Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố đà nẵng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Huỳnh Thị Thanh Kiều
• Trường học: Chưa xác định
• Chuyên ngành: Chưa xác định
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: Chưa xác định
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp
• 2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 3. CHƯƠNG 3: Một số giải pháp phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đà Nẵng

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Đà Nẵng. Chúng không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những giải pháp cụ thể nhằm hỗ trợ DNNVV vượt qua thách thức. Việc tìm hiểu và áp dụng các giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là rất cần thiết.

1.1. Đặc Điểm Của Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đà Nẵng

DNNVV tại Đà Nẵng thường có quy mô nhỏ, vốn đầu tư hạn chế và công nghệ lạc hậu. Đặc điểm này khiến cho việc cạnh tranh trên thị trường trở nên khó khăn hơn. Hơn nữa, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và thị trường.

1.2. Vai Trò Của DNNVV Trong Kinh Tế Đà Nẵng

DNNVV chiếm hơn 95% tổng số doanh nghiệp tại Đà Nẵng, đóng góp lớn vào GDP và tạo ra nhiều việc làm. Sự phát triển của DNNVV không chỉ thúc đẩy kinh tế địa phương mà còn góp phần vào sự phát triển xã hội.

II. Những Thách Thức Chính Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đà Nẵng

DNNVV tại Đà Nẵng đang phải đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh gay gắt, thiếu vốn và công nghệ lạc hậu. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến sự tồn tại mà còn đến khả năng phát triển của các doanh nghiệp này.

2.1. Cạnh Tranh Khốc Liệt Từ Doanh Nghiệp Lớn

Sự xuất hiện của các doanh nghiệp lớn với nguồn lực mạnh mẽ đã tạo ra áp lực lớn cho DNNVV. Điều này khiến cho DNNVV khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường và khách hàng.

2.2. Thiếu Hỗ Trợ Từ Chính Phủ

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng việc thực thi và tiếp cận các chính sách này vẫn còn nhiều bất cập. DNNVV thường không nhận được sự hỗ trợ cần thiết để phát triển.

III. Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đà Nẵng

Để phát triển DNNVV tại Đà Nẵng, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính quyền và các tổ chức hỗ trợ. Các giải pháp này cần tập trung vào việc cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ tài chính cho DNNVV.

3.1. Tăng Cường Hỗ Trợ Tài Chính Cho DNNVV

Cần có các chương trình tín dụng ưu đãi và quỹ hỗ trợ phát triển DNNVV. Điều này sẽ giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận nguồn vốn để đầu tư và mở rộng sản xuất.

3.2. Đào Tạo Nâng Cao Năng Lực Quản Lý

Đào tạo và nâng cao năng lực quản lý cho chủ doanh nghiệp và nhân viên là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp DNNVV cải thiện hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Việc áp dụng các giải pháp phát triển DNNVV cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các doanh nghiệp cần chủ động trong việc tìm kiếm cơ hội và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.1. Mô Hình Hợp Tác Giữa Các Doanh Nghiệp

Hợp tác giữa các DNNVV có thể tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp các doanh nghiệp này vượt qua khó khăn và phát triển bền vững. Mô hình này cần được khuyến khích và phát triển.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Sản Xuất

Việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp DNNVV nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp cần được hỗ trợ trong việc tiếp cận công nghệ và đào tạo nhân lực.

V. Kết Luận Về Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đà Nẵng

Phát triển DNNVV tại Đà Nẵng là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp để tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của DNNVV.

5.1. Tương Lai Của Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Đà Nẵng

Với những giải pháp đúng đắn, DNNVV có thể phát triển mạnh mẽ và đóng góp tích cực vào nền kinh tế Đà Nẵng. Sự phát triển này không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn cho toàn xã hội.

