Luận văn thạc sĩ giải pháp tháo gỡ rào cản trong trích lập và sử dụng hiệu quả quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp nghiên cứu trường hợp công ty vtc mobile

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích giải pháp tháo gỡ rào cản trong trích lập và sử dụng hiệu quả quỹ phát triển khoa học và công nghệ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Bảo
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Huy Tiến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quỹ Phát Triển Khoa Học Và Công Nghệ Tại VTC Mobile
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC THÀNH LẬP VÀ SỬ DỤNG QUỸ PHÁT TRIỂN KH&CN CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Tác động của hoạt động nghiên cứu và triển khai và đổi mới công nghệ đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp
• 1.1.1. Quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm
• 1.1.2. Quỹ và Quỹ phát triển KH&CN của DN
• 1.1.3. Rào cản và tác động tới trích lập và sử dụng quỹ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRÍCH LẬP VÀ SỬ DỤNG QUỸ PHÁT TRIỂN KH&CN CỦA DOANH NGHIỆP
• 2.1. Khái lược về cơ chế tạo nguồn cho NC&TK của DN tại một số nước trên thế giới
• 2.2. Thực trạng trích lập quỹ phát triển KH&CN của Việt Nam
• 2.3. Nghiên cứu trường hợp Công ty VTC Mobile
• 2.3.1. Lịch sử hình thành
• 2.3.2. Chiến lược phát triển của công ty
• 2.3.3. Năng lực tài chính
• 2.3.4. Kết quả kinh doanh, thị trường và khách hàng
• 2.3.4.1. Kết quả kinh doanh
• 2.3.4.2. Sản phẩm, Thị trường và Khách hàng
• 2.3.5. Thông tin nhân lực
• 2.3.6. Tổ chức hoạt động nghiên cứu và triển khai
• 2.3.6.1. Công nghệ và chất lượng
• 2.3.6.2. Phương thức tổ chức NC&TK theo cấu trúc ma trận
• 2.3.7. Chi phí cho hoạt động nghiên cứu và triển khai
• 2.3.8. Về trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN của Công ty
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC RÀO CẢN TRONG THÀNH LẬP VÀ SỬ DỤNG QUỸ PHÁT TRIỂN KH&CN CỦA DOANH NGHIỆP
• 3.1. Tiếp cận đề xuất giải pháp
• 3.2. Ý tưởng trích lập quỹ từ lợi nhuận trước thuế
• 3.3. Hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp là xu thế tất yếu
• 3.4. Bài học từ kinh nghiệm quốc tế
• 3.5. Gợi ý của một số chuyên gia được hỏi và phỏng vấn sâu
• 3.6. Một số giải pháp khắc phục rào cản
• 3.6.1. Nhóm giải pháp cục bộ (tối thiểu)
• 3.6.2. Giải pháp cực đoan (hạ sách)
• 3.6.3. Các giải pháp về hỗ trợ thuế và ưu đãi liên quan
• 3.6.4. Nhóm giải pháp tối đa – trao quyền tự chủ cho DN trong việc trích lập và giải ngân quỹ
• 3.6.5. Xóa bỏ lệch chuẩn hành chính trong quản lý nhà nước về KH&CN
• 3.6.6. Bỏ quy định giới hạn trích 10% thu nhập chịu thuế. Doanh nghiệp được chủ động
• 3.6.7. Đơn giản hóa thủ tục hành chính
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quỹ phát triển khoa học và công nghệ tại VTC Mobile

Quỹ phát triển khoa học và công nghệ (KH&CN) tại VTC Mobile đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hoạt động nghiên cứu và triển khai (NC&TK) cũng như đổi mới công nghệ (ĐMCN). Việc trích lập quỹ này từ lợi nhuận trước thuế là một trong những giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động KH&CN. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc trích lập và sử dụng quỹ này gặp nhiều rào cản, từ quy định hành chính đến tâm lý của lãnh đạo doanh nghiệp. Theo báo cáo, tỷ lệ đầu tư cho KH&CN tại VTC Mobile vẫn còn thấp, điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của công ty trong lĩnh vực công nghiệp nội dung số.

