CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TIÊU THỤ SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về khâu tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp 1. Khái niệm tiêu thụ sản phẩm Trong sự cạnh tranh của cơ chế thị trường sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phải tiến hành rất nhiều các hoạt động khác nhau, trong đó khâu quan trọng nhất là tiêu thụ sản phẩm. Chỉ có tiêu thụ sản phẩm được doanh nghiệp mới có thể thu hồi vốn sản suất kinh doanh, thực hiện được mục tiêu lợi nhuận, tiếp tục mở rộng sản suất kinh doanh.
Đặc trưng lớn nhất của sản phẩm là nó được sản xuất ra để bán, do đó tiêu thụ sản phẩm là một trong những khâu có vai trò quyết định trong hoạt động sản suất kinh doanh. Tiêu thụ sản phẩm là vũ khí cạnh tranh sắc bén của doanh nghiệp. Kết quả của tiêu thụ sản phẩm phản ánh sự đúng đắn của mục tiêu và chiến lược kinh doanh, phản ánh kết quả và sự cố gắng của doanh nghiệp trên thương trường. Thị trường luôn biến động không ngừng vì thế tiêu thụ sản phẩm tuy không là vấn đề mới mẻ nhưng nó luôn manh tính thời sự cấp bách.
Tiêu thụ sản phẩm đứng trên các góc độ khác nhau có nhiều quan niệm khác nhau: Theo nghĩa rộng, tiêu thụ sản phẩm là quá trình kinh tế bao gồm nhiều khâu từ nghiên cứu thị trường, xác định nhu cầu khách hàng, tổ chức sản xuất, thực hiện các nghiệp vụ tiêu thụ sản phẩm đến xúc tiến bán hàng và cung cấp các dịch vụ sau bán hàng nhằm đạt hiệu quả cao nhất (Ngô Minh Cách, Nguyễn Sơn Lam, 2014) Theo nghĩa hẹp, tiêu thụ sản phẩm là quá trình chuyển giao sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp cho khách hàng và nhận tiền từ họ (Ngô Minh Cách, Nguyễn Sơn Lam, 2014) 4. Nói cách khác, tiêu thụ sản phẩm là quá trình bên bán, xuất giao sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ cho bên mua, và bên mua thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận thanh toán tiền hàng theo giá đã thoả thuận. Chỉ qua tiêu thụ, tính chất hữu ích của sản phẩm mới được thực hiện, hay sản phẩm, dịch vụ chỉ có được giá trị sử dụng hoàn toàn khi nó được tiêu thụ xong. Xét trên góc độ sở hữu thì tiêu thụ sản phẩm là sự chuyển giao sở hữu giữa người sản xuất và người tiêu dùng (Trương Đình Chiến, 2013).
Xét trên góc độ kinh doanh thì tiêu thụ sản xuất là khâu cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh (Trương Đình Chiến, 2013). Xét trên góc độ luân chuyển vốn thì tiêu thụ sản phẩm là quá trình chuyển hoá từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ (Trương Đình Chiến, 2013). Như vậy tiêu thụ sản phẩm là sự thực hiện giá trị và sự chuyển giao quyền sở hữu của hàng hoá. Kết thúc quá trình này người mua nhận được hàng, người bán nhận được tiền.
Hay nói cách khác tiêu thụ sản phẩm được chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ và vòng chu chuyển vốn sản suất kinh doanh của doanh nghiệp được hình thành. Trong mỗi cơ chế quản lý kinh tế khác nhau thì hình thức tiêu thụ sản phẩm cũng khác nhau. Trong cơ chế kinh tế cũ thì ba vấn đề kinh tế cơ bản: Sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào, sản xuất cho ai, đều do chỉ tiêu pháp lệnh của nhà nước, tiêu thụ sản phẩm chỉ là việc tổ chức bán sản phẩm theo giá định sẵn. Trong cơ chế thị trường, mỗi đơn vị sản xuất kinh doanh là một đơn vị hạch toán độc lập, tự tổ chức quản lý hoạt động sản suất kinh doanh của mình, tự giải quyết ba vấn đề kinh tế cơ bản, nên tiêu thụ sản phẩm được hiểu rộng hơn, phức tạp hơn.
