CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG CHO VAY TÍN CHẤP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TÍN CHẤP 1. Khái niệm về tín dụng Tín dụng là khái niệm thể hiện mối quan hệ giữa người cho vay và người vay. Trong quan hệ này, người cho vay có nhiệm vụ chuyển giao quyền sử dụng tiền hoặc hàng hoá cho vay cho người đi vay trong một thời gian nhất định.
Người đi vay có nghĩa vụ trả số tiền hoặc giá trị hàng hoá đã vay khi đến hạn trả nợ có kèm hoặc không kèm theo một khoản lãi. Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng, các tổ chức tín dụng khác (TCTD), với các nhà doanh nghiệp và cá nhân (bên đi vay), trong đó các TCTD chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận, và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả vốn gốc và lãi cho TCTD khi đến hạn thanh toán. Trong nền kinh tế, ngân hàng đóng vai trò là một định chế tài chính trung gian, vì vậy trong quan hệ tín dụng với các nhà doanh nghiệp và cá nhân, ngân hàng vừa là người cho vay đồng thời vừa là người đi vay. Khái niệm về cho vay tín chấp Hoạt động cho vay tín chấp hiện nay đã khá phổ biến, tuy nhiên không ít người vẫn chưa hiểu rõ cho vay tín chấp là gì.
Theo định nghĩa của PGS.TS Mai Văn Bạn: “Cho vay tín chấp là việc tổ chức tín dụng cho khách hàng vay vốn không có tài sản cầm cố, thế chấp hoặc không có bảo lãnh của bên thứ ba. Tổ chức tín dụng khi cho vay vốn chỉ dựa vào uy tín của KH để cho vay. Khách hàng có uy tín là KH có năng lực tài chính lành mạnh, trung thực trong kinh doanh, quản trị kinh doanh có hiệu quả, có tín nhiệm với tổ chức tín dụng trong sử dụng vốn vay và trả nợ gôc lãi.” Từ khái niệm này có thể thấy cho vay tín chấp không phải không có TSBĐ mà TSBĐ chính là sự uy tín, tín nhiệm của Khách hàng. 5 Theo đó, KH vay tín chấp phải thỏa mãn những điều kiện sau đây: - Có năng lực pháp luật dân sự, hành vi dân sự - Có phương án kinh doanh, mục đích sử dụng vốn hiệu quả, phù hợp với quy định của pháp luật - Có năng lực tài chính để trả nợ.
Như vậy, cho vay tín chấp với KH cá nhân là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho KH cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào một mục đích nhất định ( Thường là tiêu dùng) trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi, được đảm bảo bằng sự tín nhiệm, uy tín của KH. Theo quyết định 2971/QĐ-HS, Cho vay tiêu dùng không có tài sản bảo đảm (cá nhân tín chấp) là việc cho vay của NHTMCP Quân đội với khách hàng cá nhân dựa trên uy tín của khách hàng, mức cho vay được xác định trên cơ sở thu nhập từ tiền lương, phụ cấp và các khoản thu nhập hợp pháp khác của khách hàng là chính và người đồng trách nhiệm nếu có. Đặc điểm của cho vay tín chấp. Không giống như khoản vay thế chấp thông thường, tài sản bảo đảm của khoản vay tín chấp không thể nhìn thấy hay dễ dàng định giá được, do đó đặc điểm của khoản vay tín chấp cũng khác với các khoản vay thông thường khác.
Thứ nhất, khoản vay tín chấp không cần tài sản bảo đảm Giống như với tên gọi của nó, tín chấp cho vay dựa trên uy tín của KH nên không cần có tài sản làm đảm bảo. Tài sản bảo đảm ở đây có nghĩa là tài sản hữu hình, có thể nhìn thấy và định giá được. Do đó, rủi ro liên quan đến hoạt động này rất cao do nếu khách hàng không có khả năng trả nợ thì ngân hàng cũng không có cơ sở để đòi nguồn trả nợ thứ hai từ việc phát mại tài sản bảo đảm như hình thức cho vay thê chấp. Điều này đòi hỏi các cán bộ tín dụng cần thẩm định năng lực pháp lý và nguồn thu nhập của khách hàng một cách chính xác nhất để tránh rủi ro phát sinh.
Thứ hai, thủ tục vay tín chấp đơn giản, nhanh. 6 Do cho vay tín chấp không có tài sản bảo đảm nên hồ sơ về tài sản bảo đảm được giảm bớt. Ngân hàng không cần định giá tài sản, đăng kí thế chấp và khách hàng cũng không cần cung cấp hồ sơ liên quan về tài sản – giai đoạn khoản vay thế chấp nào cũng có và mất tương đối nhiều thời gian. Vì vậy nên quá trình thầm định khách hàng cũng nhanh và đơn giản hơn.
Khách hàng chỉ cần hồ sơ pháp lý như chứng minh thư, sổ hộ khẩu, đăng kí kết hôn và hồ sơ tài chính như hợp đồng lao động để chứng minh nguồn thu nhập của mình. Chính sự đơn giản, nhanh gọn này thu hút phần lớn khách hàng do nhu cầu của họ chủ yếu là tiêu dùng nên cần thủ tục nhanh chóng và thuận tiện. Thứ ba, quy mô khoản vay nhỏ. Hầu hết các khoản vay tín chấp của KH cá nhân để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng như mua nội thất gia đình, mua xe máy,…, do đó giá trị khoản vay nhỏ thường dưới 500 triệu.
