CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ CỦA HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH 1. Khái niệm, vai trò của hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh: 1. Khái niệm hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh: Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh hay còn gọi là hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp là chỉ tiêu phản ánh chất lượng đầu tư của doanh nghiệp tức là trình độ sử dụng các yếu tố “đầu vào” trong nền kinh tế thị trường, nó nói lên hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ có lãi hay bị lỗ. Việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là mục tiêu cơ bản của mọi doanh nghiệp vì đó là điều kiện kinh tế cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Một doanh nghiệp muốn tồn tại bình thường thì ít nhất cũng phải bù đắp đủ các chi phí đã bỏ ra. Doanh nghiệp muốn phát triển thì kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh chẳng những phải bù đắp đủ các chi phí mà còn phải có dư thừa để tích lũy cho quá trình sản xuất tái mở rộng. Vai trò của hiệu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh: • Đối với nền kinh tế xã hội: Hiệu quả của doanh nghiệp đạt được trong sản xuất kinh doanh biểu thị sự đóng góp của doanh nghiệp đối với nền kinh tế của đất nước, dưới dạng tổng quát là mức thực hiện các nghĩa vụ đối với Nhà nước. Khi một nền kinh tế hoạt động có hiệu quả tức là các doanh nghiệp thành viên hoạt động có hiệu quả, điều này hết sức có ý nghĩa đối với mỗi quốc gia thể hiện các khía cạnh như: tạo điều kiện cải thiện và nâng cao mức sống cho người lao động, tăng trưởng nền kinh tế, tạo nền tảng tốt cho nguồn đầu tư nước ngoài.
• Đối với bản thân doanh nghiệp: Do hoạt động của doanh nghiệp rất đa dạng, do đó hiệu quả đạt được cũng đa dạng và có thể phân chia hiệu quả thành những loại sau: -Hiệu quả của hoạt động kinh doanh chính và phụ. -Hiệu quả của các hoạt động liên doanh, liên kết. 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP SV:TRƯƠNG NGỌC MỸ THƯƠNG -Hiệu quả thu được do các nghiệp vụ tài chính. -Hiệu quả do các hoạt động khác mang lại.
Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là yếu tố sống còn của doanh nghiệp, đặc biệt là trong thị trường hiện nay. Doanh nghiệp chỉ có thể hoạt động và phát triển một khi kinh doanh hoạt động có hiệu quả. Đó là vấn đề mà mỗi doanh nghiệp đều phải quan tâm hàng đầu. Kinh doanh gì để có lãi, chi phí bỏ ra là bao nhiêu và sẽ thu được cái gì là câu hỏi chung của tất cả doanh nghiệp.
Doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả sẽ có điều kiện ổn định sản xuất kinh doanh, tạo chỗ đứng trên thị trường và có cơ sở để phát triển, mở rộng tăng qui mô sản xuất kinh doanh. Ngược lại, một khi doanh nghiệp hoạt động không có hiệu quả, thu không đủ bù đắp những chi phí đã bỏ ra thì vấn đề phá sản sẽ tất yếu xảy ra. Trên thực tế, nước ta đã có rất nhiều doanh nghiệp bị phá sản do kinh doanh không có hiệu quả, trong đó có cả các doanh nghiệp Nhà nước. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh: Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp của các yếu tố đầu vào, đầu ra và giá cả thị trường.
Đồng thời các yếu tố này lại chịu tác động trực tiếp của quá trình tổ chưc quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như các nhân tố: Chính trị, tư tưởng, kinh tế, kỹ thuật, tâm lý và xã hội của thị trường thế giới và trong nước, của ngành, của địa phương và các doanh nghiệp khác. Điều đó chứng tỏ hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chịu tác động tổng hợp của nhiều nhân tố. Các nhân tố từ phía doanh nghiệp: Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp của 2 yếu tố là doanh thu và chi phí. Nhưng bản thân 2 yếu tố này chịu tác động của nhiều nhân tố, sau đây ta xét một số nhân tố chính: 1.
Nhân tố về quy mô sản xuất kinh doanh: Mỗi doanh nghiệp khi quyết định sản xuất kinh doanh cái gì và bao nhiêu, trước hết đều phải nghiên cứu và nắm bắt nhu cầu của thị trường (nhu cầu có khả năng thanh toán) và khả năng đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp. Nhu cầu có khả năng thanh toán càng lớn thì khả năng tăng quy mô sản xuất kinh doanh càng cao. Tăng quy mô sản xuất 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP SV:TRƯƠNG NGỌC MỸ THƯƠNG kinh doanh, doanh nghiệp sẽ sản xuất kinh doanh được nhiều đơn vị sản phẩm và sẽ bán được nhiều đơn vị hàng hóa với giá cả mỗi đơn vị hàng hóa, dịch vụ cạnh tranh hơn các doanh nghiệp khác, do đó doanh thu của từng hàng hóa dịch vụ sẽ tăng và đặc biệt là mức doanh thu tổng hợp sẽ lớn và ngược lại nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ thấp, doanh thu sẽ thấp. Như vậy chúng ta có thể thấy quy mô sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp khi đáp ứng được nhu cầu về sản phẩm hàng hóa, dịch vụ của thị trường thì doanh nghiệp sẽ chiếm lĩnh được thị trường để bán sản phẩm hàng hóa, dịch vụ và doanh thu sẽ cao.
