Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng hiệu quả kinh tế tại Trung tâm văn hóa Kinh Bắc Chương 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội tại Trung tâm văn hóa Kinh Bắc Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 5 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ - XÃ HỘI 1. Một số vấn đề lý luận 1. Khái niệm, vai trò, ý nghĩa của phát triển dịch vụ 1. Các khái niệm Dịch vụ là một hoạt động sản xuất vật chất quan trọng của nền kinh tế nhằm cung cấp các sản phẩm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của con người.
Cùng với sản xuất vật chất như công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ là một cấu phần không thể thiếu trong nền kinh tế hiện đại và các nền kinh tế càng phát triển cao, cấu phần của các hoạt động dịch vụ trong tổng sản phẩm xã hôi ngày càng lớn. Theo Từ điển kinh tế học, “dịch vụ là một hoạt động kinh tế tạo ra những sản phẩm vô hình nào đó (tư vấn, bảo hiểm, ngân hàng, .) đóng góp trực tiếp hoặc gián tiếp và việc thỏa mãn nhu cầu của con người”[Từ điển Kinh tế học, 2001, NXB Thống kê, tr 716). Mặt khác dịch vụ cũng là những hoạt động và kết quả mà một bên (người bán) có thể cung cấp cho bên kia (người mua) và chủ yếu là vô hình không mang tính sở hữu. Dịch vụ có thể gắn liền hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất.
Trong quá trình kinh doanh dịch vụ của cơ quan thì ta cũng phải tìm hiểu về hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội: Hiệu quả kinh tế là kết quả kinh tế mang lại từ một khoản đầu tư nào đó, nó được đo bằng chi tiêu lợi nhuận hay tỉ lệ lợi nhuận (và nhiều chỉ tiêu khác nữa). Còn hiệu quả xã hội là kết quả xã hội mang lại từ một khoản đầu tư nào đó và được đo bằng nhiều chỉ tiêu tổng hợp bao gồm: số lượng việc làm được tạo ra, tốc độ tăng thu nhập của người lao động, tỉ lệ người lao động được hưởng các bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các chế độ phúc lợi khác. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Vai trò của ngành dịch vụ Phát triển ngành dịch vụ, du lịch có ý nghĩa lớn về mặt kinh tế - xã hội: Nhằm góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng nhanh tỷ trọng GDP du lịch trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, cải thiện cán cân thanh toán và đồng thời góp phần giải quyết công ăn việc làm cho người lao động.
Việc mở cửa các thị trường dịch vụ trong nước nhằm tạo ra các cơ hội việc làm mới và thúc đẩy năng suất và đổi mới. Việc cải cách các thị trường dịch vụ sẽ mang lại các cơ hội cho các công ty, doanh nghiệp triển khai các dịch vụ mới, đáp ứng nhu cầu đang tăng và tạo việc làm. Điều này cũng đem lại các biện pháp khuyến khích các công ty đổi mới và cải thiện năng suất. Phát huy truyền thống bản sắc dân tộc, tôn tạo và giữ gìn các di tích lịch sử văn hoá, các lễ hội truyền thống, các làng nghề, cảnh quan môi trường và sửa đổi các chính sách giáo dục và đào tạo cho phù hợp với các yêu cầu đang thay đổi nhanh chóng về các kỹ năng mới.
Do hầu hết các dịch vụ đều liên quan đến việc tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, nguồn nhân lực có vai trò then chốt đối với thành tích thực hiện trong ngành dịch vụ. Việc cải cách các chính sách đối với khu vực dịch vụ là một cơ hội quan trọng để các nhà hoạch định chính sách có thể đẩy mạnh việc làm, năng suất và đổi mới. Nó còn giúp tăng cường khả năng của các nền kinh tế điều chỉnh cho phù hợp với toàn cầu hóa kinh tế trong ngành dịch vụ và với tầm quan trọng ngày càng tăng của ngành dịch vụ đối với tăng trưởng kinh tế trong tương lai. Việc nắm bắt được các cơ hội tăng trưởng mới trong ngành dịch vụ và sự điều chỉnh theo hướng toàn cầu hóa chỉ có thể đạt được thông qua một chiến lược toàn diện dựa trên một tập hợp chính sách phù hợp với hoàn cảnh của mỗi nước.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 7 Tuy nhiên, do có nhiều lĩnh vực chính sách tác động tới khu vực dịch vụ, nên việc đặt ra các vấn đề ưu tiên là điều cần thiết. Điều này còn có nghĩa là tạo ra một môi trường rộng lớn hơn cho các nhà doanh nghiệp có thể khai thác các cơ hội kinh doanh mới trong khu vực dịch vụ, đặc biệt là ở phạm vi toàn cầu. Tóm lại: Ý nghĩa kinh tế là mang lại lợi nhuận cao hơn Ý nghĩa xã hội là tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho người lao động. Khái niệm và quan điểm về hiệu quả kinh tế - xã hội * Các quan điểm về hiệu quả kinh tế - xã hội Với bất cứ ngành sản xuất vật chất nào, sản phẩm hàng hoá dịch vụ được tạo ra là kết quả của sự phối hợp các yếu tố đầu vào với trình độ công nghệ, kỹ thuật sản xuất nhất định .Tuy vậy khi bắt tay vào thực tế sản xuất, con người có nhiều cách phối hợp các yếu tố đầu vào với những công nghệ sản xuất khác nhau.