5.2. Khuyến Khích Đổi Mới Sáng Tạo Trong Doanh Nghiệp

Đổi mới sáng tạo là yếu tố then chốt giúp DNNVV phát triển. Cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2006–2011, thành phố Đà Nẵng ghi nhận tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP) bình quân đạt 10,5%/năm, khẳng định vị thế đô thị loại I cấp quốc gia và đầu tàu kinh tế của vùng trọng điểm miền Trung. Trong bức tranh phát triển chung, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò xương sống của nền kinh tế khi chiếm trên 95% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn. Tính đến cuối năm 2011, Đà Nẵng có 12.139 DNNVV, tăng gấp 2,35 lần so với quy mô 5.171 doanh nghiệp vào năm 2006, đạt tốc độ gia tăng số lượng bình quân 18,61%/năm.

Tuy nhiên, khối DNNVV Đà Nẵng đang phải đối mặt với những thách thức to lớn xuất phát từ nội tại lẫn môi trường vĩ mô. Sau tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và giai đoạn lạm phát tăng cao, hàng loạt doanh nghiệp rơi vào tình trạng đình trệ, thu hẹp sản xuất hoặc giải thể. Hầu hết các đơn vị đều gặp khó khăn vì vốn mỏng, trình độ công nghệ lạc hậu so với mức trung bình của thế giới từ hai đến ba thế hệ, năng lực quản trị hạn chế và thiếu mặt bằng sản xuất.

Luận văn tập trung giải quyết ba mục tiêu trọng tâm:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý và phát triển DNNVV trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá toàn diện thực trạng phát triển DNNVV tại thành phố Đà Nẵng về số lượng, quy mô vốn, cơ cấu ngành nghề và sự phân bố không gian kinh tế.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, khả thi nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực cho DNNVV phát triển bền vững.

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu kinh tế - xã hội tại 6 quận và 2 huyện của Đà Nẵng trong giai đoạn 2006–2011. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân, nâng cao mức đóng góp của khối doanh nghiệp vào chỉ tiêu GDP toàn thành phố đạt 11.747,5 tỷ đồng vào năm 2011 và giải quyết việc làm cho lực lượng lao động địa phương gồm 453,4 ngàn người.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của luận văn được thiết lập dựa trên sự kết hợp giữa Lý thuyết chu kỳ sống của doanh nghiệp và Lý thuyết môi trường thể chế kinh tế. Nghiên cứu vận dụng các căn cứ pháp lý nền tảng gồm Điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2005, Nghị định số 90/2001/NĐ-CP và Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ về trợ giúp phát triển DNNVV.

Nội dung lý luận làm rõ bốn khái niệm cốt lõi:

• Tiêu chí phân loại DNNVV: Phân định theo 3 cấp độ (siêu nhỏ, nhỏ, vừa) dựa trên tiêu chí quy mô tổng nguồn vốn (từ 20 tỷ đến 100 tỷ đồng) hoặc số lao động thường xuyên (từ dưới 10 người đến tối đa 300 người) tùy theo ngành nghề sản xuất kinh doanh.
• Nội hàm phát triển DNNVV: Bao gồm sự gia tăng số lượng doanh nghiệp thực chất, mở rộng quy mô vốn đầu tư, hiện đại hóa công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tối ưu hóa diện tích mặt bằng sản xuất.
• Nhân tố môi trường kinh doanh: Bao gồm thị trường đầu ra - đầu vào, cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị, khả năng tiếp cận thông tin kinh tế và mối quan hệ tương tác giữa cơ quan quản lý Nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp.
• Mối liên kết chuỗi giá trị: Khả năng DNNVV tham gia làm mắt xích vệ tinh cung ứng đầu vào, bao tiêu đầu ra cho các tập đoàn lớn và liên kết ngành nghề nội khối.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn quán triệt phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp các công cụ phân tích kinh tế lượng và thống kê mô tả. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ Cục Thuế thành phố Đà Nẵng, Sở Kế hoạch và Đầu tư Đà Nẵng, Niên giám Thống kê thành phố và báo cáo của các hiệp hội ngành nghề trong giai đoạn 2006–2011.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu thống kê của 12.387 doanh nghiệp đăng ký thành lập và 12.139 DNNVV đang thực hiện nghĩa vụ thuế trên địa bàn Đà Nẵng. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng cho dữ liệu thứ cấp nhằm loại trừ sai số mẫu, đảm bảo tính đại diện tuyệt đối cho không gian kinh tế địa phương.

