Nâng cao chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội

Luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Quân Đội chi nhánh Thăng Long.

• Tác giả: Lê Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Quốc Cường
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Quân Đội - Chi nhánh Thăng Long
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1.1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.2. Tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thương mại
• 1.2. CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.2.1. Quan niệm về chất lượng tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Các tiêu chí đánh giá chất lượng tín dụng
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng
• 1.3. KINH NGHIỆM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA MỘT SỐ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI
• 1.3.1. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI – CHI NHÁNH THĂNG LONG
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI - CHI NHÁNH THĂNG LONG
• 2.1.1. Sơ lược về lịch sử hình thành và phát triển của MB Thăng Long
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của MB Thăng Long
• 2.1.3. Khái quát tình hình hoạt động của MB Thăng Long
• 2.2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI - CHI NHÁNH THĂNG LONG
• 2.2.1. Tổng quan về Doanh nghiệp nhỏ và vừa có quan hệ Tín dụng tại MB Thăng Long
• 2.2.2. Thực trạng chất lượng Tín dụng của nhóm khách hàng Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại MB Thăng Long
• 2.2.3. Khảo sát sự hài lòng của doanh nghiệp nhỏ và vừa về chất lượng tín dụng tại MB Thăng Long
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI - CHI NHÁNH THĂNG LONG
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những tồn tại trong hoạt động tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại MB Thăng Long
• 2.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại trong hoạt động tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI - CHI NHÁNH THĂNG LONG
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI - CHI NHÁNH THĂNG LONG ĐẾN NĂM 2020
• 3.1.1. Định hướng và mục tiêu tín dụng của Chi nhánh đến năm 2020
• 3.1.2. Định hướng nâng cao chất lượng Tín dụng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại MB Thăng Long đến năm 2020
• 3.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI MB THĂNG LONG
• 3.2.1. Xây dựng chính sách tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa hợp lý
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng và định hướng phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.3. Nâng cao chất lượng thông tin tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.4. Đẩy mạnh công tác Marketing, quảng cáo đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.5. Tăng cường kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.6. Giải pháp tư vấn các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.7. Kiến nghị với Chính phủ, các bộ ban ngành liên quan
• 3.2.8. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.9. Kiến nghị đối với Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội
• 3.2.10. Kiến nghị với các hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về doanh nghiệp nhỏ và vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Chúng không chỉ tạo ra việc làm mà còn đóng góp đáng kể vào GDP. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, DNNVV được phân loại dựa trên quy mô vốn và số lao động. Đặc điểm của DNNVV bao gồm quy mô nhỏ, vốn đầu tư hạn chế và trình độ quản lý chưa cao. Điều này dẫn đến việc DNNVV thường phải đối mặt với nhiều thách thức trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

1.1. Đặc điểm của DNNVV

DNNVV có những đặc điểm riêng biệt như vốn đầu tư ban đầu ít, chu kỳ sản xuất ngắn, và quy mô sản xuất nhỏ. Họ thường hoạt động trong các lĩnh vực tiêu dùng nội địa và có khả năng thu hồi vốn nhanh. Tuy nhiên, trình độ công nghệ và quản lý còn hạn chế, dẫn đến việc thiếu chiến lược dài hạn trong kinh doanh. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững của DNNVV.

II. Tín dụng ngân hàng đối với DNNVV

Tín dụng ngân hàng là một yếu tố quan trọng giúp DNNVV duy trì hoạt động và phát triển. Ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội (MB) đã có những chính sách tín dụng nhằm hỗ trợ DNNVV. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng do yêu cầu tài sản bảo đảm cao và chi phí vay lớn. Điều này dẫn đến việc nhiều DNNVV không thể mở rộng sản xuất hoặc đầu tư vào công nghệ mới.

