CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ DỊCH VỤ GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1. Tổng quan về nhập khẩu 1. Khái niệm nhập khẩu hàng hoá Theo Điều 28 Khoản 2 Luật Thương mại 2005, Nhập khẩu hàng hóa được định nghĩa như sau: “Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Kim ngạch nhập khẩu của mỗi quốc gia phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thu nhập của người cư trú trong nước và tỷ giá hối đoái giữa đồng ngoại tệ và nội tệ,. Nếu thu nhập bình quân của người dân trong nước càng cao thì nhu cầu sử dụng hàng nhập khẩu cũng theo đó mà tăng hơn.
Nếu tỷ giá hối đoái tăng, thì giá hàng nhập khẩu tính bằng nội tệ trở nên cao hơn, điều này có thể khiến nhu cầu nhập khẩu giảm. Nhập khẩu có vai trò quan trọng trong nền kinh tế của một quốc gia, đảm bảo sự phát triển ổn định của những ngành kinh tế mũi nhọn mỗi nước. Bên cạnh đó, nhập khẩu còn khai thác triệt để lợi thế so sánh của quốc gia, góp phần thực hiện chuyên môn hóa cao trong lao động và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế hiệu quả. Hoạt động nhập khẩu là hoạt động buôn bán giữa các quốc gia với nhau cũng bởi vậy mà nó phức tạp hơn hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa ở trong nước.
Hàng hóa sẽ được chuyển qua biên giới, cửa khẩu của các quốc gia tham gia trao đổi và phải tuân theo những tập quán quốc tế của nhau. Đặc điểm của nhập khẩu hàng hoá Thứ nhất, hoạt động nhập khẩu là hoạt động mua bán quốc tế, là một hệ thống các mối quan hệ vô cùng rộng lớn, phức tạp. Vì thế hoạt động nhập khẩu đem lại hiệu quả cao cho nền kinh tế nhưng lại khó kiểm soát do tác động của cả hệ thống kinh tế từ bên ngoài. Thứ hai, thị trường nhập khẩu đa dạng: Hàng hóa và dịch vụ có thể được nhập khẩu từ nhiều nước khác nhau.
Dựa trên lợi thế so sánh của mỗi quốc gia khác nhau mà các doanh nghiệp có thể có nhiều cơ hội để mở rộng, thu hẹp hoặc thay đổi thị trường nhập khẩu của mình. Thứ ba, nguồn cung ứng đầu vào (nguồn nhập khẩu), đầu ra khách hàng của doanh nghiệp rất đa dạng và thường thay đổi theo nhu cầu của người tiêu dùng trong nước. Nguồn cung ứng hoặc đầu ra có thể ổn định, tập trung hoặc đa dạng phụ thuộc vào điều kiện kinh doanh của công ty, khả năng thích nghi và đáp ứng cầu thị trường cũng như biến động của nguồn cung ứng. 4 Thứ tư, về phương thức thanh toán, trong kinh doanh nhập khẩu các bên sử dụng nhiều phương thức thanh toán, việc sử dụng phương thức thanh toán nào là do hai bên tự thỏa thuận được quy định trong điều khoản của hợp đồng.
Đồng tiền được sử dụng để thanh toán trong kinh doanh nhập khẩu là các ngoại tệ mạnh chủ yếu là USD. Vì vậy mà thanh toán trong nhập khẩu phụ thuộc rất lớn vào tỉ giá hối đoái giữa các đồng tiền nội tệ và ngoại tệ. Bên cạnh đó, các phương thức thanh toán cũng được sử dụng hết sức linh hoạt như nhờ thu, hàng đổi hàng, chuyển tiền, thư tín dụng,…và đồng tiền thanh toán thường là ngoại tệ mạnh có tính chuyển đổi cao như USD, Euro,… Thứ năm, các phương thức giao dịch mua bán trên thị trường quốc tế rất phong phú, đa dạng linh hoạt như giao dịch thông thường, giao dịch trung gian hoặc giao dịch tại hội chợ, triển lãm. Thứ sáu, hoạt động nhập khẩu có sự tham gia của nhiều đối tác có quốc tịch khác nhau, vì vậy nên cũng chịu sự chi phối bởi các hệ thống luật pháp và các thủ tục liên quan của nhiều nước khác nhau.