Lý do lựa chọn phương pháp thống kê mô tả kết hợp phân tích so sánh chuỗi thời gian (time-series analysis) là nhằm bóc tách biến động về cơ cấu ngành nghề, tốc độ tăng trưởng vốn bình quân (5,12 tỷ đồng/doanh nghiệp) và phân bố không gian địa lý. Phương pháp này giúp phát hiện chính xác các quy luật vận động nội tại và những bất cập cấu trúc trong bức tranh kinh tế doanh nghiệp Đà Nẵng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và xử lý dữ liệu giai đoạn 2006–2011 mang lại bốn phát hiện trọng yếu:

Thứ nhất, số lượng DNNVV tăng trưởng nhanh nhưng thiếu tính bền vững. Toàn thành phố có 5.171 DNNVV vào năm 2006, tăng lên 12.139 DNNVV vào năm 2011, đạt mức tăng 2,35 lần với tốc độ tăng bình quân 18,61%/năm. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp rơi vào tình trạng ngừng hoạt động hoặc giải thể hàng năm vẫn ở mức cao do biến động thị trường.

Thứ hai, sự phân bố không gian doanh nghiệp lệch pha nghiêm trọng. Năm 2011, quận Hải Châu tập trung 39,81% và quận Thanh Khê chiếm 23,47% tổng số DNNVV (hai quận trung tâm chiếm tới 63,28% toàn thành phố). Ngược lại, huyện Hòa Vang chỉ chiếm 5,18% và quận Ngũ Hành Sơn chiếm 5,06%. Mặc dù quận Cẩm Lệ có tốc độ tăng số lượng nhanh nhất (41,99%/năm do mới thành lập năm 2005), tỷ trọng phân bổ chung vẫn cho thấy sự mất cân đối sâu sắc giữa vùng lõi đô thị và khu vực ngoại vi.

Thứ ba, cơ cấu ngành nghề tập trung quá mức vào lĩnh vực Thương mại - Dịch vụ. Năm 2011, nhóm ngành Thương mại - Dịch vụ chiếm tỷ trọng áp đảo 74,77% (tăng từ 69,88% năm 2006), đạt tốc độ tăng bình quân 20,13%/năm. Khối ngành Công nghiệp - Xây dựng sụt giảm tỷ trọng từ 29,98% năm 2006 xuống còn 25,00% năm 2011. Khối Nông - Lâm - Thủy sản chỉ chiếm tỷ trọng siêu nhỏ từ 0,14% đến 0,23%.

Thứ tư, nguồn lực tài chính cực kỳ mỏng manh. Năm 2011, có tới 94,35% tổng số doanh nghiệp có quy mô vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng (trong đó khoảng 50% có mức vốn dưới 1 tỷ đồng). Nhóm doanh nghiệp có vốn từ 10 đến 50 tỷ đồng chỉ chiếm 4,35%, từ 50 đến 100 tỷ đồng chiếm 0,6%, và nhóm trên 100 tỷ đồng chỉ chiếm 0,7%.

Thảo luận kết quả

Cơ cấu phân bổ tập trung vào Thương mại - Dịch vụ phản ánh đặc tính đô thị hóa của Đà Nẵng nhưng đồng thời phản ánh tâm lý kinh doanh ngắn hạn, ngại rủi ro và thiếu vốn đầu tư dài hạn vào sản xuất công nghiệp kỹ thuật cao. Quy mô vốn mỏng là rào cản trực tiếp khiến DNNVV không đáp ứng được điều kiện khắt khe về suất đầu tư và bảo vệ môi trường để thuê đất trong các khu công nghiệp tập trung như Hòa Khánh hay Liên Chiểu.

