Chương 1: Cơ sở khoa học về thanh niên trong tham gia phát triển kinh tế và phương pháp nghiên cứu của đề tài. Chương 2: Thực trạng về vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế ở huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng. Chương 3: Định hướng và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế ở huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN Http://www.vn 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THANH NIÊN TRONG THAM GIA PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1.
Cơ sở khoa học của đề tài 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về thanh niên và tổ chức thanh niên a. Khái niệm về thanh niên Thanh niên là một phạm trù triết học, chỉ một nhóm nhân khẩu, xã hội đặc thù, ở độ tuổi nhất định (từ 16 đến 30 tuổi), có mặt trong tất cả các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội, có những đặc điểm chung đặc trưng về tâm lý, sinh lý, nhận thức xã hội, có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc trong cả hiện tại và tương lai [11].
Khái niệm về tổ chức thanh niên Tổ chức thanh niên là tổ chức tự nguyện của thanh niên nhằm đoàn kết, tập hợp thanh niên, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thanh niên; phát huy vai trò của thanh niên trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Tổ chức thanh niên bao gồm Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam, Hội sinh viên Việt Nam và các tổ chức khác của thanh niên được tổ chức và hoạt động theo điều lệ của tổ chức và trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật [01]. - Khái niệm về Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam, giữ vai trò nòng cốt trong phong trào thanh niên; tổ chức, hướng dẫn hoạt động của thiếu niên, nhi đồng, phụ trách đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN Http://www.vn 6 - Khái niệm về Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam là tổ chức xã hội rộng rãi của thanh niên và các tổ chức thanh niên, nhằm đoàn kết tập hợp mọi tầng lớp thanh niên Việt Nam phấn đấu vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thanh niên.
Khái niệm về kinh tế địa phương và phát triển kinh tế địa phương a. Khái niệm về kinh tế địa phương Nền kinh tế địa phương là hệ thống phân phối, sản xuất và tiêu thụ của một cộng đồng b. Khái niệm về phát triển kinh tế địa phương Phát triển kinh tế đại phương là các hoạt động thực hiện bởi chính quyền địa phương, hiệp hội doanh nghiệp, công ty địa phương và một số tác nhân khác nhằm loại bỏ những rào cản pháp lý và giảm chi phí giao dịch cho các doanh nghiệp tại địa phương, xử lý các thất bại của thị trường, tăng cường tính cạnh tranh của các doanh nghiệp và tạo ra lợi thế cạnh tranh độc nhất cho địa phương và các doanh nghiệp trong địa phương đó. Phát triển kinh tế địa phương là một quá trình tham gia mà ở đó người dân địa phương từ mọi ban ngành cùng nhau thúc đẩy hoạt động thương mại của địa phương nhằm hướng đến một nền kinh tế phục hồi nhanh và bền vững.
Đây là một công cụ hỗ trợ tạo ra việc làm tốt và cải thiện chất lượng cuộc sống cho mọi người, bao gồm cả những người nghèo và những người thường bị thiệt thòi Phát triển kinh tế địa phương khuyến khích cộng đồng, các cá nhân và các bên xã hội dân sự xây dựng các mối quan hệ đối tác và cùng nhau xác định các biện pháp giải quyết của địa phương nhằm đương đầu với những thử thách chung về kinh tế. Quá trình phát triển kinh tế đị a phương hướng đến việc tạo điều kiện và nâng cao khả năng cho các thành phần tham gia của đại phương nhằm sử dụng hiệu quả doanh nghiệp kinh doanh, lao động, vốn và Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN Http://www.vn 7 các nguồn lực khác của địa phương để thực hiện được các ưu tiên của chính điạ phương mình. Khái niệm về hộ và kinh tế hộ a. Khái niệm về hộ Hộ gia đình bao gồm một hay một nhóm người ở chung và ăn chung.
Những người này có thể có hoặc không có quỹ thu, chi chung; có thể có hoặc không có mối quan hệ ruột thịt. Có nhiều khái niệm khác nhau về hộ, tuy nhiên trong đó cũng có những đặc điểm chung để phân biệt về hộ. - Chung hay không chung huyết tộc. - Cùng chung sống dưới một mái nhà.
- Cùng chung nguồn thu nhập. - Cùng tiến hành lao động sản xuất. Cần phân biệt rõ giữa hộ và gia đình: Nếu như gia đình được xét tương quan về mặt xã hội thì hộ là những đơn vị kinh tế nhỏ nằm trong nền kinh tế. Một gia đình có thể bao gồm nhiều hộ, từ lâu ở nước ta có nhiều gia đình có tới ba, bốn, thậm trí nhiều hơn thế hệ cùng chung sống dưới một mái nhà nhưng đã tách thành những hộ riêng, sống độc lập bằng sức lao động của mình, bằng đất đai và tài sản được giao khoán, thuê mướn hoặc do đấu thầu để sử dụng và ăn uống một mâm cơm với một chế độ ngân quỹ riêng.
