CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1.1 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ DU LỊCH.1 Khái niệm và vai trò của du lịch về nền kinh tế a) Khái niệm về du lịch Ngày nay du lịch trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến. Hiệp hội lữ hành quốc tế đã công nhận du lịch là một ngành kinh tế lớn nhất thế giới vượt lên cả ngành sản xuất ô tô, thép điện tử và nông nghiệp. Vì vậy, du lịch đã trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của nhiều quốc gia trên thế giới. Thuật ngữ du lịch đã trở nên khá thông dụng.
Du lịch gắn liền với nghỉ ngơi, giải trí, tuy nhiên do hoàn cảnh, thời gian và khu vực khác nhau, dưới mỗi góc độ nghiên cứu khác nhau nên khái niệm du lịch cũng không giống nhau Theo Liên hiệp quốc tế các tổ chức lữ hành chính thức (International Union of Official Travel Oragnization: IUOTO): Du lịch được hiểu là hành động du hành đến một nơi khác với địa điểm cư trú thường xuyên của mình nhằm mục đích không phải để làm ăn, tức không phải để làm một nghề hay một việc kiếm tiền sinh sống,… Tại hội nghị LHQ về du lịch họp tại Rome – Italia (21/8 – 5/9/1963), các chuyên gia đưa ra định nghĩa về du lịch: Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hoà bình. Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ. Theo các nhà du lịch Trung Quốc: Hoạt động du lịch là tổng hoà hàng loạt quan hệ và hiện tượng lấy sự tồn tại và phát triển kinh tế, xã hội nhất định 5 làm cơ sở, lấy chủ thể du lịch, khách thể du lịch và trung gian du lịch làm điều kiện. Theo Tổ chức du lịch thế giới (World Tourism Organization): Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành tạm trú với mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc với mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm ở bên ngoài môi trường sống định cư nhưng loại trừ các du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền.
Ở Việt Nam, thuật ngữ “Du lịch” được định nghĩa trong Luật Du lịch năm 2017 như sau: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan,nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác”. b) Vai trò của du lịch đối với kinh tế Du lịch có vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế xã hội của một đất nước. Đối với nhiều đất nước hay quốc đảo thì du lịch đóng vai trò chủ chốt bởi sức hút mạnh mẽ của đồng tiền với hàng hóa, dịch vụ và cơ hội việc làm trong những ngành công nghiệp dịch vụ có liên quan đến du lịch, bởi đây là một ngành mang tính chất liên ngành. Du lịch phát triển thúc đẩy các ngành kinh tế hỗ trợ phát triển theo như giao thông vận tải, bưu chính viễn thông, bảo hiểm, dịch vụ tài chính, dịch vụ lưu trú và ăn uống.
Ngành du lịch phát triển cũng đem lại một thị trường tiêu thụ hàng hóa rộng lớn, từ đó thúc đẩy tăng trưởng nhanh tổng sản phẩm kinh tế quốc dân. Du lịch quốc tế phát triển đem lại nguồn lợi từ thu hút vốn đầu tư nước ngoài, hoạt động xuất khẩu tại chỗ và tăng nguồn thu ngoại tệ cho đất nước. Ngoài ra, du lịch quốc tế phát triển cũng giúp củng cố và phát triển mối quan hệ kinh tế với các nước trên thế giới cũng như thúc đẩy phát triển giao thông quốc tế. 6 Ngành du lịch Việt Nam trong những năm qua đã thu hút ngày càng đông đảo khách du lịch.
Tổng doanh thu từ khách du lịch đóng góp một phần lớn cho kinh tế nhà nước. 1 Tổng thu từ khách du lịch giai đoạn 2008-2019 Tổng thu từ khách du lịch Tỷ lệ tăng trưởng Năm (1.000 tỷ VNĐ) so với năm trước (%) 2019 755,00 18,5 2018 637,00 17,7 2017 541,00 29,7 2016 417,27 17,5 2015 355,55 10,1 2014 322,86 11,4 2013 289,84 80,6 2012 160,00 23,1 2011 130,00 35,4 2010 96,00 41,2 2009 68,00 13,3 2008 60,00 (Nguồn: Thống kê du lịch Việt Nam năm 2019) 1.2 Khái niệm phát triển du lịch Phát triển du lịch là hoạt động khai thác có quản lý các giá trị tài nguyên tự nhiên và nhân văn nhằm thoả mãn các nhu cầu đa dạng của khách du lịch,tuy nhiên phát triển du lịch phải quan tâm đến các lợi ích kinh tế dài hạn và đảm bảo sự đóng góp cho công tác bảo tồn và tôn tạo các nguồn tài nguyên, duy trì được sự toàn vẹn về văn hoá, cho công tác bảo vệ môi trường để phát triển hoạt động du lịch trong tương lai và góp phần nâng cao mức sống của cộng đồng địa phương.3 Phát triển du lịch địa phương Theo các chuyên gia kinh tế, du lịch sẽ trở thành ngành công nghiệp đóng góp một phần quan trọng cho phát triển kinh tế ở mỗi địa phương. Với tính chất là ngành kinh tế tổng hợp có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao, sự 7 phát triển của ngành công nghiệp du lịch không chỉ nằm trong một tỉnh mà luôn phải vươn ra khỏi phạm vi hành chính địa phương, một quốc gia, một khu vực. Do đó các địa phương cần phải tích cự phát triển, đáp ứng nhu cầu của du lịch.