Đó là sự điều chỉnh của nhiều yếu tố khác nhau từ môi trường kinh tế, chính trị đến pháp luật của các quốc gia, các nguồn luật như pháp luật kinh tế, điều ước quốc tế, luật quốc gia hay các tập quán quốc tế. Thứ bảy, hoạt động nhập khẩu liên quan trực tiếp đến yếu tố nước ngoài, hàng hóa được vận chuyển qua biên giới các quốc gia, có khối lượng lớn và được vận chuyển qua đường biển, đường hàng không, đường sắt và vận chuyển vào nội bộ bằng các xe trọng tải lớn,… Thứ tám, mối quan hệ hợp tác giữa các doanh nghiệp của các quốc gia trên thế giới dựa vào hoạt động nhập khẩu mà có sự hợp tác lâu dài góp phần phát triển kinh tế nước nhà. Tuy nhiên, hoạt động quốc tế nên thông tin về các đối tác rất khó nắm bắt chính xác do đó giữa các bên cần có sự hiểu biết nhất định trực tiếp hoặc thông qua một bên môi giới uy tín để phòng ngừa rủi ro đạo đức, rủi ro về nhà cung cấp,. Hình thức nhập khẩu hàng hoá Nhập khẩu trực tiếp: Nhập khẩu trực tiếp là phương thức kinh doanh mà trong đó đơn vị tham gia hoạt động nhập khẩu phải trực tiếp tìm kiếm khách hàng, đàm phán và ký kết hợp đồng mua bán ngoại thương với các đối tác về giao nhận, thanh toán tiền hàng trong khuôn khổ chính sách pháp luật của quốc gia hai bên.
Đặc điểm của hình thức này là được tiến hành khá đơn giản. Doanh nghiệp nhập khẩu cần nghiên cứu kỹ thị trường, lên kế hoạch kinh doanh tỉ mỉ, tính toán chi phí, tìm kiếm đối tác, tìm hiểu chính sách pháp luật của Nhà nước cũng như nước đối tác, sau đó ký kết hợp đồng và thực hiện đúng hợp đồng. Mọi tổn thất, rủi ro hay chi phí giao dịch doanh nghiệp sẽ tự chịu. 5 Nhập khẩu ủy thác: Nhập khẩu ủy thác là một dịch vụ giao nhận thương mại dựa trên cơ sở hợp đồng ủy thác nhập khẩu.
Hoạt động nhập khẩu uỷ thác là hoạt động nhập khẩu hình thành giữa một doanh nghiệp hoạt động trong nước có ngành hàng kinh doanh một số mặt hàng nhập khẩu nhưng không đủ điều kiện về khả năng tài chính, về đối tác kinh doanh… nên đã uỷ thác cho doanh nghiệp có chức năng trực tiếp giao dịch ngoại thương tiến hành nhập khẩu hàng hoá theo yêu cầu của mình. Hoạt động ủy thác nhập khẩu được quy định trong chương 4 của Văn bản hợp nhất 09/VBHN-BCT năm 2017 hợp nhất nghị định hướng dẫn luật thương mại về hoạt động mua bán quốc tế và các hoạt động đại lý mua, bán, gia công và quá cảnh hàng hóa với nước ngoài. Đặc điểm của nhập khẩu ủy thác là doanh nghiệp xuất nhập khẩu (nhận ủy thác) sẽ không trực tiếp bỏ vốn, không phải xin hạn ngạch (nếu có), không cần phải nghiên cứu thị trường tiêu thụ vì không phải tiêu thụ hàng nhập mà chỉ đứng ra đại diện cho bên ủy thác. Tạm nhập tái xuất: Theo Điều 29 khoản 1 Luật Thương mại 2005, Tạm nhập tái xuất được định nghĩa như sau: “Tạm nhập, tái xuất hàng hóa là việc hàng hoá được đưa từ nước ngoài hoặc từ các khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật vào Việt Nam, có làm thủ tục nhập khẩu vào Việt Nam và làm thủ tục xuất khẩu chính hàng hoá đó ra khỏi Việt Nam.” Hình thức tạm nhập tái xuất này thực tế là tiến hành nhập khẩu hàng hóa nhưng không tiêu thụ hàng hóa trong nước mà để xuất khẩu sang một nước thứ ba nhằm thu lợi nhuận.
