CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ ĐẤU THẦU VÀ ĐẤU THẦU XÂY LẮP 1. Tổng quan chung về đấu thầu 1. Khái niệm đấu thầu, đấu thầu xây lắp Trải dài theo thời gian thì đã có rất nhiều quan niệm về công tác đấu thầu sao cho hợp lý và theo kịp sự phát triển của xã hội. Điều đó được thể hiện bởi các văn bản Nhà nước đã ban hành, cụ thể là: - Quyết định số 91 ngày 13/11/1992 của Thủ tướng Chính Phủ ban hành về quy định về quản lý xuất nhập khẩu máy móc, thiết bị.
- Quyết định số 60 ngày 30/3/1994 của Bộ xây dựng ban hành về “ Quy chế đấu thầu ” của Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn, công nghiệp, giao thông vận tải và các tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. - Sau này là quy chế đấu thầu ban hành kèm theo nghị định 43/CP ngày 16/7/1996 của Chính phủ (đã được sửa đổi theo Nghị định số 93/CP của Chính phủ ngày 23/7/1997) và ngày nay quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định số 88/1999/CP ngày 1/9/1999 của Chính phủ và Nghị định số 43/CP ngày 5/5/2000, Thông tư 04/TT hướng dẫn thực hiện quy chế đấu thầu thay thế cho Nghị định 43/CP và Nghị định 93/CP. Theo quy chế mới nhất thì “ Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu liên quan của bên mời thầu để thực hiện gói thầu mua sắm hàng hóa, dịch vụ tư vấn, đầu tư xây dựng được cấp có thẩm quyền phê duyệt trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế”. - Đấu thầu xây lắp là phương thức mà bên mời thầu sử dụng để tổ chức cạnh tranh giữa các đơn vị xây lắp nhằm lựa chọn đơn vị có khả năng thực hiện tốt nhất những công việc thuộc quá trình xây dựng và lắp đặt thiết bị các công trình, đáp ứng tốt nhất những yêu cầu, nhiệm vụ của chủ đầu tư.
- Hoạt động xây lắp gồm 2 lĩnh vực sau: + Xây dựng các công trình và hạng mục công trình. 4 Luan van + Lắp đặt các công trình và hạng mục công trình. Vai trò của đấu thầu xây lắp Hoạt động mua sắm hàng hóa thông qua các cách thức đấu thầu với mục đích nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đã xuất hiện từ rất lâu trong sự phát triển kinh tế xã hội. Cho đến nay, đấu thầu đã khẳng định được những ưu điểm và trở thành một hoạt động phổ biến mang tính chuyên nghiệp cao ở hầu hết tất cả các nước trên thế giới.
Hoạt động đấu thầu không những có vai trò quan trọng đối với bên mời thầu mà còn tác động tích cực tới các nhà thầu. Vai trò của đấu thầu đối với nhà thầu Tham dự đấu thầu và hướng tới mục tiêu thắng thầu, các nhà thầu phải tự hoàn thiện mình trên tất cả các phương diện. Nhờ nguyên tắc công khai và bình đẳng trong đấu thầu. Các nhà thầu cạnh tranh bình đẳng trên thương trường, phải phát huy tối đa tính chủ động trong việc tìm kiếm các cơ hội tham dự thầu và ký kết hợp đồng (khi trúng thầu) tạo việc làm cho người lao động, sản xuất.
Nhờ đấu thầu, các nhà thầu phải đầu tư có trọng điểm nhằm nâng cao năng lực công nghệ và kỹ thuật của mình. Từ đó, sẽ nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong tham gia đấu thầu. Để đạt được mục tiêu thắng thầu, các công ty xây lắp phải tự hoàn thiện các mặt quản lý, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý trong tham gia đấu thầu và thực hiện công trình đã thắng thầu. Thông qua phương thức đấu thầu, các công ty xây lắp sẽ tự nâng cao hiệu quả công tác quản trị chi phí kinh doanh, quản lý tài chính, thúc đẩy hiệu quả kinh tế khi giá bỏ thầu thấp nhưng vẫn thu được lợi nhuận.
Vai trò của đấu thầu đối với bên mời thầu Thông qua hình thức đấu thầu bên mời thầu có thể tiếp cận với những nhà cung cấp mới, tiềm năng mà trước đây bên mời thầu chưa biết đến. Thông tin mời thầu được đăng tải rộng rãi trên các phương tiện thông tin nên nhiều 5 Luan van nhà thầu sẽ biết đến và tham dự. Nên thông qua hình thức đấu thầu bên mời thầu bảo đảm quyền chủ động, tránh phụ thuộc trong xây dựng công trình. Các nhà thầu với những sản phẩm khác biệt và chất lượng cũng như có tính năng tương tự sản phẩm mà bên mời thầu yêu cầu nên sẽ giúp bên mời thầu phát hiện ra những sản phẩm mới, sản phẩm có thể thay thế cho sản phẩm của mình.
Các nhà thầu phải cạnh tranh về giá bán sản phẩm của mình cho bên mời thầu, nên bên mời thầu sẽ có thể lựa chọn mức giá tốt nhất mà hàng hóa vẫn đảm bảo yêu cầu chất lượng. Thông tin đấu thầu được công khai nên các nhà thầu phải dựa vào năng lực của mình mới có thể thắng thầu. Vì vậy, tạo ra môi trường cạnh tranh giữa các nhà thầu và cũng tạo ra sự minh bạch cho bên mời thầu. Vai trò của đấu thầu đối với nền kinh tế Hoạt động đấu thầu đã mang lại những lợi ích đích thực cho các chủ đầu tư cũng như các nhà thầu nhờ vậy mà nó sẽ là nguồn lực và cũng là cơ sở cho sự phát triển đồng bộ của nền kinh tế.
