Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số giải pháp kỹ thuật đề xuất phát triển rừng trồng quế cinnamomum cassia tại huyện bảo yên tỉnh lào cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu một số giải pháp kỹ thuật đề xuất phát triển rừng trồng quế cinnamomum cassia tại huyện, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Văn Chuyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thái
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu một số giải pháp kỹ thuật, đề xuất phát triển rừng trồng Quế (Cinnamomum cassia) tại huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ CÁC KÝ HIỆU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về cây Quế trên thế giới
• 1.2. Tình hình nghiên cứu về cây Quế ở trong nước
• 1.3. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 2. Chương 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu và Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Điều tra đánh giá thực trạng trồng, khai thác, chế biến và thị trường tiêu thụ Quế ở Lào Cai
• 2.3.2. Chọn cây Quế trội sinh trưởng nhanh và hàm lượng tinh dầu cao
• 2.3.3. Nghiên cứu mật độ trồng và bón phân
• 2.3.4. Điều tra sâu bệnh hại Quế và đề xuất biện pháp phòng trừ
• 2.3.5. Đề xuất biện pháp kỹ thuật gây trồng Quế phù hợp với địa phương
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Điều tra đánh giá các giống Quế, thực trạng trồng, khai thác, chế biến và thị trường tiêu thụ Quế ở Lào Cai
• 2.4.2. Chọn cây Quế trội sinh trưởng nhanh và hàm lượng tinh dầu cao
• 2.4.3. Nghiên cứu mật độ trồng và bón phân
• 2.4.4. Điều tra sâu bệnh hại và đề xuất biện pháp phòng trừ
• 2.4.5. Đề xuất biện pháp kỹ thuật gây trồng phù hợp
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều tra đánh giá thực trạng trồng, khai thác, chế biến và thị trường tiêu thụ Quế ở tỉnh Lào Cai
• 3.2. Chọn cây Quế trội sinh trưởng nhanh và hàm lượng tinh dầu cao
• 3.3. Nghiên cứu mật độ trồng và bón phân
• 3.4. Điều tra sâu bệnh hại và đề xuất biện pháp phòng trừ
• 3.5. Đề xuất biện pháp kỹ thuật gây trồng phù hợp
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về rừng trồng quế và Cinnamomum Cassia

Rừng trồng quế tại Bảo Yên, Lào Cai đã trở thành một trong những mô hình phát triển nông nghiệp bền vững. Cinnamomum Cassia, loài cây chính trong nghiên cứu, được đánh giá cao về giá trị kinh tế và sinh thái. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp kỹ thuật để phát triển rừng trồng quế một cách hiệu quả. Phát triển rừng trồng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và tăng độ che phủ rừng.

1.1. Đặc điểm sinh thái và kỹ thuật trồng quế

Cinnamomum Cassia là loài cây thích hợp với khí hậu mát ẩm, nhiệt độ trung bình từ 22-24°C và lượng mưa trên 2000mm/năm. Cây quế có thể sinh trưởng tốt trên các loại đất có thành phần cơ giới thịt nhẹ đến trung bình, tầng đất dày và thoát nước tốt. Kỹ thuật trồng quế bao gồm việc chọn giống, mật độ trồng, và chăm sóc rừng trồng. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc bón phân hợp lý và quản lý sâu bệnh hại là yếu tố quan trọng để đảm bảo năng suất và chất lượng quế.

1.2. Giá trị kinh tế và sinh thái của rừng trồng quế

Rừng trồng quế không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định từ vỏ, thân, và lá quế mà còn góp phần vào việc bảo tồn rừng và phát triển nông nghiệp bền vững. Các sản phẩm từ quế như tinh dầu, vỏ quế, và gỗ quế có giá trị xuất khẩu cao, đóng góp vào nền kinh tế địa phương. Ngoài ra, rừng trồng quế còn có vai trò quan trọng trong việc giữ đất, giữ nước, và bảo vệ môi trường sinh thái.

II. Thực trạng và giải pháp phát triển rừng trồng quế tại Bảo Yên

Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng rừng trồng quế tại Bảo Yên, Lào Cai, nơi có diện tích trồng quế lớn nhất tỉnh. Kết quả cho thấy, mặc dù quế là cây trồng có tiềm năng kinh tế cao, nhưng việc quản lý và chăm sóc rừng trồng vẫn còn nhiều hạn chế. Các giải pháp kỹ thuật được đề xuất bao gồm việc cải thiện kỹ thuật trồng, quản lý sâu bệnh hại, và tăng cường công tác quản lý tài nguyên rừng.

2.1. Đánh giá thực trạng trồng và khai thác quế

Nghiên cứu chỉ ra rằng, diện tích rừng trồng quế tại Bảo Yên đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, đạt hơn 4.800 ha. Tuy nhiên, việc khai thác và chế biến quế vẫn còn manh mún, chưa tận dụng hết tiềm năng kinh tế. Các yếu tố như mật độ trồng, kỹ thuật chăm sóc, và quản lý sâu bệnh hại cần được cải thiện để nâng cao năng suất và chất lượng quế.

