CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THOÁT NƯỚC VÀ XỬ LÝ NƯỚC THẢI ĐÔ THỊ 1.1 Khái niệm về thoát nước đô thị.1 Nhiệm vụ của hệ thống thoát nước và xử lý nước thải đô thị. Nhiệm vụ của hệ thống thoát nước và xử lý nước thải là vận chuyển các loại nước thải ra khỏi khu dân cư và sản xuất kịp thời, không gây úng ngập, đồng thời xử lý làm sạch và khử trùng tới mức độ cần thiết trước khi xả vào nguồn nước tránh ảnh hưởng đến môi trường.2 Phân loại các loại nước thải. Tuỳ thuộc nguồn gốc hình thành người ta phân biệt các loại nước thải sau: 1.1 Nước thải sinh hoạt. Theo bản chất các chất bẩn được chia thành: Nước thải từ khu vệ sinh, các chất bẩn chủ yếu do hoạt động sinh lý của con người.
Nước thải sinh hoạt xả ra từ chậu rửa, giặt, tắm, kể cả nhà tắm, nhà giặt công cộng và do rửa sàn hoặc nước thải sinh hoạt không chứa phân, nước tiểu thải ra từ các hộ gia đình, bao gồm: nước đã qua bồn tắm, vòi hoa sen, chậu giặt trong nhà tắm, máy giặt và bồn giặt… 1.2 Nước thải sản xuất Tạo ra từ các dây chuyền sản xuất công nghiệp. Nước thải sản xuất được chia ra: nước bẩn và nước quy ước sạch.3 Nước mưa Tạo ra do mưa hoặc tuyết tan.Thành phần, nồng độ nước thải sản xuất lại rất đa dạng, tuỳ thuộc tính chất sản xuất, nguyên liệu và sản phẩm, quá trình công nghệ sản xuất, từng khâu, từng thiết bị trong dây chuyền sản xuất v.v… Nước thải sản xuất bẩn có thể chia ra loại chứa chủ yếu là các chất bẩn hữu cơ 4 hoặc vô cơ hoặc cả hữu cơ và vô cơ. Nước quy ước sạch chứa ít chất bẩn có thể không cần xử lý và xả thẳng ra nguồn tiếp nhận hoặc xử lý sơ bộ và dùng lại trong hệ thống cấp nước tuần hoàn. Nước mưa, theo bản chất, xuất xứ, nói chung tương đối sạch, nhưng có lúc rất bẩn (nước mưa đợt đầu hay ở trận mưa đầu mùa).2 Sơ đồ hệ thống thoát nước.
Hệ thống thoát nước là tổ hợp những công trình, thiết bị và các giải pháp kỹ thuật được tổ chức để thực hiện nhiệm vụ thoát nước. Tùy thuộc vào phương thức thu gom, vận chuyển, mục đích yêu cầu xử lý và sử dụng nước thải mà người ta phàn biệt các hệ thống thoát nước sau: 1.1 Hệ thống thoát nước chung Là hệ thống, trong đó tất cả mọi loại nước thải (nước mưa, nước thải sinh hoạt và nước thải sản xuất) được dẫn - vận chuyển trong cùng một mạng lưới cống tới trạm xử lý hoặc xả ra nguồn tiếp nhận.1 Sơ đồ hệ thống thoát nước chung [10] 5 1.2 Hệ thống thoát nước riêng Là hệ thống có hai hay nhiều mạng lưới. Một mạng lưới dùng để vận chuyến nước thải bẩn (như nước thải sinh hoạt), trước khi xả vào nguồn tiếp nhận phải qua xử lý: một mạng lưới khác dùng để vận chuyển nước thải quy ước là sạch ( như nước mưa có thể xả thẳng vào nguồn tiếp nhận .2 Sơ đồ hệ thống thoát nước riêng [10] 1.3 Hệ thống thoát nước nửa riêng Là hệ thống trong đó ở những điểm giao nhau giữa hai mạng lưới độc lập người ta xây dựng giếng tràn tách nước mưa. Tại những giếng này, khi lưu lượng nước mưa ít (giai đoạn đầu của trận mưa của những trận mưa lớn kéo dài) chất lượng nước mưa bẩn, nước mưa sẽ chảy vào mạng lưới thoát nước sinh hoạt, theo cống góp chung dần lên trạm xử lý, khi lưu lượng nước mưa lớn (các trận mưa kéo dài (ví dụ, sau 20 ph đầu của những trận mưa lớn), chất lượng tương đốỉ sạch nước mưa sẽ tràn qua giếng tách theo cống xả ra nguồn tiếp nhận.3 Sơ đồ hệ thống thoát nước nửa riêng [10] Các hệ thống này đều có ưu nhược điểm khác nhau, việc phân tích và so sánh giữa các hệ thống thoát nước sẽ định hướng mô hình phù hợp với điều kiện của khu vực nghiên cứu trong tương lai Bảng 1.1 So sánh giữa các hệ thống thoát nước Thoát nước Nửa Loại Thoát nước chung riêng riêng Đảm bảo vệ sinh tốt Do chỉ XLNT sinh Chất lượng vệ nhất do tất cả nước thải hoạt, sản xuất nên sinh tốt hơn hệ đều được xử lý.
