phÇn më ®Çu Ho¹t ®éng giao th«ng vËn t¶i nãi chung vµ ho¹t ®éng vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t« nãi riªng cã mét vai trß quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn x· héi. Víi ®iÒu kiÖn ®Þa h×nh nhiÒu ®åi nói vµ vïng s©u, vïng xa nh níc ta th× viÖc ®i l¹i b»ng «t« vÉn lµ lo¹i h×nh chñ yÕu ®îc nh©n d©n sö dông. Víi tÇm quan träng vµ tÝnh phæ biÕn nh vËy, nªn trong nh÷ng n¨m qua Nhµ níc ®· ®Æc biÖt chó träng vµ cã nhiÒu quan t©m tíi sù ph¸t triÓn lo¹i h×nh vËn t¶i nµy. Tõ §¹i héi §¹i biÓu §¶ng toµn quèc lÇn thø VI (th¸ng 12 n¨m 1986) ®Õn nay, mét vÊn ®Ò lín ®Æt ra cho §¶ng vµ Nhµ níc lµ ph¶i “§æi míi c¬ chÕ qu¶n lý” ®èi víi c¸c doanh nghiÖp nhµ níc, trong ®ã cã c¸c doanh nghiÖp vËn t¶i « t«.
§æi míi c¬ chÕ qu¶n lý lµ xo¸ bá c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp, chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ trêng, x¸c lËp chÕ ®é tù chñ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ, x©y dùng mét c¬ chÕ míi phï hîp víi yªu cÇu qu¶n lý cña nÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn vµ më réng quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i. TiÕp ®ã, ®Õn §¹i héi §¹i biÓu §¶ng toµn quèc lÇn thø VII ®· x¸c ®Þnh yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ ph¶i tõng bíc tiÕp cËn víi c¬ chÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa. Trong c¬ chÕ thÞ trêng, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ cïng tham gia vËn t¶i sÏ c¹nh tranh nhau rÊt khèc liÖt : c¹nh tranh gi÷a c¸c doanh nghiÖp trong cïng lo¹i h×nh vËn t¶i; c¹nh tranh gi÷a c¸c lo¹i h×nh vËn t¶i víi nhau. Nhu cÇu ®i l¹i cña ngêi d©n ngµy cµng nhiÒu nhÊt lµ ®èi víi c¸c ph¬ng tiÖn vËn t¶i c«ng céng.
Bªn c¹nh ®ã, ®êi sèng x· héi kh«ng ngõng ®îc c¶i thiÖn, cuéc sèng cña ngêi d©n ngµy cµng cao nªn yªu cÇu cña ngêi d©n ®èi víi c¸c dÞch vô vËn t¶i nãi chung vµ dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t« nãi riªng ngµy cµng kh¾t khe. ChÊt lîng c¸c dÞch vô vËn t¶i ph¶i ngµy cµng hoµn thiÖn, hîp thÞ hiÕu vµ phï hîp víi thu nhËp cña x· héi. §Ó thu hót ®îc hµnh kh¸ch ®i l¹i b»ng « t« ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng quyÕt s¸ch thÝch hîp. LuËn ¸n “Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t«” sÏ gãp phÇn nhá bÐ vµo viÖc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®· nªu ë trªn.
1 1/ Môc ®Ých, ý nghÜa cña luËn ¸n : Trªn c¬ së nghiªn cøu thùc tr¹ng hÖ thèng giao th«ng ®êng bé, chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng «t« vµ ¶nh hëng cña c¬ chÕ qu¶n lý nhµ níc, ph¬ng thøc qu¶n lý cña doanh nghiÖp vËn t¶i vµ c¬ së h¹ tÇng giao th«ng vËn t¶i ®Õn chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng «t« hiÖn nay ë ViÖt Nam ®Ó tiÕn hµnh ®¸nh gi¸ nh÷ng mÆt m¹nh vµ nh÷ng mÆt tån t¹i cÇn kh¾c phôc ®Ó n©ng cao chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t« hiÖn t¹i. Nh÷ng kÕt luËn rót ra tõ viÖc ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ nµy sÏ lµm c¬ së cho viÖc nghiªn cøu ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t«. XuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn kÕt hîp víi lý luËn khoa häc qu¶n lý, ®Ò tµi sÏ nghiªn cøu ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t« ë ViÖt Nam. §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu vÒ chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng «t« ë ViÖt Nam.
