CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÀNH XĂNG DẦU 1. Tổng quan chung về kinh doanh xăng dầu: 1. Khái niệm về kinh doanh, kinh doanh xăng dầu và doanh nghiệp KDXD: Kinh doanh nói chung được hiểu là toàn bộ các hoạt động giao dịch được thực hiện giữa cung và cầu, nhằm thỏa mãn các mục tiêu của các doanh nghiệp, cá nhân và tổ chức kinh tế. Có rất nhiều quan niệm khác nhau về Kinh doanh, theo Luật Doanh nghiệp 2014, Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình, đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi.
“Xăng dầu là tên chung để chỉ các sản phẩm của quá trình lọc dầu thô, dùng làm nhiên liệu, bao gồm: Xăng động cơ, dầu điêzen, dầu hỏa, dầu madút, nhiên liệu bay; nhiên liệu sinh học và các sản phẩm khác dùng làm nhiên liệu động cơ, không bao gồm các loại khí hóa lỏng và khí nén thiên nhiên” (Chính Phủ, NĐ83/2014). Theo Nghị định 83/2014/NĐ-CP của Chính Phủ thì “Kinh doanh xăng dầu bao gồm các hoạt động: Xuất khẩu (xăng dầu, nguyên liệu sản xuất trong nước và xăng dầu, nguyên liệu có nguồn gốc nhập khẩu); nhập khẩu; tạm nhập tái xuất; chuyển khẩu; gia công xuất khẩu xăng dầu, nguyên liệu; sản xuất và pha chế xăng dầu; phân phối xăng dầu tại thị trường trong nước; dịch vụ cho thuê kho, cảng; tiếp nhận, bảo quản và vận chuyển xăng dầu”. Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu là DN được thành lập theo quy định của pháp luật, trong Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh xăng dầu. Doanh nghiệp KDXD là nơi thực hiện xuất nhập khẩu, sản xuất, chế biến, vận chuyển giao nhận, tồn trữ, bán lẻ xăng dầu, bao gồm: Cảng chuyên dụng, nhà máy sản xuất, xưởng pha chế, kho, phương tiện vận chuyển và cửa hàng bán lẻ xăng dầu (Chính Phủ, NĐ83/2014).
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm và Phân loại hoạt động kinh doanh xăng dầu: Xăng dầu tồn tại dưới dạng thể lỏng, dễ bay hơi, đặc biệt nó là loại hàng hóa có đặc điểm dễ cháy nổ ngay trong điều kiện bình thường, có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng con người và tài sản; do vậy việc kinh doanh, bảo quản, dự trữ, vận chuyển xăng dầu đòi hỏi phải đáp ứng yêu cầu về mặt kỹ thuật, công nghệ và những điều kiện khác để đảm bảo hoạt động kinh doanh xăng dầu được an toàn, tránh rủi ro và gây ảnh hưởng đến tính mạng con người và tài sản. Vì vậy tại hầu hết các nước trên thế giới đều quy định mặt hàng xăng dầu là loại hàng hóa kinh doanh có điều kiện. Theo quy định tại Luật đầu tư, Ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là ngành, nghề mà việc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề đó phải đáp ứng điều kiện vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.
Tại mục 41, phụ lục 4, Luật đầu tư 2014 quy định Kinh doanh xăng dầu thuộc danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Do vậy, các doanh nghiệp khi kinh doanh xăng dầu trên lãnh thổ Việt Nam, ngoài việc có đăng ký kinh doanh xăng dầu trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy phép đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu theo quy định tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP của Chính Phủ. Doanh nghiệp hoạt động kinh doanh xăng dầu hiện nay được phân loại thành các loại hình doanh nghiệp: Thương nhân đầu mối (là thương nhân kinh doanh xuất – nhập khẩu, sản xuất, chế biến, pha chế xăng dầu), Thương nhân phân phối xăng dầu (được mua xăng dầu từ nhiều thương nhân đầu mối), Tổng đại lý kinh doanh xăng dầu (là bên đại lý cho một thương nhân đầu mối), Đại lý bán lẻ xăng dầu (chỉ được ký hợp đồng mua xăng dầu với một thương nhân đầu mối hoặc một thương nhân phân phối xăng dầu hoặc một tổng đại lý), Thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng dầu (chỉ được ký hợp đồng mua xăng dầu với một thương nhân đầu mối hoặc một thương nhân phân phối xăng dầu). Từ việc các doanh nghiệp được phân loại theo loại hình như trên cho thấy các doanh nghiệp đầu mối có thể thiết lập hoạt động kinh doanh phân phối xăng dầu theo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 các hình thức bán buôn (bán qua hệ thống ĐL, TĐL) và bán lẻ trực tiếp tại các CHXD.
Hay nói cách khác có thể thiết lập hệ thống kênh phân phối gồm: Kênh phân phối trực tiếp: là kênh phân phối mà trong đó thành phần tham gia chỉ có nhà sản xuất và người tiêu dùng. Hàng hóa sản xuất ra hoặc nhập khẩu sẽ được phân phối trực tiếp đến tay người tiêu dùng mà không qua bất kỳ trung gian phân phối nào. Kênh phân phối gián tiếp: là kênh phân phối mà trong đó hàng hóa được sản xuất ra hoặc nhập khẩu sẽ được phân phối thông qua ít nhất một trung gian phân phối rồi mới đến tay người tiêu dùng. Hoạt động kinh doanh tại Cửa hàng xăng dầu: Hoạt động kinh doanh xăng dầu tại CHXD là một kênh phân phối của doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu, nó là kênh phân phối trực tiếp.