2.1. Đặc điểm cho vay của ngân hàng đối với DNNVV

Các ngân hàng thường yêu cầu DNNVV có tài sản thế chấp để đảm bảo khoản vay. Điều này gây khó khăn cho DNNVV, đặc biệt là những doanh nghiệp mới khởi nghiệp. Chi phí vay cũng là một yếu tố cản trở, khi mà lãi suất thường cao hơn so với các doanh nghiệp lớn. Hơn nữa, sự phân tán của DNNVV trên toàn quốc cũng tạo ra những thách thức trong việc cung cấp dịch vụ tín dụng phù hợp.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng cho DNNVV tại MB

Để nâng cao chất lượng tín dụng cho DNNVV, MB cần xây dựng chính sách tín dụng hợp lý và tăng cường công tác tư vấn cho doanh nghiệp. Việc nâng cao chất lượng thông tin tín dụng cũng rất quan trọng, giúp ngân hàng đánh giá chính xác hơn về khả năng trả nợ của DNNVV. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác marketing để thu hút nhiều DNNVV hơn đến với ngân hàng.

3.1. Chính sách tín dụng hợp lý

Chính sách tín dụng cần được điều chỉnh để phù hợp với đặc điểm của DNNVV. Ngân hàng nên xem xét giảm yêu cầu tài sản bảo đảm và linh hoạt hơn trong việc đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn, từ đó thúc đẩy sự phát triển của họ trong nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, góp phần tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, DNNVV vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, đặc biệt là tín dụng ngân hàng, do hạn chế về công nghệ, quản lý và nguồn nhân lực. Tín dụng ngân hàng là nguồn lực thiết yếu giúp DNNVV mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) – Chi nhánh Thăng Long là một trong những chi nhánh xuất sắc, có định hướng phát triển tín dụng đối với DNNVV. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2014-2016, với mục tiêu phân tích thực trạng chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB Thăng Long và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đến năm 2020. Qua đó, nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng, giảm thiểu rủi ro và thúc đẩy phát triển bền vững DNNVV, đồng thời tăng cường vai trò của ngân hàng trong hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương và quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết tín dụng ngân hàng: Tín dụng ngân hàng là giao dịch tài sản giữa ngân hàng và khách hàng, trong đó ngân hàng cung cấp vốn có hoàn trả theo hợp đồng. Chất lượng tín dụng được đánh giá dựa trên khả năng thu hồi vốn, mức độ rủi ro và sự hài lòng của khách hàng.

• Mô hình đánh giá chất lượng tín dụng: Bao gồm các tiêu chí định tính (tuân thủ quy trình, sự hài lòng khách hàng, tinh thần trách nhiệm cán bộ) và tiêu chí định lượng (tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, tốc độ tăng trưởng dư nợ, lợi nhuận từ tín dụng).

• Khái niệm DNNVV: Theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, DNNVV là doanh nghiệp có quy mô vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc số lao động không quá 300 người, với đặc điểm vốn nhỏ, quản lý linh hoạt nhưng hạn chế về công nghệ và năng lực quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp một số khách hàng DNNVV đang giao dịch tín dụng tại MB Thăng Long nhằm đánh giá sự hài lòng và thực trạng sử dụng vốn.

• Dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp báo cáo hoạt động kinh doanh của MB Thăng Long giai đoạn 2014-2016, bao gồm số liệu về dư nợ tín dụng, nợ quá hạn, lợi nhuận từ tín dụng, cơ cấu tổ chức và chính sách tín dụng.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh các chỉ tiêu định lượng qua các năm để đánh giá xu hướng và hiệu quả hoạt động tín dụng. Cỡ mẫu khảo sát đảm bảo tính đại diện cho nhóm khách hàng DNNVV tại chi nhánh.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu từ năm 2014 đến 2016, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ tín dụng đối với DNNVV: Tổng dư nợ cho vay tại MB Thăng Long tăng từ 3.511 tỷ đồng năm 2014 lên 6.511 tỷ đồng năm 2016, tương đương mức tăng khoảng 85%. Trong đó, dư nợ cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn, tăng 46,21% năm 2015 so với năm trước.

2. Tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn: Tỷ lệ nợ xấu tại MB Thăng Long năm 2016 là 1,33%, thấp hơn nhiều so với bình quân ngành ngân hàng là 2,8%, cho thấy chất lượng tín dụng được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số khoản nợ quá hạn cần chú ý, ảnh hưởng đến hiệu quả thu hồi vốn.

