Chuyªn ®Ò cuèi kho¸ Häc viÖn Tµi ChÝnh Lêi më ®Çu: KÕt cÊu h¹ tÇng cña ®« thÞ cã vai trß hÕt søc quan träng trong viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ®« thÞ còng nh trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ ®« thÞ nãi riªng vµ kinh tÕ c¶ níc nãi chung. KÕt cÊu h¹ tÇng ®« thÞ hîp lý, hiÖn ®¹i gãp phÇn t¹o ra m«i trêng ®Çu t tèt, hÊp dÉn c¸c nhµ ®Çu t níc ngoµi thùc hiÖn ®Çu t t¹i ViÖt Nam. Dùa vµo kÕt cÊu h¹ tÇng, chÝnh quyÒn cã thÓ thùc hiÖn tèt chøc n¨ng qu¶n lý ®« thÞ. Nãi tíi vai trß cña kÕt cÊu h¹ tÇng ®« thÞ tríc hÕt ph¶i nãi tíi c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ, c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ t¹o nªn bé mÆt v¨n minh cho ®« thÞ, ®ång thêi ®©y lµ yÕu tè quan träng nhÊt gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, ngîc l¹i bé mÆt ®« thÞ còng ph¶n ¸nh tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ cña mét quèc gia.
§Æc biÖt víi vÞ trÝ cña Hµ néi- thñ ®« cña níc céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam, lµ trung t©m v¨n ho¸, kinh tÕ, chÝnh trÞ cña c¶ níc, lµ ®Çu mèi giao th«ng quan träng nhÊt cña phÝa b¾c còng nh cña c¶ níc th× c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ph¶i ®îc quan t©m hµng ®Çu ®Ó cã thÓ ®¸p øng nhu cÇu ®i l¹i giao lu kinh tÕ cña nh©n d©n thñ ®« vµ nhu cÇu giao lu cña thñ ®« víi NguyÔn ThÞ Kim Dung 1 Líp K38-01.02 Chuyªn ®Ò cuèi kho¸ Häc viÖn Tµi ChÝnh khu vùc. ChÝnh v× tÇm quan träng cña viÖc ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng ®« thÞ ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ ®« thÞ còng nh nÒn kinh tÕ quèc gia h»ng n¨m chÝnh phñ dµnh mét phÇn ®¸ng kÓ cña ng©n s¸ch nhµ níc ®Ó ®Çu t söa ch÷a, n©ng cÊp, x©y míi…c¬ së h¹ tÇng, giao th«ng ®« thÞ. Tuy nhiªn ph¶i nãi r»ng mÆc dï vÊn ®Ò giao th«ng ®« thÞ ®· ®îc chÝnh phñ quan t©m ®Çu t xøng ®¸ng víi vai trß cña nã vµ thêi gian gÇn ®©y chÝnh phñ, c¸c ban nghµnh cã liªn quan ®· ®a ra nhiÒu gi¶i ph¸p, biÖn ph¸p gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò bÊt hîp lý trong ho¹t ®éng giao th«ng ®« thÞ.VÊn ®Ò giao th«ng ®« thÞ cã thÓ coi lµ chñ ®Ò nãng hæi ®îc d luËn quan t©m trong thêi gian gÇn ®©y bëi nh÷ng bÊt cËp cña nã. Nhµ níc ®ang rÊt nç lùc trong viÖc thóc ®Èy m¹ng líi giao th«ng thñ ®« ph¸t triÓn m¹nh mÏ xøng ®¸ng víi vÞ thÕ cña thñ ®«, vèn ng©n s¸ch ®Çu t cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ t¨ng nhanh mçi n¨m,nhiÒu tuyÕn ®êng míi ®- îc më ra theo tiªu chuÈn quèc tÕ song vÉn cha ®¸p øng ®îc nhu cÇu ®i l¹i cña ng¬× d©n vµ yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ.