Việc lựa chọn để ứng dụng kỹ thuật công nghệ phụ thuộc vào điều kiện trình độ sản xuất và khả năng tài chính để tạo ra hiệu quả kinh tế cao nhất và đồng thời hạn chế được rủi ro ở mức thấp nhất. Nền kinh tế chịu sự chi phối bởi quy luật nguồn lực khan hiếm, trong khi đó nhu cầu của xã hội về hàng hoá dịch vụ ngày càng tăng và đa dạng. Do vậy, đòi hỏi xã hội phải lựa chọn, từng cơ sở sản xuất, kinh doanh phải lựa chọn, sao cho với một lượng nguồn lực nhất định, phải tạo ra được khối lượng hàng hoá và dịch vụ cao nhất. Đây là mục tiêu của xã hội và của mỗi đơn vị sản xuất kinh doanh Trong mọi hình thái kinh tế xã hội, vấn đề hiệu quả kinh tế luôn là một phạm trù kinh tế tồn tại khách quan.
Nó xuất phát từ mục đích của sản xuất và sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia. Hiệu quả kinh tế được bắt nguồn từ sự thoả mãn ngày càng tăng các nhu cầu vật chất và tinh thần của tất cả các thành viên trong xã hội cũng như khả năng khách quan của sự lựa chọn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 8 trên cơ sở trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và sự giới hạn của nguồn lực. Khi bắt tay vào sản xuất, nhà sản xuất có nhiều cách phối hợp các yếu tố đầu vào với các công nghệ khác nhau. Thực tế cho thấy sự khác nhau đó chính là trình độ sản xuất, trình độ kỹ thuật công nghệ.
Vì vậy, bắt buộc xã hội phải lựa chọn, từng cơ sở sản xuất, kinh doanh phải lựa chọn, sao cho sử dụng một nguồn lực nhất định, phải tạo ra được khối lượng hàng hoá và dịch vụ cao tối đa nhất. Đó là một trong những mục tiêu quan trọng của xã hội và từng cơ sở sản xuất, kinh doanh. Có như vậy thì lợi nhuận của nhà sản xuất cũng như lợi ích của người lao động và toàn xã hội mới được nâng lên, nguồn lực được tiết kiệm. Từ đó, cho thấy hiệu quả kinh tế cần được coi trọng hàng đầu khi bắt tay vào sản xuất, hiệu quả kinh tế là sử dụng hợp lí và tiết kiệm nguồn lực.
Để đánh giá kết quả sản xuất sau một thời gian nhất định ta có thước đo về mặt số lượng và giá trị sản phẩm sản xuất ra có thoả mãn nhu cầu hay không và đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất tức là xem xét tới chất lượng quá trình sản xuất đó. Hiệu quả có nhiều loại như hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân bổ, hiệu quả kinh tế, hiệu quả sản xuất, hiệu quả xã hội. tuy vậy hiệu quả kinh tế là trọng tâm nhất. Có thể nói hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế - xã hội, phản ánh mặt chất lượng hiệu quả kinh tế và phản ánh lợi ích chung của toàn xã hội, là đặc trưng của mọi nền sản xuất xã hội.
Với nền kinh tế nước ta là nền kinh tế nhiều thành phần, phát triển theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Vì vậy các thành phần kinh tế này có quan hệ với nhau, tác động đến nhau, bổ sung cho nhau đồng thời phụ thuộc lẫn nhau. Mỗi thành phần kinh tế tồn tại trong xã hội ở các thời kỳ khác nhau luôn có mục tiêu và yêu cầu riêng của mình, tuy nhiên vấn đề hiệu quả kinh tế là mối quan tâm hàng đầu để các thành phần kinh tế này có thể tồn tại và phát triển đi lên. Song, hiệu quả kinh tế không đơn thuần là một phạm trù kinh tế chỉ đề cập đến kinh tế tài chính mà nó còn gắn liền với ý nghĩa xã hội.
Do đó, trong quá trình sản xuất của con người Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 9 không chỉ đơn thuần quan tâm đến hiệu quả kinh tế mà đòi hỏi phải xem xét đánh giá một cách tích cực và hiệu quả xã hội, hiệu quả môi trường sinh thái tự nhiên xung quanh. Tóm lại, hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế vốn có trong mọi hình thái kinh tế - xã hội, nó phản ánh mặt chất lượng các hoạt động sản xuất kinh doanh của con người. Hiệu quả kinh tế là trong quá trình sản xuất kinh doanh phải biết tiết kiệm và sử dụng tối đa tiềm năng của nguồn lực, tiết kiệm chi phí, đồng thời phải thoả mãn nhu cầu ngày càng tăng số lượng và chất lượng sản phẩm, hàng hoá dịch vụ cho xã hội. Tuy vậy, kết quả sản xuất kinh doanh cuối cùng cái cần tìm là lợi nhuận.
Nhưng để đạt được mục đích tối đa hoá lợi nhuận và không ngừng phát triển tồn tại lâu dài thì mọi doanh nghiệp phải quan tâm đến vấn đề hiệu quả kinh tế, phải tìm mọi biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế.