chương 1: 1.1, Tổng quan về hoạt động nhập khẩu 1.1, Khái niệm nhập khẩu Quá trình phát triển của nền kinh tế thế giới đang đạt đến một trình độ phát triển cao chưa từng có. Sự phân công lao động trên phạm vi toàn cầu đang diễn ra sâu sắc và mối giao lưu kinh tế giữa các quốc gia ngày một mở rộng. Một đất nước không thê tồn tại nếu tách khỏi chỉnh thể chung của nền kinh tế thé giới mà lợi thé so sánh của một quốc gia được phát huy một cách cao nhất có thể. Dù muốn hay không, mỗi người chúng ta đang sử dụng những kết quả của hàng chục các giao dịch quốc tế diễn ra hàng ngày.
Loại dầu gội bạn đang sử dụng có thể mang thương hiệu Mỹ nhưng lại được sản xuất tại Thái Lan, những bản tin bạn đang nghe từ chiếc radio được phát đi từ đài BBC của Anh trong khi Trang 5 Lớp KDOQT 46B Chuyên đề thực tập tốt nghiệp giày Nike được gia công hay hạt tiêu được sản xuất tại Việt Nam đang lưu hành trên khắp thế giới. Thậm chí bạn không cần phải bước chân ra khỏi thành phố nơi bạn sống nhưng bạn vẫn chị sự tác động của thương mại quốc tế bởi đi đâu chăng nữa bạn sẽ luôn bị bao quanh bởi các loại hàng hoá của nhiều quốc gia khác nhau, kết quả của hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu. Đó là công cụ cơ bản giúp các quốc gia phát huy lợi thế so sánh của mình đồng thời đảm bảo tính én định và phát triển toàn diện của nền kinh tế trong nước. Nếu xuất khẩu được coi là cơ hội để các quốc gia tận dụng công suất sản xuất dư thừa, thu ngoại té, tiếp cận nguồn lực và phát huy lợi thế trong sản xuất so với các quốc gia khác thì thì nhập khẩu lại là biện pháp phổ biến để bù đắp những thiếu hụt của sản xuất trong nước với các lĩnh vực không phải là ưu thé quốc gia nhằm những mục tiêu 6n định và phát triển kinh tế nhất định.
Vậy có thé đưa ra khái niệm nhập khẩu như thế nào? Có thé nói: “ Nhập khẩu là hoạt động đưa các hàng hoá và dịch vụ vào một nước do các chính phủ, tổ chức hoặc cá nhân đặt mua từ các nước khác nhau”. Những người tiêu dùng, các công ty, các tô chức tài chính và chính phủ, tất cả đều có vai trò quan trọng đối với hoạt động nhập khẩu. Đó không phải là hành vi mua bán riêng lẻ mà là một hệ thống phức tạp thé hiện mối quan hệ phụ thuộc gắn bó chặt chẽ giữa nền kinh tế của một quốc gia và nền kinh tế thế giới. Trên một khía cạnh nhất định, nó quyết định sự ton tại và phát triển của một nền kinh tế trong tổng thé chung của kinh tế thé giới.2, Những đặc điểm cơ bản của hoạt động nhập khẩu Hoạt động nhập khẩu là một bộ phận quan trọng trong hoạt động kinh doanh quốc tế.
Không thể coi đó đơn giản là phần mở rộng của kinh doanh trong nước mà nó đã trở thành một hệ thống các công cụ giúp các quốc gia hoà nhập vào nền kinh tế thế giới. Trên cơ sở đó, hoạt động nhập khâu cũng có những đặc điểm riêng khác biệt so với hoạt động kinh doanh trong nước.1, Hoạt động nhập khẩu chịu sự chi phối của nhiễu nguôn luật Trang 6 Lớp KDOQT 46B Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Đây là một đặc điểm cơ bản vốn có trong các hoạt động kinh doanh quốc tế, nó thê hiện sự khác biệt về mặt luật pháp trong quá trình tiến hành kinh doanh. Nếu hoạt động kinh doanh trong nước chỉ chịu sự tác động của luật pháp quốc gia nơi nó diễn ra thì các hoạt động kinh doanh quốc tế như hoạt động nhập khẩu lại hoàn toàn khác. Các đối tượng, chủ thể tham gia vào hoạt động nhập khâu có quốc tịch khác nhau.