So sánh với các tỉnh thành lân cận:

• Tỉnh Bình Dương ghi nhận tốc độ tăng trưởng DNNVV 18,8%/năm và đóng góp tới 52% GDP toàn tỉnh, nhưng tỷ lệ tiếp cận vốn vay ngân hàng cũng chỉ đạt 15,3% tổng số DNNVV do thiếu tài sản bảo đảm.
• Thành phố Cần Thơ có khoảng 70% DNNVV gặp khó khăn trong giai đoạn 2010–2011 khi mặt bằng lãi suất vay lên đến 23–25%/năm và chi phí đầu vào tăng hơn 30%.

Các dữ liệu thực nghiệm về cơ cấu ngành và địa bàn được trực quan hóa rất hiệu quả thông qua biểu đồ tròn phân bố tỷ trọng và biểu đồ cột so sánh chuỗi thời gian, giúp chỉ rõ thực trạng thiếu hụt các ngành công nghiệp hỗ trợ có giá trị gia tăng cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của khu vực DNNVV tại Đà Nẵng, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp đồng bộ:

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính và thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV:

• Chủ thể thực hiện: UBND thành phố Đà Nẵng chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Đà Nẵng và các ngân hàng thương mại.
• Mục tiêu: Nâng tỷ lệ DNNVV tiếp cận được nguồn vốn tín dụng chính thức từ mức ước tính 20% hiện nay lên 45% vào năm 2015.
• Lộ trình: Xây dựng quy chế hoạt động của Quỹ bảo lãnh trong năm 2012 và cấp bù lãi suất ưu đãi cho các dự án đổi mới công nghệ từ năm 2013 đến 2015.

Thứ hai, quy hoạch quỹ đất sạch và phát triển cụm công nghiệp chuyên biệt cho DNNVV:

• Chủ thể thực hiện: Sở Công Thương phối hợp cùng Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Chế xuất Đà Nẵng.
• Mục tiêu: Dành tối thiểu 15% đến 20% diện tích đất trong các cụm công nghiệp mới với giá thuê ưu đãi cho các DNNVV sản xuất sản phẩm phụ trợ.
• Lộ trình: Hoàn thành đề án phân lô mặt bằng và cơ chế giá thuê đất ưu đãi trong giai đoạn 2012–2014.

Thứ ba, triển khai chương trình hỗ trợ chuyển giao công nghệ và tiêu chuẩn chất lượng:

• Chủ thể thực hiện: Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng phối hợp cùng các viện nghiên cứu.
• Mục tiêu: Hỗ trợ 300 lượt doanh nghiệp mỗi năm tiếp cận các gói kiểm toán năng lượng, chuyển giao kỹ thuật và áp dụng hệ thống quản trị chất lượng ISO.
• Lộ trình: Triển khai các gói tài trợ kinh phí tư vấn thường niên trong giai đoạn 2012–2016.

Thứ tư, nâng cao năng lực quản trị và đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật:

• Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội liên kết với các trường đại học, cao đẳng và Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Đà Nẵng.
• Mục tiêu: Nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề trong khối DNNVV từ 31,85% lên 45% vào năm 2015 và bồi dưỡng kỹ năng điều hành cho 1.000 giám đốc điều hành (CEO).
• Lộ trình: Tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn định kỳ hàng quý từ năm 2012 đến 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn phong phú cho bốn nhóm độc giả chuyên biệt:

• Các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách địa phương: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương, Cục Thuế Đà Nẵng có thể ứng dụng các số liệu thực chứng để xây dựng quy hoạch kinh tế - xã hội, ban hành cơ chế trợ cấp và điều chỉnh chỉ tiêu phân bổ ngân sách hỗ trợ khởi nghiệp.
• Chủ doanh nghiệp và ban điều hành các DNNVV: Giúp các nhà quản trị nhận diện rõ điểm nghẽn về dòng tiền, trình độ thiết bị và thị phần, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh thích ứng linh hoạt và liên kết ngành hiệu quả.
• Các ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính: Sử dụng dữ liệu phân tích về cấu trúc vốn dưới 10 tỷ đồng (chiếm 94,35%) để thiết kế các gói cho vay tín chấp hoặc tài trợ chuỗi cung ứng phù hợp với năng lực tài chính của doanh nghiệp nhỏ.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên khối ngành Kinh tế: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu chuỗi thời gian 2006–2011 chuẩn mực, phục vụ nghiên cứu so sánh về kinh tế vùng và phương pháp phân tích thực trạng doanh nghiệp địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chí nào được sử dụng để phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu?

Theo Điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ, doanh nghiệp nhỏ và vừa được chia thành 3 cấp: siêu nhỏ (dưới 10 lao động), nhỏ (từ trên 10 đến 200 lao động, vốn từ 20 tỷ đồng trở xuống) và vừa (từ trên 200 đến 300 lao động, vốn từ trên 20 tỷ đến 100 tỷ đồng). Tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên hàng đầu để xác định quy mô.

Thực trạng phân bố địa bàn của các DNNVV tại Đà Nẵng có đặc điểm gì nổi bật?

Doanh nghiệp phân bố không đồng đều và tập trung dày đặc ở vùng lõi đô thị. Năm 2011, quận Hải Châu và quận Thanh Khê chiếm tới 63,28% tổng số DNNVV toàn thành phố. Trong khi đó, các địa bàn có diện tích rộng và sở hữu nhiều khu công nghiệp như Liên Chiểu, Sơn Trà, Hòa Vang chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn từ 5,18% đến 8,41%.

Điểm yếu lớn nhất về mặt tài chính của khối DNNVV trên địa bàn Đà Nẵng là gì?

Quy mô vốn đăng ký của phần lớn doanh nghiệp rất mỏng. Tính đến năm 2011, có đến 94,35% số lượng DNNVV hoạt động với quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng, trong đó khoảng 50% doanh nghiệp có vốn dưới 1 tỷ đồng. Do thiếu tài sản thế chấp có giá trị cao, các doanh nghiệp chủ yếu huy động vốn qua các kênh phi chính thức.

Vì sao tỷ trọng ngành Thương mại - Dịch vụ lại chiếm ưu thế áp đảo tại thành phố Đà Nẵng?

Khối ngành Thương mại - Dịch vụ chiếm tới 74,77% số lượng DNNVV vào năm 2011 do đặc thù ngành này đòi hỏi số vốn đầu tư ban đầu ít, vòng quay vốn nhanh, thời gian thu hồi vốn ngắn và không yêu cầu diện tích mặt bằng sản xuất lớn như ngành Công nghiệp - Xây dựng.

Bài học kinh nghiệm từ tỉnh Bình Dương và thành phố Cần Thơ có ý nghĩa gì đối với Đà Nẵng?

Kinh nghiệm từ Bình Dương và Cần Thơ chỉ ra rằng nếu thiếu Quỹ bảo lãnh tín dụng và không dành sẵn quỹ đất sạch giá rẻ trong các khu công nghiệp, các DNNVV sẽ rất khó tiếp cận vốn ngân hàng và mặt bằng để mở rộng sản xuất khi kinh tế vĩ mô có biến động.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng phát triển 12.139 DNNVV trên địa bàn Đà Nẵng giai đoạn 2006–2011, chỉ rõ tốc độ tăng trưởng nhanh đạt 18,61%/năm đi liền với thách thức về vốn và công nghệ.
• Đóng góp khoa học lớn nhất của công trình là hệ thống hóa các chỉ số thực chứng về sự phân bố địa bàn không đồng đều (63,28% tập trung tại Hải Châu và Thanh Khê) và sự thiên lệch cơ cấu ngành (74,77% thuộc Thương mại - Dịch vụ).
• Công trình khẳng định vai trò cốt lõi của khu vực DNNVV đối với việc thúc đẩy GDP thành phố đạt 11.747,5 tỷ đồng năm 2011 và giải quyết việc làm cho hơn 430.000 lao động.
• Hệ thống giải pháp đề xuất bao gồm 4 trụ cột chính: thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng, quy hoạch cụm công nghiệp hỗ trợ, tài trợ đổi mới công nghệ và đào tạo nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 45% trong giai đoạn 2012–2015.
• Các nhà quản lý đô thị và cộng đồng doanh nghiệp cần nhanh chóng phối hợp triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ để biến khu vực DNNVV thành động lực bứt phá kinh tế cho thành phố Đà Nẵng trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm doanh nghiệp Tại Điều 4 Luật doanh nghiệp số 60/2005/QH11 được Quốc Hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 29/11/2005 (sau đây gọi là Luật doanh nghiệp năm 2005) định nghĩa: “ Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”. Khái niệm, tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa Có nhiều quan niệm khác nhau về DNNVV.

Tuy nhiên, đa phần các định nghĩa về DNNVV đều sử dụng số lượng lao động thường xuyên như là một tiêu chí ưu tiên, ngoài ra còn sử dụng quy mô vốn, quy mô doanh thu v.v… Đối với đa phần các quốc gia phát triển (Mỹ, Pháp, Nhật), những doanh nghiệp có số lao động từ 500 trở xuống thì được coi là có quy mô vừa và nhỏ, trong số đó những doanh nghiệp có số lao động 200 trở xuống được coi là doanh nghiệp nhỏ. Các cách định nghĩa này cũng chỉ mang tính chất tương đối. Dựa theo quy mô có thể phân loại doanh nghiệp thành doanh nghiệp có quy mô lớn, vừa và nhỏ. Trong đó, việc xác định các tiêu chí và định mức để đánh giá quy mô của một DNNVV có sự khác biệt ở các quốc gia trên thế giới.

Ngay trong cùng một quốc gia, những tiêu chí này cũng có thể được thay đổi theo thời gian vì sự phát triển của doanh nghiệp, đặc điểm nền kinh tế hay tốc độ phát triển kinh tế của quốc gia đó, tính đặc thù của từng lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh; mục đích phân định, mục tiêu của từng chính sách kinh tế, Luan van 5 chương trình trợ giúp của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, các tiêu chí phổ biến nhất được nhiều quốc gia sử dụng là: số lượng lao động bình quân mà doanh nghiệp sử dụng trong năm, tổng mức vốn đầu tư của doanh nghiệp, tổng doanh thu hàng năm của doanh nghiệp (Bảng 1.1: Tiêu chí phân loại DNNVV của một số quốc gia và khu vực Quốc gia/ Phân loại Số lao động Vốn đầu tư Doanh thu khu vực DNNVV bình quân NHÓM CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN 1. Hoa kỳ Nhỏ và vừa 0 – 500 Không quy Không quy định định 2. Nhật - Đối với ngành 1 – 300 ¥ 0 – 300 Không quy sản xuất triệu định - Đối với ngành 1 – 100 ¥ 0 – 100 TM triệu - Đối với ngành 1 – 100 ¥ 0 – 50 DV triệu 3.

EU Siêu nhỏ <10 Không quy Không quy định định Nhỏ <50 Vừa <250 < € 7 triệu < € 27 triệu 4. Australia Nhỏ và vừa <200 Không quy Không quy định định 5. Canada Nhỏ <100 Không quy <CDN$ 5 triệu định Vừa <500 CDN$ 5- 20triệu 6. New Nhỏ và vừa <50 Không quy Không quy Zealand định định 7.

Korea Nhỏ và vừa <300 Không quy Không quy Luan van 6 định định 8. Taiwan Nhỏ và vừa <200 <NT$ <NT$ 100triệu 80triệu B. NHÓM CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN 1. Thái Lan Nhỏ và vừa Không quy Baht 200 Không quy định triệu định 2.