Khả năng cung cấp sản phẩm hàng hóa của doanh nghiệp mà thấp hơn nhu cầu thì sản phẩm hàng hóa, dịch vụ bán được sẽ thấp, do đó doanh thu sẽ thấp. Điều đáng lưu ý ở đây là các nhà sản xuất kinh doanh luôn muốn bán được khối lượng hàng hóa lớn và do đó họ sẽ định ra giá bán sản phẩm hợp lý tại mức giá cả người mua và người bán đều chấp nhận được để có lợi cho cả hai bên. Quan hệ cung cầu về hàng hóa, dịch vụ thay đổi sẽ làm giá cả thay đổi, ảnh hưởng tới doanh thu của doanh nghiệp. Có thể nó rằng: Việc quyết định tối ưu về quy mô sản xuất kinh doanh chính là quyết định tối ưu về hiệu quả của doanh nghiệp.
Nhân tố về tổ chức sản xuất kinh doanh: Sau khi đã lựa chọn quy mô sản xuất kinh doanh (chủng loại, số lượng và chất lượng), các doanh nghiệp sẽ quyết định tổ chức sản xuất kinh doanh nó như thế nào. Các doanh nghiệp lựa chọn đầu vào như: Lao động, vật tư thiết bị, công nghệ có chất lượng và giá mua thấp nhất. Các yếu tố đầu vào được lựa chọn tối ưu sẽ tạo ra khả năng tăng năng suất lao động, nâng cao sản lượng và chất lượng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ. Do đó, việc chuẩn bị đầu vào có ý nghĩa quyết định để tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp.
Vấn đề tiếp theo là các doanh nghiệp phải lựa chọn phương pháp thích hợp, kết hợp tối ưu các yếu tố trong quá trình tổ chức sản xuất kinh doanh và tiêu thụ hàng hóa. Đây phải là một quá trình được tổ chức một cách khoa học để tăng sản lượng, chất lượng sản phẩm hàng hóa dịch vụ, là nhân tố quyết định để giảm chi phí, tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP SV:TRƯƠNG NGỌC MỸ THƯƠNG 1. Các nhân tố về tổ chức quản lý hoạt động kinh tế vi mô của doanh nghiệp: Tổ chức quản lý các hoạt động kinh tế vi mô là nhân tố rất quan trọng, có ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Quá trình quản lý vi mô bao gồm các khâu cơ bản : Định hướng chiến lược phát triển của doanh nghiệp, xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh và các phương án sản xuất kinh doanh, tổ chức thực hiện các hoạt động kinh tế, kiểm tra đánh giá và điều chình các hoạt động kinh tế. Các khâu của quá trình quản lý vi mô làm tốt sẽ làm tăng sản lượng nâng cao chất lượng sản phẩm và hạ giá thành, giảm chi phí quản lý. Đó là điều kiện quan trọng để tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các nhân tố trình bày ở trên có vị trí quan trọng khác nhau đối với việc tăng giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh nhưng giữa chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau, thúc đẩy nhau phát triển.
Mỗi nhân tố trên đây đều bao gồm các mặt kinh tế, xã hội, kỹ thuật nhất định mà chúng ta cần nhận biết để phân tích một cách đầy đủ sự tác động của nó đến hiệu quả và tìm biện pháp thích hợp để tạo ra môi trường cho sự tác động đồng phương của chúng đói với việc tăng tổng hiệu quả cho doanh nghiệp. Song hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không chỉ chịu ảnh hưởng của các yếu tố hữu hình mà nó còn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố vô hình, đó là “uy tín” của doanh nghiệp. Đây được coi là tài sản vô giá của doanh nghiệp, nó là một yếu tố rât quan trọng vì nếu doanh nghiệp có được uy tín trên thị trường thì sản lượng hàng hóa và dịch vụ sẽ được tiêu thụ với số lượng lớn, doanh thu tăng. Bởi vậy doanh nghiệp phải cố gắng giữ gìn uy tín của mình trên thị trường, có thể thực hiện thông qua chất lượng sản phẩm, thái độ phục vụ, phương thức thanh toán, quảng cáo, tiếp thị,.
Các nhân tố từ phía bên ngoài: Nhà nước là người hướng dẫn, kiểm soát và điều tiết các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần. Thông qua các chính sách kinh tế, pháp luật kinh tế và các biện pháp kinh tế. Nhà nước tạo hành lang pháp lý và môi trường hoạt động cho các doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh và hướng các hoạt động kinh tế đi theo quỹ đạo của kinh tế vĩ mô. Chính sách kinh tế của Nhà nước đối với doanh nghiệp trong mỗi thời kỳ thể hiện sự định hướng của Nhà nươc 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP SV:TRƯƠNG NGỌC MỸ THƯƠNG trong việc đầu tư phát triển nền kinh tế.
Với chính sách đòn bẩy kinh tế, Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh vào những ngành nghề, lĩnh vực có lợi cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Bởi thế, các chính sách của Nhà nước như chính sách thuế, chính sách lãi suất tiền tệ, chính sách giá cả v…v. tác động trực tiếp đối với hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.