Quy mô khoản vay nhỏ nhưng kết hợp với thủ tục vay nhanh, đơn giản lại thu hút số lượng KH lớn nên cho vay tín chấp cũng mang lại nguồn thu nhập ổn định và đáng kể cho ngân hàng. Thứ tư, thời hạn vay linh hoạt. Thời gian cho vay của khoản tín chấp rất linh hoạt, từ 12-60 tháng phụ thuộc và nguồn thu của KH hàng háng và số tiền phải trả hàng tháng. Thời gian linh hoạt giúp khách hàng chủ động trong chi tiêu, giảm gánh nặng nợ của mình.
Căn cứ vào thu nhập hàng tháng và chi phí khách hàng phải trả hàng tháng mà ngân hàng và khách hàng cùng nhau cân đối thời gian vay vốn phù hợp nhất vừa đảm bảo khả năng trả nợ mà cuộc sống của KH vẫn ổn định. Thứ năm, lãi suất cho vay cao hơn cho vay thế chấp. Vì không được đảm bảo bằng tài sản hữu hình nên phần bù rủi ro mà NH trích lập cho khoản vay lớn hơn khoản vay thế chấp, quy mô 1 khoản vay tương đối nhỏ trong khi các chi phí cho một khoản vay như nhân lực, quản lý khoản vay,… cao cộng với nguồn thu để trả nợ của KH chủ yếu là từ lương, nguồn thu này chịu ảnh hưởng nhiều yếu tố như tình trạng sức khỏe, năng lực làm việc, sự phát triển của nền kinh tế,…những yếu tố này đều rất khó kiểm soát đc nên ngân hàng buộc phải 7 trích lập phần bù rủi ro cao hơn. Do đó đẩy lãi suất cho vay tín chấp cao hơn.
Hiện nay, lãi suất cho vay tín chấp cá nhân trên thị trường dao động từ 12-18%/năm. Lợi ích của cho vay tín chấp. Với nền kinh tế. Việc cho vay tín chấp đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền giúp cải thiện đời sống dân cư, góp phần giảm chi phí xã hội qua việc tiết kiệm chi phí thời gian giải quyết các thủ tục cho cả Ngân hàng và Khách hàng.
- CVTC góp phần khái thác và sử dụng nguồn vốn trong nền kinh tế một cách hiệu quả, khối lượng tiền được di chuyển từ nơi này sang nơi khác, từ nơi nhàn rỗi sang nơi cần vốn đáp ứng nhu cầu cho hoạt động kinh tế xã hội, góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tiêu dùng, góp phần quá trình phát triển của đất nước. - Nền kinh tế phát triển, thu nhập người dân được cải thiện, đời sống người dân ngày được nâng cao. Nguồn vốn được sử dụng hiệu quả góp phần phát triển chung đất nước, từ đó thu nhập người dân cao hơn, cộng với tiếp cận nguồn vốn dễ dàng, nhu cầu và chi tiêu về tiêu dùng cao hơn, cuộc sống người dân đầy đủ và chất lượng hơn. - Nâng cao giá trị đạo đức của dân cư vì cho vay tín chấp chủ yếu dựa vào uy tín của người đi vay.
Do đó, đòi hỏi người đi vay muốn tiếp cận được với hình thức cho vay này phải giữ uy tín của mình cũng như có ý thức trả nợ đúng hạn theo thỏa thuận. Khi cho vay ngân hàng cũng sẽ đánh giá mối quan hệ của KH với người xung quanh, với đối tác và trong công việc do đó đòi hỏi khách hàng nếu muôn có ý định vay tín chấp thì phải giữ uy tín của mình với mọi người. Với khách hàng. Khách hàng được tiếp cận với hình thức vay không cần có tài sản bảo đảm, tiếp cận với nguồn vốn dễ dàng hơn, nâng cao chất lượng cuộc sống, tiếp cận với các dịch vụ hiện đại.
Khách hàng, đặc biệt là các bạn giới trẻ hiện nay nhu cầu tiêu dùng rất cao nhưng họ chưa thể có nguồn tài sản như nhà đất, ô tô đem ra thế chấp vay vốn tại ngân hàng, sản phẩm cho vay tín chấp giải quyết chính vấn đề đó. Khách hàng có tiền để tiêu dùng trước, còn ngân hàng được thu về lợi nhuận xứng đáng. 8 Với doanh nghiệp, hộ sản xuất thông qua nguồn vốn vay và các các tiện ích khách tạo điều kiện cho quá trình sản xuất kinh doanh được tiến hành trôi trảy, nhịp nhàng, đẩy nhanh tốc độ sản xuất và luân chuyển hàng hóa, gia tăng lợi nhuận. Khi có nhu cầu phát sinh không lường trước được, với thủ tục vay thế chấp lằng nhằng đặc biệt với doanh nghiệp còn phức tạp hơn do quy mô tài sản lớn và đa dạng thì với vay tín chấp hàng rào đó như được gỡ bỏ.
KH được cung cấp nguồn vốn kịp thời đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, mở rộng sản xuất. Với ngân hàng. Đối với ngân hàng, việc phát triển hoạt động CVTC là hết sức quan trọng và cần thiết nhằm góp phần củng cố tiềm lực ngân hàng lớn mạnh, nâng cao vị thế ngân hàng. Thứ nhất, mang lại nguồn thu nhập cho NH.
Cho vay tín chấp mang lại biên lợi nhuận cho ngân hàng cao hơn các khoản vay thông thường. Ngoài ra, phát triển các sản phẩm cho vay với nhiều tiện ích, đơn giản hóa thủ tục, mở rộng mạng lười hoạt động tạo điều kiện cho ngân hàng bán chéo thêm các sản phẩm khác để gia tăng lợi nhuận. Chẳng hạn khi KH đến vay vốn có thể tư vấn bảo hiểm, thẻ tín dụng, tài khoản số đẹp,… Thứ hai, phát triển CVTC với số lượng lớn khách hàng sẽ phân tán mức độ rủi ro cho KH theo đối tượng KH.