Điều đó dẫn tới các hợp đồng nhập khâu sẽ phải chịu sự chi phối của cùng lúc ba nguồn luật: các điều ước quốc tế (Công ước Viên.), luật quốc gia và các tập quán quốc tế (Các phiên bản INCOTERM, UCP. Vấn đề là ở chỗ luật pháp của mỗi quốc gia lại được xây dựng dựa trên những quan điểm riêng mang tính khác biệt đặc trưng cho những điều kiện xã hội của quốc gia đó. Vì thế, nhiều điều luật của các quốc gia khác nhau là không giống nhau thậm chí là đối lập nhau. Việc đồng thời chịu sự điều chỉnh của nhiều nguồn luật dẫn đến sự phức tạp, thiếu thống nhất trong quá trình thực hiện cũng như việc giải quyết khi xảy ra tranh chấp.
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp tham gia hoạt động nhập khẩu không chỉ phải nắm vững luật trong nước mà còn phải thông hiểu các điều ước quốc tế có liên quan cũng như hàng loạt các quy định trong các tập quán quốc tế và luật quốc gia của phía đối tác.2, Hoạt động nhập khẩu sử dụng nhiều đồng tiền khác nhau Mỗi quốc gia trên thế giới đều có một đồng tiền riêng. Do đó, khi các doanh nghiệp thực hiện hợp đồng kinh doanh nhập khẩu có thể lựa chọn sử dụng nhiều đồng tiền khác nhau để tiến hành nghiệp vụ thanh toán. Đó có thê là đồng tiền của nước nhập khẩu, đồng tiền của nước xuất khâu hoặc một ngoại tỆ mang tính chuyền đổi thông dụng như đồng EURO hay đồng USD. Điều này là khác biệt so với hoạt động kinh doanh trong nước vốn chỉ sử dụng chủ yếu là đồng nội tệ.
Việc phải chuyên đổi giữa các đồng tiền, mua ngoại tệ để thanh toán hay bán ngoại tệ dé thu nội tệ đòi hỏi các doanh nghiệp phải rat quan tâm đến các vân đê như tỷ giá hôi đoái, sự trượt giá của đông tiên, tỷ lệ lạm phát của các Trang 7 Lớp KDOQT 46B Chuyên đề thực tập tốt nghiệp quốc gia nhằm đưa ra các biện pháp giảm thiểu rủi ro do sự bat thường của ty giá hỗi đoái gây nên trước, trong và sau khi thực hiện hợp đồng.3, Thị trường kinh doanh rộng và phức tạp Đối với hoạt động kinh doanh nhập khẩu, thị trường đầu vào và đầu ra của doanh nghiệp mở rộng và đa dạng hơn rất nhiều so với kinh doanh nội địa. Với thị trường đầu ra thì hàng hoá không chỉ được nhập về nhằm thoả mãn nhu cầu trong nước mà còn có thé tái xuất nhằm mục tiêu thu lợi nhuận. Đối với thị trường đầu vào, doanh nghiệp không chỉ nhập khẩu từ một đối tác, một quốc gia mà có thé tiếp cận những nguồn hang tir rất nhiều các qốc gia khác nhau. Điều đó khiến thị trường nhập khẩu của một doanh nghiệp, một nền kinh tế trở nên hết sức rộng lớn và kéo theo đó là yếu tố phức tạp.
