CHƯƠNG 1 CO SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE HIỆU QUA SAN XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP.1 Lýluận cơ bản về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp LLL Khải niệm về hiệu quá Hiệu quả (Efficiency) là sự liên quan giữa nguồn lực đầu vào khan hiểm (như lao động, vốn, máy móc. với kết quả trung gian hay kết quả cuối cùng. Hiệu quả là một phạm trù được sử dụng rộng rai trong tit cả các lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật, xã hội. theo nghĩa rộng, hiệu quả thé hiện mỗi tương quan giữa các biến số đầu ra thu được (outputs) so với các biến số đầu vào đã được sử dụng để tạo ra những kết quả đầu ra đó Hiệu qua phân bổ (Allocative effeieney): Là khả năng đạt được lợi nhuận ti da ở một mức giá cho trước với những đầu ra và đầu vào cho trước [1] Hiệu quả kinh tế (Economic efkieney): Hiện qui kinh t là một phạm tr kinh tế phân ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tai lực, vật lực .) dé đạt được mục tiêu.
H=KIC ay Với H: là hiệu quả kinhtí mmộthiện tượng (qué trình kinh tế nào đổ); K: là kết quả thu được từ biện tượng (quá trình) kinh đó; C là chỉ phí toàn bộ để đạt được kết quả đó. Hiệu quả kinh tế phản ánh chất lượng hoạt động kính tế và được xác định bởi qua đó, (Quan điểm này đã đánh giá được tốt nhất trình độ sử dụng các nguồn lực ở mọi điều kiện “động” của hoạt động kinh tế, Vậy hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh. doanh là một phạm trả kin tế phản ánh tình độ sử dụng các nguồn lực (lao động, máy móc, thết bi, nguyên vật liệu và tin vốn) nhằm đạt được mục tiêu mà doanh nghiệp đã xác định Bản c ất của hiệu quả kinh trong sản xuất kinh doanh lề Khái niệm hiệu quả kinh tế nói chung và hiệu quả kính tế của hoạt động sản xuất kinh doanh nói iêng đã khẳng định bản chất của hiệu quả kinh trong hoạt động sin xuất kinh doanh là phan ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh doanh, phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (lao động, thiết bị máy móc, nguyên nhiên vật liệu và tiền vốn) để đạt được mục tiêu cuối cùng của mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mục tiêu tôi đa hó lợi nhuận Tay nhiên, để hiểu rõ bản chất của phạm trả hiệu quả kinh té của hoạt động sẵn xuất kinh doanh, cũng cần phân biệt ranh giới giữa hai khái niệm hiệu quả và kết qua của hoạt động sin xuất kinh doanh. Hiểu két quả hoại động sản xuất kinh doanh của doanh: nghiệp là những gi mà doanh nghiệp đạt được sau một qué tình sản xuất kinh doanh nhất định, kết quả cần đạt cũng là mục tiêu cần thiết của doanh nghiệp.
Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp có thể là những đại lượng cân đong đo đếm được như số sản phẩm tiêu thy mỗi loại, doanh thu, lợi nhuận, thị phần,. và cũng có thể là các đại lượng chỉ phí phân ảnh mặt chit hượng hoàn toàn có tinh chất định tỉnh như uy tín của doanh nghiệp, là chất lượng sản phẩm,. Như thể, kết quả bao giờ cũng là mục tiêu của doanh nghiệp. Trong khi đó, công thức (1.1) lại cho thấy trong khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh người ta đã sử dụng cả hai chỉ tiêu kết quả (đầu ra) và chỉ phí (các nguồn lực.
vào) để đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh. ‘Dé tiến hành bắt kỳ một hoạt động sản xuất kinh doanh nảo cũng như thực hiện sự kết hop giữa ao động với các yu tổ vit chất đ tạo ra ết quả phủ hop với ý đồ của doanh nghiệp và từ đó có th tạo ra lợi nhuận. Như vậy, mục tiêu bao trim lâu dài của kinh doanh là tạo ra lợi nhuận, tối đa hóa lợi nhuận trên cơ sở nguồn lực sẵn có. Để dat được mục tiêu này, quản tri doanh nghiệp phải sử dụng nhiều phương pháp khác nhau.
Hiệu quả kinh doanh là một công cụ để các nhà quản trị thực hiện chức năng quản trị của mình. Việc xem xét và nh toán hiệu quả kính doanh không những chỉ cho việc sản xuất đạt trình độ nào ma côn cho phép các nhà quan ti phân tích, im ra các nhân tổ để đưa ra các biện pháp thích hợp trên cử hai phương diện tang kết quà, giảm chỉ phí kinh doanh, nhằm nâng cao hiệu quả. Bản chất của phạm trù hiệu quả đã chỉ rõ trình độ sử dụng các nguồn lực sản xuất càng cao, doanh nghiệp càng có khả năng tạo ra kết quả cao trong cùng một nguồn lực đầu vào hoặc tốc độ tăng kết quả lớn hơn so với tốc độ tăng việc sử dụng các nguồn lực đầu vào. Đây là điều kiện tiên quyết dé doanh nghiệp đạt được mục tiêu lợi nhuận tối đa.