Cã thÓ kÓ ®Õn nh÷ng nguyªn nh©n chÝnh nh sau: + Sè lîng c¸c ph¬ng tiÖn tham gia giao th«ng t¨ng nhanh mçi n¨m. + C«ng t¸c qu¶n lý giao th«ng ®« thÞ cßn yÕu kÐm, bÊt hîp lý NguyÔn ThÞ Kim Dung 2 Líp K38-01.02 Chuyªn ®Ò cuèi kho¸ Häc viÖn Tµi ChÝnh + C¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ l¹c hËu vµ xuèng cÊp trÇm träng + Qu¸ tr×nh qu¶n lý c¸c kho¶n chi cña Nhµ níc cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ cha hîp lý g©y l·ng phÝ, thÊt tho¸t lín nguån vèn ng©n s¸ch ®Çu t cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ. Nh vËy cã thÓ nãi r»ng vÊn ®Ò qu¶n lý chi ng©n s¸ch cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ lµ vÊn ®Ò rÊt quan träng. Qu¶n lý chÆt chÏ ®ù¬c nguån vèn ®Çu t cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ sÏ gióp cho nguån vèn ng©n s¸ch thùc hiÖn ®óng môc ®Ých vµ môc tiªu nhµ níc ®Ò ra, tr¸nh thÊt tho¸t vµ tiÕt kiÖm ®îc nguån vèn ®Çu t cña ng©n s¸ch.
NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña chi NSNN cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ cïng víi nh÷ng tån t¹i trong qu¶n lý chi NSNN cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ, trong qu¸ tr×nh thùc tËp t¹i phßng QL Ng©n S¸ch-Së Tµi chÝnh, vËt gi¸ Hµ Néi em ®· m¹nh d¹n ®i s©u nghiªn cøu ®Ò tµi: ''Mét sè gi¶i ph¸p nh»m t¨ng cêng qu¶n lý chi NSNN cho ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ trªn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi" Môc ®Ých nghiªn cøu cña ®Ò tµi lµ nh»m kÕt hîp gi÷a lý luËn vµ thùc tiÔn ®Ó ®¸nh gi¸ qu¸ tr×nh qu¶n lý viÖc sö dông c¸c kho¶n chi NSNN cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ, tõ ®ã rót ra u nhîc NguyÔn ThÞ Kim Dung 3 Líp K38-01.02 Chuyªn ®Ò cuèi kho¸ Häc viÖn Tµi ChÝnh ®iÓm cña c«ng t¸c qu¶n lý, trªn c¬ së ®ã, ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao tÝnh tiÕt kiÖm vµ hiÖu qu¶ cña c¸c kho¶n chi NSNN cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ. §èi tîng nghiªn cøu cña ®Ò tµi nµy lµ qu¸ tr×nh qu¶n lý c¸c kho¶n chi NSNN cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ trªn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi. Néi dung chÝnh cña ®Ò tµi ®îc tr×nh bµy trong ba ch¬ng: Ch¬ng 1: C¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ vµ sù cÇn thiÕt ph¶i t¨ng cêng c«ng t¸c qu¶n lý chi NSNN cho ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ. Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng ®Çu t vµ qu¶n lý chi NSNN cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ trªn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi trong thêi gian qua.
Ch¬ng 3: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m t¨ng cêng qu¶n lý chi NSNN cho ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ trªn ®Þa bµn thµnh phè Hµ Néi Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn vµ nghiªn cøu ®Ò tµi nµy em ®· nhËn ®îc sù híng dÉn tËn t×nh cña thÇy gi¸o Bïi TiÕn Hanh cïng c¸c thÇy c« trong khoa Tµi chÝnh c«ng- Häc viÖn Tµi chÝnh cïng sù gióp ®ì cña c¸c c« chó, anh chÞ trong phßng qu¶n lý ng©n s¸ch - Së Tµi chÝnh NguyÔn ThÞ Kim Dung 4 Líp K38-01.02 Chuyªn ®Ò cuèi kho¸ Häc viÖn Tµi ChÝnh vËt gi¸ Hµ Néi ®· gióp em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. Nhng víi lîng thêi gian, kiÕn thøc cßn h¹n chÕ, v× vËy chuyªn ®Ò kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Em rÊt mong nhËn ®îc ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy, c«, cïng toµn thÓ c¸c b¹n ®äc ®Ó chuyªn ®Ò cña em ®îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Ch¬ng 1 C¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ vµ sù cÇn thiÕt ph¶i t¨ng cêng c«ng t¸c qu¶n lý chi ng©n s¸ch nhµ níc cho ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ 1.C¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ vµ vai trß cña nã trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi.Vµi nÐt vÒ c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ : §Ó cã ®îc c¸ch nh×n ®óng ®¾n, toµn diÖn vÒ c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ, tríc hÕt cÇn ph¶i hiÓu râ vÒ c¬ së h¹ tÇng nãi chung.