3. Sự hài lòng của khách hàng DNNVV: Khảo sát cho thấy đa số khách hàng đánh giá cao sự hỗ trợ của cán bộ tín dụng, quy trình thẩm định và thủ tục vay vốn được cải tiến, tuy nhiên vẫn còn một số ý kiến phản ánh thủ tục còn phức tạp và chi phí vay cao.

4. Hiệu quả hoạt động tín dụng: Lợi nhuận từ hoạt động tín dụng đối với DNNVV tăng trưởng ổn định, góp phần nâng cao năng lực tài chính của chi nhánh. Tỷ suất sinh lời trên dư nợ cho vay DNNVV phản ánh hiệu quả sử dụng vốn và khả năng sinh lời của ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Các số liệu cho thấy MB Thăng Long đã đạt được sự tăng trưởng mạnh mẽ trong hoạt động tín dụng đối với DNNVV, đồng thời duy trì chất lượng tín dụng ở mức tốt với tỷ lệ nợ xấu thấp hơn bình quân ngành. Nguyên nhân chính là do ngân hàng đã áp dụng chính sách tín dụng phù hợp, quy trình thẩm định chặt chẽ và nâng cao trình độ cán bộ tín dụng. So sánh với một số ngân hàng thương mại khác, MB Thăng Long nổi bật với sự linh hoạt trong quy trình và đa dạng sản phẩm tín dụng, đáp ứng tốt nhu cầu vốn của DNNVV. Tuy nhiên, chi phí vay vốn còn cao và thủ tục vay vẫn là rào cản đối với một số doanh nghiệp, cần được cải thiện để tăng cường sự hài lòng và mở rộng quan hệ tín dụng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, bảng phân loại nợ xấu và biểu đồ khảo sát mức độ hài lòng khách hàng để minh họa rõ nét hơn các kết quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tiến quy trình thẩm định và cho vay: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ nhằm nâng cao trải nghiệm khách hàng và tăng tốc độ giải ngân. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý tín dụng MB Thăng Long, thời gian: 2018-2019.

2. Đa dạng hóa sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù DNNVV: Phát triển các gói vay linh hoạt về kỳ hạn, lãi suất ưu đãi và các dịch vụ hỗ trợ tài chính đi kèm như tư vấn quản lý tài chính. Chủ thể thực hiện: Phòng phát triển sản phẩm, thời gian: 2018-2020.

3. Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ thẩm định, quản lý rủi ro và kỹ năng tư vấn khách hàng nhằm nâng cao chất lượng phục vụ. Chủ thể thực hiện: Phòng nhân sự và đào tạo, thời gian: liên tục từ 2018.

4. Tăng cường kiểm soát nội bộ và giám sát sau vay: Thiết lập hệ thống đánh giá, phân loại khách hàng DNNVV định kỳ để phát hiện sớm rủi ro và có biện pháp xử lý kịp thời. Chủ thể thực hiện: Ban kiểm soát nội bộ, thời gian: 2018-2020.

5. Hợp tác với các tổ chức hỗ trợ DNNVV và cơ quan quản lý: Đề xuất chính sách hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành nhằm giảm chi phí vay và tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV tiếp cận vốn. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo MB và các hiệp hội doanh nghiệp, thời gian: 2018-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để cải tiến chính sách tín dụng, nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV, từ đó tăng hiệu quả kinh doanh và giảm thiểu rủi ro.

2. Các nhà quản lý và cán bộ tín dụng: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng, áp dụng các giải pháp nâng cao năng lực thẩm định, quản lý rủi ro và phục vụ khách hàng DNNVV hiệu quả hơn.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cung cấp thông tin về các chính sách tín dụng, quy trình vay vốn tại ngân hàng, giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ và phương án kinh doanh phù hợp để tiếp cận nguồn vốn thuận lợi.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV, góp phần phát triển nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng?
   DNNVV thường có quy mô vốn nhỏ, tài sản bảo đảm hạn chế, chi phí vay cao và thủ tục phức tạp. Ngoài ra, năng lực quản lý và phương án kinh doanh chưa hoàn thiện cũng làm tăng rủi ro tín dụng, khiến ngân hàng thận trọng khi cho vay.

