CHƯƠNG 1 CO SO LY LUAN VE MO RONG CHO VAY TIEU DUNG TAI NGAN HANG THUONG MAI 1. Những vấn đề cơ bản về cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại. Khái niệm, đặc điểm cho vay tiêu dung 1. Khái niệm cho vay tiêu dùng Cho vay tiêu dùng là nghiệp vụ trong đó ngân hàng cho các cá nhân, hộ gia đình sử dụng số tiền nhất định trên nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi trong khoảng thời gian xác định, nhằm giúp cho người tiêu dùng thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt như mua sam đồ gia dụng, mua sắm nhà cửa hoặc phương tiện đi lại,.
trước khi họ có khả nang chi tra, tao diéu kiện cho họ được hưởng thụ một mức sống cao hơn. 184-185] Cho vay tiêu dùng cũng được hiểu là quan hệ kinh tế giữa một bên là ngân hàng và một bên là các cá nhân người tiêu dùng nhằm phục vụ đời sống, tiêu dùng các sản phâm hàng hoá, dịch vụ khi người tiêu dùng tạm thời chưa có khả năng thanh toán, trong đó ngân hàng chuyền giao cho khách hàng một lượng giá trị bằng tiền trên nguyên tắc khách hàng sẽ hoàn trả cả gốc và lãi đúng hạn như đã thỏa thuận. Đặc điểm cho vay tiêu dùng. - Đối tượng khách hàng: khách hàng vay tiêu dùng là cá nhân và các hộ gia đình, những người đang có nhu cầu tiêu dùng nhưng chưa tích lũy đủ, hoặc có những khoản chỉ tiêu cấp bách.Tùy vào mỗi cách xác định, phân chia của từng ngân hàng thì khách hàng vay tiêu dùng có rất nhiều dạng.
Có thể chia khách hàng vay tiêu dùng theo mức độ tài chính của họ. + Khách hàng có thu nhập thấp: đối tượng này thường có nhu cầu vay để tiêu dùng không cao vì bị giới hạn bởi thu nhập hạn chế. + Khách hàng có thu nhập trung bình: đôi với những người này nhu cầu vay vốn có xu hướng tăng mạnh. Đối tượng này muốn vay để tiêu dùng hơn là bỏ ra khoản tiết kiệm tích lũy của mình để đáp ứng được mục đích đó.
+ Khách hàng có thu nhập cao: nhu cầu vay tiêu dùng nảy sinh để tăng thêm khả năng thanh toán và đó được coi như một khoản nợ linh hoạt để chi tiêu khi mà tiền vốn tích lũy của họ đang được đầu tư trung và đài hạn. Hiểu theo cách khác thì khoản tiền vay tiêu đùng này được coi là nguồn ứng trước của lợi nhuận đo đầu tư mang lại. Những nhóm người này thường có nhu cầu chỉ tiêu trong mục đích tiêu dùng với số tiền lớn.Vì vậy các ngân hàng thương mại cần phải chú ý quan tâm và phát triển nhóm khách hàng này. - Nguồn trả nợ: nguồn trả nợ chủ yêu của người vay được trích từ nguồn thu nhập của họ.
Nguồn trả nợ của người vay có thể có những biến động lớn qua thời gian, phụ thuộc vào quá trình làm việc, kỹ năng và kinh nghiệm của họ, đồng thời phụ thuộc vào những biến động khác và chính sách trong từng thời kì. Vì vậy, ngân hàng sẽ căn cứ vào hai tiêu chí quan trọng: mức thu nhập và trình độ học vấn của khách hàng đề quyết định khi cấp tín dụng. - Quy mô khoản vay: do cho vay tiêu dùng là khoản cho vay cấp cho các cá nhân, hộ gia đình sử dụng cho mục tiêu dùng nên nó thường là các khoản vay có giá trị không lớn thậm chí còn rất nhỏ. Giá trị này được xác định trên cơ sở giá cả hàng hóa, dịch vụ mà khách hàng đang có nhu cầu tiêu dùng trong khi giá trị những thứ này thường không quá lớn.