Malaysia Đối với ngành 0 – 150 Không quy RM 0 – 25 sản xuất định triệu 3. Philippine Nhỏ và vừa <200 Peso 1,5-60 Không quy triệu định 4. Indonesia Nhỏ và vừa Không quy <US$ 1 triệu <US$ 5 triệu định 5. Brunei Nhỏ và vừa 1 - 100 Không quy Không quy định định Nguồn: 1) Doanh nghiệp vừa và nhỏ, APEC, 1998; 2) Định nghĩa doanh nghiệp vừa và nhỏ, UN/ECE, 1999; 3) Tổng quan về doanh nghiệp vừa và nhỏ, OECD, 2000.1 cho thấy, hầu hết các quốc gia đều lấy tiêu chí số lao động bình quân làm cơ sở quan trọng để phân loại doanh nghiệp theo quy mô.

Điều này là hợp lý hơn so với việc lựa chọn các tiêu chí khác như doanh thu, vốn. là các chỉ tiêu lượng hóa bằng giá trị tiền tệ. Các tiêu chí như doanh thu, vốn tuy rất quan trọng nhưng thường xuyên chịu sự tác động bởi những biến đổi của thị trường, sự phát triển của nền kinh tế, tình trạng lạm phát. nên thiếu sự ổn định trong việc phân loại doanh nghiệp.

Điều này giải thích tại sao tiêu chí số lao động bình quân được nhiều quốc gia lựa chọn, tiêu chí này thường có tính ổn định lâu dài về mặt thời gian, lại thể hiện được phần nào tính chất, đặc thù của ngành, lĩnh vực kinh doanh mà doanh nghiệp đang tham gia. Số liệu ở Bảng 1.1 cũng cho thấy, đa số các quốc gia chỉ sử dụng 1 trong 3 tiêu thức đánh giá trên. Một số quốc gia khác sử dụng kết hợp 2 trong 3 tiêu thức nói trên. Một số ít quốc gia sử dụng kết hợp cả 3 tiêu thức số lao động, vốn và doanh thu.

Luan van 7 Ngân hàng thế giới (World Bank) và nhiều tổ chức quốc tế khác cũng đều sử dụng tiêu chí số lao động để đánh giá. Theo World Bank, doanh nghiệp được chia thành 4 loại tương ứng với số lượng lao động như sau: doanh nghiệp siêu nhỏ (số lao động < 10 người), doanh nghiệp nhỏ (số lao động từ 10 người đến dưới 50 người), doanh nghiệp vừa (số lao động từ 50 người đến 300 người), doanh nghiệp lớn (số lao động > 300 người) [13]. Ở Việt Nam, từ năm 1998 trở về trước, nước ta chưa có văn bản nào quy định phân loại doanh nghiệp theo quy mô, mà chủ yếu phân loại doanh nghiệp theo 2 nhóm: doanh nghiệp quốc doanh và doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Sự ra đời của công văn số 681/1998/CP-KTN, ngày 20/06/1998 của Chính phủ về việc định hướng chiến lược và chính sách hỗ trợ phát triển DNNVV đã đánh dấu bước khởi đầu trong quá trình thống nhất quan niệm và đẩy mạnh hỗ trợ DNNVV ở Việt Nam.

Công văn số 681 quy định, DNNVV là doanh nghiệp có quy mô vốn kinh doanh dưới 5 tỷ đồng và số lượng lao động bình quân năm ít hơn 200 người. Tuy nhiên, công văn này lại khẳng định, các tiêu thức này chủ yếu mang tính chất quy ước hành chính để phục vụ cho việc quản lý và vận dụng chính sách hỗ trợ phát triển. Bước sang năm 1999, với sự ra đời của Luật Doanh nghiệp, môi trường kinh doanh được cải thiện đáng kể, bằng các chính sách hỗ trợ, ưu đãi doanh nghiệp, thêm vào đó là sự ra đời của các luật thuế, các DNNVV đã có nhiều sự chuyển biến đột phá. Để phù hợp với xu thế mới, ngày 23/11/2001 Chính phủ ban hành Nghị định số 90/2001/NĐ-CP nhằm trợ giúp phát triển DNNVV.

