CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ VỐN LƯU ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP. Khái niệm,đặc điểm vốn lưu động của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường, để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần phải có các yếu tố cơ bản sau: Sức lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Để có được những yếu tố này đòi hỏi doanh nghiệp phải ứng ra một số vốn nhất định phù hợp với quy mô và điều kiện kinh doanh.
Vốn kinh doanh không chỉ là điều kiện tiên quyết đối với sự ra đời của doanh nghiệp mà nó còn là một trong những yếu tố giữ vai trò quyết định trong quá trình hoạt động và phát triển của doanh nghiệp.Vốn kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản được đầu tư vào sản xuất kinh doanh nhằm mục đích sinh lời. Tùy từng loại hình doanh nghiệp mà quy mô, cơ cấu vốn kinh doanh khác nhau. Căn cứ vào công dụng kinh tế thì vốn kinh doanh của một doanh nghiệp thông thường bao gồm 3 phần: Vốn cố định, vốn lưu động, vốn đầu tư tài chính. Mỗi một loại vốn có một tầm quan trọng khác nhau đối với quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong đó vốn lưu động là điều kiện vật chất không thể thiếu được của quá trình tái sản xuất. Để tiến hành sản xuất kinh doanh, ngoài các tài sản cố định doanh nghiệp cần phải có các tài sản lưu động hay còn gọi là các đối tượng lao động.Các đối tượng lao động này chỉ tham gia vào một quá trình sản xuất và không giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu bởi vì giá trị của nó được dịch chuyển một lần, toàn bộ vào giá trị sản phẩm.Tài sản lưu động của doanh nghiệp bao gồm 2 bộ phận: Tài sản lưu động sản xuất và tài sản lưu động lưu thông. - Tài sản lưu động sản xuất là những vật tư dự trữ để đảm bảo cho quá trình sản xuất được liên tục như: nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, Sinh viên: Nguyễn Thị Huyền Trang 3 Lớp: CQ43/11.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính nhiên liệu…và một bộ phận là những sản phẩm đang trong quá trình sản xuất như: Sản phẩm dở dang, bán thành phẩm… - Tài sản lưu động lưu thông là những tài sản lưu động nằm trong quá trình lưu thông như: Thành phẩm trong kho chờ tiêu thụ, vốn bằng tiền, vốn trong thanh toán… Trong quá trình sản xuất kinh doanh, tài sản lưu động sản xuất và tài sản lưu động lưu thông luôn thay thế chỗ cho nhau, vận động không ngừng nhằm đảm bảo cho quá trình tái sản xuất được tiến hành liên tục và thuận lợi.Để hình thành nên các tài sản lưu động này doanh nghiệp phải có đủ tiền vốn đầu tư vào các hình thái khác nhau của tài sản lưu động, khiến cho các hình thái có được mức tồn tại hợp lý và đồng bộ với nhau. Do đó có thể nói: Vốn lưu động của doanh nghiệp là số vốn ứng ra để hình thành nên các tài sản lưu động nhằm đảm bảo cho quá trình kinh doanh của doanh nghiệp được thực hiện thường xuyên, liên tục.Vốn lưu động luân chuyển toàn bộ giá trị ngay trong một lần và được thu hồi toàn bộ, hoàn thành một vòng chu chuyển khi kết thúc một chu kỳ kinh doanh.
Trong quá trình tham gia vào hoạt động kinh doanh, do bị chi phối bởi các đặc điểm của tài sản lưu động nên vốn lưu động của doanh nghiệp có các đặc điểm sau: - Vốn lưu động trong quá trình chu chuyển luôn thay đổi hình thái biểu hiện - Vốn lưu động chuyển toàn bộ giá trị ngay trong một lần vào giá trị sản phẩm và được hoàn lại toàn bộ sau khi doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, cung ứng dịch vụ thu được tiền về. - Vốn lưu động hoàn thành một vòng tuần hoàn sau một chu kỳ kinh doanh. Từ khái niệm, đặc điểm vốn lưu động ta có nội dung quản lý vốn lưu động như sau: - Vốn lưu động luân chuyển toàn bộ giá trị ngay trong một lần vào giá trị sản phẩm và được hoàn lại toàn bộ ngay sau khi doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, cung ứng dịch vụ, thu tiền bán hàng về. Do vậy nhiệm vụ Sinh viên: Nguyễn Thị Huyền Trang 4 Lớp: CQ43/11.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính của công tác quản lý vốn lưu động là phải thu hồi lại lượng vốn lưu động đó.
Ngay khi có tiền bán hàng thu về ở cuối kỳ phải trích ngay một lượng vốn để tái lập lượng vốn lưu động ban đầu đảm bảo sức mua, đảm bảo cho chu kỳ sản xuất tiếp theo. - Do vốn lưu động tuần hoàn liên tục và hoàn thành một vòng tuần hoàn sau một chu kỳ sản xuất. Nên trong quản lý vốn lưu động phải tổ chức đảm bảo cho vốn lưu động tồn tại ở các hình thái khác nhau một cách hợp lý và đồng bộ với nhau. Điều này sẽ tạo điều kiện cho chuyển hóa hình thái của vốn trong quá trình luân chuyển được thuận lợi, góp phần tăng tốc độ luân chuyển vốn lưu động, tăng hiệu suất sử dụng vốn lưu động.