1.1. Tầm quan trọng của quỹ phát triển KH CN

Quỹ phát triển KH&CN không chỉ là nguồn tài chính mà còn là động lực cho sự đổi mới và sáng tạo trong doanh nghiệp. Việc đầu tư vào NC&TK giúp VTC Mobile phát triển các sản phẩm mới, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng dịch vụ. Điều này không chỉ giúp công ty duy trì vị thế cạnh tranh mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Theo một nghiên cứu, các doanh nghiệp có quỹ phát triển KH&CN hoạt động hiệu quả hơn trong việc đổi mới sản phẩm và cải tiến công nghệ.

II. Rào cản trong việc trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH CN

Việc trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN tại VTC Mobile gặp phải nhiều rào cản. Rào cản hành chính là một trong những vấn đề lớn nhất, khi các quy định phức tạp và thủ tục rườm rà khiến doanh nghiệp khó khăn trong việc giải ngân quỹ. Bên cạnh đó, tâm lý e ngại từ phía lãnh đạo doanh nghiệp cũng góp phần làm giảm hiệu quả sử dụng quỹ. Nhiều lãnh đạo vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc đầu tư vào KH&CN, dẫn đến việc không trích lập quỹ một cách hợp lý. Theo một khảo sát, chỉ có 30% doanh nghiệp thực hiện trích lập quỹ đúng theo quy định.

2.1. Rào cản hành chính

Rào cản hành chính bao gồm các quy định pháp lý và thủ tục hành chính phức tạp. Doanh nghiệp thường phải đối mặt với nhiều yêu cầu từ các cơ quan chức năng, điều này làm chậm quá trình giải ngân quỹ. Việc thiếu thông tin và hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan quản lý cũng khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động KH&CN. Theo một nghiên cứu, 70% doanh nghiệp cho rằng rào cản hành chính là nguyên nhân chính khiến họ không thể sử dụng quỹ phát triển KH&CN một cách hiệu quả.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quỹ phát triển KH CN tại VTC Mobile

Để nâng cao hiệu quả quỹ phát triển KH&CN, VTC Mobile cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến việc trích lập và sử dụng quỹ. Doanh nghiệp cũng nên được trao quyền tự chủ trong việc quyết định các khoản chi cho hoạt động KH&CN. Bên cạnh đó, việc tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cho lãnh đạo doanh nghiệp về tầm quan trọng của KH&CN cũng là một yếu tố quan trọng. Theo các chuyên gia, việc tạo ra một môi trường thuận lợi cho hoạt động NC&TK sẽ giúp VTC Mobile phát triển bền vững.

3.1. Đơn giản hóa thủ tục hành chính

Đơn giản hóa thủ tục hành chính là một trong những giải pháp quan trọng nhất. Doanh nghiệp cần có một quy trình rõ ràng và minh bạch để thực hiện việc trích lập và sử dụng quỹ. Các cơ quan chức năng cũng cần hỗ trợ doanh nghiệp trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc đầu tư vào KH&CN.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường, hoạt động nghiên cứu và phát triển (NC&TK) cùng đổi mới công nghệ (ĐMCN) trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp (DN). Theo báo cáo của Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, tỷ lệ đầu tư cho đổi mới công nghệ của các DN tại Việt Nam hiện chỉ đạt dưới 0,05% doanh thu, trong khi khoảng 98% DN là doanh nghiệp vừa và nhỏ, phần lớn sử dụng công nghệ lạc hậu từ 2 đến 3 thế hệ so với thế giới. Đặc biệt, khoảng 80-90% máy móc và công nghệ trong các DN Việt Nam là nhập khẩu, trong đó 75% thiết bị đã hết khấu hao, gây áp lực lớn cho đổi mới công nghệ.