2. Chất lượng tín dụng được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào?
   Chất lượng tín dụng được đánh giá qua tiêu chí định tính như tuân thủ quy trình, sự hài lòng khách hàng, tinh thần trách nhiệm cán bộ và tiêu chí định lượng như tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu, tốc độ tăng trưởng dư nợ và lợi nhuận từ tín dụng.

3. MB Thăng Long đã đạt được những thành tựu gì trong hoạt động tín dụng đối với DNNVV?
   MB Thăng Long có tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng khoảng 85% trong giai đoạn 2014-2016, tỷ lệ nợ xấu thấp hơn bình quân ngành (1,33% so với 2,8%), đồng thời đạt lợi nhuận ổn định từ hoạt động tín dụng đối với DNNVV.

4. Giải pháp nào giúp nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại MB Thăng Long?
   Các giải pháp gồm cải tiến quy trình cho vay, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường kiểm soát nội bộ và hợp tác với các cơ quan quản lý để hỗ trợ chính sách.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ và vừa chuẩn bị tốt hồ sơ vay vốn ngân hàng?
   Doanh nghiệp cần xây dựng phương án kinh doanh khả thi, minh bạch tài chính, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý và tài sản bảo đảm hợp pháp, đồng thời chủ động trao đổi với cán bộ tín dụng để được tư vấn phù hợp.

Kết luận

• DNNVV là đối tượng quan trọng trong phát triển kinh tế, nhưng gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng.
• MB Thăng Long đã đạt được tăng trưởng dư nợ tín dụng ấn tượng và duy trì chất lượng tín dụng tốt với tỷ lệ nợ xấu thấp hơn bình quân ngành.
• Chất lượng tín dụng phụ thuộc vào chính sách tín dụng, quy trình thẩm định, năng lực cán bộ và sự hài lòng của khách hàng DNNVV.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đến năm 2020, góp phần phát triển bền vững DNNVV và ngân hàng.
• Các nhà quản lý ngân hàng, cán bộ tín dụng, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu nên tham khảo để áp dụng và phát triển thêm trong thực tiễn và học thuật.

Các đơn vị liên quan cần triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật chính sách phù hợp với biến động thị trường nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng đối với DNNVV.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs – small and medium enterprise) là loại hình doanh nghiệp phổ biến trong nền kinh tế của hầu hết các quốc gia trên thế giới.

Ở Việt Nam, doanh nghiệp nhỏ và vừa là một bộ phận quan trọng, đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước, tạo công ăn việc làm cho hàng triệu người lao động, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế…. Tại các quốc gia khác nhau sẽ có các cách và tiêu thức phân loại doanh nghiệp khác nhau, điểm khác biệt cơ bản trong định nghĩa về doanh nghiệp nhỏ và vừa giữa các nước chính là việc lựa chọn các tiêu thức đánh giá quy mô DN và lượng hóa các tiêu thức đó thông qua các tiêu chuẩn cụ thể. Theo điều 3, Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ, Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên). Cụ thể như sau: 6 Quy mô Doanh Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nghiệp siêu nhỏ Khu vực Số lao Tổng Số lao Tổng nguồn Số lao động động nguồn vốn động vốn I.

Nông, lâm 10 người 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và thủy sản trở xuống trở xuống người đến đồng đến người đến 200 người 100 tỷ đồng 300 người II. Công nghiệp và 10 người 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 xây dựng trở xuống trở xuống người đến đồng đến người đến 200 người 100 tỷ đồng 300 người III. Thương mại và 10 người 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 dịch vụ trở xuống trở xuống người đến đồng đến 50 người đến 50 người tỷ đồng 100 người Tùy theo tính chất, mục tiêu của từng chính sách, chương trình trợ giúp mà cơ quan chủ trì có thể cụ thể hóa các tiêu chí trên cho phù hợp. Vì vậy, có thể định nghĩa DNNVV ngắn gọn như sau: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, có số vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hằng năm không quá 300 người”.

