CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE HIEU QUA KINH TE CỦA HỆ THÓNG CÔNG TRÌNH THỦY LỢI 1. Hệ thống công trình thủy lợi và vai trò của nó đối với nền kinh tế quốc dân 1. Khái niệm hệ thống công trình thủy lợi 11. Khái niệm công trình thủy lợi Theo điều 2 của Pháp lệnh khai thác và bảo vệ công trình, “Công trình thuỷ lợi” là công trình thuộc kết cấu hạ tầng nhằm khai thác mặt lợi của nước; phòng, chống tác hại do nước gây ra, bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái, bao gồm: hồ chứa nước, đập, cống, trạm bơm, giếng, đường ống dẫn nước, kênh, công trình trên kênh và bờ bao các loại [11].
Khái niệm hệ thống công trình thủy lợi Theo điều 2 của Thông tư số 65/2009/TT-BNNPTNT ngày 12/10/2009 của Bộ nông nghiệp và Phát trién nông thôn (PTNT) hướng dẫn tổ chức hoạt động và phân cap quản lý, khai thác công trình thủy lợi, hệ thống công trình thủy lợi được khái niệm như sau: Hệ thống công trình thuỷ lợi là tập hợp các công trình thuỷ lợi có liên quan trực tiếp với nhau trong quản lý, vận hành và bảo vệ trong một lưu vực hoặc một khu vực nhất định [12]. Hệ thống công trình thuỷ lợi liên tỉnh là hệ thống công trình thuỷ lợi có liên quan hoặc phục vụ tưới, tiêu, cấp nước cho tổ chức, cá nhân hưởng lợi thuộc 2 tỉnh hoặc đơn vị hành chính tương đương trở lên. Hệ thống công trình thuỷ lợi liên huyện là hệ thống công trình thuỷ lợi có liên quan hoặc phục vụ tưới, tiêu, cấp nước cho tổ chức, cá nhân hưởng lợi thuộc 2 huyện hoặc đơn vi hành chính tương đương trở lên. Hệ thống công trình thuỷ lợi liên xã là hệ thong công trình thuỷ lợi có liên quan hoặc phục vụ tưới, tiêu, cấp nước cho tổ chức, cá nhân hưởng lợi thuộc 2 xã hoặc đơn vị hành chính tương đương trở lên.
Vai tò của hệ thống công trình thủy lợi đỗ với nền kinh tế quắc đâm của nước ta “hủy lợi là một trong những cơ sở hạ ting thiết yếu để ổn định và từng bước nâng cao đồi sống vật chất tình thần của nhân dân. Thiết lập những tiễn đề cơ bản và tạo ra môi trường thuận lợi, thúc đấy quá tình phát triển kinh tế xã hội của đắt nước. Ngày 10/05/1999, Quốc hội đã thảo luận vé báo cáo của Chính phủ cho rằng: sổ di vay nước ngoài cũng phải đầu tư cho thủy lợi”. Biu tư cho thủy lợi vừa để kích cầu vừa để pháttriển kinht, kinh nghiệm cho thấy ở đầu có thủy lợi thì ở đó cổ sản xuất phát tiễn và đời sống nhân dan bn định.
Thủy lợi thực hiện ting hợp các biện pháp sử dung các nguồn lực của nước trên mặt đất đưới mặt đắt đẻ phục vụ sản xuất nông nghiệp, xinh hoạt nông thôn, đồng thời bạn cÍ tác hại của nước gây ra cho sẵn xi và sinh hoạt của nông dân, Như vay, thủy lợi hóa là một quá trình lâu dài nhưng có ý nghĩa to phát triển nền nông nghiệp nước ta, Cho đến nay, Việt Nam cơ bản vẫn là một nước nông nghiệp, nông nghiệp là khu vực sản xuất vật chất chủ y thu hút tới 70,5% lực lượng lao động xã hội và làm ra khoảng 23. Nông nghiệp theo nghĩa rộng bao gdm trồng tot, chăn mui, chế iến, lâm nghiệp, ngư nghiệp. tắt cả các hoạt động này dều rất cần có nước. Vì vậy nên kinh tẾ nước ta pha thuộc rất nhiễu vào thiên nhiên.
