Dù sản phẩm có chất lượng, nhưng thị trường tiêu thụ sản phẩm mây tre của Sơn Tịnh vẫn còn nhiều hạn chế. Theo khảo sát, phần lớn sản phẩm được bán qua các đại lý cấp 1 hoặc gia công cho các công ty xuất khẩu lớn ở Nha Trang, TP.HCM. Việc qua nhiều khâu trung gian làm giá trị sản phẩm đến tay người thợ bị giảm đi đáng kể. Công tác xúc tiến thương mại hàng thủ công chưa được đầu tư đúng mức. Các cơ sở nhỏ lẻ thiếu thông tin thị trường, thiếu kỹ năng marketing và chưa có trang web hay kênh bán hàng trực tuyến chuyên nghiệp để giới thiệu sản phẩm. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh và bỏ lỡ nhiều cơ hội kinh doanh tiềm năng.

2.3. Trở ngại về vốn công nghệ và trình độ quản lý

Phần lớn các đơn vị sản xuất tại làng nghề là hộ gia đình với quy mô nhỏ, vốn ít. Theo điều tra của Đỗ Thị Khánh Ly, nhu cầu vay vốn không cao do quy mô nhỏ, nhưng các cơ sở lớn muốn mở rộng lại gặp khó khăn trong việc thế chấp tài sản để vay vốn ngân hàng. Về công nghệ, việc áp dụng máy móc vào các khâu chẻ nan, chuốt sợi còn rất hạn chế, chủ yếu vẫn dựa vào lao động thủ công, dẫn đến năng suất thấp. Hơn nữa, trình độ quản lý của các chủ cơ sở chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, thiếu kiến thức bài bản về quản trị kinh doanh, tài chính và marketing trong bối cảnh thị trường cạnh tranh gay gắt.

III. Hướng quy hoạch làng nghề mây tre đan Sơn Tịnh bền vững

Để hiện thực hóa giải pháp phát triển nghề mây tre đan tại huyện Sơn Tịnh, việc quy hoạch tổng thể và đồng bộ là yêu cầu tiên quyết. Giải pháp này tập trung vào hai trụ cột chính: đảm bảo nguồn cung và hiện đại hóa sản xuất. Trước hết, cần khẩn trương xây dựng quy hoạch vùng nguồn nguyên liệu mây tre tại các xã có điều kiện đất đai phù hợp trong huyện. Chính quyền cần có chính sách khuyến khích, hỗ trợ vốn và kỹ thuật cho người dân chuyển đổi cây trồng, hình thành các vùng chuyên canh mây, tre, lục bình. Điều này không chỉ giúp chủ động nguồn cung, ổn định giá thành mà còn tạo thêm việc làm, phát triển kinh tế vùng đồi núi. Song song đó, việc quy hoạch cụm công nghiệp - làng nghề Tịnh Ấn với diện tích 25,7 ha như đề xuất trong nghiên cứu là vô cùng cần thiết. Cụm công nghiệp sẽ tạo mặt bằng sản xuất tập trung, giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường và tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư cơ sở hạ tầng đồng bộ. Đây là nền tảng để các doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại vào các khâu sơ chế, hoàn thiện sản phẩm, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm và tăng năng suất lao động, hướng tới phát triển bền vững làng nghề.

3.1. Giải pháp quy hoạch vùng nguồn nguyên liệu mây tre ổn định

Để giải quyết bài toán nguyên liệu, cần có một chiến lược dài hạn. Cần khảo sát, quy hoạch các vùng đất đồi, ven núi tại Sơn Tịnh để phát triển vùng trồng mây, tre. Chính sách hỗ trợ nghệ nhân và nông dân cần bao gồm cung cấp giống cây chất lượng, hỗ trợ vốn ban đầu và chuyển giao kỹ thuật trồng trọt, thu hoạch bền vững. Việc hình thành vùng nguyên liệu tại chỗ sẽ giúp giảm chi phí vận chuyển, kiểm soát chất lượng đầu vào và tạo ra một chuỗi giá trị mây tre đan hoàn chỉnh, liên kết chặt chẽ từ người trồng đến người sản xuất. Đây là bước đi nền tảng để đảm bảo sự ổn định và tự chủ cho làng nghề.

3.2. Hiện đại hóa công nghệ sản xuất để nâng cao giá trị sản phẩm

Việc giữ gìn kỹ thuật đan lát truyền thống là quan trọng, nhưng hiện đại hóa các khâu phụ trợ là bắt buộc để tăng sức cạnh tranh. Cần khuyến khích các cơ sở đầu tư máy móc cho các công đoạn tốn nhiều sức lao động như chẻ, vót nan, sấy khô, và xử lý chống mối mọt. Công nghệ hiện đại không chỉ giúp tăng năng suất, đảm bảo chất lượng đồng đều cho các đơn hàng lớn mà còn giải phóng sức lao động cho nghệ nhân để họ tập trung vào khâu sáng tạo mẫu mã tinh xảo. Việc áp dụng công nghệ mới phải đi đôi với việc bảo tồn nét độc đáo, thủ công của sản phẩm để nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu.

IV. Bí quyết xây dựng thương hiệu cho mây tre đan huyện Sơn Tịnh

Một trong những giải pháp phát triển nghề mây tre đan tại huyện Sơn Tịnh hiệu quả nhất là tập trung vào xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Thương hiệu mạnh sẽ giúp sản phẩm thoát khỏi phận gia công giá rẻ và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Cần xây dựng một thương hiệu chung cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ Sơn Tịnh, có thể gắn với chỉ dẫn địa lý hoặc chứng nhận sản phẩm OCOP Quảng Ngãi. Thương hiệu này phải kể được câu chuyện về lịch sử, văn hóa làng nghề Quảng Ngãi và sự độc đáo trong kỹ thuật của nghệ nhân. Tiếp theo, việc đa dạng hóa kênh phân phối là cực kỳ quan trọng. Ngoài các kênh truyền thống, cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại hàng thủ công qua các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và website riêng. Việc tham gia các hội chợ triển lãm trong và ngoài nước là cơ hội vàng để quảng bá sản phẩm và tìm kiếm đối tác. Một hướng đi đầy tiềm năng khác là kết hợp du lịch làng nghề Sơn Tịnh. Việc xây dựng các tour trải nghiệm, cho phép du khách tham quan quy trình sản xuất và tự tay làm sản phẩm sẽ tạo ra giá trị gia tăng lớn, đồng thời giúp tiêu thụ sản phẩm tại chỗ và quảng bá thương hiệu một cách tự nhiên, hiệu quả.

4.1. Xây dựng thương hiệu gắn với sản phẩm OCOP Quảng Ngãi

Để xây dựng thương hiệu mây tre đan Sơn Tịnh, việc đăng ký và phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP (Mỗi xã một sản phẩm) là một hướng đi chiến lược. Chương trình OCOP sẽ hỗ trợ các cơ sở hoàn thiện sản phẩm từ chất lượng, mẫu mã, bao bì đến câu chuyện sản phẩm. Một khi được công nhận là sản phẩm OCOP Quảng Ngãi, sản phẩm mây tre đan Sơn Tịnh sẽ có uy tín cao hơn, dễ dàng tiếp cận các hệ thống siêu thị, cửa hàng đặc sản và các kênh phân phối hiện đại. Đây là cách hiệu quả để định vị sản phẩm ở phân khúc cao hơn và nâng cao giá trị sản phẩm một cách bền vững.

4.2. Mở rộng kênh phân phối và xúc tiến thương mại hàng thủ công

Cần thành lập một bộ phận chuyên trách hoặc một hợp tác xã mây tre đan đủ mạnh để đảm nhận vai trò nghiên cứu thị trường và xúc tiến thương mại hàng thủ công. Đơn vị này sẽ chịu trách nhiệm xây dựng website, quản lý các gian hàng trên sàn thương mại điện tử, và tổ chức tham gia hội chợ. Việc liên kết với các doanh nghiệp xuất khẩu, các nhà thiết kế nội thất và các chuỗi khách sạn, resort cũng là kênh tiêu thụ hiệu quả. Phải chủ động tìm kiếm thông tin về nhu cầu, thị hiếu của thị trường để định hướng sản xuất, thay vì chỉ sản xuất những gì mình có.

4.3. Kết hợp du lịch làng nghề Sơn Tịnh để gia tăng giá trị

Sơn Tịnh có lợi thế về các danh lam thắng cảnh và vị trí địa lý thuận lợi. Việc phát triển mô hình du lịch làng nghề Sơn Tịnh là một giải pháp thông minh. Các tour du lịch có thể thiết kế để du khách được tham quan các xưởng sản xuất, lắng nghe nghệ nhân chia sẻ về lịch sử làng nghề và trực tiếp trải nghiệm một vài công đoạn đan lát đơn giản. Mô hình này không chỉ tạo thêm nguồn thu từ dịch vụ du lịch mà còn là kênh quảng bá sống động nhất cho sản phẩm. Du khách sẽ trở thành những 'đại sứ thương hiệu' khi mua sản phẩm làm kỷ niệm và chia sẻ trải nghiệm của mình.