Luật thuế thu nhập DN năm 2008 cho phép DN trích tối đa 10% lợi nhuận trước thuế để chi cho các hoạt động KH&CN, tạo nguồn cho quỹ phát triển KH&CN của DN. Tuy nhiên, thực tế cho thấy số DN thành lập quỹ rất ít, tỷ lệ giải ngân từ quỹ cũng chỉ chiếm khoảng 30%, gây khó khăn cho việc thúc đẩy hoạt động NC&TK. Trường hợp Công ty VTC Mobile, hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp nội dung số – một lĩnh vực công nghệ cao có nhu cầu đổi mới lớn, cũng gặp phải nhiều rào cản trong trích lập và sử dụng quỹ này.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm nhận diện các rào cản trong trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN của DN, đặc biệt tại Công ty VTC Mobile, từ đó đề xuất các giải pháp tháo gỡ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ, góp phần thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của DN. Nghiên cứu tập trung trong khoảng thời gian từ năm 2008 đến 2015, với phạm vi không gian là Công ty VTC Mobile và các DN thuộc Tổng công ty VTC.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) và mô hình đổi mới công nghệ. Hoạt động NC&TK được phân thành ba giai đoạn: nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai thực nghiệm, mỗi giai đoạn có đặc điểm và yêu cầu tài chính riêng biệt. Đổi mới công nghệ được xem là quá trình tạo ra sản phẩm, quy trình mới hoặc cải tiến đáng kể dựa trên kết quả NC&TK hoặc chuyển giao công nghệ.

Ba khái niệm trọng tâm được làm rõ gồm: năng lực NC&TK (bao gồm nhân lực, tài chính, thông tin và cơ sở vật chất kỹ thuật), quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của DN trong quản lý quỹ phát triển KH&CN, và rào cản trong trích lập, sử dụng quỹ phát triển KH&CN. Mô hình đổi mới phi tuyến được áp dụng để phân tích mối quan hệ tương tác giữa các yếu tố NC&TK, nhu cầu thị trường và năng lực DN, trong đó DN là trung tâm của hệ thống đổi mới.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống kết hợp nội quan và ngoại quan, tập trung vào nghiên cứu trường hợp Công ty VTC Mobile. Dữ liệu được thu thập từ năm 2008 đến 2015, bao gồm số liệu tài chính, tổ chức hoạt động NC&TK, và khảo sát thực trạng trích lập, giải ngân quỹ phát triển KH&CN.

Cỡ mẫu khảo sát gồm các DN thuộc Tổng công ty VTC và đặc biệt là Công ty VTC Mobile, với phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm tập trung vào các đối tượng có liên quan trực tiếp đến hoạt động NC&TK và quản lý quỹ. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp định tính qua phỏng vấn sâu các chuyên gia, lãnh đạo DN và phân tích định lượng số liệu tài chính, chi phí NC&TK.

Timeline nghiên cứu kéo dài khoảng 5 năm, từ thu thập dữ liệu, phân tích hiện trạng, nhận diện rào cản đến đề xuất giải pháp và đánh giá khả thi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ DN thành lập quỹ phát triển KH&CN rất thấp: Trong tổng số 137.000 DN mới tại TP. Hồ Chí Minh, chỉ có 49 DN báo cáo thành lập quỹ, trong đó 26 DN trích lập quỹ với tổng số tiền 346,8 tỷ đồng, nhưng chỉ khoảng 30% số tiền này được giải ngân cho hoạt động KH&CN.

2. Rào cản hành chính là trở ngại lớn nhất: Sự lệch chuẩn giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Tài chính về định nghĩa và quản lý hoạt động NC&TK dẫn đến thủ tục phức tạp, nhiều hội đồng thẩm định, làm mất quyền tự chủ của DN trong sử dụng quỹ. Quy định trần 10% lợi nhuận trước thuế cũng không phù hợp với DN công nghệ cao có nhu cầu vốn lớn.

3. Rào cản tâm lý và thông tin: Áp lực nhiệm kỳ, sức ép chia cổ tức khiến lãnh đạo DN nhà nước không ưu tiên đầu tư dài hạn cho NC&TK. Thiếu thông tin về chính sách hỗ trợ và hướng dẫn thực thi pháp luật cũng làm giảm động lực trích lập quỹ.

4. Công ty VTC Mobile gặp khó khăn trong giải ngân quỹ: Do thủ tục hành chính rườm rà, công ty phải đưa chi phí NC&TK vào giá thành sản phẩm, giảm lợi nhuận để duy trì hoạt động đổi mới, làm giảm hiệu quả sử dụng quỹ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các rào cản là sự không thống nhất trong quản lý nhà nước về KH&CN và tài chính, dẫn đến việc DN mất quyền tự chủ trong trích lập và sử dụng quỹ. So sánh với các quốc gia như Hàn Quốc, Anh, Mỹ, nơi DN được trao quyền tự chủ cao hơn và có các chương trình hỗ trợ tài chính trực tiếp, Việt Nam còn nhiều hạn chế trong cơ chế vận hành quỹ.