Vì thế, đấu thầu cũng nắm giữ vai trò rất quan trọng cho sự phát triển bền vững cho nền kinh tế. Hoạt động đấu thầu đã tạo ra được môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh giữa các nhà thầu để tất cả các nhà thầu đều có cơ hội phát triển ngang nhau, tránh thị trường độc quyền. Nhờ vậy, hoạt động đấu thầu cũng góp phần nâng cao năng lực quản lý Nhà nước về các hoạt động của nền kinh tế. Các hình thức đấu thầu xây lắp Nội dung các hình thức đấu thầu xây lắp.
* Đấu thầu rộng rãi: - Đây là hình thức mà chủ đầu tư lựa chọn cho dự án của mình nhà thầu, nhà đầu tư và số lượng nhà thầu, nhà đầu tư tham dự trong trường hợp này không bị hạn chế do hình thức này không có những yêu cầu cao về kỹ thuật hay những đặc tính riêng. 6 Luan van => Hình thức đấu thầu rộng rãi là hình thức có nhiều sự cạnh tranh nhất trong đấu thầu. Vì hình thức này có ưu điểm là có thể thu hút được nhiều nhà cung cấp hàng hóa, cung ứng dịch vụ tham gia đấu thầu và qua đó bên mời thầu có nhiều cơ hội hơn để lựa chọn được nhà thầu đáp ứng được tốt nhất các yêu cầu của mình. Với hình thức đấu thầu này nguy cơ xảy ra thông thầu cũng có khả năng được giảm bớt.
*Đấu thầu hạn chế: Đây là hình thức đấu thầu mà bên mời thầu chỉ mời một số nhà thầu (tối thiểu là 5) có đủ năng lực tham dự. Thông thường đó là khả năng về tài chính, chuyên môn của nhà thầu phù hợp với yêu cầu của công trình. Danh sách nhà thầu tham dự phải được người có thẩm quyền hoặc cấp có thẩm quyền chấp nhận. Hình thức này chỉ được xem xét áp dụng khi có một trong các điều kiện sau: - Chỉ một số nhà thầu có khả năng đáp ứng được yêu cầu của gói thầu.
- Các nguồn vốn sử dụng yêu cầu phải tiến hành đấu thầu hạn chế. - Do tình hình cụ thể của gói thầu mà việc đấu thầu hạn chế có lợi thế. => Hình thức đấu thầu hạn chế là hình thức ít sự cạnh tranh nhất. Vì hình thức này không tạo ra được sự cạnh tranh tối đa giữa các bên dự thầu, do đó hiệu quả của đấu thầu có thể sẽ giảm theo.
Vì vậy, khi lựa chọn hình thức đấu thầu hạn chế nên cân nhắc trước về mục đích cần đạt được. *Chỉ định thầu: Chỉ định thầu là hình thức lựa chọn nhà thầu dựa trên việc bên mời thầu xác định cụ thể một nhà thầu để tham gia đấu thầu và thực hiện hợp đồng. Trong quá trình đấu thầu, hoàn toàn không có sự cạnh tranh giữa các nhà thầu. * Chào hàng cạnh tranh: Chào hàng cạnh tranh trong gói thầu xây lắp được áp dụng trong trường hợp công trình, đơn giản đã có thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt, gói thầu <= 5 tỷ.
Chào hàng cạnh tranh trong quy trình rút gọn với giá gói thầu <= 1 tỷ. *Tự thực hiện: 7 Luan van Nhà đầu tư tự mình thực hiện gói thầu không thông qua hình thức đấu thầu nào. Hình thức này được áp dụng đối với gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm mà tổ chức đó tự mình đứng ra khi có đủ tài chính, kinh nghiệm cũng như năng lực kỹ thuật đáp ứng được những yêu cầu của gói thầu mua sắm đó trong việc quản lý và sử dụng. *Lựa chọn nhà đầu tư,nhà thầu đối với trường hợp đặc biệt: Áp dụng hình thức chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong trường hợp này khi mà gói thầu có những điều kiện riêng, đặc biệt mà các hình thức lựa chọn nhà thầu khác không thể đáp ứng được.
Khi đó sẽ phải làm báo cáo lên Thủ tướng chính phủ để đưa ra phương án lựa chọn phù hợp. Phương thức đấu thầu Hiện nay ở nước ta, hoạt động đấu thầu được tiến hành áp dụng theo một trong bốn phương thức sau: 1. Phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ - Được hiểu là hoạt động mở thầu được tiến hành trong một lần duy nhất trọn vẹn với hồ sơ dự thầu hay hồ sơ đề xuất đó. - Các trường hợp áp dụng phương thức lựa chọn nhà thầu này: + Hình thức đấu thầu hạn chế, đấu thầu rộng rãi đối với các gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn hay các gói thầu mua sắm hàng hóa, gói thầu xây lắp, hỗn hợp có quy mô nhỏ.
+ Hình thức chào hàng cạnh tranh với các gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, xây lắp hoặc mua sắm hàng hóa. + Hình thức mua sắm trực tiếp với các gói thầu mua sắm hàng hóa. - Chỉ định thầu đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa, hay cung cấp dịch phụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, xây lắp, lựa chọn nhà đầu tư. Phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ - Được hiểu là khi thực hiện theo phương thức này thì việc mở thầu sẽ được tiến hành thành hai lần.