CHƯƠNG I : LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM VẬT CHẤT XE CƠ GIỚI I. Sự cần thiết và tác dụng của bảo hiểm vật chất xe cơ giới 1. Sự cần thiết của Bảo hiểm vật chất xe cơ giới 1. §Æc ®iÓm cña xe c¬ giíi.
Xe cơ giới có thể hiểu là tất cả các loại xe tham gia giao thông trên đường bộ bằng động cơ của chính chiếc xe đó, bao gồm ô tô, mô tô và xe máy. Xe cơ giới không chỉ là phương tiện vận chuyển mà còn là loại tài sản có giá trị tương đối lớn của cá nhân, tổ chức, doanh nghịêp.Vận chuyển bằng xe cơ giới là hình thức chủ yếu phổ biến, được sử dụng rộng rãi do xe có tính động cơ cao và linh hoạt, tốc độ vận chuyển nhanh và chi phí thấp, hoạt động được trong phạm vi rộng kể cả địa hình phức tạp. Số lượng đầu xe tham gia ngày càng nhiều đặc biệt ở các nước đang phát triển và chậm phát triển có thời kỳ tăng lên đột biến. Cùng với sự gia tăng của lượng xe cơ giới, ở Việt Nam số lượng xe ô tô tham gia giao thông đường bộ tăng lên rất nhanh, năm 2004 có khoảng 700.Lượng xe cơ giới lưu hành quá dày là một nguyen nhân làm tăng số vụ tai nạn giao thông khắp cả nước , trong khi đường xá ngày càng xuống cấp và không được đầu tư, tu sửa kịp thời nên tai nạn giao thông xảy ra ngày càng nghiêm trọng.Có thể thống kê tình hình tai nạn giao thông trong những năm qua như sau: Sinh viên thực hiện Trần Thanh Loan BH45A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 4 Bảng 1 : Tình hình tai nạn giao thông đường bộ (2002- 2006) Chỉ tiêu Số người Số người Số vụ tai Số vụ tai bị chết bị thương nạn BQ nạn ( vụ) ( người) ( người ) ngày (vụ) Năm 2002 8.389 ( Nguồn : Viện Chiến lược và phát triển giao thông vận tải ) Qua bảng số liệu trên ta thấy rằng số vụ tai nạn trong 4 năm qua liên tục tăng , từ năm 2002 đến năm 2005 tăng 3001 vụ (tương ứng tăng 2,3%) dẫn đến số vụ tai nạn và số người bị thương cũng tăng nhanh.
Năm 2005 số vụ tai nạn có giảm nhưng thiệt hại về người và tài sản lại tăng lên. Sự gia tăng của số vụ tai nạn trong thời gian qua phải kể đến những nguyên nhân sau : 1. Do sự gia tăng về số lượng phương tiện giao thông : Số lượng xe cơ giới tăng nhanh do nhu cầu đi lại, nhu cầu vận chuyển của con người ngày một tăng, đời sống của nhân dân ngày càng được nâng cao. Hơn nữa cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật giá thành của xe cơ giới ngày càng hạ, lượng xe cơ giới nhập khẩu ngày càng nhiều (dù chất lượng không đảm bảo nhưng Sinh viên thực hiện Trần Thanh Loan BH45A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 5 vẫn được tiêu thụ) 2.