Vai trò của khâu tiêu thụ sản phẩm 1. Tiêu thụ sản phẩm là khâu quan trọng nhất của quá trình tái sản xuất trong doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường, mỗi đơn vị sản xuất kinh doanh là đơn vị hạch toán độc lập, tự tổ chức quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Đối với doanh nghiệp phải tiến hành rất nhiều hoạt động khác nhau như tạo nguồn, mua hàng, nghiên cứu thị trường, quản lý dự trữ… trong đó. tiêu thụ sản phẩm là khâu quan trọng mấu chốt nhất.
Chỉ có tiêu thụ sản phẩm tốt thì doanh nghiệp mới có thể thu hồi vốn kinh doanh, thu lợi nhuận và tái mở rộng kinh doanh. Có thể nói rằng, tiêu thụ sản phẩm là khâu quan trọng trong quá trình tái sản xuất “tái sản xuất ra sản phẩm để bán” đó là phương châm cơ bản của mọi doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường, ngay cả khi doanh nghiệp tạo ra những sản phẩm tuyệt vời về chất lượng, mẫu mã, kiểu dáng song điều đó sẽ không có ý nghĩa nếu như những sản phẩm đó không được đưa ra thị trường và được thị trường chấp nhận. Hơn nữa bất kỳ một doanh nghiệp nào dù có quy mô lớn đến đâu thì nguồn lực của nó cùng có giới hạn, họ sẽ chỉ sản xuất tới một giới hạn nào đó rồi sẽ phải dừng hoạt động nếu không tái tạo lại được nguồn lực sản xuất. Do đó để có thể tái sản xuất và tái sản xuất mở rộng thì doanh nghiệp phải tiêu thụ sản phẩm do mình sản xuất ra.
Chính khâu tiêu thụ lúc này lại là khâu quyết định doanh nghiệp có tiếp tục hoạt động được nữa hay không. Nếu hoạt động tiêu thụ sản phẩm diễn ra suôn sẻ, sản phẩm của doanh nghiệp được tiêu thụ, doanh thu đủ để bù đắp chi phí và có lãi thì doanh nghiệp có điều kiện để tiếp tuc tồn tại và phát triển và ngược lại doanh nghiệp sẽ phải rút lui khỏi thị trường. Tiêu thụ sản phẩm là khâu cuối cùng của một chu kỳ sản suất kinh doanh Tiêu thụ sản phẩm là khâu phản ánh kết quả cuối cùng của sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp có thể đặt ra nhiều muc tiêu cho quá trình hoạt động kinh doanh và phát triển của mình và chính quá trình tiêu thụ sản phẩm sẽ phản ánh sự đúng đắn, mục tiêu của chiến lược kinh doanh, phản ánh sự nỗ lực cố gắng của doanh nghiệp trên thị trường, đồng thời thể hiện trình độ tổ chức, năng lực điều hành, tỏ rõ thế và lực của doanh nghiệp trên thương trường.
Tiêu thụ sản phẩm là một mắt xích quan trọng trong thực hiện mục đích kinh doanh của doanh nghiệp là lợi nhuận. Vì vậy nó quyết định và chi phối các hoạt động nghiệp vụ khác của doanh nghiệp như: nghiên cứu thị trường, tạo nguồn mua hàng, dịch vụ, khâu dự trữ… Doanh nghiệp chỉ mua các yếu tố đầu vào phục vụ quá trình sản suất kinh doanh khi sản phẩm sản xuất ra tiêu thụ được trên thị trường, bởi vì doanh nghiệp chỉ sản xuất ra những gì mà thị trường cần chứ không sản xuất tràn lan. Có bán được sản phẩm thì nó mới trở thành hàng hoá, do đó tiêu thụ sản phẩm là khâu cuối cùng trong một chu kỳ sản suất kinh doanh song có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, nó quyết định sự tồn tại của doanh nghiệp đó. Tiêu thụ sản phẩm là khâu hoạt động có quan hệ mật thiết với khách hàng Tiêu thụ sản phẩm được thực hiện theo chiến lược và kế hoạch kinh doanh đã vạch ra, hàng hoá của doanh nghiệp được khách hàng chấp nhận, uy tín của doanh nghiệp được giữ vững và củng cố trên thương trường.
