CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH HÀNG MAY MẶC CỦA VIỆT NAM TRÊN THỊ TRƯỜNG EU 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA HÀNG HÓA 1. Quan niệm về cạnh tranh và khả năng cạnh tranh của hàng hóa 1. Quan niệm về cạnh tranh Có rất nhiều quan niệm khác nhau về cạnh tranh của hàng hóa.
Trước đây, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng cạnh tranh là sự ganh đua gay gắt nhằm giành được điều kiện thuận lợi trong sản xuất và kinh doanh hàng hóa để thu được lợi nhuận siêu ngạch hay cạnh tranh được xem như là các hoạt động chèn ép lẫn nhau, loại trừ nhau, dùng mọi mưu kế, quyền thế nhằm tạo sự độc tôn trên thị trường. Ngày nay, quan niệm về cạnh tranh có nhiều thay đổi. Nhiều quốc gia cho rằng hàng hóa cạnh tranh tốt trên thị trường như là một động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, các doanh nghiệp tạo ra nhiều sản phẩm chất lượng cao, thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của khách hàng thì sẽ phát triển. Các quốc gia và các doanh nghiệp đều cố gắng huy động và sử dụng hợp lý các nguồn lực sản xuất, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm.
Ngoài ra, quan niệm cạnh tranh của hàng hóa còn được nghiên cứu dưới các cấp độ khác nhau như cạnh tranh ở cấp quốc gia, cạnh tranh ở cấp ngành, doanh nghiệp và cạnh tranh ở cấp độ sản phẩm. Ở mỗi cấp độ cạnh tranh có cách đánh giá và sử dụng phương pháp luận theo nhiều hướng nghiên cứu khác nhau, nhưng cuối cùng đưa ra kết quả tương đối giống nhau bởi dựa trên kết quả nghiên cứu thực tế và xu thế phát triển. Cạnh tranh ở cấp quốc gia: là một khái niệm phức hợp, bao gồm các yếu tố ở tầm vĩ mô, đồng thời cũng bao gồm năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong cả TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Năng lực cạnh tranh cấp quốc gia là năng lực của một nền kinh tế đạt được tăng trưởng bền vững, thu hút được đầu tư, đảm bảo ổn định kinh tế xã hội.
Cạnh tranh ở cấp ngành và doanh nghiệp: là khả năng duy trì và mở rộng thị phần, khả năng thu lợi nhuận của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh trong nước và nước ngoài. Một doanh nghiệp có thể kinh doanh một hay nhiều sản phẩm và dịch vụ, do đó có thể phân biệt năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp với năng lực cạnh tranh cấp sản phẩm hay dịch vụ. Một số yếu tố tạo nên năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp như: qui mô doanh nghiệp, sản phẩm, năng lực quản lý, chi phí kinh doanh, trình độ công nghệ, lao động và thương hiệu. Cạnh tranh ở cấp sản phẩm: là khả năng bán ra vượt trội của một sản phẩm hay dịch vụ so với các sản phẩm và dịch vụ khác do người tiêu dùng đánh giá cao.
Năng lực cạnh tranh sản phẩm, dịch vụ được đo bằng thị phần của sản phẩm, dịch vụ cụ thể trên thị trường. Trên đây là một số quan niệm về cạnh tranh của sản phẩm được thể hiện ở các cấp độ khác nhau, nhưng trong luận văn này sẽ chỉ nghiên cứu cạnh tranh ở cấp độ sản phẩm, ứng dụng lý thuyết về cạnh tranh sản phẩm để nghiên cứu cạnh tranh hàng may mặc của Việt Nam. Quan niệm về khả năng cạnh tranh Từ những năm 1980, thuật ngữ “sức cạnh tranh” hay “năng lực cạnh tranh” hoặc “khả năng cạnh tranh” được các nhà nghiên cứu, nhà kinh doanh và trong các báo cáo của chính phủ sử dụng rộng rãi. Một số nhà nghiên cứu cho rằng, các thuật ngữ trên được sử dụng đồng nhất ở các cấp độ cạnh tranh khác nhau và thay thế cho nhau.
Một số nhà nghiên cứu khác lại cho rằng, các thuật ngữ đó không đồng nhất mà khác nhau và mỗi nhà nghiên cứu đưa ra những quan niệm khác nhau. Vì thế, để đưa ra một định nghĩa đúng duy nhất, phản ánh từng thuật ngữ là điều khó thực hiện với sự đồng ý TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 tuyệt đối của các nhà nghiên cứu. Tuy nhiên tất cả các quan niệm ấy đều có những điểm chung là: - Thứ nhất, quan niệm thường được đề cập là khả năng cạnh tranh giữa các quốc gia, doanh nghiệp tức là nói đến khả năng cạnh tranh giữa các chủ thể với nhau còn hàng hóa không phải là chủ thể mà là đối tượng kinh doanh. Để phân tích và đánh giá đúng khả năng cạnh tranh của hàng hóa cần nghiên cứu khả năng cạnh tranh hàng hóa qua hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, sự hỗ trợ của Chính phủ, các bộ, ngành liên quan tác động tới sản phẩm để cạnh tranh trên thị trường.
- Thứ hai, nói đến khả năng cạnh tranh hàng hóa là đề cập tới cái chưa xuất hiện nhưng được dự báo là trong điều kiện nhất định thì sản phẩm đó sẽ có khả năng cạnh tranh tốt trong tương lai. Trên cơ sở phân tích trên, khái niệm về khả năng cạnh tranh của hàng hóa là: “Khả năng cạnh tranh của hàng hóa là khả năng duy trì và cải thiện vị trí cạnh tranh của hàng hóa trong hiện tại và tương lai so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường, nhằm đạt được lợi nhuận tối đa”. Theo khái niệm trên, khi nói đến khả năng cạnh tranh hàng may mặc là nói đến hàng may mặc đó phải có năng lực cạnh tranh nhất định so với hàng của đối thủ cạnh tranh. Năng lực cạnh tranh là xuất phát điểm của khả năng cạnh tranh.