Khi các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu, sản xuất, pha chế xăng dầu xong sẽ vận chuyển về các CHXD thuộc sở hữu, sau đó bán trực tiếp cho người tiêu dùng. Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay, việc kinh doanh xăng dầu tại cửa hàng bán lẻ xăng dầu phải tuân thủ các điều kiện sau: Địa điểm xây dựng, kinh doanh cửa hàng xăng dầu phải nằm trong quy hoạch do cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Mỗi CHXD khi đi vào hoạt động phải được Sở Công thương cấp Giấy chứng nhận cửa hàng đủ điều kiện bán lẻ xăng dầu, thời hạn hiệu lực là 05 năm kể từ ngày cấp mới. Các thương nhân đầu mối có nghĩa vụ: niêm yết giá bán các loại xăng dầu và bán đúng giá niêm yết; Tại khu vực bán hàng, chỉ được treo biển hiệu của thương nhân cung cấp xăng dầu cho cửa hàng là thương nhân đầu mối hoặc thương nhân phân phối xăng dầu.
Biển hiệu phải ghi đầy đủ các nội dung theo quy định của pháp luật; Chỉ ngừng bán hàng sau khi được Sở Công Thương chấp thuận bằng văn bản… Ngoài Giấy chứng nhận cửa hàng đủ điều kiện bán lẻ xăng dầu, các CHXD còn phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp các loại Giấy chứng nhận sau: Giấy chứng nhận đủ điều kiện phòng cháy, chữa cháy; giấy xác nhận bản cam kết bảo vệ môi trường hoặc phiếu xác nhận bản đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường; Giấy LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 chứng nhận kiểm định cột bơm; Chứng chỉ nghiệp vụ xăng dầu của cán bộ, nhân viên CHXD; … 1. Vai trò của hoạt động kinh doanh xăng dầu tại cửa hàng xăng dầu: Bán lẻ xăng dầu tại CHXD là hình thức phân phối trực tiếp xăng dầu đến tận tay người tiêu dùng mà không phải thực hiện qua bất kỳ một khâu trung gian nào, do vậy việc bán hàng tại CHXD đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra hiệu quả hoạt động kinh doanh của DN. Khi phân phối hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng thông qua kênh CHXD, DN không phải chia sẻ phần chiết khấu, hoa hồng cho kênh phân phối trung gian, do vậy khoản chiết khấu hoa hồng sẽ chuyển thành lợi nhuận của doanh nghiệp; khi nhà nước điều hành giá bán lẻ, việc DN kiểm soát tốt chi phí và có một hệ thống CHXD ổn định sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận và phát triển bền vững. Bên cạnh vai trò đối với doanh nghiệp, hoạt động kinh doanh tại CHXD cũng đóng vai trò to lớn trong đời sống kinh tế - xã hội, mặt hàng xăng dầu là mặt hàng thiết yếu của quốc gia, là một yếu tố đầu vào cấu thành nên giá thành sản xuất của các mặt hàng khác, do vậy khi giá xăng dầu thay đổi sẽ làm cho giá các sản phẩm khác có sử dụng xăng dầu cũng thay đổi theo.
Vì thế hoạt động kinh doanh xăng dầu có ý nghĩa vô cùng quan trọng và là một mặt hàng có tác động hai chiều đến nền kinh tế vĩ mô. Khi kinh tế, đời sống xã hội phát triển cả tại thành thị và nông thông sẽ dẫn đến nhu cầu sử dụng mặt hàng xăng dầu tăng cao, việc mở rộng và phát triển các cửa hàng kinh doanh xăng dầu tại các địa phương khác nhau, đặc biệt là các vùng nông thôn, sẽ góp phần tạo công ăn việc làm và gia tăng thu nhập cho người lao động tại địa phương. Mặt khác hàng hóa xăng dầu là mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống của người dân, việc kinh doanh loại hàng hóa này góp phần làm thỏa mãn nhu cầu của mỗi con người trong việc thuận tiện di chuyển bằng phương tiện cá nhân cũng như phương tiện công cộng, từ đó thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế xã hội của từng địa phương và cả nước. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động kinh doanh: 1. Khái niệm về hiệu quả hoạt động kinh doanh: Đối với tất cả các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế, với những cơ chế quản lý khác nhau thì có những nhiệm vụ và mục tiêu hoạt động khác nhau, nhưng tựu chung lại trong nền kinh tế thị trường hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp hoạt động đều là vì mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, các doanh nghiệp đều có mục đích chung là làm thế nào để một đồng vốn bỏ vào kinh doanh mang lại hiệu quả cao nhất, khả năng sinh lời nhiều nhất. Để đạt được mục tiêu này, mỗi doanh nghiệp phải xây dựng một chiến lược, kế hoạch phát triển riêng cho mình, đồng thời tổ chức thực hiện các phương án kinh doanh để đảm bảo hoạt động kinh doanh đạt hiệu quả. Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế, từ trước đến nay đã có rất nhiều tác giả đưa ra các khái niệm khác nhau về hiệu quả kinh doanh nói chung như sau: - Theo Paul A Samerelson và William D.Nordhalls viết trong cuốn Kinh tế học (1948) thì: "hiệu quả, là một tình trạng mà trong đó, các nguồn lực của xã hội được sử dụng hết để mang lại sự thỏa mãn tối đa cho người tiêu dùng.