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ DN thành lập và giải ngân quỹ tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy sự chênh lệch lớn giữa số DN thành lập quỹ và số tiền giải ngân thực tế, minh họa rõ ràng tác động tiêu cực của rào cản hành chính. Bảng phân tích các rào cản theo nhóm (hành chính, tâm lý, thông tin) cũng cho thấy mức độ ảnh hưởng khác nhau, trong đó rào cản hành chính chiếm ưu thế.

Kết quả nghiên cứu khẳng định giả thuyết rằng trao quyền tự chủ cho DN là giải pháp cơ bản để tháo gỡ rào cản, đồng thời các cơ quan nhà nước cần chuyển từ vai trò chỉ huy sang hỗ trợ và hậu kiểm, tạo điều kiện thuận lợi cho DN chủ động trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Trao quyền tự chủ cho DN trong trích lập và sử dụng quỹ: Bỏ quy định giới hạn trần 10% lợi nhuận trước thuế, cho phép DN tự quyết định tỷ lệ trích lập phù hợp với nhu cầu đổi mới công nghệ, đặc biệt đối với DN công nghệ cao. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Bộ KH&CN; Thời gian: 1-2 năm.

2. Đơn giản hóa thủ tục hành chính: Thống nhất quan điểm quản lý giữa Bộ KH&CN và Bộ Tài chính, giảm bớt các hội đồng thẩm định, rút ngắn thời gian xét duyệt đề tài và giải ngân quỹ. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, các bộ ngành liên quan; Thời gian: 1 năm.

3. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến chính sách: Đẩy mạnh công tác truyền thông về quyền lợi, chính sách hỗ trợ và hướng dẫn thực hiện quỹ phát triển KH&CN đến DN, đặc biệt là DN vừa và nhỏ. Chủ thể thực hiện: Bộ KH&CN, các hiệp hội DN; Thời gian: liên tục.

4. Xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính linh hoạt: Áp dụng các chương trình tài trợ trực tiếp, ưu đãi thuế và hỗ trợ mạo hiểm cho DN đầu tư NC&TK, học tập kinh nghiệm quốc tế như Hàn Quốc, Anh. Chủ thể thực hiện: Bộ KH&CN, Bộ Tài chính; Thời gian: 2-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý DN công nghệ cao: Nhận diện các rào cản trong trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN, từ đó áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư đổi mới công nghệ.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về KH&CN và tài chính: Hiểu rõ các vướng mắc trong chính sách và thủ tục hành chính, từ đó cải tiến cơ chế quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho DN.

3. Nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành quản lý KH&CN: Nắm bắt khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và thực trạng vận hành quỹ phát triển KH&CN tại Việt Nam, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Các tổ chức hỗ trợ phát triển DN và hiệp hội ngành nghề: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chương trình hỗ trợ, tư vấn cho DN trong việc trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Quỹ phát triển KH&CN của DN là gì?
   Là nguồn tài chính do DN trích lập từ lợi nhuận trước thuế để đầu tư cho các hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Tại sao tỷ lệ DN thành lập quỹ phát triển KH&CN lại thấp?
   Nguyên nhân chính là rào cản hành chính phức tạp, thủ tục giải ngân khó khăn, cùng với tâm lý e ngại đầu tư dài hạn và thiếu thông tin về chính sách hỗ trợ.

3. Quyền tự chủ trong sử dụng quỹ phát triển KH&CN có ý nghĩa gì?
   Trao quyền tự chủ giúp DN chủ động lựa chọn dự án, phân bổ nguồn lực và giải ngân nhanh chóng, từ đó tăng hiệu quả đầu tư đổi mới công nghệ.