Chiều công trình mạng lưới thống thoát nước dài mạng lưới giảm 30- nhỏ, giá thành xử lý riêng vì trong Ưu điểm 40% so với hệ thống nước thấp. Giảm vốn thời gian mưa, riêng, chi phí quản lý đầu tư xây dựng. Chế chất bẩn không giảm15-20% đối với độ thủy lực ổn theo nước mưa khu nhà cao tầng, đô thị định,quản lý bảo xả vào nguồn. 7 Thoát nước Nửa Loại Thoát nước chung riêng riêng gần nguồn nước dưỡng dễ dàng Kết hợp ưu điểm của hai hệ thống chung và riêng Không thích hợp với Vốn đầu tư ban Tổng chiều dài khu nhà thấp tầng, phân đầu cao độ xây đường ống lớn.
Lượng nước mưa dựng đồng thời nhiều công trình, mạng Nhược không điều hòa nên hai hệ thống. lưới trong đô thị. Mức điểm công tác quản lý trạm Giếng tách dòng độ vệ sinh kém hơn vì bơm, trạm xử lý phức thường không chất bẩn trong nước tạp. Vốn đầu tư ban đầu đạt hiệu quả về mưa không được xử lý cao mặt vệ sinh Đô thị lớn, tiện nghi Đô thị trên Giai đoạn đầu của hệ cao 50.
thống thoát nước riêng. Địa hình không thuận Nguồn tiếp nhận Khu đô thị có nhà cao lợi để thoát nước, cần trong đô thị nhỏ tầng, trong nhà có bể tự nhiều trạm bơm. và không có hoại. Nguồn tiếp nhận Cường độ mưa lớn.
dòng Ứng dụng lớn, cho phép xả thải với Nước thải đòi hỏi phải chảy.Nguồn mức độ, xử lý thấp.Địa xử lý sinh hóa. Hệ nước dùng để hình thoát nước thuận thống không phù hợp tắm hoặc thể lợi, ít trạm bơm. Khu với vùng ngoại ô, hoặc thao. Có yêu cầu vực có cường độ mưa giai đoạn đầu xây dựng tăng cường bảo nhỏ hệ thống thoát nước đô vệ nguồn nước thị tránh bị nhiễm 8 Thoát nước Nửa Loại Thoát nước chung riêng riêng bẩn đo nước thải mang vào Hiện tại trong Thành phố Tân An đối với khu vực trung tâm cũ và một số phường lân cận đã và đang sử dụng hệ thống thoát nước chung, đối với các đô thị mới được quy hoạch hệ thống thoát nước riêng hoàn toàn thích ứng với đô thị hóa.