nếu như thời tết khí hậu thuận Joi thì đồ là môi trường thuận lợi để nông nghiệp phát triển nhưng khi gặp những thời kỳ mà thiền tai khắc nghiệt như hạn hán, bo lụt th sẽ gây ảnh hưởng nghiêm tong đối với đời sống của nhân dân ta đặc biệt đối với sự phát iển của ngành nông nghiệp nói chung và cây lúa nói riêng, bởi vì lúa là một trong những mặt hàng xuất khẩu quan Trong những năm qua, cùng với tiền trình phát triển kinh tế, xã hội, chúng ta đã đầu tr xây dựng nhiều công tình, bệ thống công tình thuỷ lợi lớn. nhỏ, hình thành nên một hệ thống cơ sở vật chit ha tang hết sức to lớn, quan trọng phục vụ đa mục tiêu tưới iêu cho nông nghiệp, nuối trồng thuỷ sản, cất lồ giao thông, phát điện, ngin mặn giữ ngọt, du lịch. bao đảm cho sin xuất và đồi sống dân sinh. Đặc biệt, thu lợi đã góp phần ổn định sin xuất giờ vũng và nâng cao năng suất sản lượng cây trồng, đảm bảo an ninh lương thực, xoá đối giảm nghèo ở nông thôn, đưa nước ta từ một nước thiếu lương thực, trở thành một nước không chi én định lương thực mi còn cổ vượt như cầu trong nước để trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu trên thé sii.
Có thể nói rằng, hệ thống các công tình thủy lợi số một vi tr v6 cùng quan trọng trong việc phát iển kinh tế xã hội. góp phần đảm bảo đời sống an sinh và bảo vệ môi trường, Vì vậy mà bệ thống thuỷ lợi có vai trò ác động rốt lớn đối với nễn kinh tế của nước la như su 1. Di bảo tri, tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp Nhờ có hệ thống thuỷ lợi mà có thể cung cắp nước cho những khu vục bị hạn chế về nước tưới tiêu cho nông nghiệp đồng thời khắc phục được tình trạng khi thiếu mưa kéo dai và gây ra hiện tượng mắt mia mã trước đây tỉnh trạng này là phd big. Sự phát triển của hệ thống thủy lợi đã cung cấp đủ nước cho đồng ruộng làm tăng năng suất của cây trồng và khảnăng ting vụ.
Hiện nay do sự quan tâm của Đăng và Nhà nước nên ngành Thủy lợi có sự phát triển đáng ké và góp phần vào vẫn đề xóa đối giảm sin lượng cây tring ting đã đưa Việt Nam ở thành nước đứng thứ 2 trên ThE giới về xuất khẩu gạo. Nhờ có hệ thông thủy lợi kim tăng năng suất cây trồng đã tạo điều kiện để phát triển. nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi trong nông nghiệp, làm ting giá tr tổng sản lượng của nước ta nồi tiêng và khu vực nói chung. Gép phn phát triển du lịch sinh thái “Các công tình thủy lợi.
đặc bí hỗ chứa nước luôn được tận dụng và kết hợp để phát iển du lịch (như các hồ Núi Cóc, Tuyển Lâm, Cửa Dat, Kẻ Gỗ, Đồng Mô, Suối Hai, Đại Lai, Đầm Vạc,.), một số sân đánh gôn, các nhà nghỉ cũng được xây dung <quanh các hồ thuỷ lợi Đại Lai, Xa Hương, Đẳng Mô. Một số hệ thông thủy lợi cũng được kết hợp thành tuyến giao thông - du lịch. Ngoài ra, các công trình thuỷ lợi còn cấp, thoát nước cho các làng nghề dụ lịch, 3. Phục vụ phat triển công nghiệp, thủy điện trình hồ chứa thuy lợi đã & hop cấp nước cho thuỷ điện như các 8: Cửa Đạt, Núi Cốc, Cim Sơn, Khuôn Than, Tà Keo, Yazun hạ, 4.