4. Các rào cản tâm lý ảnh hưởng thế nào đến việc trích lập quỹ?
   Áp lực nhiệm kỳ, yêu cầu chia cổ tức và tư tưởng ưu tiên nhập khẩu công nghệ khiến lãnh đạo DN không ưu tiên đầu tư cho NC&TK nội sinh.

5. Giải pháp nào được đề xuất để tháo gỡ rào cản?
   Đơn giản hóa thủ tục hành chính, bỏ giới hạn trần trích lập quỹ, tăng cường tuyên truyền chính sách và xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính linh hoạt.

Kết luận

• Hoạt động NC&TK và ĐMCN là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của DN, trong đó quỹ phát triển KH&CN đóng vai trò nguồn lực tài chính chủ động.
• Rào cản hành chính, tâm lý và thiếu thông tin là những nguyên nhân chính làm giảm hiệu quả trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN tại Việt Nam.
• Trao quyền tự chủ cho DN và đơn giản hóa thủ tục hành chính là giải pháp cơ bản để tháo gỡ các rào cản này.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy cơ chế hỗ trợ tài chính linh hoạt và chính sách ưu đãi là yếu tố quan trọng thúc đẩy đổi mới công nghệ.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ phát triển KH&CN, góp phần thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của DN trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan quản lý cần phối hợp xây dựng chính sách mới, DN cần chủ động áp dụng giải pháp trao quyền tự chủ, đồng thời tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức về vai trò của quỹ phát triển KH&CN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------------------------------- NGUYỄN NGỌC BẢO GIẢI PHÁP THÁO GỠ RÀO CẢN TRONG TRÍCH LẬP VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA DOANH NGHIỆP (NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP CÔNG TY VTC MOBILE) LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI – 2015 z ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------------------------------- NGUYỄN NGỌC BẢO GIẢI PHÁP THÁO GỠ RÀO CẢN TRONG TRÍCH LẬP VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA DOANH NGHIỆP (NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP CÔNG TY VTC MOBILE) LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ MÃ SỐ: 60.12 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Huy Tiến HÀ NỘI – 2015 z z MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. 5 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. 6 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU.

Lý do nghiên cứu. Lịch sử nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát.

Nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phạm vi nội dung. Phạm vi thời gian.

Phạm vi không gian. Khách thể. Câu hỏi nghiên cứu. Câu hỏi chủ đạo.

Câu hỏi nội dung. Giả thuyết nghiên cứu. Giả thuyết chủ đạo. Giả thuyết phụ.

Phƣơng pháp chứng minh giả thuyết. Tiếp cận lý thuyết. Tiếp cận phương pháp. Các phương pháp thu thập thông tin.

Cấu trúc dự kiến của Luận văn. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC THÀNH LẬP VÀ SỬ DỤNG QUỸ PHÁT TRIỂN KH&CN CỦA DOANH NGHIỆP. Tác động của hoạt động nghiên cứu và triển khai và đổi mới công nghệ đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Hoạt động nghiên cứu và triển khai.

Năng lực NC&TK. Khái niệm năng lực NC&TK. Các yếu tố của năng lực NC&TK. Đổi mới công nghệ và các mối quan hệ.

Khái niệm về ĐMCN. Tiế n triǹ h đổi mới. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khái niệm chung về năng lực cạnh tranh.

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và các yếu tố cấu thành. Vai trò của nghiên cứu và triển khai và đổi mới công nghệ đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Hoạt động NC&TK là yếu tố quan trọng cấu thành của năng lực cạnh tranh. Tác động của NC&TK và ĐMCN đến từng yếu tố của NLCT.

Quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm. Tự chịu trách nhiệm. Quỹ và Quỹ phát triển KH&CN của DN. Khái niệm quỹ.

Quỹ là một nguồn cung cấp, một nguồn dự trữ. Quỹ là một lượng tiền hoặc nguồn lực tài chính sử dụng cho một mục đích sinh lời. Quỹ là khoản để dành. Quỹ là một loại hình dự trữ bắt buộc.

Quỹ phát triển KH&CN của DN. Nguồn trích thành lập. Vai trò của Quỹ Phát triển KH&CN DN. Rào cản và tác động tới trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN của doanh nghiệp.

Khái niệm rào cản. Tác động của rào cản tới trích lập và sử dụng quỹ. Rào cản hành chính. Rào cản tâm lý.