V. Giải pháp nhân lực và chính sách cho nghề mây tre đan Sơn Tịnh

Con người là yếu tố cốt lõi quyết định sự tồn vong của làng nghề. Do đó, các giải pháp phát triển nghề mây tre đan tại huyện Sơn Tịnh phải đặt trọng tâm vào đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện chính sách hỗ trợ. Công tác đào tạo nghề đan lát cần được tổ chức bài bản, không chỉ truyền dạy kỹ thuật đan lát truyền thống mà còn cập nhật kiến thức về thiết kế, mẫu mã mới và kỹ năng kinh doanh. Cần có chính sách hỗ trợ nghệ nhân tài hoa, công nhận và tôn vinh họ để khuyến khích việc truyền nghề cho thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, vai trò của các tổ chức cộng đồng như hợp tác xã mây tre đan cần được củng cố. Hợp tác xã phải thực sự là đầu mối liên kết các hộ sản xuất, tổ chức thu mua nguyên liệu chung, tìm kiếm đơn hàng và bao tiêu sản phẩm, khắc phục tình trạng sản xuất manh mún. Về phía chính quyền, cần đơn giản hóa các thủ tục vay vốn, tạo điều kiện cho các cơ sở tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi để đầu tư, mở rộng sản xuất. Các chính sách về đất đai, thuế, và hỗ trợ xúc tiến thương mại cần được thực thi một cách nhất quán và hiệu quả, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho làng nghề phát triển.

5.1. Tầm quan trọng của đào tạo nghề đan lát và truyền nghề

Lực lượng lao động tại Tịnh Ấn tuy đông nhưng trình độ tay nghề chưa đồng đều. Việc mở các lớp đào tạo nghề đan lát ngắn hạn, mời các nghệ nhân giỏi trực tiếp hướng dẫn là hết sức cần thiết. Nội dung đào tạo cần kết hợp giữa kỹ thuật truyền thống và các kỹ năng tạo mẫu mới, đọc hiểu bản vẽ thiết kế để đáp ứng yêu cầu đa dạng của thị trường. Chính sách khuyến khích thế hệ trẻ theo học nghề, như hỗ trợ học phí và đảm bảo việc làm sau đào tạo, sẽ giúp giải quyết vấn đề thiếu hụt lao động kế cận, đảm bảo sự kế thừa và bảo tồn làng nghề mây tre đan cho tương lai.

5.2. Củng cố vai trò của hợp tác xã mây tre đan trong liên kết

Mô hình hợp tác xã mây tre đan là giải pháp tối ưu để khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, tự phát. Một hợp tác xã hoạt động hiệu quả sẽ đứng ra làm đại diện pháp nhân để ký kết các hợp đồng lớn, tổ chức thu mua nguyên liệu với giá tốt hơn và phân phối đơn hàng cho các xã viên. Hợp tác xã cũng là nơi để các thành viên trao đổi kinh nghiệm, cập nhật thông tin thị trường và cùng nhau đầu tư công nghệ mới. Nhà nước cần hỗ trợ về mặt pháp lý và năng lực quản lý để các hợp tác xã tại Sơn Tịnh thực sự trở thành hạt nhân của chuỗi giá trị mây tre đan.

5.3. Xây dựng chính sách hỗ trợ nghệ nhân và cơ sở sản xuất

Để làng nghề phát triển, cần có một hệ thống chính sách hỗ trợ nghệ nhân và doanh nghiệp một cách toàn diện. Các chính sách này nên bao gồm: ưu đãi về thuế cho các cơ sở sản xuất; đơn giản hóa thủ tục vay vốn từ ngân hàng chính sách xã hội; hỗ trợ chi phí khi tham gia các hội chợ thương mại; tôn vinh và trao danh hiệu cho các nghệ nhân có đóng góp lớn. Việc tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, nơi các nghệ nhân và cơ sở sản xuất cảm thấy được quan tâm, hỗ trợ sẽ là động lực mạnh mẽ nhất để họ yên tâm sản xuất, sáng tạo và cống hiến cho sự phát triển chung của làng nghề.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động tiểu thủ công nghiệp (TTCN) và các làng nghề truyền thống giữ vai trò quan trọng trong việc giải quyết việc làm, tận dụng thời gian nhàn rỗi và nguồn nguyên liệu tại chỗ của khu vực nông thôn Việt Nam. Huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi là địa bàn có mật độ dân số cao và tập trung nhiều nghề thủ công như nghề rèn (Tịnh Minh), mây tre đan (Tịnh Ấn), chiếu cói (Tịnh Khê), nón lá (Tịnh Bình) và bánh gai (Tịnh Hiệp). Tuy nhiên, trước tác động của cơ chế thị trường, nhiều làng nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một và suy thoái do thiếu vốn, công nghệ sản xuất thô sơ và thị trường tiêu thụ bấp bênh.

Trước yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, đề tài khóa luận "Định hướng các giải pháp phát triển nghề mây tre đan truyền thống xã Tịnh Ấn, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi" được tác giả Đỗ Thị Khánh Ly thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Quang Thông (Khoa Kinh tế, Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh, năm 2007).