Xe ô tô tham gia giao thông phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thời tiết, khí hậu, địa hình, cơ sở hạ tầng và ý thức chấp hành luật lệ giao thông của mỗi người tham gia giao thông.Trong khi Việt Nam là nước có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm mưa nhiều thường xuyên có lũ lụt, hạn hán địa hình hiểm trở, nhiều đồi núi luôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, hạn hán địa hình hiểm trở, nhiều đồi núi luôn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, hệ thống đường bộ nước ta còn kém, tình trạng đường sá ngày càng xuống cấp và không được đầu tư tu sửa kịp thời, chỉ sửa chữa theo kiểu chắp vá thiếu đồng bộ. Thêm vào đó tình trạng vi phạm nghiêm trọng luật lệ an toàn giao thông đường bộ của chủ điều khiển các phương tiện ô tô, xe máy : Chở quá tải, phóng nhanh vượt ẩu, lái xe trong tình trạng say rượu không làm chủ được tốc độ gây tai nạn. đây là nguyên nhân gây ra nhiều vụ tai nạn nhất (chiếm khoảng 80% nguyên nhân gây ra tai nạn ) 3. Do tính cơ động cao, vượt giã tốt, số lượng ô tô được sử dụng ngày càng nhiều cùng với tình trạng xe ô tô kém chất lượng, không an toàn do quá cũ kĩ vẫn được đưa vào lưu hành làm cho xác suất rủi ro khi sử dụng loại phương tiện này đã lớn nay lại càng lớn.
Đây thực sự là mối đe doạ nguy hiểm tới tính mạng và tài sản của chủ phương tiện, người tham gia giao thông, của người dân và của nhà nước. Theo số liệu thống kê hiện nay ở nước ta số xe ô tô có tuổi dưới 10 năm chiếm khoảng 23%, từ 10 đến 15 năm chiếm 16,5%, trên 15 năm đến 20 năm chiếm 4,1% và trên 20 năm chiếm 9,7%. Năm 2006 ta thấy số vụ tai nạn đã giảm hơn rất nhiều so với các năm trước và sovới năm 2005 giảm 211 vụ tai nạn tương ứng 8,3% .Số vụ tai nạn giảm xuống là do công tác phổ biến pháp luật về an toàn giao thông đã được đấy mạnh, việc đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe được chấn chỉnh, công tác kiểm định an toàn, các phương tiện cơ giới được làm tốt, phát triển phương tiện vận tải công cộng đảm bảo tỗt cho APEC, Việt Nam gia nhập WTO v…….Tuy nhiên trên thực tế số người chết và bị thương do tai nạn giao thông xảy ra khiến nhiều người chết và bị thương ở các đô thị lớn (tăng 40% so với năm ngoái) Sinh viên thực hiện Trần Thanh Loan BH45A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 6 Bảng 2 So sánh tai nạn giao thông đường bộ với các loại hình giao thông vận tải khác ( năm 2005) Chỉ tiêu Số vụ Số người Loại Tỷ lệ Số người Tỷ lệ Tỷ lệ tai bị hình (%) chết ( %) ( %) nạn thương GTVT Đường bộ 26.112 thuỷ Hàng hải 145 0.979 100 ( Nguồn : Tạp chí cầu đường số 10/ 2006 ) Qua bảng số liệu 2 cho thấy : Hiện nay trên phạm vi cả nước có gần 893.000 ô tô và 15,6 triệu xe máy đang hoạt động được sử dụng nhiều vào mục đích : Chở khách, chở hàng hoá, sử dụng cá nhân .làm gia tăng số vụ tai nạn giao thông .083 vụ tai nạn giao thông và đến năm 2006 số vụ tai nạn có giảm là 27. Xe cơ giới tham gia giao thông đường bộ phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thời tiết, khí hậu, cơ sở hạ tầng, vào ý thức chấp hành luật giao thông của mỗi người dân.
Nhận thức được điều này, Nhà nước và các nghành có liên quan đã có sự quan tâm kịp thời đến công tác nâng cao phát triển cơ sở hạ tầng đường xá, cầu cống. Đường bộ ở Việt Nam được nâng lên cả về mặt số lượng Sinh viên thực hiện Trần Thanh Loan BH45A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 7 và chất lượng song hệ thống giao thông đường bộ còn nhiều hạn chế như chất lượng mặt đường chưa đồng đều, nhiều đèo dốc cao, dài, tầm nhìn hạn chế. Sù cÇn thiÕt cña b¶o hiÓm vËt chÊt xe c¬ giíi. Từ việc nghiên cứu đặc điểm của xe cơ giới ta thấy với những đặc tính ưu việt của xe cơ giới thì hiện nay xe cơ giới là phương tiện được sử dụng rộng rãi với số lượng lớn song nó chứa đựng yếu tố rủi ro bất ngờ xảy ra.