Hơn nữa, phần lớn khách hàng vay tiêu dùng đều đã có sự tích lũy từ trước, ngân hàng chỉ là người hỗ trợ cho việc mua sản phẩm được dễ dàng hơn khi tích lũy là chưa đủ vì thế quy mô đối với mỗi khoản vay thường là nhỏ.Tuy nhiên, do số lượng khách hàng có nhu cầu vay tiêu dùng lớn nên tổng quy mô cho vay sẽ lớn. Đây cũng là xu thế phổ biến, trong xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu của con người ngày càng cao và đa dạng dẫn đến doanh số cho vay tiêu dùng sẽ rất lớn. - Lãi suất: các khoản cho vay tiêu dùng có lãi suất cao hơn các khoản cho vay kinh doanh do quy mô khoản vay nhỏ, nên chỉ phí cho mỗi khoản vay cao. Cho vay tiêu dùng có tính nhạy cảm theo chu kì do nhu cầu tiêu dùng của khách hàng thường phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế.
Nó tăng lên trong thời ki nền kinh tế rộng mở, khi mà mọi người dân cảm thấy lạc quan về tương lai. Ngược lại khi nền kinh tế rơi vào suy thoái, rất nhiều cá nhân và hộ gia đình cảm thấy không tin tưởng, nhất là khi họ thấy tình trạng thất nghiệp tăng lên và họ sẽ hạn chế VIỆC Vay mượn từ ngân hàng. Khi vay tiền, người tiêu dùng dường như kém nhạy cảm với lãi suất. Người tiêu dùng thường quan tâm đến khoản tiền họ phải trả hàng tháng hơn là lãi suất của khoản vay.
Bên cạnh đó mức thu nhập và trình độ dân trí cũng tác động rất lớn đến việc sử dụng các khoản cho vay tiêu dùng. Những người có thu nhập cao có xu hướng vay nhiều hơn so với thu nhập hàng năm mà mình có được. Những gia đình mà người chủ gia đình hay người tạo thu nhập chính có trình độ. có học vấn cao thì việc vay mượn là một công cụ để đạt được mức sống mong muốn.
- Rủi ro: các khoản cho vay tiêu dùng có độ rủi ro cao vì bên cạnh những ảnh hưởng của các yếu tố khách quan như môi trường kinh tẾ, văn hóa, xã hội nó còn phải chịu tác động của những nhân tô chủ quan xuất phát từ bản thân khách hàng. + Rui ro mat khả năng thanh toán của người đi vay: Do các khoản cho vay tiêu dùng có thời hạn dài nên khả năng trả nợ phụ thuộc rất nhiều vào tình trạng sức khoẻ, gia đình và công việc của người đi vay. Những rủi ro có thể xảy ra trong trường hợp này như: Người đi vay bị chết hoặc bị tai nạn dẫn đến mất khả năng lao động. hoàn toàn không có khả năng trả món nợ còn lại cho ngân hàng; người vay bị tai nạn, giảm khả năng lao động hoặc thay đổi vị trí công tác dẫn đến giảm sút thu nhập không thực hiện được đầy đủ nghĩa vụ trả nợ.
+ Rui ro do tu cach khách hàng vay: Các khách hàng vay tiêu dùng là các cá nhân nên chất lượng thông tin khách hàng cung cấp thường không cao; đặc biệt ngân hàng gặp rất nhiều khó khăn trong việc thầm định thông tin về khách hàng dẫn tới có rủi ro tư cách khách hàng vay. Ngoài ra, giống như những khoản cho vay thương mại khác, các khoản cho vay tiêu dùng cũng phải chịu những rủi ro về lãi suất và tỉ giá. Do thời hạn cho vay dài nên lãi suất trên thị trường có thể có những biến động lớn trong suốt quá trình cho vay vốn. Nếu áp dụng một mức lãi suất cố định trong suốt thời hạn cho vay thì khi lãi suất trên thị trường tăng.
