CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ MÁY MÓC THIẾT BỊ 1.1 MMTB VÀ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ MMTB TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm MMTB - Theo quan niệm chung Máy móc là vật được chế tạo gồm nhiều bộ phận (thường là phức tạp) dùng để thực hiện chính xác một hoặc một loạt công việc chuyên môn nào đó. Trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tuỳ từng ngành nghề khác nhau mà trang bị các MMTB thích hợp khác nhau. Thiết bị là tổng thể những máy móc, dụng cụ phụ tùng cho một hoạt động nào đó. Bộ phận quan trọng nhất về MMTB của doanh nghiệp là thiết bị gia công gồm tất cả các máy công cụ, dụng cụ thiết bị phụ trợ và các thiết bị khác sử dụng trực tiếp cho việc sản xuất xử lý, kiểm tra và bao gói chi tiết gia công hay sản phẩm.
- Theo quan niệm của triết học MMTB là tư liệu lao động là những vật hay phức hợp những vật thể nối con người với đối tượng lao động và truyền dẫn tích cực sự tác động của con người vào đối tượng lao động, làm thay đổi hình thức tự nhiên của đối tượng lao động để biến đổi những đối tượng lao động đó thành sản phẩm thoả mãn nhu cầu đa dạng của con người. - Dưới góc độ vốn MMTB là tài sản cố định, là cơ sở vật chất kỹ thuật của mỗi doanh nghiệp. Đó chính là hình thái vật chất của vốn cố định, một loại vốn lớn chiếm tỷ trọng cao trong tổng số vốn dùng cho hoạt động SXKD của doanh nghiệp (DN). Trước khi bắt đầu mỗi quá trình SXKD doanh nghiệp nhất thiết phải có sự đầu tư vốn lớn mà chủ yếu là để mua sắm MMTB, lắp đặt dây chuyền công nghệ.
Bên cạnh đó MMTB còn có tính chất đặc trưng là tham gia vào quá trình sản xuất và giá trị của nó được chuyển dần vào giá trị của sản phẩm. Do vậy mà 4 vốn cố định thường có giá trị rất lớn nó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chu chuyển vốn và quyết định hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp.2 Phân loại máy móc thiết bị Trên thực tế có rất nhiều cách phân loại máy, thiết bị khác nhau, việc phân loại này tùy thuộc vào những tiêu thức nhất định nhằm phục vụ cho công tác định giá. Phân loại theo tính chất tài sản - Máy, thiết bị chuyên dùng: Đây thường là những loại máy, thiết bị được sử dụng cho những nhiệm vụ đặc thù, có tính chuyên biệt, do vậy chúng thường ít hoặc không được giao dịch, mua bán phổ biến trên thị trường, nên việc thu thập thông tin về giá cả thị trường của những loại máy, thiết bị chuyên dùng thường rất khó khăn, nhiều khi không có thông tin giao dịch thị trường. - Máy, thiết bị thông thường, phổ biến: Đây là những máy, thiêt bị được sử dụng khá phổ thông trên thị trường, do vậy cúng thường xuyên được trao đổi, mua bán trên thị trường, nên việc thu thập thông tin về giao dịch, giá cả tương đối thuận lợi.
Cách phân loại này giúp cho việc lựa chọn đúng phương pháp định giá. Ta có thể thấy rằng với máy, thiết bị chuyên dùng trong nhiều trường hợp phải sử dụng cơ sở định giá là giá trị phi thị trường với phương pháp chi phí, còn trong trường hợp là máy, thiết bị thông thường, phổ biến sử dụng giá thị trường và phương pháp định giá phổ biến là phương pháp so sánh trực tiếp. Phân loại theo công năng sử dụng Cách phân loại này tương đối phổ biến, nhất là công tác hạch toán kế toán. Theo tiêu thức này máy, thiết bị được phân ra: - Máy, thiết bị động lực: Máy phát động lực; máy phát điện; máy biến áp và thiết bị nguồn điện, máy móc, thiết bị động lực khác.