Bằng chứng, thực tế cho thấy là sự gia tăng về số vụ tai nạn giao thông gây thiệt hại lớn về tài sản và người cho các chủ phương tiện. Khi xảy ra tai nạn giao thông thường chủ xe cơ giới phải gánh chịu phần thiệt hại đối với người thứ ba( trách nhiệm dân sự) và phần thiệt hại vật chất thân xe của mình. Đối với thiệt hại của người thứ ba đã có bảo hiểm trách nhiệm dân sự( bảo hiểm bắt buộc ) đứng ra bồi thường, còn thiệt hại vật chất thân xe, chủ xe phải gánh chịu, nếu tính bình quân về thiệt hại về tài sản của mỗi vụ tai nạn thường lên đến hàng hàng chụ, hàng trăm chịu đồng, đây là con số không nhỏ đối với chủ phương tiện. Mức độ thiệt hại mà các chủ xe phải chi trả đôi khi là gánh nặng với họ, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống, sản xuất kinh doanh và gây khó khăn về mặt tài chính cho các chủ xe.
Vì vậy bảo hiểm vật chất xe cơ giới đã ra đời, đây là một biện pháp hữu hiệu nhằm khắc phục hậu quả do tai nạn xảy ra, đảm bảo ổn định tài chính cho các chủ xe, ý thức được tầm quan trọng của nghiệp vụ này, hiện nay tất cả các công ty bảo hiểm phi nhân thọ của Việt Nam đều triển khai. Khi tham gia bảo hiểm các chủ xe phải đóng góp một phần tài chính của mình gọi là phí bảo hiểm vào quỹ tiền tệ của nhà bảo hiểm, để đổi lại họ sẽ được bồi thường một phần hoặc toàn bộ thiệt hại của xe khi gặp tai nạn thuộc phạm vi bảo hiểm có ghi trong hợp đồng bảo hiểm. Có thể khẳng định rằng bảo hiểm vật chất xe cơ giới ra đời là cần thiết khách quan đối với các chủ xe nên tất cả các nước trên thế giới hiện nay đều triển khai nghiệp vụ bảo hiểm này. Tác dụng của bảo hiểm vật chất xe cơ giới.
Việc triển khai nghiệp vụ bảo hiểm vật chất xe cơ giới có những tác dụng cơ bản sau: - Tích cực góp phần ngăn ngừa và đề phòng tai nạn giao thông. Sinh viên thực hiện Trần Thanh Loan BH45A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 8 Kinh doanh bảo hiểm là một kiểu kinh doanh đặc biệt: kinh doanh rủi ro. Các chủ xe đòng phí bảo hiểm hình thành nên quỹ tài chính bảo hiểm, quỹ này chủ yếu được dùng để bồi thường cho các chủ xe khi xảy ra rủi ro được bảo hiểm, ngoài ra còn được dùng chi đề phòng và hạn chế tổn thất. Thông qua thống kê các vụ tai nạn đã xảy ra để xác định nguyên nhân tai nạn, từ đó bảo hiểm đề ra các biện pháp hữu hiệu nhằm giảm thiểu tổn thất có thể xảy ra.
Các công ty bảo hiểm thường xuyên bỏ tiền để đặt các biển báo tại những con đường nguy hiểm, xây dựng đường lánh nạn, đặt gương cầu ở những đèo dốc nguy hiểm. để hạn chế số vụ tai nạn xảy ra và giảm mức độ thiệt hại. Ngoài ra, các công ty bảo hiểm còn thực hiện tuyên truyền luật lệ giao thông đến từng người dân và cả biện pháp khuyến khích các chủ phương tiện tham gia tiếp tục hợp đồng bằng cách giảm phí nếu trong một thời gian nhất định xe không gặp phải rủi ro.