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm:

1. Tìm hiểu và đánh giá toàn diện hiện trạng phát triển ngành nghề mây tre đan tại xã Tịnh Ấn, huyện Sơn Tịnh.
2. Phân tích những biến động kinh tế - xã hội, tổ chức sản xuất, thu nhập và đời sống của người dân trước và sau khi khôi phục làng nghề.
3. Nhận diện các điều kiện thuận lợi, hạn chế và tồn tại của các cơ sở sản xuất kinh doanh và nông hộ tham gia đan lát.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm định hướng phát triển bền vững làng nghề mây tre đan trong tương lai.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các tổ chức kinh tế (Công ty TNHH Thanh Nam) và các hộ gia đình tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh ngành nghề mây tre đan.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Tịnh Ấn và phạm vi lãnh thổ huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi.
• Phạm vi thời gian: Nguồn số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn từ năm 2002 đến năm 2006; số liệu sơ cấp được điều tra và xử lý thực tế từ tháng 03/2007 đến tháng 06/2007.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm về làng nghề, làng nghề truyền thống và khung phát triển bền vững:

• Khái niệm và tiêu chí làng nghề truyền thống: Làng nghề truyền thống được xác định là cộng đồng cư dân nông thôn có nghề thủ công hình thành lâu đời, mang tính "cha truyền con nối", có đội ngũ thợ giỏi/nghệ nhân và sản phẩm mang bản sắc văn hóa đặc trưng. Tác giả đưa ra các tiêu chí định lượng: số hộ tham gia nghề chiếm trên 40% tổng số hộ, số lao động làm nghề chiếm trên 50% tổng số lao động trong làng, và giá trị sản xuất phi nông nghiệp chiếm tỷ trọng cao trong tổng thu nhập địa phương.
• Khung lý thuyết phát triển bền vững: Đánh giá hoạt động làng nghề trên 3 trụ cột: Tính bền vững về kinh tế (năng suất cao, hiệu quả ổn định), Tính bền vững về xã hội (giải quyết việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống) và Tính bền vững về môi trường (kiểm soát ô nhiễm không khí, nguồn nước, tiếng ồn và duy trì nguồn nguyên liệu).
• Kinh nghiệm quốc tế: Tổng kết bài học từ phong trào "Mỗi làng một sản phẩm" (OVOP) tại Ôita (Nhật Bản), Luật bảo tồn nghề thủ công truyền thống năm 1974 của Nhật Bản; chiến lược công nghiệp hóa nông thôn từ năm 1967 của Hàn Quốc; và kinh nghiệm hiện đại hóa làng nghề thủ công mỹ nghệ xuất khẩu của Thái Lan.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai cụ thể:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo kinh tế - xã hội, niên giám thống kê giai đoạn 2002–2006 từ UBND huyện Sơn Tịnh, UBND xã Tịnh Ấn và Phòng Công nghiệp huyện Sơn Tịnh.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Sử dụng phương pháp điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên, phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi cấu trúc kết hợp quan sát thực địa đối với $N = 60$ hộ dân tham gia đan lát tại xã Tịnh Ấn.
• Phương pháp tổng hợp và xử lý dữ liệu: Thống kê mô tả, so sánh đối chiếu số liệu sơ cấp và thứ cấp, phương pháp lược sử; nhập và phân tích số liệu thông qua phần mềm Microsoft Excel.
• Các chỉ tiêu kinh tế sử dụng: Doanh thu ($DT$), Thu nhập hộ ($TN = DT - [CFVC + CF\text{ thuê ngoài}] = LN + \text{công lao động gia đình}$), Thu nhập bình quân đầu người/năm, và Lợi nhuận của doanh nghiệp ($LN = \text{Tổng doanh thu} - \text{Tổng chi phí}$).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Mở đầu

Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn; xác định mục tiêu nghiên cứu tổng quát; phân định phạm vi không gian, thời gian nghiên cứu và kết cấu tổng thể 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Tổng quan về huyện Sơn Tịnh

Tổng quan điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội huyện Sơn Tịnh:

• Điều kiện tự nhiên: Diện tích tự nhiên 34.357 ha; gồm 20 xã và 1 thị trấn (108 thôn); địa hình nghiêng từ Tây sang Đông chia thành 3 vùng: đồi núi (15,6%), đồi gò (13,1%) và đồng bằng (71,3%). Huyện có mạng lưới giao thông thuận lợi (Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc Nam, cảng Sa Kỳ, cách KKT Dung Quất 30 km); diện tích rừng đạt 5.987,12 ha là nguồn cung ứng lâm sản dồi dào.
• Tình hình kinh tế - xã hội: Năm 2006, dân số toàn huyện là 195.361 người, mật độ 568 người/km², lực lượng lao động trong độ tuổi là 98.420 người; tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 13,4%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 6.005.000 đồng/người/năm. Cơ cấu kinh tế có sự dịch chuyển rõ rệt giữa năm 2003 và 2006:

Ngành kinh tế	Tỷ trọng năm 2003 (%)	Tỷ trọng năm 2006 (%)
Nông - Lâm - Thủy sản	55,94	43,60
Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp	30,13	39,20
Dịch vụ	13,93	17,20

Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày hệ thống lý luận về làng nghề, vai trò của làng nghề trong giải quyết việc làm (lao động sống chiếm 60–65% giá trị sản phẩm), kinh nghiệm quốc tế và quy trình phương pháp luận thu thập, xử lý số liệu điều tra 60 hộ gia đình tại xã Tịnh Ấn.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 là phần nội dung trọng tâm của khóa luận, phân tích chi tiết thực trạng làng nghề mây tre đan Tịnh Ấn:

• Khái quát lịch sử và hiện trạng: Làng nghề hình thành từ thế kỷ XIII dưới thời vua Trần Nhân Tông (niên hiệu Thiên Bảo thứ hai). Năm 2006, toàn xã có 1.960 nhân khẩu/416 hộ gia đình, với 1.028 lao động (712 người làm trong lĩnh vực TTCN). Làng nghề thu hút tổng cộng khoảng 1.100 lao động.
• Quy mô hộ và giá trị sản xuất: Số hộ sản xuất tăng từ 64 hộ (năm 2003) lên 127 hộ (năm 2006), trong đó có 11 hộ quy mô lớn. Giá trị sản xuất tăng trưởng liên tục:

Năm	Giá trị sản xuất (triệu đồng)	Sản lượng (1.000 sản phẩm)	Tốc độ tăng trưởng (%)
2003	627	75,7	—
2004	673	—	7,3
2005	724	—	10,3
2006	851	—	14,7

• Kênh cung ứng và tiêu thụ:
  • Nguyên liệu: 80% cung cấp qua đại lý thu gom từ các huyện miền núi (Sơn Hà, Ba Tơ, Trà Bồng, Minh Long); 20% do hộ trực tiếp mua từ người khai thác. Làng nghề đã bước đầu khai thác thêm nguyên liệu lục bình, bẹ chuối.
  • Tiêu thụ: 70% sản phẩm nông hộ bán cho đại lý cấp 1 (trong đó 50% xuất đi các tỉnh khác, 20% bán lẻ tại chỗ); 30% người dân địa phương tiêu thụ trực tiếp.
• Hoạt động của Công ty TNHH Thanh Nam: Doanh nghiệp hạt nhân của làng nghề, thành lập năm 2000, mặt bằng xưởng 1,2 ha (được cấp 500 m² mặt tiền Quốc lộ 1A năm 2003). Tổng vốn hoạt động 258 triệu đồng (vốn cố định 174 triệu đồng, vốn lưu động 84 triệu đồng). Trang bị máy móc gồm: 2 máy chẻ sợi, 2 máy chuốt, 3 máy vót, 3 máy khoan tay. Doanh nghiệp thu hút 1.250 lao động (115 người làm việc tại xưởng, 1.100 lao động gia công tại nhà). Doanh thu xuất khẩu gia công tăng trưởng qua các năm:

Đối tác tiêu thụ	Doanh thu 2004 (triệu đồng)	Doanh thu 2005 (triệu đồng)	Doanh thu 2006 (triệu đồng)
Công ty RaPexCo (Nha Trang)	613 (40.000 sp)	784 (45.000 sp)	912 (52.000 sp)
Công ty KenCom (TP.HCM)	321 (20.000 sp)	418 (26.000 sp)	546 (30.000 sp)
Đối tác khác	150 (10.000 sp)	224 (18.000 sp)	440 (27.000 sp)
Tổng cộng	1.084 (70.000 sp)	1.426 (89.000 sp)	1.898 (109.000 sp)

• Kết quả điều tra 60 nông hộ:
  • Học vấn và lao động: Trình độ phổ thông chủ yếu cấp 1 và cấp 2; cơ cấu lao động phân bổ ở nhiều lứa tuổi.
  • Thu nhập: Thu nhập bình quân đầu người năm 2006 đạt 3.129.000 đồng/người/năm (thu nhập bình quân hộ đạt 17.596.000 đồng/hộ/năm).
  • Hạch toán chi phí đơn vị: Chi phí làm 1 chiếc giỏ là 4.300 đồng (kẽm: 500 đồng; cặp vành và mê tre: 3.800 đồng). Giá bán trung bình 12.000 đồng/chiếc. Lao động có tay nghề làm 5 chiếc/ngày thu về doanh thu 60.000 đồng, trừ chi phí nguyên liệu 17.800 đồng còn thu nhập 42.200 đồng/ngày công 8 tiếng.
  • Tín dụng: 76,67% hộ (46 hộ) không vay vốn; 21,67% hộ (13 hộ) có vay vốn; 1,66% hộ (1 hộ) không được vay do thiếu tài sản thế chấp. Cơ cấu nguồn vay: 61,54% từ Ngân hàng NN&PTNT (8 hộ), 30,77% từ Hội Phụ nữ (4 hộ, mức vay 3 triệu đồng/hộ), 7,69% từ Quỹ Xóa đói giảm nghèo (1 hộ).
  • Chất lượng đời sống: 78,3% hộ (47 hộ) đánh giá đời sống cải thiện rõ rệt sau khi khôi phục làng nghề; 21,7% hộ (13 hộ) đánh giá không đổi; 0% hộ đánh giá xấu đi; 100% hộ dân sử dụng điện lưới.