- Máy, thiết bị công tác: máy công cụ, MMTB dùng trong ngành khai khoáng; máy kéo; máy dùng cho nông, lâm nghiệp; máy bơm nước và xăng dầu; thiêt bị luyện kim, gia công bề mặt chống gỉ và ăn mòn kim loại; thiết bị chuyên 5 dùng sản xuất các loại hóa chất, máy móc, thiết bị chuyên dùng sản xuất vật liệu xây dựng, đồ sành sứ, thủy tinh, thiết bị chuyên dùng sản xuất các linh kiện và điện tử, quang học, cơ khí chính xác; máy móc, thiết bị dùng trong các ngành sản xuất da, in văn phòng phẩm và văn hóa phẩm; máy móc, thiết bị sản xuất, chế biến lương thực, thực phẩm; máy móc, thiết bị điện ảnh, y tế; máy móc, thiết bị viễn thông, thông tin, điện tử, tin học và truyền hình; máy móc, thiết bị sản xuất dược phẩm; máy móc, thiết bị dùng trong ngành lọc hóa dầu, MMTB xây dựng; cần cẩu; máy móc, thiết bị công tác khác. - Dụng cụ làm việc đo lường, thí nghiệm: Thiết bị đo lường, thử nghiệm các đại lượng cơ học, âm học và nhiệt học; thiết bị quang học và quang phổ; thiết bị điện và điện tử; thiết bị đo và phân tích lý hóa, thiết bị và dụng cụ đo phóng xạ; thiết bị chuyên ngành đặc biệt; khuôn mẫu dùng trong công nghiệp đúc; các thiết bị đo lường, thí nghiệm khác. - Thiết bị và phương tiện vận tải: phương tiện vận tải đường bộ; phương tiện vận tải đường sắt; phương tiện vận tải đường thủy, phương tiện vận tải đường không; thiết bị vận chuyển đường ống; phương tiện bốc dỡ, nâng hàng; thiết bị và phương tiện vận tải khác. - Dụng cụ quản lý: Thiết bị tính toán, đo lường, máy móc, thiết bị thông tin, điện tử và phần mềm tin học phục vụ quản lý, phương tiện và dụng cụ quản lý khác.
Phân loại theo cách này giúp cho việc chọn nhóm chuyên gia định giá có khả năng am hiểu chuyên sâu về máy, thiết bị và tạo điều kiện để cập nhật, theo dõi đánh giá động thái vận hành, cũng như nắm các số liệu lịch sử, từ đó chuyên nghiệp hóa công c. Phân loại theo mức độ mới cũ của máy, thiết bị Theo tiêu thức này có: - Máy, thiết bị mới: là các máy, thiết bị được mua sắm mới hoặc chế tạo mới, chưa từng đưa vào sử dụng. - Máy, thiết bị đã qua sử dụng: là các máy, thiết bị đã từng được sử dụng. 6 Việc phân loại này cũng có ý nghĩa trong việc lựa chọn phương pháp định giá.
Định giá máy, thiết bị đã qua sử dụng cần phải tiến hành tỉ mỉ hơn nhằm đánh giá sát thực chất lượng còn lại trước khi tiến hành định giá. Vai trò và công tác quản trị MMTB trong doanh nghiệp Hiệu quả sử dụng MMTB và quản lý thiết bị là một trong những công cụ để các nhà quản trị thực hiện chức năng của mình, là căn cứ để xây dựng kế hoạch cho đầu tư mua sắm sửa chữa MMTB cho doanh nghiệp. Mặt khác quá trình sản suất kinh doanh là một quá trình tổng hợp bao gồm nhiều khâu khác nhau bắt đầu từ việc xác định kế hoạch mặt hàng, tổ chức cung ứng nguyên vật liệu, chế tạo và tiêu thụ sản phẩm. Trong đó khâu chế tạo sản phẩm có vai trò quan trọng nhất vì tất cả các khâu khác trong cả quá trình đều tạo điều kiện thuận lợi cho khâu chế tạo sản phẩm.
