Chương 1: TỔNG QUAN VỀ LOGISTICS XANH 1.Cơ sở lý luận về Logistics xanh 1. Khái niệm về Logistics và Logistics xanh Khái niệm Logistics Năm 1988, Hội đồng quản trị logistics Hoa Kỳ (LAC- The US. Logistics Administration Council) quan niệm “Logistics là quá trình lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát dòng di chuyển và lưu kho những nguyên vật liệu thô của hàng hóa trong quy trình, những hàng hóa thành phẩm và những thông tin có liên quan từ khâu mua sắm nguyên vật liệu cho đến khi được tiêu dùng, với mục đích thỏa mãn yêu cầu của người tiêu dùng”. Theo tài liệu giảng dạy của trường Đại học hàng hải thế giới thì “Logistics là quá trình tối ưu hóa về vị trí, lưu trữ và vận chuyển các tài nguyên hay các yếu tố đầu vào từ điểm xuất phát là nhà cung ứng, thông qua các nhà sản xuất, người bán buôn, bán lẻ, đến tay người tiêu dùng thông qua hàng loạt các hoạt động kinh tế”.
Chủ tịch học viện Nghiên cứu Logistics Georgia, Hoa Kỳ, ông Edward Frazelle thì cho rằng “Logistics là quá trình lưu chuyển của vật tư, thông tin và tiền tệ từ người cung ứng đến người tiêu dùng cuối cùng”. Tại kỳ họp thứ 7, Khóa XI, Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam ngày 14/6/2005 đã thông qua Luật thương mại 2005, trong đó có qui định cụ thể khái niệm dịch vụ logistics. Tại điều 233 – Mục 4 – Chương VI của Luật Thương mại ngày 14/6/2005, Luật qui định “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công đoạn bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi mã ký hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan tới hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao”. Khái niệm Logistics xanh Hiện nay ngành công nghiệp logistics là ngành có tác động lớn đến môi trường.
Lượng phát thải do hoạt động vận chuyển hàng hoá trong ngành công nghiệp logistics là một trong những nguyên nhân gây ra hiện tượng biến đổi khí hậu và nóng lên toàn cầu. Để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của quốc gia, các doanh nghiệp sẽ phải thay đổi từ mô hình logistics truyền thống tiêu thụ nhiều năng lượng và gây tác hại lớn đến môi trường sang Logistics xanh ứng dụng các công nghệ tiết kiệm nhiên liệu, giảm lượng phát thải và thân thiện với môi trường hơn. Khái niệm Logistics xanh được đưa ra vào giữa năm 1980 nhằm mô tả tất cả những nỗ lực để tính toán và giảm thiểu các tác động sinh thái của hoạt động 4 Luan van logistics. Điều này bao gồm tất cả các hoạt động phía trước và sau của dòng sản phẩm, thông tin và dịch vụ giữa điểm xuất phát và điểm tiêu thụ.
Logistics xanh là mục tiêu để tạo ra giá trị bền vững của công ty khi cân bằng giữa hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Logistics xanh yêu cầu sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các nhân tố: Chính phủ, cộng đồng và doanh nghiệp. Nếu thiếu chỉ một yếu tố cấu thành trên trong hệ thống thì Logistics xanh sẽ không đạt được hiệu quả. “Logistics xanh mô tả các hoạt động liên quan tới việc quản trị dòng lưu chuyển xuôi và ngược của hàng hóa và thông tin từ điểm đầu tới điểm tiêu dùng cuối cùng trong chuỗi cung ứng một cách hiệu quả về mặt chi phí và giảm thiểu tác động tiêu cực tới môi trường mà vẫn đáp ứng được các yêu cầu của khách hàng.
Mục tiêu của Logistics xanh là việc vận chuyển và giao hàng hóa, nguyên vật liệu và các nguồn lực vật chất khác với chi phí tối thiểu nhưng vẫn duy trì được chất lượng cao nhất và tối thiểu hóa các tác động tới môi trường trong quá trình đó (Carter & Rogers 2008). Lee và Klassen (2008) mô tả Logistics xanh như quản lý chuỗi cung ứng xanh có thể được định nghĩa như là một hoạt động của các tổ chức tham gia vào các vấn đề môi trường và tích hợp nó vào quản lý chuỗi cung ứng để thay đổi các hoạt động môi trường của các nhà cung cấp và khách hàng. Theo Ittmann Hans (2011) Logistics xanh được định nghĩa là những nỗ lực để kiểm tra cách làm giảm các yếu tố bên ngoài và đạt được một sự cân bằng bền vững hơn giữa các mục tiêu kinh tế, môi trường và xã hội. Thuật ngữ "Logistics xanh" được định nghĩa là hoạt động quản lý chuỗi cung ứng và chiến lược giảm thiểu tác hại tới môi trường và năng lượng của phân phối hàng hóa, trong đó tập trung vào xử lý vật liệu, quản lý chất thải, bao bì và vận chuyển (Rodrigue and etc, 2012).
Stefan Nowak & Janusz Grabara (2014) cho rằng Logistics xanh nhằm mục đích di chuyển, cung cấp nguyên liệu và các sản phẩm với chi phí thấp nhất nhưng vẫn duy trì được tiêu chuẩn cao nhất và giảm thiểu tác động đến môi trường trong quá trình này”. [9] Từ các khái niệm trên, có thể hiểu Logistics xanh là cách đảm bảo hài hoà lợi ích kinh tế, xã hội với lợi ích môi trường thông qua việc sử dụng các công nghệ tiên tiến và phương tiện hiện đại để giảm thiệt hại đến môi trường trong quá trình vận hành. Kể từ khi ra đời, Logistics xanh đã được các Chính phủ, cộng đồng tri thức, các doanh nghiệp trên toàn thế giới dành cho rất nhiều sự quan tâm. Hiện tại, các tổ chức nghiên cứu Logistics và chuỗi cung ứng trên thế giới thống nhất quan điểm về định nghĩa Logistics xanh bao gồm “tất cả những giải pháp 5 Luan van nhằm giảm thiểu tác động môi trường do các hoạt động vận chuyển và cố định của logistics gây ra, cũng như thiết kế những sản phẩm logistics thân thiện với môi trường, nhằm mang lại cho khách hàng những giá trị gia tăng về môi trường”.