Chương 5: Kết luận và đề nghị

Đánh giá tổng kết các kết quả đạt được về mặt kinh tế - xã hội, chỉ ra các nút thắt nội tại (thiếu vốn lưu động, phụ thuộc gia công trung gian, quản lý theo kinh nghiệm) và đề xuất các kiến nghị với cơ quan quản lý Nhà nước các cấp.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã định lượng và chứng minh hiệu quả tích cực của việc khôi phục làng nghề mây tre đan Tịnh Ấn:

1. Tạo việc làm và thu nhập: Làng nghề thu hút hơn 1.100–1.250 lao động nông thôn tham gia trực tiếp và gia công, tạo nguồn thu ổn định đạt khoảng 42.200 đồng/ngày công lúc nông nhàn.
2. Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cơ sở: Giá trị sản xuất làng nghề duy trì tốc độ tăng trưởng cao từ 7,3% (năm 2004) lên 14,7% (năm 2006), đạt 851 triệu đồng. Doanh số xuất khẩu gia công của doanh nghiệp nòng cốt đạt gần 1,9 tỷ đồng năm 2006.
3. Cải thiện đời sống và chuyển dịch cơ cấu: 78,3% hộ dân khẳng định đời sống được nâng cao; giảm tỷ trọng nông nghiệp và góp phần xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn (100% hộ có điện sinh hoạt và sản xuất, đường giao thông liên thôn được bê tông hóa/nhựa hóa).

Hệ thống giải pháp đề xuất từ tác giả

Khóa luận xây dựng 5 nhóm giải pháp cụ thể kèm dự toán kinh phí chi tiết:

1. Quy hoạch không gian và vùng nguyên liệu (Dự toán 2,1 tỷ đồng):
   • Xây dựng trục đường nhựa vào làng nghề dài 1.401 m (700 triệu đồng).
   • San nền mặt bằng làng nghề quy mô 25,7 ha (270 triệu đồng).
   • Xây dựng hệ thống thoát nước dài 800 m (614 triệu đồng).
   • Mở đường nhánh dài 206 m (250 triệu đồng).
   • Xây dựng trạm biến áp phục vụ sản xuất (250 triệu đồng).
   • Quy hoạch vùng nguyên liệu mây tre tại 9 xã miền núi của huyện và liên kết với các huyện lân cận.
2. Đổi mới trang thiết bị công nghệ: Hỗ trợ các cơ sở đầu tư thiết bị cơ khí chuyên dụng gồm máy chẻ sợi (35–50 triệu đồng/máy), máy chuốt (25–35 triệu đồng/máy) và máy vót (18–25 triệu đồng/máy) để tăng năng suất và giảm tính đơn chiếc.
3. Đào tạo nguồn nhân lực (Dự toán tổng 500 triệu đồng, chi phí ròng 200 triệu đồng):
   • Mở khóa đào tạo cho 400 lao động và bồi dưỡng 30 cán bộ quản lý.
   • Cơ cấu kinh phí: 180 triệu đồng mua máy móc đào tạo; 90 triệu đồng vật tư thực hành; 50 triệu đồng thuê 4 nghệ nhân; 165 triệu đồng hỗ trợ sinh hoạt cho học viên; 15 triệu đồng chi phí khác.
   • Giá trị thu hồi sau khóa học: 300 triệu đồng (từ giá trị máy móc đưa vào sản xuất và sản phẩm bán ra), kinh phí ròng từ ngân sách và cơ sở là 200 triệu đồng.
4. Giải pháp tín dụng và vốn: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn, cho phép thế chấp linh hoạt dựa trên khảo sát thực tế hộ; ưu tiên lãi suất cho cơ sở tạo nhiều việc làm từ các nguồn Quỹ Quốc gia giải quyết việc làm, Quỹ Xóa đói giảm nghèo.
5. Mở rộng thị trường tiêu thụ: Thành lập bộ phận chuyên trách nghiên cứu thị trường cấp huyện/xã; xây dựng mô hình liên kết "nhiều nhà" (Nhà nước - Nhà sản xuất - Nhà kinh doanh - Du lịch); thiết lập website giới thiệu sản phẩm, tham gia hội chợ triển lãm và mở rộng nguồn nguyên liệu thay thế từ lục bình.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Phạm vi khảo sát sơ cấp tập trung tại 60 hộ gia đình trên địa bàn xã Tịnh Ấn, chưa mở rộng điều tra chuyên sâu các cơ sở vệ tinh gia công tại các xã và huyện lân cận.
  • Các phân tích thị trường xuất khẩu phụ thuộc vào số liệu báo cáo gián tiếp từ Công ty TNHH Thanh Nam do doanh nghiệp chỉ thực hiện hợp đồng gia công qua các đơn vị trung gian (RaPexCo, KenCom) mà chưa tiếp cận trực tiếp với nhà nhập khẩu nước ngoài.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Nghiên cứu mô hình liên kết chuỗi giá trị mây tre đan xuất khẩu trực tiếp nhằm cắt giảm chi phí trung gian (giá xuất gia công hiện chỉ đạt 25.000 đồng/sản phẩm so với giá thị trường 40.000 đồng/sản phẩm).
  • Đánh giá tác động môi trường chuyên sâu về việc xử lý hóa chất chống mối mọt và lưu huỳnh/thuốc tẩy trong quy trình sản xuất mây tre đan tập trung.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Các ngành Phát triển nông thôn, Khuyến nông, Kinh tế nông nghiệp, Kinh tế phát triển khi thực hiện đề tài về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, phát triển làng nghề và chuỗi giá trị tiểu thủ công nghiệp.
• Cán bộ quản lý địa phương: Cung cấp mô hình tính toán chi phí - thu nhập thực tế của nông hộ, cơ cấu tổ chức xưởng gia công mây tre đan xuất khẩu và phương án lập dự toán chi tiết cho các đề án quy hoạch cụm công nghiệp - làng nghề cấp huyện, xã.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô vốn và năng lực thiết bị của Công ty TNHH Thanh Nam tại thời điểm khảo sát như thế nào?