PhÇn nghiªn cøu lý luËn tËp trung vµo c¸c lý luËn vÒ hÖ thèng giao th«ng vËn t¶i, hÖ thèng giao th«ng vËn t¶i ®êng bé ë ViÖt Nam nãi chung vµ vËn t¶i «t« ë ViÖt Nam nãi riªng; Ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t« ë ViÖt Nam trªn c¸c ph¬ng diÖn ¶nh hëng kh¸c nhau. Tõ nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu thùc tiÔn vµ lý luËn khoa häc ®Ò tµi sÏ tiÕn hµnh nghiªn cøu mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t« ®Ó ¸p dông vµo ViÖt Nam. §Ó gãp phÇn ®Èy m¹nh ho¹t ®éng vµ ph¸t triÓn cña vËn t¶i « t« bªn c¹nh sù ph¸t triÓn cña vËn t¶i ®êng s¾t, vËn t¶i ®êng s«ng, vËn t¶i hµng kh«ng nh»m thu hót vµ ®¸p øng ®îc nhu cÇu ®i l¹i cña nh©n d©n b»ng « t« th× viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi : “Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t«” lµ cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜa quan träng trong giai ®o¹n hiÖn nay còng nh trong t¬ng lai. 2/ Néi dung, c¬ cÊu luËn ¸n : a) Tªn cña luËn ¸n : “Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t«” 2 b) C¬ cÊu cña luËn ¸n : ngoµi PhÇn më ®Çu, KÕt luËn, Tµi liÖu tham kh¶o, Phô lôc kÌm theo, luËn ¸n gåm cã 3 ch¬ng : + Ch¬ng 1 : Tæng quan vÒ vËn t¶i « t« vµ chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i.
+ Ch¬ng 2 : Thùc tr¹ng t×nh h×nh vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t« ë ViÖt Nam. + Ch¬ng 3 : Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i hµnh kh¸ch liªn tØnh b»ng « t« ë ViÖt Nam. 3 ch¬ng I Tæng quan vÒ vËn t¶i « t« vµ chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i 1.1 Tæng quan vÒ hÖ thèng giao th«ng vËn t¶i ë ViÖt Nam. VÞ trÝ ®Þa lý vµ ®iÒu kiÖn tù nhiªn t¸c ®éng ®Õn sù h×nh thµnh hÖ thèng giao th«ng vËn t¶i ë ViÖt Nam.
§Êt níc ViÖt Nam n»m ë ®«ng vµ nam cña b¸n ®¶o §«ng D¬ng. §Þa h×nh ViÖt Nam mang ®Çy ®ñ nh÷ng ®Æc trng cña vïng ®Êt b¸n ®¶o: nói rõng, s«ng suèi dµy ®Æc. PhÝa T©y vµ T©y B¾c ViÖt Nam lµ d·y Trêng S¬n, nói non trïng ®iÖp; nh÷ng vïng cao nguyªn réng lín; nh÷ng c¸nh rõng mªnh m«ng cã diÖn tÝch trªn 11 triÖu ha. PhÝa ®«ng vµ nam tiÕp gi¸p víi biÓn §«ng trªn 3.
ë ®êng viÒn tiÕp biÓn lµ vïng thÒm lôc ®Þa cã diÖn tÝch kho¶ng 700 ngµn Km2 víi hµng ngh×n ®¶o lín nhá t¹o nªn nhiÒu c¶ng, vÞnh níc s©u, rÊt thuËn lîi cho giao lu ®êng biÓn. Nèi vïng cao víi vïng thÊp, vïng nói víi ®ång b»ng vµ biÓn lµ hÖ thèng s«ng ngßi liªn kÕt ch»ng chÞt nhau víi tæng chiÒu dµi 41.000 Km vµ còng t¬ng ®¬ng con sè ®ã lµ hµng ngµn con suèi, con l¹ch nhá tõ nói cao tô vÒ c¸c s«ng, ngßi ®Ó cuèi cïng ch¶y ra biÓn. Do vËy, ViÖt Nam lµ mét ®Êt níc cã nhiÒu cöa s«ng. ViÖt Nam thuéc vïng nhiÖt ®íi, nhiÖt ®é trung b×nh hµng n¨m tõ 22o ®Õn 27o.
§iÒu kiÖn ®Þa lý lµm cho ViÖt Nam trë thµnh mét khu vùc chÞu nhiÒu ¶nh hëng cña gi«ng b·o, lôt léi do ®ã cã ¶nh hëng lín ®Õn ho¹t ®éng giao th«ng vËn t¶i. Lîng níc ma dåi dµo ë níc ta thêng tõ th¸ng 6 ®Õn th¸ng 9, víi miÒn Trung lµ th¸ng 10, th¸ng 11 hµng n¨m, ®· t¹o ra nguån níc vËn t¶i. Nhng ma ë thîng nguån nhiÒu, g©y lò lôt lín l¹i ®ång thêi g©y khã kh¨n cho vËn t¶i. §iÒu kiÖn tù nhiªn kh«ng mÊy thuËn lîi ®ã g©y t¸c h¹i, bÊt lîi cho ho¹t ®éng giao th«ng vËn t¶i ë níc ta.