Đặc điểm DNNVV Đặc điểm DNNVV xuất phát trước hết từ chính quy mô DN. Cũng như các DNNVV trên thế giới, với quy mô nhỏ, DNNVV Việt Nam cũng có những đặc điểm tương tự như ở các quốc gia khác. Tuy nhiên do có những đặc trưng của nền kinh tế nên các DNNVV Việt Nam có một số đặc điểm riêng: 7 Một là: DNNVV có vốn đầu tư ban đầu ít nên chu kỳ sản xuất kinh doanh của DN thường ngắn dẫn tới khả năng thu hồi vốn nhanh, tạo điều kiện để DN hoạt động có hiệu quả Hai là: Thuộc nhiều thành phần kinh tế với nhiều hình thức tổ chức DN. Bộ máy quản lý gọn nhẹ, quy mô nhỏ, không cồng kềnh.

Phương thức quản lý DNNVV năng động, linh hoạt, phần lớn phát triển và tập trung ở các thành phố lớn, các vùng ven đô… Ba là: Quy mô sản xuất là nhỏ và vừa, khối lượng sản phẩm hạn chế, chủ yếu là phục vụ tiêu dùng trong nước, thậm chí là chỉ đáp ứng những nhu cầu nhỏ lẻ trong một khu vực, địa phương nhỏ hẹp. Thị trường xuất khẩu đã mở rộng tuy còn nhiều bất cập như đa số hợp đồng ngắn hạn, theo thời vụ, số lượng nhỏ lẻ…. Bốn là: Đa số các DNNVV là các DN có trình độ khoa học công nghệ, trang thiết bị lạc hậu; nhà xưởng, trụ sở công ty thường nhỏ hẹp; trình độ cán bộ công nhân viên chưa cao. Năm là: Trình độ quản lý, tổ chức quản lý còn nhiều hạn chế, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và mối quan hệ của chủ doanh nghiệp.

Chưa có sự tách bạch giữa tài sản của doanh nghiệp và tài sản của chủ sở hữu. Hầu hết các chủ doanh nghiệp chưa được đào tạo bài bản về kinh tế thị trường, quản trị kinh doanh, hoạt động và điều hành dựa trên kinh nghiệm và thực tiễn, do đó, các DNNVV thiếu chiến lược và kế hoạch kinh doanh dài hạn. Vai trò của DNNVV Ở mỗi nền kinh tế hay mỗi quốc gia, mỗi lãnh thổ, các DNNVV có thể giữ những vai trò với mức độ khác nhau, song nhìn chung có một số điểm tương đồng như sau: - Giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế: các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường chiếm tỷ trọng lớn, thậm chí áp đảo trong tổng số doanh nghiệp. Vì thế, 8 đóng góp của họ vào tổng sản lượng và tạo việc làm là rất đáng kể với chi phí thấp, tuy nhiên chất lượng lao động không cao.

- Giữ vai trò ổn định nền kinh tế: ở phần lớn các nền kinh tế, các doanh nghiệp nhỏ và vừa là những nhà thầu phụ cho các doanh nghiệp lớn. Sự điều chỉnh hợp đồng thầu phụ tại các thời điểm cho phép nền kinh tế có được sự ổn định. Vì thế, doanh nghiệp nhỏ và vừa được ví là thanh giảm sốc cho nền kinh tế. - Làm cho nền kinh tế năng động: vì doanh nghiệp nhỏ và vừa có quy mô nhỏ, nên dễ điều chỉnh (xét về mặt lý thuyết) hoạt động.

DNNVV góp phần tạo nên tính đa dạng của ngành nghề, khuyến khích phát triển xuất khẩu các mặt hàng như thủy sản, thủ công mỹ nghệ…. - Tạo nên ngành công nghiệp và dịch vụ phụ trợ quan trọng: doanh nghiệp nhỏ và vừa thường chuyên môn hóa vào sản xuất một vài chi tiết được dùng để lắp ráp thành một sản phẩm hoàn chỉnh. - Là trụ cột của kinh tế địa phương: nếu như doanh nghiệp lớn thường đặt cơ sở ở những trung tâm kinh tế của đất nước, thì doanh nghiệp nhỏ và vừa lại có mặt ở khắp các địa phương và là người đóng góp quan trọng vào thu ngân sách, vào sản lượng và tạo công ăn việc làm ở địa phương. Tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thương mại 1.