2.2. Đề xuất giải pháp kỹ thuật và quản lý

Để phát triển rừng trồng quế một cách bền vững, nghiên cứu đề xuất các giải pháp như: chọn giống quế có năng suất cao, áp dụng kỹ thuật trồng và chăm sóc tiên tiến, và tăng cường công tác quản lý tài nguyên rừng. Ngoài ra, việc phòng trừ sâu bệnh hại và bảo vệ môi trường cũng được nhấn mạnh như một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển rừng trồng quế.

III. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, rừng trồng quế tại Bảo Yên, Lào Cai có tiềm năng lớn trong việc phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Các giải pháp kỹ thuật được đề xuất không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng quế mà còn góp phần vào việc phát triển nông nghiệp bền vững. Việc áp dụng các giải pháp này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, nhà khoa học, và người dân địa phương.

3.1. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển rừng trồng quế mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân địa phương. Các giải pháp kỹ thuật được đề xuất có thể áp dụng rộng rãi tại các vùng trồng quế khác trên cả nước.

3.2. Hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các kỹ thuật canh tác tiên tiến, đồng thời tăng cường công tác quản lý tài nguyên rừng để đảm bảo sự phát triển bền vững của rừng trồng quế. Việc mở rộng diện tích trồng quế và nâng cao chất lượng sản phẩm sẽ góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Diện tích rừng trồng Quế tại tỉnh Lào Cai đã ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc từ 2.513,8 ha vào năm 2011 lên tới 26.651 ha vào năm 2019, trong đó huyện Bảo Yên chiếm vị trí dẫn đầu với 13.242,0 ha, tương đương 49,68% tổng diện tích toàn tỉnh. Tuy nhiên, sự phát triển nóng với tốc độ tăng trưởng diện tích tại Bảo Yên đạt 169,8% so với quy hoạch giai đoạn 2015-2025 đang kéo theo nhiều thách thức nghiêm trọng. Tình trạng sốt giá hạt giống từ 120.000 đồng/kg lên 280.000 đồng/kg đã dẫn đến việc thu hái tự do, suy giảm chất lượng di truyền nguồn giống, đi kèm với tập quán trồng mật độ quá dày lên đến 10.000 cây/ha, chế độ dinh dưỡng mất cân đối và sự bùng phát của các loài sâu bệnh hại nguy hiểm.

Nhằm giải quyết triệt để các bất cập trên, nghiên cứu đặt mục tiêu đánh giá toàn diện thực trạng canh tác, tuyển chọn nguồn giống cây trội đạt tiêu chuẩn chất lượng cao, đồng thời xác định mật độ trồng và công thức bón phân tối ưu gắn với giải pháp phòng trừ sâu bệnh hại tổng hợp. Đề tài được triển khai thực địa từ tháng 7/2018 đến tháng 8/2019 tại 3 xã trọng điểm gồm Xuân Hòa, Việt Tiến và Thượng Hà thuộc huyện Bảo Yên. Kết quả nghiên cứu là căn cứ khoa học quan trọng giúp nâng cao năng suất vỏ, hàm lượng tinh dầu và đảm bảo nguồn thu nhập bền vững từ 500 đến 550 triệu đồng/ha cho mỗi chu kỳ kinh doanh 15-20 năm của đồng bào các dân tộc địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết lâm học chuyên sâu: lý thuyết sinh thái học rừng nhiệt đới về đặc tính chuyển hóa nhu cầu ánh sáng của cây Quế từ giai đoạn chịu bóng dưới 5 tuổi sang ưa sáng hoàn toàn sau 5 tuổi; lý thuyết lâm sinh học và cải thiện giống cây rừng nhằm nâng cao biến dị di truyền có lợi về sinh khối vỏ và hàm lượng tinh dầu; và lý thuyết quản lý dịch hại tổng hợp trong bảo vệ rừng. Mô hình nghiên cứu tích hợp đánh giá định lượng sinh trưởng lâm phần với phân tích hiệu quả kinh tế theo chu kỳ sinh học. Bốn khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: cây trội lâm nghiệp, mật độ lâm phần tối ưu theo tuổi, lập địa thích hợp ở đai cao 300 đến 700 mét, và hàm lượng hoạt chất Cinnamic aldehyde trong tinh dầu vỏ Quế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua hệ thống ô tiêu chuẩn diện tích 1.000 m² tại các lâm phần đại diện ở 3 xã nghiên cứu. Cỡ mẫu tuyển chọn cây giống được thực hiện dựa trên việc đo đếm toàn diện 40 đến 50 cây xung quanh theo Tiêu chuẩn ngành 04 TCN 147-2006, đảm bảo tiêu chí sinh trưởng vượt trên 15% so với trung bình lâm phần. Phương pháp chọn mẫu điển hình có chủ đích được áp dụng nhằm phản ánh chính xác các điều kiện lập địa và cấp tuổi phổ biến.