Do đó xét trên phương diện lý luận và thực tiễn, phạm trù hiệu quả sản xuất kinh doanh đóng vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá, so sánh, phân tích kinh tế nhằm tim ra một giải pháp tối ưu nhất, đưa ra phương pháp đúng đắn nhất dé đạt được mục tiêu lợi nhuận tối đa. Với tư cách là một công cụ đánh giá và phân tích kinh tẾ, phạm trù hiệu quả không chỉ được sử dụng ở góc độ tông hợp, đánh giá chung trình độ sử dụng tong hợp các nguồn lực đầu vào trong phạm vi hoạt động của toàn doanh nghiệp, mà còn sử dụng để đánh giá trình độ sử dụng của từng yếu tố đầu vào ở phạm vi toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như ở từng bộ phận cau thành của doanh nghiệp. Nâng cao hiệu quả kinh doanh tức là đã nâng cao khả năng sử dụng các nguồn lực có hạn trong sản xuất, đạt được sự lựa chọn tối ưu. Trong điều kiện khan hiếm các nguồn lực sản xuất thì nâng cao hiệu quả kinh doanh là điều kiện không thể không đặt ra đối với bất kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh nào.
Từ công thức định nghĩa về hiệu quả kinh tế, chúng ta thấy khi thiết lập mối quan hệ tỷ lệ giữa “đầu vào” và “đầu ra” sẽ có thể cho một dãy các giá trị khác nhau. Vấn đề được đặt ra là trong các giá trị đạt được thì giá trị nào phản ánh tính hiệu quả (nằm trong miền có hiệu quả), các giá trị nào sẽ phản ánh tính hiệu quả cao cũng như những gia tri nao năm trong miên không đạt hiệu quả. + Hiệu qua kỹ thuật là khả năng tạo ra một lượng đầu ra cho trước từ một lượng đầu vào nhỏ nhất hay khả năng tạo ra một lượng đầu ra tối đa từ một lượng đầu vào cho trước, ứng với một trình độ công nghệ nhất định 1.2 Khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh đầy đủ các lợi ích đạt được từ các hoạt động SXKD của doanh nghiệp, trên cơ sở so sánh kết quả thu được với chỉ phí bỏ ra dé thực hiện các hoạt động SXKD đó. Hiệu quả kinh doanh là phạm trù kinh tế biéu hiện của sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, phản ánh trình độ khai thác sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp để tham gia vào hoạt động kinh doanh theo mục đích nhất định.
Trong cơ chế thị trường, voi su tồn tại của nhiều thành phần kinh tế va hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải đạt hiệu quả cao, lấy thu bù chỉ và có lãi. Vì vậy, hiệu quả kinh doanh là không chỉ là thước đo trình độ tô chức quản lý mà còn là vấn đề sống còn đối với doanh nghiệp.13 Bản chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh Bản chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội chính sự khan hiểm nguồn lực và nhu cầu của con người là vô hạn nên yêu cầu đặt ra là phải khai thác, tận dụng triệt dé và tiết kiệm các nguồn lực sao cho có hiệu quả cao nhất. Dé đạt mục tiêu kinh doanh các doanh nghiệp buộc phải chú trọng các điều kiện nội tại, phát huy năng lực, hiệu lực của các yếu tố sản xuât và tiêt kiệm mọi chi phí. Chính vì vậy yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là phải đạt kết quả tối đa với chi phí tối thiểu hay chính xác hơn là phải đạt kết quả tối đa với chi phí nhất định hoặc phải đạt kết quả nhất định với chi phí tối thiểu.
Chi phí ở đây được hiểu theo nghĩa rộng là chi phí tạo nguồn lực va chi phí sử dụng nguồn lực, đồng thời phải bao gồm cả chi phí cơ hội. Ở đây ta hiểu chi phí cơ hội là giá trị của việc lựa chọn tốt nhất đã bị bỏ qua hay là giá tri cua sự hy sinh công việc để thực hiện hoạt động kinh doanh này. Chính vì nó có ý nghĩa như vậy nên chi phí cơ hội, phải được bồ sung vào chi phí kế toán thấy rõ lợi ích kinh tế thực sự. Cách tính như vậy sẽ khuyến khích các nhà kinh doanh lựa chọn phương án kinh doanh tốt nhất, sản xuât các mặt hàng có hiệu quả nhât.4 Dac điểm của hiệu quả sản xuất kinh doanh Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một khái niệm phức tạp và khó đánh giá chính xác.
Sở di phạm trù hiệu quả sản xuất kinh doanh là phạm trù phức tạp và khó đánh giá chính xác là vì ngay ở khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh đã cho thấy hiệu quả sản xuất kinh doanh được xác định bởi mối tương quan giữa hai đại lượng là kết quả đạt được từ hoạt động sản xuất (doanh nghiệp sản xuất) hoặc kinh doanh (doanh nghiệp thương mai, dịch vu .) và chi phí bỏ ra dé thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh đó. Trong khi cả hai đại lượng kết quả và chi phí đều khó xác định chính xác. Về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh chúng ta thấy hầu như rất ít khi các doanh nghiệp xác định được chính xác các kết quả mà doanh nghiệp thu được ở một thời điểm nào đó do các quá trình tạo ra kết quả diễn ra trong các doanh nghiệp thường có sản phẩm do dang, bán thành phẩm,. Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp không phải chỉ tạo ra kết quả (sản phẩm, dịch vụ) mà còn phải bán được các kết quả đó và quá trình bán hàng và quá trình tạo ra kết quả luôn không trùng nhau.