Chương 1. Cơ sở lý luận và bài học kinh nghiệm quốc tế về phát triển du lịch MICE; Chương 2. Thực trạng phát triển du lịch MICE ở thành phố Hồ Chí Minh; và Chương 3. Định hướng, mục tiêu và đề xuất giải pháp phát triển du lịch MICE tại thành phố Hồ Chí Minh.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH MICE 1. Cơ sở lý luận về Du lịch MICE 1. Khái niệm và phân loại Du lịch MICE 1. Khái niệm Du lịch MICE Theo Adele Ladkin (2006), Du lịch MICE là một bộ phận lâu đời của ngành công nghiệp sự kiện nói chung và sự kiện du lịch nói riêng.
MICE là cách viết tắt của 4 từ tiếng Anh: a) M (Meetings): Hội họp, gặp gỡ là những cuộc họp mặt để biểu đạt về một mối quan tâm nhất định. b) I (Incentives): Theo Hiệp hội điều hành du lịch (1997), các chuyến du lịch khen thưởng là “một công cụ quản lý toàn cầu” qua đó người tham gia được trải nghiệm chuyến du lịch đặc biệt để thúc đẩy hiệu quả hoạt động của cá nhân đối với tổ chức, tuyên dương các đại lý/cá nhân có thành tích vượt trội. c) C (Conventions/Conferences): Hội nghị, hội thảo nhằm liên kết mọi người theo mục đích chung, chia sẻ thông tin, tìm giải pháp hay thảo luận những chiến lược hiệu quả… d) E (Exhibitions/Events): Triển lãm, tập hợp các nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ, người mua, quy mô thu hút nhiều báo đài và giới truyền thông. Cho đến nay vẫn còn tồn tại nhiều tên gọi khác nhau đối với du lịch công vụ, song trên thực tế, người ta vẫn ngầm hiểu là các tên gọi khác nhau đó có thể thay thế nhau mà không có hiểu nhầm lớn xuất hiện.
Luận văn này sử dụng thuật ngữ MICE vì đây là tên gọi đã trở nên thông dụng trong đời sống kinh tế - xã hội ở Việt Nam. Song, việc sử dụng từ MICE ở đây vẫn có hàm ý rằng nó không phải là tên gọi duy nhất và càng không phải là tên gọi lâu đời nhất, nhưng sẽ thấy rõ hơn ở phần dưới đây. Ngay từ khi mới manh nha, loại hình du lịch mà ở Việt Nam gọi là MICE, đã có tên gọi là “du lịch công vụ”. Từ này có mặt trong cả ngôn ngữ Anglo – Saxon 11 (business tourism) và ngôn ngữ cộng đồng nói tiếng Pháp (tourisme d’affaires).
Ngay từ đầu, MICE chưa hề phát triển đầy đủ cả 4 hợp phần như ngày nay. Từ “du lịch công vụ” chỉ mới bao trùm chung một vài dạng du hành vì công việc khoa học hoặc xúc tiến thương mại. Cho đến cuối thế kỉ XX, đầu thế kỷ XXI, người Mỹ mới tạo ra và sử dụng rộng rãi cụm từ viết tắt gồm 4 chữ cái đầu của bốn từ phản ánh 4 hợp phần cơ bản của du lịch công vụ, đó là Meetings (Họp mặt), Incentives (khích lệ, khen thưởng), Conferences/Conventions (Hội nghị lớn), Exhibitions/Events (Triển lãm, hội chợ hay tổ chức sự kiện). Đối với nhiều người chưa được làm quen với cách viết tắt này thì chữ MICE chẳng nói lên điều gì cả.
Người Mỹ dùng MICE, một số người châu Âu thích MI (Meeting Industry), nhưng trong nhiều trường hợp, cả thế giới vẫn dùng từ “Du lịch công vụ” song song với việc dùng MICE hoặc MI. Cần chấp nhận 3 thuật ngữ: Business Tourism/MICE/MI để có thể dễ dàng trong thông tin, truyền thông; ba thuật ngữ này cũng có thể dùng thay thế cho nhau tuy chúng không có nội hàm trùng nhau. Riêng trong luận văn này, học viên dùng MICE là chủ yếu và khi cần thiết, có thể dùng thuật ngữ “du lịch công vụ” trong một chừng mực cần thiết. Phân loại Du lịch MICE Đã diễn ra nhiều cuộc tranh luận xoay quanh việc phân loại hoạt động của du lịch MICE.
