Chương 1 HUY ĐỘNG VỐN VÀ VẤN ĐÈ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỎNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm về ngân hàng thượng mại NHTM là một trung gian tài chính mà hoạt động chủ yếu là và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng, thực hiện các hoạt động ngân hàng và kinh doanh khác vì mục tiêu lợi nhuận, góp phân thực hiện các mục tiêu kinh tể của nhà nước và hoạt động bằng các nguồn vốn sau: - Tiền gửi của công chúng (có kỳ hạn, không kỳ hạn và tiết kiệm). - Vốn tự có của các ngân hàng do các cô đông đóng góp.
- Vốn vay của công chúng bằng các phát hành phiếu nợ (cố phiếu, trái phiếu). - Vốn hoặc tài sản do các đon vị đem lại cầm cố. Vai trò của ngân hàng thưong mại Vai trò của NHTM được xác định trên cơ sở các chức năng và trên cơ sở các nhiệm vụ cụ thê của nó trong từng giai đoạn. Trong nền kinh tê thị trường thì NHTM đóng vai trò vô cùng quan trọng bao gồm: 1.
Ngân hàng thương mại ìà noi cung cấp vốn cho nền kinh tế Với tư cách là một trung gian tài chính, NHTM là người đứng ra thu hút nguồn tiền nhàn rồi của các chủ the trong nền kinh tể, hình thành nên quỳ cho vay sử dụng chúng đe đáp ứng nhu câu vốn cho nên kinh tê. Là một kênh phân phối có hiệu quả, NHTM đã tạo ra điều kiện cho các doanh nghiệp có khả năng mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, cải thiện quy 4 trình công nghệ. từ đó nâng cao năng suât lao động đê có thê đáp ứng được sự cạnh tranh ngày càng khắc liệt của thị trường. Trong quá trình đối mới, hệ thống ngân hàng có tầm quan trọng đặc biệt, là kênh cơ bản cung ứng vốn cho nền kinh tế đê thực hiện các chỉ tiêu vĩ mô của nền kinh tế.
Ngoài cho vay thương mại đổi với các tố chức và cá nhân, hệ thống ngân hàng còn là nguồn tài chính quan trọng đế thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ như cho vay đổi với hộ nghèo, vùng sâu, vùng xa, góp phần hạn chê đáng kê sự chênh lệch phát triên giữa các nhóm thu nhập và giữa các vùng trong nước, từng bước chuyên dịch cơ cấu kinh tế theo hướng Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa. Với khả năng cung cấp vốn, NHTM đã trở thành một trong những diêm khởi đầu cho sự phát trien kinh tế của mỗi quốc gia. Đây là vai trò đặc biệt quan trọng của NHTM. Vai trò thực thi chính sách tiền tệ Chính các NHTM là chủ thê chịu sự tác động trực tiếp của những công cụ chính sách tiền tệ và đồng thời đóng vai trò cầu nổi trong việc chuyên tiếp các tác động của chính sách tiền tệ đến khu vực phi ngân hàng và đến nền kinh tế.
Ngược lại, cũng qua NHTM và các định chế tài chính trung gian khác, tình hình sản lượng, giá cả, công ăn việc làm, nhu cầu tiền mặt, tông cung tiền tệ, lãi suất, tỷ giá. của nền kinh tế được phản hồi về cho Ne,ân hàng Nhà nước đê Chính phủ và NHNN có những chính sách điều tiết thích hợp với tình hình cụ thê. Chính sách tiền tệ được thiết kể và khởi động từ NHNN lan ra đến mọi ngóc ngách của nền kinh tế thông qua hoạt động dây chuyền của hệ thống NHTM và các tổ chức tài chính trong nước. Nếu không có sự chấp hành của hệ thống NHTM thì ý đồ và chính sách tiền tệ của NHNN sẽ không thực hiện được.