ngân hàng có thẻ sẽ phải chịu rủi ro vì cho vay với lãi suất quá thâp.Ngược lại nếu lãi suất trên thị trường giảm. những khoản cho vay của ngân hàng với lãi suất cao hơn sẽ không còn hấp dẫn được người đi vay, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các ngân hàng. Trong trường hợp khoản vay được thực hiện bằng ngoại tệ thì các ngân hàng có thể gặp phải rủi ro khi tỉ giá hối đoái thay đổi hoặc người đi vay sẽ gặp khó khăn trong việc trả nợ gốc và lãi trong trường hợp tỉ giá thay đổi trong khi nguồn thu nhập của người đi vay lại bằng nội tệ. - Chi phí quản lý khoản vay: do thông tin về nhân thân, lai lịch và tình hình tài chính của khách hàng thường không đầy đủ và khó thu thập, ngân hàng phải bỏ nhiều chỉ phí cho công tác thâm định và xét duyệt cho vay.
Phần lớn các khoản vay với số lượng lớn và giá trị nhỏ nên ngân hàng phải chịu một khoản chi phí đáng kể để quản lý hồ sơ khách hàng.Chính vì thế, cho vay tiêu dùng trở thành khoản mục có chi phi lớn nhất trong các khoản mục tín dụng ngân hàng. - Lợi nhuận: do cho vay tiêu dùng luôn tiềm ấn rủi ro ở mức cao va chi phi tính trên một đơn vị tiền tệ của cho vay tiêu dùng lớn nên ngân hàng thường đặt lãi suất cao đối với các khoản cho vay tiêu dùng. Bên cạnh đó, số lượng các khoản cho vay tiêu dùng là khá nhiều, khiến cho tổng quy mô cho vay tiêu dùng là rất lớn, cùng với tiền lãi thu được từ mỗi khoản vay làm cho tổng lợi nhuận thu được từ hoạt động cho vay tiêu dùng là đáng kẻ. Vai trò của cho vay tiêu dùng.
- Đối với khách hàng: Có thể nói, tiêu dùng là nhu cầu tất yếu của con người, đã là con người trong xã hội và trong thời đại nào thì cũng không thể không có nhu cầu về ăn, mặc, ở, đi lại.Nếu trong hoàn cảnh khó khăn con người chỉ có nhu cầu ăn no mặc ấm thì trong điều kiện kinh tế phát triển hơn, nhu cầu đó chuyển dần thành ăn ngon mặc đẹp. Trong điều kiện hiện nay, khi đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao, nhu cầu tiêu dùng của nhiều cá nhân đang tăng lên, đặc biệt với các hàng hoá có giá trị lớn như ô tô, xe máy, mua sắm nhà cửa. Cho vay tiêu dùng đem lại cơ hội cho khách hàng thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu cũng như xa xỉ đó. Khách hàng là người hưởng lợi trực tiếp khi sử dụng các sản phẩm cho vay tiêu dùng của ngân hàng.
Họ có thể được hưởng các tiện ích ngay khi chưa tích lũy đủ tiền để trang trải cho các nhu cầu mua sắm, chỉ tiêu, đặc biệt, trong trường hợp cá nhân hộ gia đình có nhu cầu chỉ tiêu mang tính cấp bách như chỉ tiêu cho giáo dục và y tế. Mặt khác, người tiêu dùng hiện đại cũng biết cách thỏa mãn nhu cầu của mình ngay cả khi chưa tích luỹ đủ tiền thông qua cho vay tiéu ding. Nếu khách hàng đợi đến khi tích lũy đủ tiền thì rõ ràng nhu cầu của họ được thỏa mãn nhưng khoảng thời gian để họ thỏa mãn đã giảm đi đáng kể, ngoài ra, còn chưa tính đến khả năng trượt giá. Sự phát triển của hoạt động cho vay tiêu dùng cũng đồng nghĩa với việc người tiêu dùng sẽ càng có nhiều cơ hội để thỏa mãn những nhu cầu của mình.