Các quốc gia khác nhau dẫn tới sự khác nhau về địa lý, kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội, luật pháp và tập quan kinh doanh. Nó đòi hỏi doanh nghiệp nhập khâu phải có khả năng năm bắt và thích ứng kip thời, phải biết lựa chọn nguồn hàng đem lại lợi ích kinh tẾ cao, phải tìm hiểu kỹ về đối tác dé có thể xúc tiến các hoạt động kinh doanh nhập khâu một cách hiệu quả.4, Hoạt động thanh toản và giao hàng phức tạp Do sự khác biệt về mặt không gian và vị trí địa lý giữa các quốc gia nên việc thực hiện các nghiệp vụ thanh toán vả giao hàng trong hoạt động kinh doanh quốc tế nói chung và hoạt động kinh doanh nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ nói riêng thường rất phức tạp. Các bên tham gia đều mong muốn giảm thiểu rủi ro cho mình trong việc giao hàng và thanh toán. Hàng hoá nhập khẩu được vận chuyển chủ yếu băng đường biển do phương thức này có năng lực vận tải lớn, chi phí rẻ, tuyến đường liên kết trên phạm vi toàn cầu, tuy nhiên rủi ro của vận tải hàng hải là khá lớn.
Điều kiện giao hàng được các bên thoả thuận và vận dụng có rất nhiều các hình thức khác nhau như FOB, CIF, FAS. Sự khác nhau của các hình thức này thể hiện ở thời điêm chuyên giao rủi ro, chi phí, vân dé thuê tau và mua bảo hiêm hang hoá. Trang 8 Lớp KDOQT 46B Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Các phương thức thanh toán trong hoạt động nhập khẩu cũng khá da dạng, phong phú và phức tap. Có thể kế đến các phương thức thanh toán như phương thức chuyền tiền, phương thức nhờ thu, phương thức thanh toán đối lưu, phương thức tín dụng chứng từ.
Trong đó, trên thế giới phương thức tín dụng chứng từ được sử dụng rộng rãi nhất do nó được thực hiện khá chặt chẽ và hạn chế rủi ro cho các bên tham gia.5, Rui ro cao gan liền với lợi nhuận cao Cũng như bất cứ một hoạt động kinh doanh quốc tế nào, hoạt động nhập khẩu cũng phải chịu áp lực của các rủi ro đến từ quá trình vận chuyền, thanh toán, tiêu thụ hàng hoá. Những rủi ro này tăng cao hơn so với kinh doanh nội địa do sự khác biệt và phức tạp của môi trường kinh doanh mang lại. Với một thị trường rộng lớn và đa dạng, những tác động của các yếu tố bên ngoài càng trở nên khó đoán định và khống chế, thích nghi. Thị trường rộng, thủ tục pháp lý phức tạp, luôn phải đối mặt với các vấn đề khác nhau của môi trường luật pháp, kinh tế, chính trị, xã hội cùng với các chính sách điều tiết của các quốc gia chính là nguồn gốc nảy sinh rủi ro cho hoạt động nhập khẩu.
Tuy nhiên gắn với rủi ro cao là nguồn lợi nhuận vô cùng hấp dẫn. Nhập khẩu cho phép doanh nghiệp đa dạng hoá danh mục sản phẩm khiến khả năng tiêu thụ sản phẩm va gia tăng doanh thu được nâng cao. Nhập khẩu mở ra cơ hội lớn cho việc lựa chọn những mặt hàng có giá thành thấp nhưng đáp ứng tốt những nhu cầu của thị trường trong nước. Điều đó giúp doanh nghiệp giảm chỉ phí, thay vì sản xuất với mức chỉ phí cao, doanh nghiệp sẽ nhập khâu với mức chỉ phí thấp hơn, doanh nghiệp thu lợi nhuận cao hơn.3, Vai trò của hoạt động nhập khẩu Nhập khẩu đề bé sung các hàng hoá trong nước không sản xuất được hoặc sản xuất không đáp ứng được nhu cầu.
Nhập khâu còn dé thay thế, nghĩa là nhập khẩu về những hàng hoá mà sản xuất trong nước sẽ không có lợi bang nhập khẩu.