Ngân hàng thương m ại là cầu nối giữa doanh nghiệp với thị trường Bằng chính sách và những biện pháp tín dụng, NHTM đáp ứng nhu cầu vốn bổ sung kịp thời cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực sản xuất, lưu thông, dịch vụ. Nguồn vốn tín dụng của NHTM sẽ giúp cho doanh nghiệp giải quyết được các khó khăn. Ngân hàng chính là đầu mối đưa doanh nghiệp đến với thị trường, giúp doanh nghiệp tìm được yếu tố đầu vào, bôi trơn họat động sản xuất kinh doanh giúp cho doanh nghiệp phát huy hiệu quả một cách tốt nhất trên thị trường. Ngân hàng thương m ại là cầu nối nền tài chính quốc gia với nền tài chính quốc tế Hội nhập kinh tế tạo nên áp lực cạnh tranh, buộc nền kinh tế của mỗi quốc gia khi mở cửa hội nhập phải có tiềm lực lớn mạnh và toàn diện vê mọi mặt, mà quan trọng là nền tài chính của nước đó.
Vai trò của NHTM đê thê hiện rõ nét để giúp nền kinh tế quổc gia hội nhập thông qua hàng loạt các hoạt động không ngừng được hoàn thiện và phát triên: Thanh toán quôc tê, kinh doanh ngoại hối, ủy thác đâu tư.Hệ thông NHTM trong nước đã điêu tiết tài chính trong nước phù hợp với sự vận động của nên tài chính quôc tê, đưa nền tài chính quốc gia bắt kịp nền tài chính quốc tế. HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯONG MẠI 1. Khái niệm nguồn vốn và huy động vốn của ngân hàng thưong mại * Vốn của NH TM là những giá trị tiền tệ do NHTM tạo lập hoặc được huy động, dùng để cho vav, đầu tư và thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác. Thực chất vốn của ngân hàng là một bộ phận thu nhập quốc dân tạm thời nhàn rỗi trong quá trình sản xuất, phân phổi và tiêu dùng, mà người chủ sở hữu của chúng gửi vào ngân hàng đê thực hiện các mục đích khác nhau.
6 Ngân hàng đã thực hiện vai trò tập trung và phân phối lại vốn dưới hĩnh thức tiền tệ làm tăng nhanh quá trình luân chuyển vốn, phục vụ và kích thích mọi hoạt động kinh tế phát triên. * vốn huy động là là những giả trị tiền tệ mà ngân hàng Imv động được từ các to chức kinh tế và các cả nhân trong xã hội thông qua quá trình thực hiện các nghiệp vụ tín dụng, thanh toán, các nghiệp vụ kinh doanh khác và được dùng làm vốn để kinh doanh. Bản chất của vốn huy động là tài sản của các chủ sở hữu khác nhau. Ngân hàng chỉ có quyền sử dụng mà không có quyền sở hữu và có trách nhiệm hoàn trả đúng hạn cả gốc và lãi khi đến kỳ hoặc khi họ có nhu cầu rút von.
Vốn huy động bao gồm: - Tiền gửi không kỳ hạn - Tiền gửi có kỳ hạn - Tiền gửi tiết kiệm - Các nguồn vốn huy động khác Đặc diêm nguôn vôn huy động: - Quy mô lớn so với các nguồn vốn khác. Thông thường vòn huy động chiếm từ 70-80% tổng nguồn von là mục tiêu tăng trưởng hàng năm của NHTM. - Đây là nguồn vổn phải dữ trữ bắt buộc nên chi phí cho nguồn vốn này thường cao hơn so với các nguồn vốn khác. Ngoài ra các ngân hàng phải mua bảo hiêm tiên gửi làm cho chi phí huy động cao hơn.