Từ đó mang lại nguồn kinh tế lớn cho địa phường, đất nước. Nâng cao cao cơ sở hạ tầng, văn hóa- xã hội, y tế. Đáp ứng được một lượng lớn lao động từ đó nâng cao được đời sống cảu người dân.4 Phân loại du lịch Các loại hình du lịch ngày nay có sức cạnh tranh khá cao và ngày càng phát triển. Từ các loại hình du lịch trải nghiệm, nghỉ dưỡng, đi nhóm, teambuilding… hay cả những dạng du lịch mới nổi đều khá thịnh hành.
Về cơ bản, du lịch có thể chia thành 6 loại như sau : a) Du lịch nghỉ dưỡng Du lịch nghỉ dưỡng dần trở thành lựa chọn của nhiều nhóm khách hàng khi các tour du lịch ngày nay hầu như đáp ứng tất cả các yêu cầu của khách hàng. Khi cuộc sống ngày càng bận rộn, nhiều áp lực thì nhu cầu được nghỉ ngơi, thư giãn trong các khu nghỉ dưỡng cao cấp để tái tạo năng lượng dần trở thành điều mà nhiều người mong muốn hướng đến. Ưu điểm của loại hình du lịch này là giúp bạn tận hưởng cảm giác thư giãn, các lớp học cân bằng như các liệu pháp spa, các buổi tập yoga,… giúp bạn hoàn toàn thoải mái từ trong ra ngoài. Một số điểm du lịch nghỉ dưỡng nổi tiếng hiện nay như: Du lịch Hồ Tràm Vũng Tàu, Du lịch Bình Châu – Hồ Cốc Vũng Tàu, Du lịch thành phố biển Nha Trang, Du lịch nghỉ dưỡng tại Côn Đảo, Du lịch Mũi Né – Phan Thiết, Du lịch Phú Quốc,… b) Du lịch sinh thái Du lịch sinh thái là loại hình du lịch kết hợp giữa điều kiện tự nhiên và văn hóa của Việt Nam.
Loại hình này diễn ra trong các vùng có hệ sinh thái tự nhiên còn bảo tồn khá tốt về môi trường nhằm hưởng thụ và thưởng thức giá 8 trị thiên nhiên mang lại. Hiện tại, khu vực đồng bằng sông Cửu Long là một trong những địa điểm du lịch sinh thái hấp dẫn nhất miền Nam Việt Nam. Các điểm du lịch sinh thái nổi tiếng được nhắc đến như: Khu du lịch Cồn Phụng, Khu du lịch Xẻo Quýt, Khu du lịch Mỹ Khánh, Vườn quốc gia Tràm Chim – Đồng Tháp, Rừng tràm Trà sư – An Giang. c) Du lịch văn hóa lịch sử Du lịch văn hóa lịch sử là loại hình du lịch phản ánh giá trị lịch sử nhân văn, cho bạn cái nhìn tốt đẹp về lịch sử văn hóa từng vùng miền của đất nước.
Thường thì đây là những chuyến du lịch theo nhóm, kết hợp tham quan cảnh đẹp và lồng ghép vào tìm hiểu văn hóa giúp cho chuyến đi thêm phần thú vị hơn. Có nhiều điểm du lịch văn hóa lịch sử nổi tiếng hiện nay như Du lịch Huế – Đà Nẵng – Hội An: Cung đường di sản văn hóa đặc sắc của mảnh đất miền Trung; Du lịch Sài Gòn: Bảo tàng chứng tích chiến tranh, địa đạo Củ Chi,… d) Du lịch thăm quan, khám phá Du lịch tham quan, khám phá là loại hình du lịch khá phổ biến ở nước ta bởi được thiên nhiên ưu đãi nhiều cảnh đẹp đặc sắc thu hút mọi người tìm hiểu. Các điểm du lịch khám phá được ghi dấu nhiều nhất ở Việt Nam hiện nay như: Vịnh Hạ Long, động Phong Nha – Kẻ Bàng, Sapa cung đường trekking tuyệt vời, Ninh Bình – Vẻ đẹp Tam Cốc – Bích Động,… e) Du lịch team Building Ở Việt Nam du lịch kết hợp teambuilding sẽ được tổ chức ở các địa điểm du lịch gần biển hoặc cũng có thể là là khu du lịch sinh thái. Đây là loại hình du lịch thu hút khá nhiều du khách hiện nay, nhất là khi các doanh nghiệp có xu hướng xây dựng nhiều chương trình du lịch để gắn kết mọi người trong công ty cũng như kết hợp đào tạo, truyền cảm hứng để nhân viên có động lực làm việc tốt hơn.
9 Đây là cách thức du lịch làm cầu nối giúp mọi người trong tập thể thấu hiểu nhau hơn, thông qua các trò chơi vận động, hoặc văn nghệ giúp tăng sự đoàn kết của nhân viên, tăng hiệu suất làm việc sau này. f) Du lịch tâm linh Vào các dịp đầu năm hay cuối năm, sau những ngày tháng dài bộn bề với lo toan của cuộc sống, con người thường muốn có một khoảng thời gian tĩnh lặng để nhìn lại mọi thứ đã xảy ra trong cuộc sống của mình suốt một năm vừa qua. Trong một năm dài ấy, sẽ có những sự việc tốt, và cũng có những sự việc không tốt xảy đến với mỗi con người. Với những điều không tốt, con người thường muốn tìm một nơi để giãi bày, để cầu xin cho những điều đó không xảy ra với bản thân và những người liên quan với mình trong năm mới nữa.
Đó chính là lý do chính khiến hình thức du lịch tâm linh ra đời.