Tổng vốn hoạt động của Công ty TNHH Thanh Nam đạt 258 triệu đồng (vốn cố định: 174 triệu đồng, vốn lưu động: 84 triệu đồng). Về trang thiết bị, cơ sở sở hữu: 2 máy chẻ sợi, 2 máy chuốt, 3 máy vót và 3 máy khoan tay; thu hút 1.250 lao động (115 lao động trực tiếp tại xưởng và khoảng 1.100 lao động gia công tại gia đình).

2. Chi phí sản xuất và thu nhập một ngày của một thợ đan giỏ tại xã Tịnh Ấn được tính toán ra sao?

Theo số liệu hạch toán trong khóa luận:

• Chi phí vật tư cho 1 chiếc giỏ là 4.300 đồng (gồm 500 đồng tiền kẽm và 3.800 đồng cặp vành, mê tre).
• Giá bán sản phẩm trung bình là 12.000 đồng/chiếc.
• Với năng suất 5 chiếc/ngày (làm việc 8 tiếng), tổng doanh thu đạt 60.000 đồng, chi phí nguyên liệu hết 17.800 đồng, mang lại thu nhập ròng 42.200 đồng/ngày.

3. Tỷ lệ hộ vay vốn và các kênh cung ứng tín dụng chính cho nông hộ đan lát tại địa phương là gì?

Trong 60 hộ điều tra, có 76,67% hộ (46 hộ) không vay vốn, 21,67% hộ (13 hộ) có vay vốn, và 1,66% hộ (1 hộ) không tiếp cận được vốn do thiếu tài sản thế chấp. Trong số 13 hộ vay vốn, 61,54% vay qua Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (8 hộ), 30,77% vay qua Hội Phụ nữ xã với định mức 3 triệu đồng/hộ (4 hộ), và 7,69% vay từ Quỹ Xóa đói giảm nghèo (1 hộ).

4. Đề án quy hoạch làng nghề mây tre đan Tịnh Ấn dự toán tổng kinh phí bao nhiêu và gồm các hạng mục nào?