Bán hàng trong khâu tiêu thụ sản phẩm có quan hệ mật thiết với khách hàng, ảnh hưởng đến niềm tin, uy tín và sự tái tạo nhu cầu của người tiêu dùng. Do đó, tiêu thụ 7 sản phẩm cũng là vũ khí cạnh tranh mạnh mẽ của doanh nghiệp với các đối thủ cạnh tranh. Nó thể hiện quan hệ của người mua và người bán, thể hiện thế lực của doanh nghiệp trên thương trường. Đồng thời nó cũng bộc lộ những mặt yếu kém của doanh nghiệp.
Do vậy các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển trên thương trường phải giải quyết những tồn tại và yếu kém ở khâu sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tiêu thụ sản phẩm góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế Cùng với các biện pháp tăng lợi nhuận như tiết kiệm nguyên vật liệu, hạ giá thành, tăng chất lượng,. thì tăng sản lượng tiêu thụ là biện pháp hữu hiệu để nâng cao hiệu quả sản suất kinh doanh của doanh nghiệp. Tiêu thụ sản phẩm có vai trò gắn kết người sản xuất với người tiêu dùng, trực tiếp thực hiện chức năng lưu thông hàng hoá phục vụ cho sản xuất và đời sống của nhân dân.
Đảm bảo cân đối giữa cung và cầu , ổn định giá cả thị trường. Khi doanh nghiệp có lãi, tiếp tục tái sản xuất thì doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng các nguồn lực xã hội làm yếu tố đầu vào như nguyên liệu, vốn, sức lao động và mua các yếu tố khác của doanh nghiệp bạn. Do đó tạo ra hàng loạt các hoạt động dây chuyền kế tiếp thúc đẩy sự đi lên, phát triển của cả nền kinh tế quốc dân. Như vậy tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp không những có vai trò to lớn đối với bản thân doanh nghiệp đó mà nó còn có vai trò và ảnh hưởng nhất định đối với xã hội.
Nội dung khâu tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp 1. Nghiên cứu và tìm hiểu thị trường Trong kinh tế thị trường, thị trường tạo nên môi trường kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp nào có khả năng thích ứng cao với sự đa dạng và động thái của thị trường doanh nghiệp đó mới có điều kiện tồn tại và phát triển. Mặt khác trên thị trường còn có nhiều doanh nghiệp khác hoạt động, doanh nghiệp nào cũng đặt ra yêu cầu mở rộng phần thị trường của mình.
Để 8 đảm bảo khả năng thắng lợi trong cạnh tranh, để tránh những rủi ro bất trắc trong kinh doanh, mỗi doanh nghiệp phải hiểu biết cặn kẽ trên thị trường và khách hàng trên thị trường ấy. Mục đích chủ yếu của việc nghiên cứu thị trường là xác định khả năng tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp, các sản phẩm này bao gồm các sản phẩm doanh nghiệp đang sản xuất (đã có trong cơ cấu sản phẩm ) và do vậy có ý định thâm nhập thị trường rộng lớn hơn trên cơ sở nghiên cứu thị trường, doanh nghiệp nâng cao khả năng thích ứng với thị trường của sản phẩm do mình sản xuất ra và tiến hành tổ chức sản xuất, tiêu thụ những sản phẩm thị trường đòi hỏi.