Năng lực cạnh tranh của hàng may mặc tạo thành bởi nhiều yếu tố nội tại như chất lượng, kiểu dáng, mẫu mã đẹp, công dụng sản phẩm và các yếu tố từ môi trường bên ngoài làm sản phẩm có năng lực cạnh tranh nhất định như các kênh phân phối, chính sách giá cả, các hoạt động quảng cáo sản phẩm. Đồng thời khai thác tốt những lợi thế của hàng may mặc, cơ hội kinh doanh mà doanh nghiệp chưa khai thác hết, hàng may mặc có năng lực cạnh tranh nhất định sẽ được nâng cao khả năng cạnh tranh thông qua các hành vi tác động, kết hợp các yếu tố hiện có và tiềm năng của doanh nghiệp để chiến thắng các đối thủ cạnh tranh. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Những đặc trưng chủ yếu và phân loại hàng may mặc 1.
Những đặc trưng chủ yếu của hàng may mặc a. Khái niệm hàng may mặc Hàng may mặc là sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh hàng may mặc, sản phẩm may mặc được hình thành nên từ các nguyên liệu khác nhau như: vải, len, dạ các loại cùng với các phụ liệu khác như chỉ khâu, khuy, khóa, nhãn mác thông qua các công đoạn dệt, may, khâu tạo thành nhiều sản phẩm như quần, áo, khăn, mũ và các loại sản phẩm may khác. Hàng may mặc không bán trong nước mà xuất khẩu ra thị trường nước ngoài để bán gọi là hàng may mặc xuất khẩu, hoặc hàng may mặc của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được sản xuất trong các khu chế xuất bán tại thị trường trong nước cũng được gọi là hàng may mặc xuất khẩu. Tuy nhiên, luận văn này sẽ tập trung xem xét hàng may mặc được sản xuất trong nước và xuất khẩu ra thị trường nước ngoài.
Những đặc trưng chủ yếu của hàng may mặc Hàng may mặc có nhiều đặc trưng khác biệt với các loại hàng hóa tiêu dùng khác. Việc tìm ra sự khác biệt này, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà sản xuất và kinh doanh thành công nơn khi đáp ứng nhu cầu của khách hàng và đưa ra những biện pháp nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng may mặc. Chu kỳ sống của hàng may mặc. Chu kỳ sống của hàng hóa tính từ khi hàng hóa được bán trên thị trường cho đến khi bị thị trường loại bỏ.
Chu kỳ sống của hàng may mặc cũng vậy, được tính từ lúc xuất hiện trên sàn diễn thời trang nhằm giới thiệu cho công chúng, trong các cửa hàng trưng bày sản phẩm cho đến khi bị khách hàng từ chối mua. Hàng may mặc có chu kỳ sống dài hay ngắn tuỳ thuộc vào khả năng đáp ứng nhu cầu, thị hiếu, tính thời trang, văn hoá và những giá trị về mặt tinh thần và công dụng của sản phẩm. Hàng may mặc được sử dụng thường xuyên và liên tục. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 Hàng may mặc có tính đặc biệt, khác với những hàng hoá tiêu dùng khác bởi hàng may mặc được sử dụng thường xuyên và liên tục.
Hàng may mặc có tính toàn cầu hoá cao được sử dụng ở mọi châu lục, quốc gia, giới tính và độ tuổi, hàng may mặc được mọi người sử dụng mà không phân biệt thu nhập cao hay thấp, thất nghiệp hay có việc làm. Khi sử dụng, mức độ quan tâm của khách hàng đối với hàng may mặc phụ thuộc vào hoàn cảnh, địa điểm và thời gian khác nhau. Tuy nhiên, dù trong điều kiện hoàn cảnh nào, khách hàng vẫn phải sử dụng thường xuyên và liên tục hàng may mặc. Hàng may mặc có tính nhạy cảm cao.
Đặc trưng này liên quan tới ngành may mặc của quốc gia. Bởi lẻ ngành may mặc thường xuyên thu hút nhiều lao động trong xã hội so với những ngành sản xuất khác. Trong những năm gần đây, có sự dịch chuyển phần lớn việc sản xuất hàng may mặc từ các quốc gia phát triển sang các quốc gia đang phát triển nhằm tận dụng nguồn lao động dồi dào, chi phí nhân công thấp. Hàng may mặc thể hiện nhiều giá trị khác nhau.
Ngày nay, hàng may mặc không chỉ thoả mãn nhu cầu thuần tuý của người sử dụng là để mặc mà còn phải thoả mãn nhiều giá trị khác nhau về văn hoá, nghệ thuật, an toàn, thân thiện với môi trường và trách nhiệm xã hội. Trong cuộc sống hiện đại, khách hàng quan niệm về những sản phẩm may mặc như những tác phẩm nghệ thuật và phải thể hiện được cách sống, lối sống, tính cách, địa vị của người sử. Đây là những đặc trưng chủ yếu của hàng may mặc, việc nghiên cứu những đặc trưng của hàng may mặc là nền tảng chi phối mọi hoạt động của doanh nghiệp, giúp cho các doanh nghiệp đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Phân loại hàng may mặc Hàng may mặc xuất khẩu có nhiều cách phân loại khác nhau.