Giải pháp tổ chức quy hoạch lại làng nghề dự toán tổng mức đầu tư 2,1 tỷ đồng, bao gồm 5 hạng mục chính:

• Đường trục nhựa vào làng nghề dài 1.401 m (700 triệu đồng).
• San nền mặt bằng 25,7 ha (270 triệu đồng).
• Hệ thống cống thoát nước dài 800 m (614 triệu đồng).
• Đường giao thông nhánh dài 206 m (250 triệu đồng).
• Trạm biến áp phục vụ sản xuất (250 triệu đồng).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Khánh Ly đã phân tích toàn diện thực trạng hoạt động sản xuất và vai trò kinh tế - xã hội của làng nghề mây tre đan Tịnh Ấn giai đoạn 2002–2006. Kết quả nghiên cứu chứng minh việc khôi phục làng nghề đã góp phần giải quyết việc làm cho hơn 1.100 lao động nông nhàn, nâng cao thu nhập và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Sơn Tịnh. Trên cơ sở đó, tác giả đã xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ về quy hoạch hạ tầng, đầu tư thiết bị cơ khí, đào tạo nghề và xúc tiến thị trường nhằm bảo đảm định hướng phát triển bền vững cho làng nghề truyền thống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chương này nêu lý do chọn đề tài, nêu mục tiêu, phạm vi nghiên cứu, nội dung nghiên cứu và tổng quan cấu trúc đề tài. Chương 2: Tổng quan về địa bàn nghiên cứu Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu Trình bày các cơ sở lý luận về làng nghề và đặc điểm làng nghé như tính truyền thống, tính cộng đồng và phương pháp nghiên cứu Chương 4: Trình bày và phân tích kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và kiến nghị CHƯƠNG 2 TONG QUAN 2.Téng quan về huyện Son Tinh 2. Điều kiện tự nhiên a) Vị trí địa lý Huyện Sơn Tịnh năm trong vùng duyên hải miền Trung, là vùng chuyể n tiếp _ giữa miền núi, đồng bằng và ven biển. Có quốc lộ 1A và tuyến đường sắt Bắc Nam chạy ngang qua, có Cảng Sa Kỳ và cách Cảng biển nước sâu Dung Quất khoảng 30km về phía Bắc, do vậy đây là điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi hàng hoá với các địa phương khác, cũng như thuận lợi trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Huyện Sơn Tịnh có diện tích tự nhiên 34.357 ha và có vị trí tiếp giáp như sau: + Phía Bắc giáp huyện Bình Sơn + Phía Nam giáp thành phố Quảng Ngãi (cách 3km) + Phía Tây giáp 2 huyện miền núi là Sơn Hà và Ba Tơ + Phía Đông giáp Biển Đông Don vị hành chính trong huyện: Gồm 20 xã và | thị tran với 108 thôn b) Khí hậu - thời tiết Sơn Tịnh là địa phương năm trong vùng nhiệt đới gió mùa, chia thành 2 mùa rõ rệt. Mùa mưa bắt đầu từ tháng 9 năm trước đến tháng 2 năm sau, mùa mưa thường có gió bão và rét gây khó khăn đến san xuất và đời sống của người dân. Mùa nắng từ tháng 3 đến tháng 8, nhiệt độ trung bình từ 34°C - 35°C, Lượng mưa trung bình hàng năm từ 2.300mm và phân bổ không đền, tập trung vào tháng 9, tháng 10 và gây lũ lụt lớn. Độ âm trung bình từ 83% - 86% nhưng thường lên cao đến 90%, chủ yêu vào mùa mưa.

Tính chất hai mùa khá rõ nét đã tạo ra những khó khăn và thuận lợi trong hoạt động sản xuất TTCN: Khó khăn là mùa mưa một số ngành bị hạn chế nên cần phải có kỹ thuật bảo quản tránh hư hỏng cũng như nhu cầu mua sắm, thuận lợi: Mùa mưa thời gian nhàn rỗi của lao động nhiều hơn ueu giá thành lao động rẻ, lượng phù sa lớn thuận lợi cho việc trồng cây để cung cấp nguyên liệu cho ngảnh TTCN. c) Địa hình - Dat đai - Địa hình: Hướng nghiêng từ Tây sang Đông, chia thành 3 vùng rõ rệt. + Vùng đồi núi nằm ở phía Tây chiếm khoảng 15,6% điện tích tự nhiên. + Vùng đồi gò nằm xen kẽ các vùng trong huyện, diện tích chiếm 13,1%.

+ Vùng đồng bằng chiếm 71,3% tổng diện tích tự nhiên. - Đất đai: Đất đỏ bazan tập trung chủ yếu ở phía Tây Nam và rãi rác một số xã trong huyện, diện tích chiếm 9,4% diện tích tự nhiên, thuận lợi cho việc phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả. + Đất cátpha chiếm 34,5% diện tích tự nhiên + Đất thịt Gia Tây (đất thịt nặng) chiếm 56,1% diện tích tự nhiên nằm chủ yếu ở dọc sông Trà Khúc và vùng đồng bằng của huyện, có độ mùn không cao lắm nhưng phù hợp với nhiều loại cây trồng như cây lúa nước và cây công nghiệp ngắn ngày. d) Nguồn nước Năm bên cạnh con sông lớn Trà Khúc, Son Tịnh còn có hệ thống thuỷ lợi Thạch Nham chủ yếu phục vụ cho sản xuất nông nghiệp.