ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA KINH TẾ --------------------- NGUYỄN THỊ HẢI HÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP Ở HẢI PHÒNG THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ CHÍNH TRỊ HÀ NỘI - 2005 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA KINH TẾ --------------------- NGUYỄN THỊ HẢI HÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP Ở HẢI PHÒNG THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP Chuyên ngành : KINH TẾ CHÍNH TRỊ Mã số : 5.01 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ CHÍNH TRỊ Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS PHẠM VĂN DŨNG HÀ NỘI – 2005 MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU Trang 1. Sự cấp thiết của đề tài 01 2. Tình hình nghiên cứu 02 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 03 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 03 5. Phƣơng pháp nghiên cứu 04 6. Những đóng góp mới của luận văn 04 7. Bố cục của luận văn 04 CHƢƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 05 1. Vai trò của công nghiệp và các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển công nghiệp 05 1. Khái niệm công nghiệp 05 1. Đặc điểm của công nghiệp trong giai đoạn hiện nay 06 1. Vị trí của công nghiệp trong nền kinh tế thị trƣờng 08 1. Các nhân tố chủ yếu ảnh hƣởng đến sự phát triển công nghiệp 11 1. Cơ chế kinh tế 13 1. Vai trò của Nhà Nƣớc 14 1.Tình hình phát triển công nghiệp Việt Nam 15 CHƢƠNG 2 : THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HẢI PHÒNG NHỮNG NĂM QUA 23 2.Đặc điểm KT-XH và điều kiện phát triển công nghiệp Hải Phòng 23 2. Sơ lƣợc lịch sử hình thành và phát triển của thành phố Hải Phòng 23 2. Điều kiện cơ bản cho phát triển công nghiệp ở Hải Phòng 24 2. Vị trí địa lý 24 2. Kết cấu hạ tầng 25 2. Nguồn tài nguyên 26 2. Nguồn nhân lực 29 2. Khả năng huy động vốn 31 2. Vấn đề thị trƣờng 33 2. Tình hình phát triển công nghiệp Hải Phòng những năm qua 37 2.Quy mô, tốc độ phát triển 37 2.Cơ cấu công nghiệp 51 2. Cơ cấu thành phần kinh tế 51 2. Năng lực cạnh tranh 59 2. Đánh giá chung về công nghiệp Hải Phòng 61 2.Thành tựu đã đạt đƣợc 61 2.Các vấn đề đặt ra cho công nghiệp Hải Phòng 63 CHƢƠNG 3 : MỘT SỐ ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY NHANH SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG NGHIỆP HẢI PHÒNG 67 3. Bối cảnh mới và những yêu cầu đặt ra đối với công nghiệp Hải Phòng 67 3. Bối cảnh quốc tế 67 3. Bối cảnh trong nƣớc 68 3. Bối cảnh của Hải Phòng 69 3. Quan điểm phát triển công nghiệp 71 3. Những giải pháp nhằm đẩy mạnh vai trò của công nghiệp Hải Phòng trong thời gian tới 74 3. Xây dựng chiến lƣợc phát triển công nghiệp 74 3. Xác định cơ cấu công nghiệp 74 3. Định hƣớng phát triển ngành công nghiệp chủ đạo và sản phẩm mũi nhọn 79 3. Định hƣớng phát triển các mặt hàng công nghiệp xuất khẩu 85 3. Vấn đề di chuyển doanh nghiệp công nghiệp 87 3. Huy động và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực 88 3. Tài nguyên thiên nhiên 88 3. Nguồn nhân lực 91 3. Khoa học công nghệ 92 3.Hoàn thiện các chính sách của Nhà nƣớc 94 KẾT LUẬN 97 TÀI LIỆU THAM KHẢO 98 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. SỰ CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Hải Phòng là thành phố có lịch sử phát triển lâu dài và có nhiều tiềm năng kinh tế, nhất là tiềm năng phát triển công nghiệp. Đồng thời, công nghiệp Hải Phòng tác động mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế xã hội của thành phố. Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh quốc tế, trong chiến lƣợc phát triển kinh tế vùng, công nghiệp Hải Phòng còn giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế vùng trọng điểm đồng bằng Bắc Bộ. Trong thời kỳ đổi mới, công nghiệp Hải Phòng phát triển khá mạnh mẽ và đạt đƣợc nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, những thách thức của xu thế hội nhập kinh tế quốc tế đặt ra cũng rất gay gắt, trong đó nguy cơ tụt hậu đang nổi lên nhƣ một vấn đề nóng bỏng. Đứng trƣớc thực trạng này, yêu cầu phát huy tối đa mọi nguồn lực trong nƣớc, thu hút nguồn lực từ bên ngoài để phát triển ngành công nghiệp Hải Phòng đƣợc các cấp, các ngành thành phố Hải Phòng đặt lên hàng đầu. Mục tiêu chính là tiếp tục đẩy nhanh quá trình xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố Cảng văn minh hiện đại, cửa chính ra biển và là trung tâm công nghiệp của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Điều đó đồng nghĩa với việc Hải Phòng phải tìm cách khai thác triệt để lợi thế các cảng, truyền thống công nghiệp, tài nguyên khoáng sản và các nguồn lực khác… tiếp tục thực hiện chiến lƣợc hƣớng mạnh về xuất khẩu, phát triển các ngành công nghiệp chủ đạo và một số sản phẩm mũi nhọn tạo ra giá trị gia tăng lớn, hiệu quả cao, góp phần vào quá trình phát triển kinh tế của cả nƣớc và hội nhập kinh tế quốc tế. Xuất phát từ tầm quan trọng, từ những yêu cầu phát triển công nghiệp Hải Phòng trong bối cảnh mới của đất nƣớc và thế giới, việc tìm hiểu về vấn 2 đề : ”Phát triển công nghiệp ở Hải Phòng - Thực trạng và giải pháp“ là hết sức cần thiết và tôi chọn vấn đề này làm đề tài luận văn của mình. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Việc nghiên cứu về ngành công nghiệp Hải Phòng đã thu hút đƣợc sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, kinh tế và quản lý. Những công trình tiêu biểu là: - Khu công nghiệp - khu chế xuất Hải Phòng : Cơ hội phát triển, Nguyễn Ngọc Tùng (2001). Bài viết này bàn về thực trạng các khu công nghiệp, khu chế xuất của Hải Phòng; những nhân tố chủ yếu ảnh hƣởng đến thực trạng đó và đƣa ra các giải pháp nhằm phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất của Hải Phòng. - Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế Hải Phòng, Trần Mai Anh (2002). Công trình này tập trung xem xét vai trò trong thực tế của các doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài với kinh tế Hải Phòng và đƣa ra những khuyến nghị với Thành phố và với Nhà nƣớc nhằm thu hút nhiều hơn nữa các doanh nghiệp này. - Công nghiệp Hải Phòng trước xu thế toàn cầu hoá, Trần Văn Thành (2000). Bài viết xem xét tác động của toàn cầu hoá đối với sự phát triển của công nghiệp Hải Phòng và coi đó là thách thức lớn mà Hải Phòng phải tìm ra các giải pháp để vƣợt qua. - Công nghiệp Hải Phòng: Hướng tới hội nhập và phát triển, Luận văn thạc sỹ của Phạm Văn Hùng (2002). Đây là công trình khoa học bàn về phát triển công nghiệp Hải Phòng trong bối cảnh đất nƣớc hội nhập khu vực và thế giới, coi đó là nhân tố quan trọng nhất tác động đến sự phát triển công nghiệp Hải Phòng. - Hải Phòng đa dạng hoá các thành phần kinh tế, Lƣơng Đức Tuấn NXB Hải Phòng (2003). Cuốn sách này bàn đến vai trò của cơ cấu kinh tế 3 nhiều thành phần với phát triển kinh tế Hải Phòng, trong đó có ngành công nghiệp và đƣa ra các giải pháp nhằm phát triển cơ cấu kinh tế nhiều thành phần. Những công trình trên đây đã nghiên cứu khá công phu từng mặt, từng khía cạnh của ngành công nghiệp Hải Phòng. Tuy nhiên, chƣa có những công trình nào xem xét công nghiệp Hải Phòng một cách hệ thống và toàn diện. Hơn nữa, do sự thay đổi nhanh chóng của đất nƣớc và thế giới, ngay cả những vấn đề trƣớc đây đƣợc coi là nghiên cứu thấu đáo vẫn cần phải đƣợc nghiên cứu tiếp. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Mục đích nghiên cứu : Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về phát triển công nghiệp, tình hình phát triển công nghiệp Việt Nam, luận văn phân tích và làm rõ thực trạng phát triển công nghiệp ở Hải Phòng, từ đó đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh phát triển công nghiệp Hải Phòng trong những năm tới. Nhiệm vụ nghiên cứu : - Phân tích đặc điểm, vai trò của ngành công nghiệp trong sự phát triển nền kinh tế của một quốc gia và tình hình phát triển công nghiệp Việt Nam. - Phân tích thực trạng phát triển của ngành công nghiệp Hải Phòng từ năm 1996 đến nay và chỉ ra những thành tựu cũng nhƣ những vấn đề còn tồn tại trong quá trình phát triển công nghiệp Hải Phòng. - Đề xuất quan điểm, định hƣớng và những giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp Hải Phòng trong bối cảnh mới của đất nƣớc và thế giới. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu 4 Dƣới góc độ kinh tế chính trị, đề tài nghiên cứu sự vận động phát triển của ngành công nghiệp Hải Phòng trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu sự phát triển của công nghiệp Hải Phòng từ năm 1996 đến nay, gắn liền với thời kỳ mới - thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nƣớc. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để thực hiện mục tiêu và các nhiệm vụ đặt ra, tác giả đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử. Những phƣơng pháp cụ thể đƣợc sử dụng là: phƣơng pháp lôgic và lịch sử; phƣơng pháp phân tích và tổng hợp, phƣơng pháp thống kê so sánh. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN - Phân tích đánh giá thực trạng phát triển ngành công nghiệp Hải Phòng, chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của tình hình. - Đƣa ra những quan điểm định hƣớng và biện pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển công nghiệp Hải Phòng trong thời gian tới. BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc bố cục thành 3 chƣơng : Chƣơng 1 : Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển công nghiệp Chƣơng 2 : Thực trạng phát triển công nghiệp Hải Phòng trong những năm qua Chƣơng 3 : Một số định hƣớng và giải pháp nhằm đẩy nhanh sự phát triển của công nghiệp Hải Phòng 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 1. VAI TRÕ CỦA CÔNG NGHIỆP VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 1. Khỏi niệm cụng nghiệp Nhân loại đã trải qua lịch sử phát triển rất lâu dài, từ nền văn minh nông nghiệp đến nền văn minh công nghiệp và nền kinh tế tri thức. Mỗi nền văn minh đều dựa trên một cơ sở kinh tế nhất định.
Phát triển công nghiệp ở Hải Phòng: Thực trạng và giải pháp
Luận văn thạc sĩ UEB phân tích thực trạng và giải pháp phát triển công nghiệp tại Hải Phòng, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tiềm năng và thách thức.
Trường đại học
Đại học Quốc gia Hà NộiChuyên ngành
Kinh tế chính trịNgười đăng
Ẩn danhThể loại
Luận văn thạc sỹPhí lưu trữ
35 PointMục lục chi tiết
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: Nguyễn Thị Hải Hà
Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Văn Dũng
Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
Đề tài: Phát triển công nghiệp ở Hải Phòng: Thực trạng và giải pháp
Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
Năm xuất bản: 2005
Địa điểm: Hà Nội
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