Khái niệm về kinh tế hộ Kinh tế hộ là một hình thức kinh tế cơ bản và tự chủ được hình thành và tồn tại khách quan lâu dài dựa trên cơ sở sử dụng sức lao động, đất đai và tư liệu sản xuất khác của gia đình là chính. Kinh tế hộ là hình thức kinh tế có hiệu quả, phù hợp với sản xuất nông nghiệp, thích ứng và tồn tại trong mọi hình thức kinh tế xã hội. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN Http://www.vn 8 Đặc trưng của kinh tế hộ. - Là loại hình kinh tế trong đó các thành viên làm việc một cách tự chủ, tự nguyện vì quyền lợi, lợi ích kinh tế của bản thân, gia đình và lợi ích của xã hội, xét về nội tại của hộ thì các thành viên cùng huyết tộc là chủ thể đích thực của hộ.
- Là đơn vị kinh tế cơ sở vừa sản xuất vừa tiêu dùng. Có sự thống nhất đơn vị kinh tế là đơn vị xã hội. - Là hình thức kinh tế luôn thích nghi với đặc điểm của sản xuất nông nghiệp là sinh vật sống. - Là trang tế bào của xã hội phổ biến mang tính đặc thù với điều kiện tự nhiên, kinh tế ở mỗi nước và mỗi khu vực trên thế giới.
Trình độ phát triển của nó từ thấp đến cao. - Kinh tế hộ tuy là đơn vị kinh tế độc lập nhưng không độc lập với kinh tế Nhà nước và kinh tế hợp tác. Ở Việt Nam, kinh tế hộ không thuộc thành phần kinh tế cá thể, nó chỉ là loại hình kinh tế dùng để phân biệt với loại hình kinh tế tập thể và kinh tế Nhà nước. Nó là loại hình kinh tế tự chủ nhưng hiện tại chưa được xếp vào loại hình kinh tế nào, nó có mối quan hệ với các thành phần kinh tế và là cơ sở để hình thành kinh tế hợp tác và hợp tác xã nông nghiệp.
Đặc điểm chung của thanh niên Trong xã hội có rất nhiều đối tượng thanh niên nhưng tất cả đều mang đặc điểm chung: Thanh niên là một giai đoạn phát triển trong cuộc đời của con người. Đặc điểm lớn nhất của thanh niên là chấm dứt giai đoạn trẻ em để trở thành người lớn, người trưởng thành. Thanh niên là lứa tuổi đang phát triển cả về thể chất, tâm lý và tinh thần, cả về nhu cầu và tình cảm, trí tuệ và tài năng, ước mơ và lý tưởng, tư duy và tính cách. Đó cũng là lứa tuổi ở vào thời kỳ đang phát triển, đang định hướng giá trị cuộc sống và đang trưởng thành về nhân cách.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN Http://www.vn 9 Đặc điểm tâm lý của thanh niên là: yêu cái mới, thích cái vui, chuộng cái đẹp; luôn hướng đến tương lai và chẳng quên quá khứ; tuổi của mộng mơ và khát vọng; dễ nhạy cảm, ít sa lầy trong trí tuệ và tư duy; dễ tiếp nhận các giá trị tiên phong và đổi mới. Đặc điểm về sinh học của thanh niên là có sự tăng trưởng nhanh về cơ thể, cường tráng về thể lực, trưởng thành về sinh học. Đặc điểm về mặt xã hội của thanh niên là quá trình xã hội hoá cá nhân định hình nhân cách, xác lập vai trò cá nhân qua các hoạt động độc lập với tư cách công dân. Đặc điểm về cơ cấu xã hội: Thanh niên cũng là một nhóm xã hội - nhân khẩu đặc thù, chiếm số đông trong dân cư, đan xen trong các giai tầng, cơ cấu xã hội và cơ cấu nghề nghiệp; họ cũng thường bị ảnh hưởng của các quan hệ giai cấp, của dư luận xã hội, của lối sống cộng đồng và thời đại.
Do tính chất đặc thù của thanh niên nên vấn đề thanh niên luôn được đặt vào trung tâm điểm của những bức xúc nhất mà xã hội thường quan tâm. Thanh niên là hình ảnh phản chiếu của xã hội thu nhỏ, vì thế muốn biết tương lai của một dân tộc thế nào, của một xã hội ra sao thì hãy xem diện mạo của thế hệ thanh niên. Ngày nay do những biến động của tình hình xã hội và sự phát triển mọi mặt của thanh niên, cho nên có thể nói rằng: chính thanh niên là một phần quyết định của những tiến bộ xã hội, dân tộc và mọi cuộc đụng đầu lịch sử. Đặc điểm riêng của thanh niên theo độ tuổi: + Thanh niên ở độ tuổi khác nhau thì mang đặc điểm khác nhau: - 16 - 17: Vừa người lớn, vừa trẻ con, phát triển nhanh về thể chất, muốn làm người lớn, có nhu cầu cao về giao tiếp học hỏi, thích tham gia vào nhóm hoạt động người lớn, dễ bị tác động mạnh về tâm lý, dễ bị tôn thương.
- 18 - 24: Vẫn tiếp tục lớn về thể chất, hăng hái, dũng cảm, khẳng định trách nhiệm công dân có xu hướng rõ rệt về nghề nghiệp, có quyết định lớn về nghề nghiệp, gia đình, bắt đầu bước vào cuộc sống tự lập. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN Http://www.