Khái niệm tín dụng của NHTM - Tín dụng của NHTM là sự thỏa thuận giữa NHTM với các tổ chức, cá nhân để cho phép các tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. - Ngân hàng thương mại (NHTM) là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định 9 của luật pháp nhằm mục tiêu lợi nhuận. - Tín dụng ngân hàng là giao dịch tài sản giữa Ngân hàng (TCTD) với bên đi vay (là các tổ chức kinh tế, cá nhân trong nền kinh tế) trong đó Ngân hàng (TCTD) chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận, và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả vốn gốc và lãi cho Ngân hàng (TCTD) khi đến hạn thanh toán. Đặc điểm cho vay của NHTM đối với DNNVV - Quy mô nhỏ: Các DNNVV thường có quy mô vốn và lao động nhỏ, thường là những DN khởi sự thuộc kinh tế tư nhân.

Đặc điểm này đã làm cho các DNNVV gặp nhiều khó khăn trong quá trình tiếp cận vốn từ các NHTM, trong trường hợp tiếp cận được, quy mô vốn tài trợ nhỏ và điều kiện ngặt nghèo. - Yêu cầu tài sản bảo đảm cao: Theo quy định của các NHTM, để giảm thiểu rủi ro trong trường hợp mất vốn xảy ra, các NHTM thường yêu cầu DN phải có tài sản thế chấp để bảo đảm cho khoản vay, đặc biệt với loại hình DNNVV thường yêu cầu khoản vay được bảo đảm 100% bằng tài sản bảo đảm. Điều này gây khó khăn cho DN trong trường hợp có nhu cầu mở rộng sản xuất, tăng nhu cầu vốn để phát triển do tài sản thường không đủ để đáp ứng yêu cầu của Ngân hàng. - Chi phí cao: Ngân hàng thường đánh giá mức độ rủi ro của khoản vay để đưa ra mức chi phí và lợi nhuận đảm bảo mục tiêu kinh doanh.

Các DNNVV thường là các doanh nghiệp mới, hoạt động thường theo mùa vụ, theo kinh nghiệm, chưa có kế hoạch dài hạn, phương án kinh doanh tiềm ẩn nhiều rủi ro, do đó, để được sử dụng nguồn tín dụng từ các NHTM, DNNVV phải chi trả một khoản chi phí lớn cho các khoản vay (lãi suất). - Khách hàng phân tán: DNNVV là doanh nghiệp lớn nhất trong tổng số các doanh nghiệp đang hoạt động nên mật độ doanh nghiệp không đồng đều giữa các vùng, miền, các địa phương. Các DN phân tán trên khắp địa bàn, địa 10 chỉ giữa đăng ký kinh doanh và thực tế đặt trụ sở, nhà máy thường không đồng nhất. Do đó, tín dụng của NHTM đối với DN này ở các vùng, miền, địa phương cũng có những điều kiện riêng biệt và phù hợp với đặc thù của DN.

Vai trò của Tín dụng NHTM đối với DNNVV Cùng với sự phát triển của sản xuất và lưu thông hàng hóa, tín dụng ngân hàng ngày càng thể hiện vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của các DN nói chung và DNNVV nói riêng: - Thứ nhất, tín dụng ngân hàng góp phần giải quyết nhu cầu về vốn của DNNVV, đảm bảo cho hoạt động của các DNNVV được liên tục. DNNVV có đặc điểm nổi bật là quy mô vốn chủ sở hữu nhỏ nên thường rơi vào tình trạng thiếu vốn cho hoạt động kinh doanh. Do đó, vay vốn từ ngân hàng là một giải pháp có vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành, và phát triển hoạt động của DNNVV. Tín dụng ngân hàng sẽ giúp cho các DN có được bước đi đầu tiên trong hoạt động của mình một cách chắc chắn hơn.

Bên cạnh đó, trong nền kinh tế thị trường đòi hỏi các DN luôn cần phải cải tiến kỹ thuật, thay đổi mẫu mã sản phẩm, đổi mới công nghệ máy móc thiết bị để tồn tại và đứng vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Trên thực tế, không một doanh nghiệp nào có thể đảm bảo đủ 100% cho nhu cầu sản xuất kinh doanh.