- Nguồn vốn này thường nhạy cảm với những biến động của nên kinh tê như lãi suất, tỷ giá, thu nhập, chu kỳ tiêu dùng và nhiều nhân tố khác. - Sự thay đổi của nguồn vốn ngắn hạn sẽ làm thay đôi cầu thanh khoản của ngân hàng. *ỉluy động vốn là hoạt động thu hút nguồn tiền nhàn rỗi từ nền kinh tế 7 thông qua các hình thức tiêt kiệm định kỳ, phát hành giâv tờ có giả và các hình thức khác đê tạo nguôn vón vav cho NHTM. Hoạt động huy động vốn là hoạt động cơ bản nhằm tạo ra tiền đề cho các hoạt động còn lại của ngân hàng.
Nó quyết định quy mô, phạm vi hoạt động và quy mô mở rộng tín dụng của ngân hàng, nó quyết định đến khả năng thanh toán chi trả và đảm bảo hoạt động cho ngân hàng trên thị truờng và đặc biệt nó quyết định đến năng lực cạnh tranh của NHTM trong nền kinh tế mở cửa như hiện nay 1. Sự cần thiết huy động vốn Nghiệp vụ huy động vốn tuy không phải mang lại lợi nhuận trực tiêp cho ngân hàng nhưng nó là nghiệp vụ rất quan trọng: - Đối với nền kinh tể, huy động vốn có vai trò khuyến khích tiết kiệm bằng các biện pháp thu hút và huy động vốn thông qua các dạng tài khoản khác nhau trên một mạng lưới chi nhảnh rộng khắp. Hoạt động vốn còn giúp cho nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội được tập trung vê một môi, thuận tiện cho việc phân phối lại chúng, tránh tình trạng người thừa vôn thì không sử dụng, người thiếu vốn thì lại không có. Khi nền kinh tế đang trong giai đoạn phát triến, huy động von giúp cho nó phát triên nhịp nhàng và hiệu quả hơn.
- Đối với ngân hàng, nghiệp vụ huy động vốn góp phân mang lại nguôn vôn cho ngân hàng thực hiện các nghiệp vụ kinh doanh khác. Không có nghiệp vụ huy động von, NHTM sẽ không đủ nguồn vốn tài trợ cho hoạt động của mình. Huy động vốn càng nhiều thì ngân hàng càng có khả năng cung ứng von kịp thời cho nền kinh tế, từ đó gia tăng lợi nhuận cho ngân hàng và thúc đầy sự tăng trưởng kinh tế. Có thế nói nghiệp vụ huy động vốn góp phần giải quyết đẩu vào của ngân hàng, giúp ngân hàng thực hiện tổt chức năng trung gian tín dụng - chức năng quyết định sự tồn 8 tại và phát triến của ngân hàng đồng thời là cơ sở đế ngân hàng thực hiện các chức năng khác.
- Đối với khách hàng, nghiệp vụ huy động vốn cung cấp cho khách hàng một kênh tiết kiệm và đầu tư nhằm làm cho tiền của họ sinh lợi, tạo cơ hội họ có thế gia tăng tiêu dùng trong tương lai. Mặt khác, nghiệp vụ huy động vốn còn cung cấp cho khách hàng một nơi an toàn đê cất giữ và tích trữ vốn tạm thời nhàn rồi. Cuối cùng nghiệp vụ huy động vốn giúp cho khách hàng có cơ hội tiếp cận với các dịch vụ khác của ngân hàng, đặc biệt là dịch vụ thanh toán qua các ngân hàng và dịch vụ tín dụng khi khách hàng cân cho sản xuất, kinh doanh hoặc cần tiền cho tiêu dùng. - Đối với nhà nước, hoạt động huy động vốn là một công cụ đê NHNN thực hiện chính sách tiên tệ quôc gia.
Vì thê đây mạnh công tác huy động vốn ở NHTM có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với sự phát triên của nền kinh tế. Các hình thức huy động vốn. Theo luật ngân hang thương mại số 03/QH, ngày 26/12/ 2006, NHTM được huy động vốn dưới các hình thức dưới đây: 1. H uy động vốn thông qua nghiệp vụ tiền gửi.