Nhập khẩu liên doanh: Đây là một hoạt động nhập khẩu hàng hoá trên cơ sở liên kết kỹ thuật một cách tự nguyện giữa các doanh nghiệp (trong đó có ít nhất một doanh nghiệp xuất nhập khẩu trực tiếp) nhằm phối hợp kỹ năng, kỹ thuật để cùng giao dịch và đề ra các chủ trương biện pháp có liên quan đến hoạt động nhập khẩu, thúc đẩy hoạt động này phát triển theo hướng có lợi nhất cho cả hai bên. Nhập khẩu gia công: Hoạt động gia công được quy định tại chương 6 của văn bản hợp nhất 09/VBHN-BCT năm 2017 hợp nhất nghị định hướng dẫn luật thương mại về hoạt động mua bán quốc tế và các hoạt động đại lí mua, bán, gia công và quá cảnh hàng hóa với nước ngoài. Nhập khẩu gia công là hình thức nhập khẩu theo đó bên nhập khẩu (là bên nhận gia công) tiến hành nhập khẩu nguyên vật liệu từ phía người xuất khẩu (bên đặt gia công) về để tiến hành gia công theo những quy định trong hợp đồng kí kết giữa hai bên. Vai trò của nhập khẩu hàng hoá 1.
Đối với nền kinh tế quốc gia Đẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế: Qua hoạt động nhập khẩu, các quốc gia có thể có điều kiện để hiểu rõ hơn về phong tục tập quán, văn hóa chính trị của nhau hơn, góp phần lớn vào việc đẩy nhanh quá trình hội nhập hóa nền kinh tế giữa các quốc gia, từ đó khai thác triệt để về lợi thế so sánh của nước mình và sử dụng nguồn lực, tài nguyên thiên nhiên một cách hiệu quả hơn. Thị trường hàng hóa đa dạng hơn: Việc nhập khẩu hàng từ bên ngoài vào thị trường trong nước giúp đa dạng nguồn cung cho người dân lựa chọn. Dựa vào nhu cầu thực tế, họ có thể so sánh từng sản phẩm để chọn được cho mình mặt hàng phù hợp nhất với thu nhập hoặc nhu cầu cá nhân của mình. Điều này giúp kịp thời bổ sung những mặt hàng còn thiếu hụt do sản xuất nước nhà chưa sản xuất được.
Hơn nữa, hoạt động này còn tạo nên sự phong phú về mặt hàng, chủng loại, quy cách, mẫu mã, chất lượng các loại hàng hoá cho thị trường trong nước cũng như tạo ra những nhu cầu mới cho xã hội. Từ đó góp phần tạo ra sự cân đối giữa cung và cầu trong nước, đảm bảo cho sự phát triển cân đối và ổn định. Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Hoạt động nhập khẩu bao gồm máy móc, thiết bị sẽ phục vụ công nghiệp hóa – hiện đại hóa, đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật bởi nhập khẩu đòi hỏi sự đồng bộ về kỹ thuật do đó cần có dây chuyền hiện đại và sự đổi mới trong đội ngũ cán bộ quản lý và kỹ thuật, tạo ra kỷ luật chặt chẽ trong đội ngũ nhân công. Kích thích việc sản xuất và tiêu thụ hàng hóa: Nhập khẩu sẽ thúc đẩy sản xuất trong nước không ngừng vươn lên, không ngừng tìm tòi nghiên cứu để sản xuất ra hàng hoá có chất lượng cao, đảm bảo, tăng cường sức cạnh tranh.