NguyÔn ThÞ Kim Dung 5 Líp K38-01.02 Chuyªn ®Ò cuèi kho¸ Häc viÖn Tµi ChÝnh ''H¹ tÇng kinh tÕ- x· héi lµ tËp hîp tÊt c¶ c¸c ph¬ng tiÖn, thiÕt bÞ vµ c¸c thÓ chÕ ®îc trang bÞ nh÷ng yÕu tè vËt chÊt nh»m ®¶m b¶o nh÷ng ®iÒu kiÖn vËt chÊt vµ phi vËt chÊt cÇn thiÕt cho c¸c ho¹t ®éng cña x· héi trªn quy m« c¶ níc hay tõng vïng, l·nh thæ nhÊt ®inh''( TrÝch trong cuèn ''Qu¶n lý khu vùc c«ng''). C¬ së h¹ tÇng cã thÓ ®îc hiÓu theo h×nh th¸i thÓ hiÖn: PhÇn cøng lµ nh÷ng c«ng tr×nh ®îc nh×n thÊy díi h×nh th¸i vËt chÊt cô thÓ nh : hÖ thèng giao th«ng, hÖ thèng ®iÖn, níc… PhÇn mÒm lµ c¸c ®iÒu kiÖn vÒ m«i trêng s¶n xuÊt kinh doanh nh hÖ thèng chÝnh s¸ch, c¬ chÕ, luËt ph¸p, thñ tôc hµnh chÝnh, m«i tr- êng an ninh, trËt tù x· héi… C¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ lµ mét bé phËn cña hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng kinh tÕ x· héi, do vËy xÐt vÒ b¶n chÊt nã còng mang nh÷ng nÐt ®Æc trng cña c¬ së h¹ tÇng, bªn c¹nh ®ã nã còng cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng cã kh¸c. §« thÞ lµ trung t©m v¨n ho¸, kinh tÕ, chÝnh trÞ cña mét vïng, miÒn hoÆc cña c¶ níc (tp Hµ Néi, tp Hå ChÝ Minh…), ®Ó thùc hiÖn chøc n¨ng cña m×nh, c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ cã nh÷ng ®Æc trng cña ®« thÞ vµ kh¸c biÖt víi c¬ së h¹ tÇng cña c¸c vïng miÒn kh¸c vÒ quy m«, chÊt lîng… NguyÔn ThÞ Kim Dung 6 Líp K38-01.02 Chuyªn ®Ò cuèi kho¸ Häc viÖn Tµi ChÝnh C¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ lµ bé mÆt cña ®« thÞ, ph¶n ¸nh tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi cña ®« thÞ. Bëi gi÷a tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ -x· héi vµ quy m«, chÊt lîng, h×nh thøc cña c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ cã mèi quan hÖ chÆt chÏ, qua l¹i víi nhau: Kinh tÕ cã ph¸t triÓn míi t¹o ®îc nguån vèn ®Çu t vµo c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ, míi cã ®îc nh÷ng c«ng tr×nh chÊt lîng cao…Vµ ngîc l¹i khi c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ ®îc quy ho¹ch ph¸t triÓn m¹nh mÏ sÏ lµ tiÒn ®Ò, lµ c¬ së quan träng ®Ó thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸, hÞªn ®¹i ho¸, ®¸p øng nhu cÇu giao lu ®i l¹i cña ngêi d©n ®« thÞ vµ gi÷a ®« thÞ víi c¸c vïng miÒn kh¸c tõ ®ã thóc ®Èy kinh tÕ ph¸t triÓn m¹nh mÏ.
- §Æc ®iÓm cña c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ: Ngoµi nh÷ng nÐt ®Æc trng gièng nh c¬ së h¹ tÇng nãi chung, c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ mang nh÷ng ®Æc ®iÓm kh¸c biÖt sau: + C¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ lµ hµng ho¸ c«ng céng do nhµ níc ®Çu t,vèn ®Çu t cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ lµ rÊt lín, kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi vèn trùc tiÕp hoÆc cã nhng rÊt chËm .Vèn ®Çu t cho c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ la vèn tõ ng©n s¸ch lµ chñ yÕu. + C¸c c«ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng giao th«ng ®« thÞ ®ßi hái thêi gian x©y dùng dµi, gi¸ trÞ c«ng tr×nh lín , vèn ®Çu t lín, dµn tr¶i trong NguyÔn ThÞ Kim Dung 7 Líp K38-01.02 Chuyªn ®Ò cuèi kho¸ Häc viÖn Tµi ChÝnh mét thêi gian dµi, kh¶ n¨ng thÊt tho¸t vèn, ø ®äng vèn trong qu¸ tr×nh sö dông lµ rÊt lín. Do ®ã trong qu¸ tr×nh sö dông, cÊp ph¸t vèn ph¶i chó träng tíi c«ng t¸c qu¶n lý chi ®Ó tr¸nh thÊt tho¸t, ø ®äng vèn NSNN.