Song vấn đề không phải là càng tìm ra nhiều phương án phân loại càng tốt, mà là cơ sở phương pháp luận vững chắc nào đứng phía sau sự phân loại. Hoạt động phân loại chỉ có ý nghĩa khi đặt MICE trong môi trường kinh tế của nó, trong thị trường của nó; và các hợp phần MICE chỉ có ý nghĩa khi nó trùng hợp với những phân khúc thị trường đang thực tế vận động trong hiện thực kinh tế đương đại. Và như vậy, bất cứ sự phân loại nào cũng phải trước hết quay về với những cơ sở kinh tế - chính trị đã sinh ra và nuôi dưỡng MICE, cũng như cũng phải lưu ý đến ‘‘các bên hữu quan’’ đang tham gia vào chu trình tiêu dùng (consumption circle) của du lịch công vụ như thế nào. 12 Bàn về những cơ sở kinh tế - chính trị đã tạo ra du lịch MICE, bài viết trên Wikipedia nhấn mạnh: ‘‘MICE là cái tên viết tắt để nói về nhóm các tổ chức kinh doanh (du lịch) mà phân khúc thị trường của nó bao gồm các hoạt động hội họp, khen thưởng, hội nghị và triển lãm’’.
Bài viết về MICE của Wikipedia đã đưa ra một phân loại khá thuyết phục về ba nhánh thị trường chủ yếu nằm bên trong du lịch MICE. Việc rút gọn từ bốn thành ba phân khúc thị trường là kết quả của một phân tích kinh tế học nghiêm túc, chứ không phải là sự lắp qua lắp lại tùy tiện các ô vuông trong một trò chơi rubic tùy hứng. Những ý chính trong bài viết của Wikipedia liên quan đến phân loại MICE được diễn đạt lại như sau: Mặc dù bốn chữ cái, biểu hiện cho bốn hợp phần của du lịch công vụ đã được dùng để tạo nên từ MICE, song thường được chia nhỏ thành ba phân khúc thị trường sơ cấp (three primary market segments) là: 1) Hội họp và Hội nghị (Meetings and Conferences); 2) Khen thưởng (Incentives); và 3) Triển lãm và Hội chợ (Exhibitions and Trade fairs). Từng phân khúc thị trường của MICE (Du lịch Hội họp và Hội nghị, du lịch khen thưởng và du lịch tham gia Triển lãm, Hội chợ) có thể mô tả như sau: Về Du lịch Hội họp và Hội nghị: Chủ thể chủ trương tổ chức các cuộc hội họp hoặc hội nghị là các Hiệp hội và các công ty.
Mục đích hàng đầu của các hoạt động này là truyền thông, tức là cho phép sự trao đổi ý tưởng giữa các cá nhân tham gia hội họp (personal exchange of ideas), hoặc cung cấp cơ hội cho sự đối thoại, tương tác hoặc nối mạng lưới liên hệ giữa các cá nhân (personal interaction or networking). Các cuộc Hội họp có thể chỉ quy tụ ít người (3 người trở lên), trong khi đó, các cuộc Hội nghị có thể quy tụ nhiều ngàn người tham dự. Để hiểu được động lực tổ chức Hội họp, Hội nghị, cần hiểu rõ hơn về các Hiệp hội và các công ty. Một Hiệp hội (Association) bao gồm một nhóm người liên kết với nhau vì một mục đích chung.
Mục tiêu trước hết của nó là nâng cao địa vị và hình ảnh của các hội viên, tạo cơ hội tương tác và trao đổi thông tin giữa các đồng nghiệp và qua đó tô đậm giá trị của sự tham gia làm thành viên của Hội. 13 Hiện đang tồn tại hàng ngàn Hiệp hội khác nhau. Có thể phân chia thành bảy nhóm Hiệp hội như sau: 1) Hiệp hội thương mại và chuyên ngành; 2) Hiệp hội do chính phủ tổ chức; 3) Hiệp hội lao động; 4) Hiệp hội ngành nghề; 5) Hiệp hội khoa học và y học; 6) Hiệp hội từ thiện; và 7) Hiệp hội SMERF (có tính xã hội, quân sự, giáo dục, tôn giáo và đoàn kết hữu ái). Mỗi Hiệp hội đều có một không gian hoạt động chức năng riêng biệt.
Việc tham gia vào các hội họp, hội nghị của các hiệp hội là tự nguyện và cá nhân tham dự viên phải chi tiền. Vì vậy, người tổ chức du lịch Hội họp, Hội nghị phải cân nhắc kỹ nội dung chương trình và lọc lựa các điểm đến và các cơ sở đón tiếp sao cho đáp ứng được các hội viên. Các cuộc họp chủ yếu của Hội thường diễn ra từ 3 – 5 năm một lần và được luân phiên tổ chức tại các điểm địa lý khác nhau. Nếu như tham gia các hội nghị của Hiệp hội là tự nguyện, thì việc tham gia Hội nghị của công ty là bắt buộc.
Mọi chi phí bao gồm ăn, ở, vui chơi, giải trí đều do công ty thanh toán. Các cuộc họp của công ty thường ngắn, nhưng có nhiều dạng khác nhau: họp quản lý, lớp hoặc khóa đào tạo, giới thiệu sản phẩm mới, họp chiến lược tiếp thị, họp kỹ thuật – nghiệp vụ. Về du lịch khen thưởng: Từ lâu, du lịch khen thưởng đã được các công ty coi như một công cụ để khích lệ, khen ngợi các nhân viên khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, chẳng hạn như đạt được mục tiêu tài chính của công ty, phát triển thành công một sản phẩm mới, hoặc hoàn thành việc đáp ứng thỏa mãn nhu cầu các khách hàng cao cấp của công ty. Nơi đón tiếp các cuộc du lịch khen thưởng thường là khách sạn, khu nghỉ dưỡng cao cấp, trên các du thuyền cao cấp, với những chương trình nghỉ dưỡng và các tiện nghi độc đáo.
Về du lịch tham gia Triển lãm, Hội chợ: Triển lãm ngày càng được tổ chức vào thời gian trùng hợp với các hội nghị thường niên của các Hiệp hội quốc gia và quốc tế. Nó cho phép các nhà kinh doanh chế tạo và nhà cung ứng dịch vụ có thể đạt tới việc tiếp cận trực tiếp với ‘‘công chúng mục tiêu’’ của công ty, mà nếu không tận dụng dịp này thì sự tiếp xúc sẽ rất khó khăn và tốn kém. 14 Triển lãm thường đóng cửa với công chúng rộng rãi. Hội chợ thương mại là địa điểm dành cho những nhà cung ứng các sản phẩm hoặc dịch vụ có quan tâm đến một ngành nghề hoặc một phân khúc thị trường nào đó.
Hội chợ thương mại thường được tổ chức hàng năm vào cùng một thời gian và cùng một Ngoài cách phân loại vừa nêu, du lịch MICE còn có những cách phân loại theo những lát cắt khác nhau như: a) Phân loại khách theo mục đích cơ bản của chuyến đi du lịch MICE, bao gồm: 1) Khách M&C: Mục đích chính trong chuyến đi của đối tượng khách này là hiệu quả công việc; 2) Khách I: Đối tượng khách này tham gia MICE với mục đích nghỉ ngơi, thư giãn, giải trí và tận hưởng cảm giác thành công trong công việc và hơn hết là sự nỗ lực, cống hiến của họ đã được ghi nhận; 3) Khách E: Mục tiêu chính của đối tượng khách này là tham quan, đồng thời cũng tìm kiếm cơ hội mới trong kinh doanh. b) Phân theo phạm vi lãnh thổ: 1) MICE trong nước; 2) MICE quốc tế: Có thể chia thành MICE inbound và MICE outbound.