Phục vụ phát tiễn diém nghiệp Cac hệ thống thuỷ lợi đóng vai trò rat quan trọng cho việc sản xuất muỗi thông qua hệ thống kênh mương din lấy nước biển vào các cánh đồng sin xuất mui, hộ thống bờ bao ngăn ngừa nước lũ tràn vào đồng muối phá hoại các công trình nội đồng, phần tiêu thoát nước mưa và nhanh chống thio nước ngọt ra khỏi đông muỗi. Cấp hước sinh hoạt và đồ tị Công trình thủy lợi trực tiếp ấy nước từ các hỒ chứa và công trình đầu mối, thông qua hệ thống kênh mương dẫn cấp cho các khu dân cư, đô thị đảm bảo cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho dân sinh, Hệ thống công tình lấy nước từ Hồ Ha Bình về cấp cho Mà Nội là một công trình tiêu biểu về sắp nước đô thị 6. Phục vụ mudi trắng thủy sản và chân nuôi Các công tình thủy lợi luôn đồng vai trò phục vụ tích cực, có hiệu qua cấp thoát nước cho nuôi trồng thuỷ sản, cung cắp mặt nước cho môi trồng thủy sin (các hỗ chúa), Hệ thống thủy lợi còn là mỗi trường, là nguồn cung cấp nước và tiêu thoát nước cho ngành chin nuôi gia sic, gia cằm và thủy cằm, cấp nước tưới cho các đồng cỏ chin nuôi, cắp, thoát nước cho các cơ sở giết mô gia súc, gia cằm,. Phục vụ phát triển lâm nghiệp, giao thông Cúc công inh thay lợi ạ các tính miền núi, trong do, Tây nguyên và đông Nam bộ, cắp nước, git dm cho các vườn wom cây, cung cắp nước bio vệ phòng chống cháy rừng, phát triển rừng phòng hộ, rừng đầu nguồn.
Các bờ kênh muong, mặt đập dâng, đập hồ chứa, cầu máng được tận dụng kết hợp giao thông đường bộ. Hỗ chứa, dường kênh tưới tiêu được kết hợp lâm đường giao thông thủy được phát triển mạnh ở vùng Đồng bằng sông Cứu Long 8. Gop phần phòng chẳng thiên tai, bảo vệ mỗi trưởng Các công trình thủy lợi có tác dụng phòng chống ting ngập cho diện tích đất canh tác và làng mạc, đặc biệt là những vũng trùng, góp phần cải tao và phát triển môi trường sinh thái, cải thiện đời sống nhân dân. Điều tiết nước trong mùa lũ để bổ sung cho mùa 4 ki chống lại hạn hin, chống xa mạc hóa, chẳng xâm nhập mặn.
Hệ thing để sông. để biển, công tình bảo vệ bở, hd chin có tắc dụng phòng chống lũ lụt từ sông bin. chống x6i 10 bờ sông, bờ biển. Ngoài ra các công tình thủy lợi còn điều tiết nước giữa mit lũ và mia kiệt lâm tăng lượng đồng chảy kiệt.
đồng chảy sinh thé cho sông ngời, bổ sung nguồn cho nước ngằm. Công rình thủy lợi có vai td to lớn rong việc cái tạo dit, giáp đất số độ âm cin thiết để không bị bạc miu, đã ong h 3. chống cát bay, cát nhảy và thoái hóa đất. Các hồ chứa có tác động tí cực cải tạo điệu kiện vi khí hậu của một vùng, làm tăng độ ẩm không khí, độ ẩm đất, tạo nên các thảm phủ thực vật chống xói mòn, rửa trôi đắt đai.
Các mặt hiệu quả mà hệ thẳng công trình thủy lợi mang lại đối với nén kinh: tế quốc dân của nước ta Là một nước nông nghiệp, từ hing nghìn năm nay, cuộc sống của người dân Việt Nam. gắn liễn với các công việc về thủy lợi. Xã hội ngày càng tiến bộ tạo điều kiện đễ thủy lợi phát tiễn, phục vụ đắc lực nhu cầu ngày căng cao hon, đa dang và phong phú hơn của sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước [3]. Nằm ở vũng Đông Nam A chịu anh hưởng của chế độ khí hậu nhiệt đi gió mùa.
Việt Nam có lượng mưa va ding chảy khá phong phú. Lượng mưa bình quân hằng năm của.