- Không những quản lý về công tác tổ chức đảm bảo vốn lưu động mà còn phải đi sâu vào việc quản lý trọng điểm vốn lưu động, xác định thành phần nào là thành phần vốn chủ yếu của vốn lưu động để đưa ra biện pháp quản lý phù hợp cho mỗi thành phần đó nhằm nâng cao tốc độ chu chuyển vốn lưu động.2 Phân loại vốn lưu động. Dựa vào các tiêu thức khác nhau có thể chia vốn lưu động thành các loại khác nhau.Thông thường có một số cách phân loại chủ yếu sau đây: 1.1 Theo hình thái biểu hiện: - Vốn bằng tiền và các khoản phải thu : Trong đó, Vốn bằng tiền là những khoản vốn lưu động biểu hiện bằng tiền như: Tiền mặt tại quỹ, tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển; Còn các khoản phải thu thì chủ yếu là các khoản phải thu từ khách hàng thể hiện ở số tiền mà khách hàng nợ doanh nghiệp phát sinh trong quá trình bán hàng, cung ứng dịch vụ dưới hình thức bán trước trả sau,ngoài ra còn có các khoản tạm ứng mà doanh nghiệp phải ứng trước tiền mua hàng cho người cung ứng. - Vốn về hàng tồn kho: Là các khoản vốn lưu động có hình thái biểu hiện bằng hiện vật như: Vốn vật tư dự trữ, vốn sản phẩm dở dang, vốn thành phẩm, vốn về chi phí trả trước. Việc phân loại vốn lưu động theo cách này giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp biết được tính chất và thành phần của từng loại vốn để từ đó Sinh viên: Nguyễn Thị Huyền Trang 5 Lớp: CQ43/11.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính đánh giá cơ cấu vốn lưu động của doanh nghiệp mình đã hợp lý hay chưa và xây dựng các biện pháp quản trị thích hợp đối với từng loại vốn.
Đồng thời cách phân loại này cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc xem xét đánh giá mức tồn kho dự trữ và khả năng thanh toán của doanh nghiệp.2 Theo vai trò của vốn lưu động đối với quá trình sản xuất kinh doanh: - Vốn lưu động trong khâu dự trữ sản xuất: Đây là bộ phận vốn lưu động cần thiết nhằm lập nên các khoản dự trữ vật tư, hàng hóa đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được tiến hành một cách thường xuyên, liên tục bao gồm: Vốn nguyên, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, vật đóng gói, công cụ dụng cụ nhỏ. - Vốn lưu động trong khâu trực tiếp sản xuất: Là số vốn lưu động dự trữ kể từ khi xuất vật tư dùng vào sản xuất đến khi tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, bao gồm: Vốn sản phẩm đang chế tạo và vốn về chi phí trả trước - Vốn lưu động trong khâu lưu thông bao gồm: Vốn thành phẩm, vốn bằng tiền, vốn trong thanh toán và các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn. Cách phân loại này giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp đánh giá được mức độ đầu tư vốn lưu động vào các giai đoạn của quá trình sản xuất hợp lý hay không để có định hướng điều chỉnh kịp thời. Hơn nữa, nó còn giúp cho các nhà quản lý thấy được vai trò của từng thành phần vốn đối với quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Trên cơ sở đó đề ra các biện pháp tổ chức quản lý thích hợp nhằm tạo ra một kết cấu vốn lưu động hợp lý, tăng được tốc độ luân chuyển vốn lưu động. Tổ chức đảm bảo vốn lưu động trong doanh nghiệp 1. Xác định nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp 1. Chu kỳ kinh doanh và nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp.
Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra thường xuyên bắt đầu từ việc mua sắm, dự trữ vật tư cần thiết đến sản xuất tạo ra sản phẩm, bán sản phẩm, cung ứng dịch vụ và thu được tiền bán hàng về. Quá trình kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra thường xuyên liên tục tạo thành chu kỳ kinh doanh. Vậy chu kỳ kinh doanh của một doanh nghiệp là khoảng thời gian trung bình Sinh viên: Nguyễn Thị Huyền Trang 6 Lớp: CQ43/11.02 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính cần thiết để thực hiện việc mua sắm, dự trữ vật tư, sản xuất ra sản phẩm và bán được sản phẩm, thu được tiền bán hàng. Ta có sơ đồ tuần hoàn chu chuyển vốn lưu động đối với doanh nghiệp sản xuất như sau: T…H…SX…H’…T’(T’>T) Qua sơ đồ trên ta thấy, chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp được chia thành 3 giai đoạn: - Giai đoạn mua sắm và dự trữ vật tư( T…H): Doanh nghiệp dùng tiền mua hàng hóa, nguyên vật liệu… dự trữ nhằm phục vụ sản xuất kinh doanh.
Nếu doanh nghiệp trả tiền ngay thì sẽ phát sinh luồng tiền ra khỏi doanh nghiệp gắn liền và ngược chiều với luồng vật tư đi vào doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp trả tiền sau thì một thời gian sau khi có luồng vật tư đi vào doanh nghiệp mới phát sinh luồng tiền đi ra khỏi doanh nghiệp làm xuất hiện nợ phải trả nhà cung cấp. - Giai đoạn sản xuất(H…SX…H’): Các vật tư dự trữ trải qua quá trình bảo quản, sơ chế được đưa vào dây chuyền công nghệ sản xuất và vốn chuyển từ hình thái hàng hóa, vật tư dự trữ sang hình thái sản phẩm dở dang và thành phẩm. Để thực hiện quá trình này, doanh nghiệp phải ứng ra một số vốn lưu động nhất định.