Nội dung Logistics xanh bao gồm các quy trình và các bước công việc được tiến hành bởi các doanh nghiệp logistics nhằm giảm thiểu các tác động xấu và hậu quả gây ra cho môi trường. Các quy trình này được ứng dụng vào các sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp từ điểm đầu tiên cho đến điểm cuối cùng của chuỗi cung ứng thông qua các quá trình lưu chuyển qua kho hàng và phân phối tới tay khách hàng cuối cùng. Từ đó, chúng ta có thể thấy được sự khác nhau giữa Logistics xanh và Logistics truyền thống: Bảng 1.Sự khác nhau giữa Logistics xanh và Logistics truyền thống. Logistics xanh Logistics truyền thống – Phát triển bền vững.
– Đạt hiệu quả cao nhất. – Vừa theo đuổi chất lượng, Các vấn đề liên quan đến hiệu quả, dịch vụ logistics môi trường chính là chi Mục tiêu cuối vừa hạn chế các tác động phí. cùng của hoạt động logistics đến môi trường. Hoạt động logistics ở chính – Chỉ là các hoạt động các doanh nghiệp logistics.
logistics được chú trọng. Các doanh nghiệp ở đầu và – Khó khăn trong việc liên Tác nhân cuối chuỗi cung ứng. kết cũng như phân bố tối đa nguồn lực tự nhiên.Vai trò của Logistics xanh Logistics xanh có vai trò quan trọng đối với việc giảm thiểu khí thải và bảo vệ môi trường để hướng tới phát triển kinh tế bền vững. Ngoài ra, Logistics xanh là văn hoá kinh doanh của ngành công nghiệp logistics, giúp cho doanh nghiệp đối 6 Luan van phó với những thay đổi của thị trường từ những quy định của Chính phủ hay những nhu cầu của xã hội về môi trường.Vai trò của Logistics xanh đối với các doanh nghiệp Hiện nay sự phát triển kinh tế gắn liền với các hoạt động cân bằng sinh thái môi trường trở thành một xu hướng tất yếu và là một tiêu chí quan trọng để đánh giá sự phát triển bền vững.
Các hoạt động từ ngành logistics đang là những tác nhân ảnh hưởng đến môi trường, và ngành logistics đang là ngành đi tiên phong trong công cuộc bảo vệ môi trường. Và thực tế, nếu không thực hiện được các tiêu chí về môi trường, các doanh nghiệp sẽ dần bị đào thải khỏi các hoạt động kinh doanh và hoạt động thương mại, vì vậy các dự án Logistics xanh có vai trò vô cùng quan trọng đối với các doanh nghiệp. Bước đầu các doanh nghiệp phải đầu tư một khoản vốn lớn cho công nghệ mới nhất, cũng như các phương tiện hiện đại. Chính điều này khiến cho nhiều doanh nghiệp e dè với những sáng kiến xanh.
Tuy nhiên, những khoản đầu tư đó sẽ giúp cho công ty tiết kiệm tiền thông qua việc quản lý hiệu quả cũng như tối ưu hoá quãng đường và thời gian vận chuyển hàng hoá. Những sáng kiến xanh này sẽ giúp cho doanh nghiệp đối phó với giá cả tăng cao trên thị trường như là giá xăng, dầu, và cũng có thể giúp các doanh nghiệp tránh bị phạt liên quan đến vấn đề ô nhiễm môi trường hoặc sử dụng quá mức các nguồn tài nguyên. Ngoài ra, Logistics xanh có thể thu hút một lượng khách hàng và hợp đồng rộng lớn hơn cho doanh nghiệp, cung cấp cho khách hàng một dịch vụ tốt nhất. Các công ty logistics thường xuyên liên kết chặt chẽ với các công ty khác, các sáng kiến xanh có thể giúp thu hút các hợp đồng mới vì lợi ích của công ty trong việc bảo vệ môi trường.
Có thể thấy rằng, Logistics xanh không chỉ mang lại lợi ích cho các công ty cung cấp logistics, doanh nghiệp sản xuất mà cả các doanh nghiệp thương mại.Vai trò của Logistics xanh đối với nền kinh tế Logistics là hoạt động tổng hợp mang tính dây chuyền, liên quan đến hầu hết các ngành sản xuất kinh doanh và dịch vụ, tạo điều kiện tối ưu quá trình sản xuất và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên, thúc đẩy giao lưu buôn bán, trao đổi hàng hóa, làm tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường quốc tế, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, là công cụ hữu hiệu nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế và hội nhập với thế giới. Chính vì vậy mà các công trình Logistics xanh là rất cần thiết đối với sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam. Logistics xanh đã tăng cường sử dụng các nguyên liệu mà có thể được tái chế để dùng làm bao bì. Trước đây hầu hết những pallet dùng để kê các sản phẩm trong kho và trong quá trình vận chuyển được sản xuất bằng gỗ.
Tuy nhiên, chúng ta thấy 7 Luan van rằng việc sử dụng gỗ nhiều sẽ tác động xấu tới môi trường vì vậy hiện nay các pallet được làm từ nhựa hoặc giấy trở nên phổ biến bởi vì nó có thể được tái sử dụng và tái chế.