Theo đó, Nghị định số 90 đã đưa ra tiêu chuẩn chính thức, áp dụng thống nhất để phân loại DNNVV. Tại Điều 3 của Nghị định này định nghĩa như sau: DNNVV là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. Luan van 8 Căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội cụ thể của ngành, địa phương, trong quá trình thực hiện các biện pháp, chương trình trợ giúp có thể linh hoạt áp dụng đồng thời cả hai chỉ tiêu vốn và lao động hoặc một trong hai chỉ tiêu nói trên. Cùng với quá trình phát triển của đất nước, việc vận dụng Nghị định này vào thực tế đã không còn phù hợp, bộc lộ một số bất cập, nhất là trong vấn đề “Định nghĩa DNNVV”, dẫn đến gây khó khăn và lúng túng cho các doanh nghiệp và các cấp quản lý nhà nước trong vấn đề xác định tiêu chuẩn DNNVV, liên quan đến việc hưởng các chính sách ưu đãi của Chính phủ đối với loại hình doanh nghiệp này.

Vì lẽ đó, ngày 30 tháng 6 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 56/2009/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV thay thế Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23 tháng 11 năm 2001 của Chính phủ. Nghị định số 56/2009/NĐ-CP có hai điểm mới nổi bật so với Nghị định số 90/2001/NĐ-CP: Một là, Nghị định đưa ra định nghĩa DNNVV. Hai là, việc thành lập Quỹ phát triển DNNVV. Tại Điều 3 Nghị định số 56 quy định: DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Quy mô Doanh Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nghiệp siêu nhỏ Số lao Tổng nguồn Số lao động Tổng nguồn Số lao động Khu vực động vốn vốn I.

Nông, lâm 10 người trở20 tỷ đồngtừ trên 10từ trên 20 tỷtừ trên 200 nghiệp và xuống trở xuống người đếnđồng đến 100người đến Luan van 9 thủy sản 200 người tỷ đồng 300 người II. Công 10 người trở20 tỷ đồngtừ trên 10từ trên 20 tỷtừ trên 200 nghiệp và xây xuống trở xuống người đếnđồng đến 100người đến dựng 200 người tỷ đồng 300 người III. Thương 10 người trở10 tỷ đồngtừ trên 10từ trên 10 tỷtừ trên 50 mại và dịch xuống trở xuống người đếnđồng đến 50người đến vụ 50 người tỷ đồng 100 người Tùy theo tính chất, mục tiêu của từng chính sách, chương trình trợ giúp mà cơ quan chủ trì có thể cụ thể hóa các tiêu chí nêu trên cho phù hợp. Đến thời điểm hiện nay, ở Việt Nam, tiêu chuẩn phân loại DNNVV vẫn được áp dụng theo quy định tại Điều 3, Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ.

Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNVV có các đặc điểm sau: - DNNVV chiếm trên 95% tổng số doanh nghiệp của cả nước, chủ yếu thuộc khu vực ngoài quốc doanh (NQD) với nhiều hình thức (doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh). Đa số số liệu thống kê chủ yếu thống kê cho khu vực DN NQD, ít có số liệu điều tra riêng biệt cho toàn bộ các DNNVV. - Trình độ công nghệ, kỹ thuật lạc hậu so với mức trung bình của thế giới, tốc độ đổi mới công nghệ chậm; Hạn chế về năng lực cán bộ và công tác nghiên cứu trong doanh nghiệp, nghiên cứu để ứng dụng trong sản xuất – kinh doanh. - Trình độ quản lý và tay nghề của người lao động còn hạn chế.