Rào cản do thiếu thông tin.41 Tiểu kết chƣơng 1. THỰC TRẠNG TRÍCH LẬP VÀ SỬ DỤNG QUỸ PHÁT TRIỂN KH&CN CỦA DOANH NGHIỆP. Khái lƣợc về cơ chế tạo nguồn cho NC&TK của DN tại một số nƣớc trên thế giới. Khái quát chung.

Kinh nghiệm một số quốc gia. Tài trợ qua các chương trình. Khuyến khích tạo nguồn qua thuế. Khuyến khích thuế cho doanh nghiệp đầu tư vào NC&TK của một số nước.

Thực trạng trích lập quỹ phát triển KH&CN của Việt nam. Tình hình chung về DN nước ta. Nhu cầu đổi mới công nghệ và các nguồn đảm bảo. Về nhu cầu đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp nội dung số.

Các rào cản doanh nghiệp hiện đang gặp phải trong trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN. Nghiên cứu trƣờng hợp Công ty VTC Mobile. Lịch sử hình thành. Chiến lược phát triển của công ty.

Năng lực tài chính. Kết quả kinh doanh, thị trường và khách hàng. Kết quả kinh doanh. Sản phẩm, Thị trường và Khách hàng.

Thông tin nhân lực. Tổ chức hoạt động nghiên cứu và triển khai. Công nghệ và chất lượng. Phương thức tổ chức NC&TK theo cấu trúc ma trận.

Chi phí cho hoạt động nghiên cứu và triển khai. Về trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN của Công ty .77 Tiểu kết chƣơng 2. GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC RÀO CẢN TRONG THÀNH LẬP VÀ SỬ DỤNG QUỸ PHÁT TRIỂN KH&CN CỦA DOANH NGHIỆP. Tiếp cận đề xuất giải pháp.

Ý tưởng trích lập quỹ từ lợi nhuận trước thuế. Hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp là xu thế tất yếu. Bài học từ kinh nghiệm quốc tế. Gợi ý của một số chuyên gia được hỏi và phỏng vấn sâu.

Một số giải pháp khắc phục rào cản. Nhóm giải pháp cục bộ (tối thiểu). Giải pháp cực đoan (hạ sách). Các giải pháp về hỗ trợ thuế và ưu đãi liên quan.

Nhóm giải pháp tối đa – trao quyền tự chủ cho DN trong việc trích lập và giải ngân quỹ. Xóa bỏ lệch chuẩn hành chính trong quản lý nhà nước về KH&CN. Bỏ quy định giới hạn trích10% thu nhập chịu thuế. Doanh nghiệp được chủ động.

Đơn giản hóa thủ tục hành chính.89 Tiểu kết chƣơng 3. 92 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 94 4 z LỜI CẢM ƠN Học viên xin chân thành cảm ơn Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Huy Tiến - thầy hướng dẫn trực tiếp học viên hoàn thành luận văn này. Học viên xin chân thành cảm ơn tất cả Quý Thầy, Cô đã trực tiếp giảng dạy các môn học chung, các chuyên đề trong chương trình đạo tạo của khoá học, qua đó đã truyền đạt cho học viên nhiều kiến thức, kinh nghiệm quý báu và bổ ích.

Học viên xin chân thành cảm Quý Thầy, Cô, cán bộ phụ trách chuyên môn và hành chính của Phòng Quản lý sau đại học, Ban chủ nhiệm và cán bộ, viên chức Khoa Khoa học Quản lý, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho học viên tham gia học tập và nghiên cứu tại trường. Học viên xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các lãnh đạo, các cán bộ, công chức, viên chức của Tổng Công ty VTC và đồng nghiệp của VTC Mobile đã tạo điều kiện, động viên, giúp đỡ học viên trong quá trình học tập và thực hiện luận văn. Học viên xin cảm ơn mọi sự đóng góp cho việc hoàn thiện luận văn này. Hà nội, ngày 8 tháng 11 năm 2015.