Với mỗi mô hình thoát nước gắn liền với điều kiện kinh tế, phù hợp với địa hình, phân kỳ đầu tư của Thành phố.3 Quy hoạch hệ thống thoát nước đô thị.1 Khái niệm và chức năng Hệ thống thoát nước là tổ hợp những công trình thiết bị và các giải pháp kỹ thuật được tổ chức để thực hiện nhiệm vụ thoát nước bao gồm thu gom, vận chuyển nước thải ra khỏi khu vực, đồng thời xử lý và khử trùng đạt yêu cầu vệ sinh trước khi xả vào nguồn tiếp nhận. Hệ thống thoát nước đô thị có vai trò quan trọng đối với đời sống và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội của đô thị. Nước sau khi sử dụng vào mục đích sinh hoạt hay sản xuất, nước mưa chảy trên các mái nhà, mặt đường, sân vườn. chứa nhiều hợp chất vô cơ và hữu cơ dễ bị phân hủy thối rữa và chứa nhiều vi trùng gây bệnh, truyền bệnh rất nguy hiểm cho người và động vật.
Nếu những loại nước thải này xả ra một cách bừa bãi thì không những là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường, nảy sinh và lan truyền các bệnh hiểm nghèo, ảnh hưởng đến điều kiện vệ sinh, sức khỏe của người dân, mà về mặt khác còn gây nên tình trạng ngập lụt trong các điểm dân cư và các xí nghiệp công nghiệp, làm hạn chế đất đai xây dựng, ảnh hưởng đến nền móng 9 công trình, gây trở ngại cho giao thông và tác hại đến một số ngành kinh tế khác như chăn nuôi cá, thủy sản. Thoát nước và xử lý nước thải, vệ sinh môi trường là những nội dung quan trọng trong quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị. Tại các khu vực đang đối mặt với tình trạng hạ tầng thấp kém, môi trường bị ô nhiễm, bệnh tật lây lan, úng ngập hay lụt lội, người ta lại càng thấy tầm quan trọng của lĩnh vực này. Đối với các khu đô thị, điểm dân cư mới, chất lượng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, trong đó có thoát nước mưa, nước thải, góp phần quyết định tính hấp dẫn đối với khách hàng, cũng như sự phát triển bền vững của khu đô thị đó về lâu dài.2 Quy định chung - Quy hoạch thoát nước được lập, phê duyệt làm cơ sở cho các hoạt động thoát nước tiếp theo.
Mọi tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thoát nước phải tuân theo quy hoạch thoát nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. - Đối với các khu công nghiệp, đô thị mới hình thành phải quy hoạch, xây dựng hệ thống thoát nước mưa, nước thải riêng. Đối với các đô thị đã có hệ thống thoát nước, khu đô thị mới thì tuỳ điều kiện cụ thể từng đô thị nghiên cứu tổ chức quy hoạch hệ thống thoát nước chung, riêng hoặc nửa riêng.3 Nhiệm vụ - Đánh giá, dự báo phát triển kinh tế - xã hội, sự phát triển và bố trí dân cư, công nghiệp, dịch vụ, cơ sở hạ tầng của khu vực nghiên cứu quy hoạch. - Đánh giá điều kiện tự nhiên, hiện trạng cơ sở hạ tầng, dự báo diễn biến môi trường đặt biệt là Biến đổi khí hậu toàn cầu đang diễn ra và khả năng tiêu thoát nước của các sông, hồ có liên quan.
- Đánh giá tác động môi trường, đề xuất biện pháp bảo vệ môi trường - Nhu cầu thoát nước bề mặt, thu gom, xử lý nước thải và tổ chức hệ thống thoát nước của khu vực nghiên cứu quy hoạch. 10 - Thành lập quy hoạch thiết kế hệ thống công trình mạng lưới thoát nước cho dự án.4 Mục tiêu Đáp ứng nhu cầu thoát nước cho dự án: thoát nước kịp thời, không gây úng ngập, không gây ô nhiễm môi trường.5 Vấn đề quan tâm trong quy hoạch thoát nước 1.1 Cốt san nền Phải quy hoạch cốt san nền cụ thể từng vùng và theo hướng thoát nước của khu vực đó, tạo dốc để thuận lợi cho việc thoát nước nước tự chảy. Vấn đề cốt nền lâu nay bị buông lỏng, không ai quản cốt san nền, người dân tự ý xây nhà với nền cao thấp khác nhau, do vậy bất kể đất cao, thấp như thế nào cũng đều xây nhà được.