HÖ thèng giao th«ng vËn t¶i ®îc h×nh thµnh dÇn dÇn vµ ngµy cµng ph¸t triÓn qua c¸c thêi kú. Tõ buæi ban ®Çu lµ c¸c ®êng mßn nhá, nh÷ng cÇu vît chíng ng¹i (khe, suèi, vùc) b»ng tre, gç, nøa ®Ó phôc vô nhu cÇu ®i l¹i 4 s¨n b¾n cña con ngêi, dÇn dÇn ®îc më réng, x©y dùng thµnh nh÷ng con ®êng lín vµ nh÷ng c©y cÇu cã quy m« réng lín. Ph¬ng tiÖn vËn t¶i bé ban ®Çu lµ sóc vËt chë, kÐo, cìi; sau h×nh thµnh ph¸t triÓn c¸c ph¬ng tiÖn kh¸c nh xe «t«, tµu ho¶, xÝch l«, xe ®¹p, tµu thuû, tµu biÓn, m¸y bay,. HÖ thèng c¶ng biÓn, c¶ng s«ng, s©n bay,.
còng ®îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn theo tõng giai ®o¹n lÞch sö cña d©n téc. Nh chóng ta ®· biÕt nhu cÇu vËn t¶i ®îc xuÊt hiÖn trong cuéc sèng con ngêi víi ý nghÜa lµ nhu cÇu thø ph¸t. §iÒu nµy cã nghÜa lµ tõ khi h×nh thµnh x· héi lo¹i ngêi nhu cÇu vËn t¶i lµ nhu cÇu cã sau c¸c nhu cÇu kh¸c cã tÝnh cÊp thiÕt nh c¸c nhu cÇu ¨n, uèng, ngñ, nghØ. cña con ngêi.
§ã lµ c¸c nhu cÇu nguyªn ph¸t. Khi ®· ®¸p øng ®îc c¸c nhu cÇu cÊp thiÕt trªn th× nhu cÇu ®i l¹i vµ vËn chuyÓn hµng ho¸ b»ng c¸c ph¬ng tiÖn míi ®îc h×nh thµnh cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi. Trong giai ®o¹n hiÖn nay cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, ho¹t ®éng giao th«ng vËn t¶i diÔn ra víi quy m« vµ ph¹m vi ngµy cµng lín, ®Æt ra cho ngµnh giao th«ng vËn t¶i môc tiªu lµ ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao chÊt lîng dÞch vô vËn t¶i ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ®i l¹i ngµy cµng cao cña nh©n d©n. ViÖt Nam cã mét hÖ thèng giao th«ng vËn t¶i víi ®Çy ®ñ c¸c ph¬ng thøc vËn t¶i : vËn t¶i ®êng bé, vËn t¶i ®êng s¾t, vËn t¶i ®êng s«ng, vËn t¶i ®êng biÓn, vËn t¶i hµng kh«ng víi quy m« cô thÓ nh sau : §êng bé : Tæng chiÒu dµi ®êng bé lµ 223.295 Km quèc lé, 21.763 Km ®êng tØnh, 45.014 Km ®êng huyÖn, 124.654 Km ®êng ®« thÞ, 7.622 Km ®êng chuyªn dïng).
§êng s¾t : Cã 7 tuyÕn víi tæng chiÒu dµi 3.632 Km chÝnh tuyÕn, nhng tån t¹i ba khæ ®êng : 1.435 mm ®êng lång.360 s«ng, kªnh víi tæng chiÒu dµi 41.900 Km, trong ®ã míi khai th¸c vËn t¶i ®îc 17.139 Km, ®a vµo qu¶n lý ®îc 8.200 Km bê biÓn víi rÊt nhiÒu vÞ trÝ cã thÓ x©y dùng c¶ng biÓn. HiÖn cã h¬n 90 c¶ng biÓn lín nhá. 5 Hµng kh«ng : Cã 52 s©n bay, trong ®ã 18 c¶ng hµng kh«ng – s©n bay ®ang ®îc khai th¸c. KÓ tõ n¨m 1986 tíi nay ®îc sù quan t©m cña §¶ng, Nhµ níc, ngµnh giao th«ng vËn t¶i ®· cã nh÷ng bíc ph¸t triÓn ®¸ng kÓ, gãp phÇn quan träng vµo viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi, cñng cè an ninh quèc phßng : Trong lÜnh vùc vËn t¶i : giai ®o¹n 1996 – 2004, khèi lîng vËn t¶i hµnh kh¸ch, hµng ho¸ liªn tôc t¨ng víi tèc ®é t¨ng nhanh h¬n tèc ®é t¨ng trëng GDP; Nhu cÇu vËn t¶i c¬ b¶n ®îc ®¸p øng, ®· chÊm døt t×nh tr¹ng ¸ch t¾c vËn t¶i, cung cÊp hµng ho¸ chËm trÔ thêng diÔn ra trong thêi kú bao cÊp.