5 z DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DNV&N: Doanh nghiệp vừa và nhỏ DN KH&CN Doanh nghiệp KH&CN DN: Doanh nghiệp ĐMCN: Đổi mới công nghệ KH&CN: Khoa học và công nghệ KT-XH: Kinh tế - Xã hội NC&TK/R&D: Nghiên cứu và triển khai. NCCB: Nghiên cứu cơ bản NCƯD: Nghiên cứu ứng dụng ODA: Viện trợ chính thức OECD: Organisations for Economic Co-operation and Development (Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế) QTCN Quy trình công nghệ SX-KD: Sản xuất - Kinh doanh UNESCO: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisations (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hiệp quốc) 6 z DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU 1. Hoạt động NC&TK và loại hình sản phẩm 2. Tiến trình đổ i mới theo mô hình khoa ho ̣c đẩ y 3.

Tiến trình đổ i mới theo mô hình phi tuyến 4. Cơ chế hỗ trợ tạo nguồn cho NC&TK 5. Sơ đồ tổ chức của công ty VTC Mobile 6. Tổ chức hoạt động NC&TK theo mô hình ma trận 7.

Chu kì sống sản phẩm và hỗ trợ tài chính 8. Khả năng NC&TK thành công và chính sách tài trợ 9. Năng lực tài chính của công ty VTC Mobile 10. Kết quả kinh doanh của công ty VTC Mobile 11.

Số nhân viên có thể sử dụng ngoại ngữ trong công việc 12. Cơ cấu nhân sự của công ty VTC Mobile 13. Chi phí đầu tư cho hoạt động NC&TK của công ty VTC Mobile 3 năm gần đây 7 z DẪN NHẬP 1. Tên đề tài Giải pháp tháo gỡ rào cản trong trích lập và sử dụng hiệu quả quỹ phát triển KH&CN của DN (Nghiên cứu trường hợp công ty VTC Mobile).

Lý do nghiên cứu Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, cạnh tranh thị trường là xu thế tất yếu. Giá cả và chất lượng sản phẩm là lợi thế cơ bản để sản phẩm chiếm lĩnh và đứng vững trên thị trường. Một trong những yếu tố mang tính quyếtđịnh, tácđộng mạnhđến việc tạo ra lợi thế trên củaDN là hoạtđộng NC&TK và ĐMCN. Hoạtđộng NC&TK và ĐMCN giúp DN sáng tạo ra công nghệ mới, sản phẩm mới, phương pháp quản lý mới, khai thác thị trường mới., chuyển giao và áp dụng có hiệu quả các các công nghệ mới trong nước và quốc tế.

Mặc dù vậy, thiếu vốn và nhiều chính sách khuyến khích có liên quan khác, tại các DN (kể cả DN nhà nước) hoạtđộng này chưa được chúýđầu tư. Theo báo cáo của Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ, Bộ KH&CN [21], tỷ lệ đầu tư đổi mới công nghệ của các DN hiện chỉ đạt dưới 0,05% doanh thu.000DN tại Việt Nam thì có đến 98% DN vừa và nhỏ,phần lớn sử dụng công nghệ lạc hậu so với mức trung bình của thế giới từ 2 đến 3 thế hệ. Khoảng 80% - 90% máy móc và công nghệ sử dụng trong các DN của Việt Nam là nhập khẩu: 76% từ thập niên 1980 - 1990; 75% máy móc và trang thiết bị đã hết khấu hao. Để tạo xung lực cho đổi mới công nghệ, Nghị quyết Trung ương II khóa 8 Đảng Cộng sản Việt nam chủ trương cho phép các DN trích một tỷ lệ % lợi nhuận trước thuế chi cho các hoạt động KH&CN.

Chủ trương đó được thể chế hóa trong Luật thuế thu nhập DN 2003 bằng việc quy định các khoản chi phí cho hoạt động KH&CN là các chi phí hợp lý để tính thu nhập chịu thuế. Quy định này mặc dù đã được xem như là đòn bẩy khuyến khích DN đầu tư cho KH&CN song không tạo nên cú hích đáng kể cho các hoạt động đổi mới quy mô lớn. 8 z Khắc phục điều đó, Luật thuế thu nhập nhập DN năm 2008 cho phép DN trích tối đa 10% lợi nhuận trước thuế chi cho các hoạt động KH&CN - nguồn chủ yếu để trích lập quỹ phát triển KH&N của DN.