Thúc đẩy việc chế tạo sản phẩm đạt chất lượng cao được thị trường chấp nhận và hoạt động SXKD của doanh nghiệp có hiệu quả. Quá trình chế tạo là quá trình quản lý người công nhân vận hành MMTB tác động lên các đối tượng lao động để sản xuất ra sản phẩm. Khi đó quá trình quản lý sẽ khẳng định những cố gắng của doanh nghiệp trong việc nghiên cứu lập kế hoạch xác định khối lượng, chủng loại mặt hàng sản xuất, chuẩn bị vật tư kỹ thuật, áp dụng các phương pháp tiên tiến và cách thức tổ chức hợp lý sao cho cùng hoạt động chế tạo sản xuất sản phẩm chỉ mang lại lợi ích thật sự khi chúng ta làm tốt công tác quản lý và sử dụng MMTB trong doanh nghiệp. Quản lý và sử dụng MMTB tốt ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng hợp lý, tiết kiệm nguyên vật liệu và lao động cho doanh nghiệp.
Cả 3 quá trình này đều nhằm giải quyết một vấn đề là sản xuất ra sản phẩm đạt chất lượng cao và đáp ứng được nhu cầu thị trường. Quản lý tốt MMTB là làm tốt công tác quản lý con người trong quả trình vận hành MMTB sao cho các thao tác của họ thực hiện 1 cách chính xác, nhanh tróng và khoa học trên cơ sở hiểu biết và kinh nghiệm của từng người. Chỉ khi MMTB được vận hành tốt thì nguyên vật liệu mới được sử dụnh hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả. 7 Quản lý tốt MMTB tạo điều kiện cho việc sử dụng những thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến vào sản xuất từ đó thúc đẩy việc tăng năng suất lao động.
Ngày nay mọi doanh nghiệp kinh doanh trong cơ chế thị trường mở cửa và ngày cành hội nhập phải chấp nhận và đứng vững trong cạnh tranh. Muốn chiến thắng trong cạnh tranh doanh nghiệp phải luôn tạo ra và duy trì các lợi thế cạnh tranh. Chất lượng và sự khác biệt hoá, giá cả và tốc độ cung ứng. Để duy trì lợi thế về giá cả, chất lượng.
Doanh nghiệp phải sử dụng và quản lý MMTB có hiệu quả hơn so với các doanh nghiệp khác cùng ngành. Quản lý và sử dụng MMTB có hiệu quả chính là việc tăng cường cơ khí hoá trong quản lý sản xuất chuyển từ lao động thủ công sang lao động cơ khí, giải phóng sức lao động cho ngưới công nhân, cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao phúc lợi vật chất và tinh thần cho người lao động, khuyến khích khả năng sáng tạo, trên cơ sở đó nâng cao hiệu quả SXKD cho doanh nghiệp. Sử dụng MMTB là một nội dung của công tác quản lý vốn cố định trong doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phấn đấu hạ giá thành, tiết kiệm lao động sống và lao động văn hóa, tăng thu nhập cho người lao động và tăng tích luỹ cho doanh nghiệp. Do đó quản lý tốt MMTB giúp cho doanh nghiệp có thể bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh, rút ngắn được thời gian sản suất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Quản lý và sử dụng tốt MMTB là mục tiêu thiết thực nhất của mỗi doanh nghiệp, là mục tiêu cơ bản, lâu dài quyết định sự sống còn của mỗi doanh nghiệp. Hơn thế nữa trong nền kinh tế thị trường khi mà cạnh tranh là phương thức duy nhất để tồn tại thì việc quản lý thiết bị máy móc lại càng có ý nghĩa hơn cả.