CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VKD VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VKD.1 VKD VÀ NGUỒN VKD CỦA DOANH NGHIỆP.1 Khái niệm, thành phần, đặc trưng của VKD của doanh nghiệp.1 Khái niệm VKD. SV: Hà Thị Mai 6 Lớp CQ46/11.05 Líp KTTH PT07B LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Theo Luật doanh nghiệp 2005: Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Trong nền sản xuất hàng hóa – tiền tệ, để tiến hành kinh doanh bất kỳ doanh nghiệp nào cũng cần một lượng vốn tiền tệ nhất định.
Doanh nghiệp sử dụng số tiền này để mua sắm máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, trả lương cho người lao động nhằm tạo ra hàng hóa, dịch vụ. Sau khi thu được tiền bán hàng hàng hóa, dịch vụ sẽ bù đắp giá trị các TSCĐ bị hao mòn, chi phí đã tiêu hao và một phần để trích lập các quỹ dự trữ cho quá trình kinh doanh tiếp theo. Như vậy, VKD không chỉ là điều kiện tiên quyết đối với sự ra đời của doanh nghiệp mà nó còn là một trong những yếu tố giữ vai trò quyết định trong quá trình hoạt động và phát triển của doanh nghiệp. Ta có thể nêu khái niệm VKD như sau: VKD của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ giá trị tài sản được huy động, sử dụng vào hoạt động SXKD nhằm mục đích sinh lợi.2 Đặc trưng của VKD.
Trong quá trình SXKD của doanh nghiệp, VKD vận động không ngừng Ta có thể thấy sự vận động của VKD theo một chu trình: SV: Hà Thị Mai 7 Lớp CQ46/11.05 Líp KTTH PT07B LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Vốn - Đầu tư vốn – Hoàn vốn – Tái đầu tư vốn lớn hơn. Chu trình lặp đi lặp lại của quá trình SXKD của doanh nghiệp thể hiện sự tuần hoàn và chu chuyển vốn kinh doanh. Tuần hoàn vốn là quá trình vận động liên tục của vốn từ hình thái này sang hình thái khác để rồi trở lại hình thái ban đầu của vốn. Chu chuyển vốn kinh doanh chính là sự tuần hoàn vốn không chỉ diễn ra một lần mà lặp đi lặp lại và có định kỳ đổi mới.
Hoạt động SXKD của doanh nghiệp diễn ra liên tục làm cho vốn kinh doanh cũng vận động không ngừng. Ta có thể biểu diễn quá trình vận động của vốn kinh doanh theo sơ đồ sau: TLLĐ T-H … SX … H’ … T (T’>T) ĐTLĐ Vốn ban đầu là hình thái tiền tệ, sau đó chuyển sang hình thái vật tư hàng hóa (đó là đối tượng lao động và tư liệu lao động). Quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm, lao vụ, dịch vụ khi tiêu thụ thu được tiền nên vốn cũng chuyển sang hình thái tiền tệ nhưng lớn hơn vốn tiền tệ ban đầu. Thực chất VKD là giá trị của 3 yếu tố: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động.
Có thể hiểu VKD của doanh nghiệp trên nhiều góc độ khác nhau nhưng VKD phải mang những đặc trưng sau: - Vốn phải đại diện cho một lượng tài sản nhất định hay nói cách khác biểu hiện của vốn là giá trị của tài sản hữu hình và tài sản vô hình phục vụ cho hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp. - Vốn phải được tích tụ, tập trung đến một lượng nhất định mới có thể phát huy tác dụng, giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển.Vì thế, doanh nghiệp phải huy động mọi nguồn vốn có thể để đáp ứng đủ lượng vốn cần thiết và sử dụng hợp lý để đạt được mục tiêu đặt ra trong từng thời kỳ. SV: Hà Thị Mai 8 Lớp CQ46/11.05 Líp KTTH PT07B LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính - Vốn phải luôn luôn vận động không ngừng để sinh lời. Trong quá trình vận động vốn tồn tại dưới nhiều hình thái khác nhau, nhưng kết thúc một quá trình tuần hoàn vốn đều phải được biểu hiện dưới hình thái tiền tệ với giá trị ngày càng lớn hơn, tức là kinh doanh có lãi.
- Vốn có giá trị về mặt thời gian: do ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế thị trường như lãi suất, lạm phát,rủi ro tỷ giá hối đoái,… điều này rất có ý nghĩa khi bỏ vốn đầu tư và tính hiệu quả của đồng vốn. - Vốn phải được quản lý chặt chẽ và gắn liền với một chủ sở hữu nhất định: không thể bỏ đồng vốn vô chủ và không có ai quản lý, người sử dụng phải có trách nhiệm với đồng vốn mình nắm giữ và sử dụng. - Vốn được coi là hàng hóa đặc biệt do có thể tách bạch quyền sở hữu và quyền sử dụng nên những người có nhu cầu có thể mua, bán quyền sử dụng vốn trên thị trường, tạo nên thị trường vốn, thị trường tài chính sôi động. - VKD vận động không ngừng tạo nên sự tuần hoàn liên tục giữa quá trình sản xuất và tái sản xuất trong hoạt động của doanh nghiệp.
Kỳ luân chuyển vốn có thể bằng hoặc dài hơn chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp. Do luân chuyển không ngừng mà tại một thời điểm bất kỳ trong hoạt động SXKD của doanh nghiệp, VKD có thể tồn tại dưới nhiều hình thức.3 Phân loại VKD. Để quản lý, sử dụng VKD có hiệu quả người ta tiến hành phân loại VKD theo những tiêu thức nhất định. Căn cứ vào đặc điểm chu chuyển của vốn khi tham gia vào quá trình SXKD, VKD được chia thành VCĐ và VLĐ.
SV: Hà Thị Mai 9 Lớp CQ46/11.05 Líp KTTH PT07B LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính * VLĐ của doanh nghiệp. Để tiến hành hoạt động SXKD doanh nghiệp phải các có đối tượng lao động là nguyên vật liệu, bán thành phẩm…Những đối tượng lao động này về mặt hình thái vật chất chính là các TSLĐ, còn về mặt giá trị được gọi là VLĐ. VLĐ của doanh nghiệp là số vốn ứng ra để hình thành nên TSLĐ nhằm đảm bảo cho quá trình SXKD của doanh nghiệp được tiến hành thường xuyên và liên tục. VLĐ luân chuyển toàn bộ giá trị ngay trong một lần và được thu hồi toàn bộ, hoàn thành một vòng luân chuyển khi kết thúc một chu kỳ kinh doanh.
TSLĐ của doanh nghiệp được chia làm 2 loại: TSLĐ sản xuất và TSLĐ lưu thông. TSLĐ sản xuất bao gồm các loại nguyên vật liệu, phụ tùng thay thế, sản phẩm dở dang,…đang trong quá trình dự trữ sản xuất hoặc sản xuất, chế biến. Còn TSLĐ lưu thông bao gồm các sản phẩm, thành phẩm chờ tiêu thụ, các loại vốn bằng tiền, vốn trong thanh toán,…Trong quá trình SXKD, các TSLĐ sản xuất và TSLĐ lưu thông luôn vận động, thay thế và chuyển hoá lẫn nhau, đảm bảo cho quá trình SXKD được tiến hành liên tục. Phù hợp với đặc điểm của TSLĐ, VLĐ mang một số đặc điểm sau: - VLĐ luôn được chuyển hoá qua nhiều hình thái khác nhau, bắt đầu từ hình thái tiền tệ sang hình thái dự trữ vật tư, hàng hoá, đưa vào sản xuất, lưu thông và cuối cùng trở về hình thái tiền tệ ban đầu.
- VLĐ chuyển dịch toàn bộ giá trị một lần vào giá trị sản phẩm sản xuất có nghĩa là khi kết thúc quá trình sản xuất, giá trị của TSLĐ được chuyển dịch toàn bộ vào giá trị sản phẩm. SV: Hà Thị Mai 10 Lớp CQ46/11.05 Líp KTTH PT07B LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Trong quá trình hoạt động SXKD của doanh nghiệp, VLĐ không ngừng vận động qua các giai đoạn của chu kỳ kinh doanh từ khâu dự trữ sản xuất, sản xuất đến khâu lưu thông. Quá trình này được diễn ra liên tục và thường xuyên lặp lại theo chu kỳ và được gọi là quá trình luân chuyển, tuần hoàn của VLĐ. Từ những đặc điểm trên của VLĐ đòi hỏi trong công tác quản lý vốn phải quan tâm từ việc dự đoán nhu cầu vốn, huy động và sử dụng vốn phải phù hợp, sát với tình hình thực tế SXKD.
Từ đó đẩy nhanh tốc độ chu chuyển vốn, rút ngắn chu kỳ sản xuất, tăng hiệu quả sử dụng vốn. Để quản lý VLĐ tốt đòi hỏi phải phân loại VLĐ. Cách phân loại thông thường nhất là dựa vào vai trò của VLĐ trong quá trình SXKD. Theo tiêu thức này, VLĐ được chia làm 3 loại: - VLĐ trong khâu dự trữ sản xuất gồm: Vốn nguyên vật liệu chính, vốn vật liệu phụ, vốn nhiên liệu, vốn phụ tùng thay thế, vốn vật đóng gói, vốn công cụ dụng cụ nhỏ.
- VLĐ trong khâu trực tiếp sản xuất gồm: Vốn sản phẩm dở dang, vốn chi phí trả trước. - VLĐ trong khâu lưu thông gồm: Vốn thành phẩm, vốn bằng tiên, vốn trong thanh toán, các khoản vốn đầu tư. Cách phân loại này cho phép đánh giá tình hình phân bổ VLĐ trong các khâu của quá trình luân chuyển, thấy được vai trò của từng thành phần vốn với quá trình kinh doanh. Từ đó, đề ra các biện pháp quản lý thích hợp nhằm tạo ra một kết cấu VLĐ hợp lý đem lại hiệu quả cao nhất.
Ngoài ra, có thể phân loại VLĐ theo nhiều tiêu thức khác như: Theo hình thái biểu hiện VLĐ gồm 2 loại: Vốn vật tư hàng hóa và vốn bằng tiền… * VCĐ của doanh nghiệp. SV: Hà Thị Mai 11 Lớp CQ46/11.05 Líp KTTH PT07B LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Để có được các TSCĐ phục vụ cho hoạt động SXKD thì các doanh nghiệp cần phải có vốn đầu tư ứng trước để tạo ra các TSCĐ được gọi là VCĐ của doanh nghiệp. VCĐ của doanh nghiệp là một bộ phận của vốn đầu tư ứng trước về TSCĐ mà đặc điểm của nó là chu chuyển giá trị dần dần từng phần trong nhiều chu kỳ kinh doanh và hoàn thành một vòng chu chuyển khi tái sản xuất được TSCĐ về mặt giá trị. VCĐ là một bộ phận quan trọng không thể thiếu được trong VKD của doanh nghiệp.
Việc tổ chức và sử dụng VCĐ có hiệu quả hay không có tác động trực tiếp đến hiệu quả sử dụng VKD của doanh nghiệp.