Thí nghiệm kỹ thuật được bố trí trên tổng quy mô 1.500 cây mẫu, bao gồm 6 công thức mật độ từ 1.666 đến 10.000 cây/ha và 5 công thức phân bón gồm đối chứng, 100g, 200g, 300g NPK và 200g phân vi sinh trên rừng Quế 1 năm tuổi với 3 lần lặp lại. Phương pháp chiết xuất tinh dầu bằng phương pháp lôi cuốn hơi nước kết hợp sắc ký khí trên hệ thống chuyên dụng được lựa chọn để định lượng chính xác tỷ lệ Cinnamic aldehyde. Điều tra sâu bệnh được phân thành 5 cấp mức độ hại trên cây rừng và tiến hành định kỳ 3 tháng một lần tại vườn ươm. Toàn bộ tiến trình thực nghiệm và phân tích dữ liệu được hoàn thành trong khung thời gian 14 tháng liên tục.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã làm rõ thực trạng phân loại và xác định tại Lào Cai tồn tại hai dòng Quế chính là Quế lá nhỏ với kích thước lá 16,5 x 4,8 cm và Quế lá to với kích thước lá 34,6 x 8,4 cm. Quế lá nhỏ chiếm trên 95% diện tích canh tác nhờ vỏ dày và hàm lượng tinh dầu vượt trội. Toàn bộ các cây trội được tuyển chọn tại Bảo Yên đều có các chỉ tiêu sinh trưởng vượt 15,2% đến 21,4% so với trung bình lâm phần, đạt hàm lượng tinh dầu vỏ khô từ 3,5% đến 4,8%, trong đó tỷ lệ Cinnamic aldehyde chiếm từ 85% đến 92%, cao hơn đáng kể so với mức bình quân 1,0% đến 2,0% của Quế trên thị trường quốc tế.

Về kỹ thuật lâm sinh, công thức mật độ 3.333 đến 4.000 cây/ha ở giai đoạn đầu mang lại hiệu quả sinh trưởng tốt nhất. Trồng ở mật độ dày 10.000 cây/ha làm suy giảm đường kính ngang ngực đến 31,5% ở tuổi thứ 5 do cạnh tranh dinh dưỡng. Thí nghiệm bón phân chứng minh công thức bón 200g đến 300g NPK/cây ở giai đoạn 1 tuổi giúp tăng trưởng chiều cao vút ngọn đạt mức 32,4% và đường kính gốc tăng 27,8% so với công thức đối chứng không bón. Về dịch hại, nghiên cứu thống kê được hơn 60 loài côn trùng và 23 loài vi sinh vật gây hại, trong đó Bọ xít nâu sẫm và nấm thối rễ Phytophthora cinnamomi là hai đối tượng nguy hiểm nhất gây chết cục bộ với tỷ lệ nhiễm bệnh từ 20% đến 30% tại một số vạt rừng.

Thảo luận kết quả

Tốc độ sinh trưởng vượt trội của các công thức có bổ sung NPK và phân vi sinh được giải thích bởi đặc tính đất feralit đỏ vàng tại Bảo Yên dễ bị rửa trôi chất dinh dưỡng trong mùa mưa có lượng nước trên 1.200 mm. Việc bón lót và bón thúc kịp thời cung cấp lượng khoáng thiết yếu cho bộ rễ cọc phát triển nhanh trong năm đầu. Sự suy giảm hàm lượng tinh dầu vỏ từ 5,57% ở cây khỏe xuống còn 0,77% ở cây nhiễm bệnh tua mực hoàn toàn tương đồng với các kết luận của các công trình công bố tại vùng duyên hải miền Trung, khẳng định dịch hại tác động tiêu cực trực tiếp đến quá trình sinh tổng hợp hợp chất thứ cấp.

Dữ liệu nghiên cứu về mối quan hệ giữa mật độ trồng, liều lượng bón phân và động thái tăng trưởng đường kính có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ cột đa trục kết hợp đồ thị đường xu hướng sinh trưởng theo thời gian. Đồng thời, bảng ma trận tương quan giữa 5 cấp độ bệnh hại và tỷ lệ suy giảm năng suất vỏ sẽ giúp người làm công tác kỹ thuật dễ dàng xác định ngưỡng phòng trừ kinh tế cho từng lô rừng cụ thể.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa và kiểm soát nghiêm ngặt hệ thống cung ứng giống Quế: Chi cục Kiểm lâm phối hợp cùng Phòng Nông nghiệp huyện Bảo Yên tiến hành bình tuyển, công nhận hệ thống cây trội đạt chuẩn Tiêu chuẩn ngành 04 TCN 147-2006, loại bỏ triệt để việc thu hái hạt trôi nổi; mục tiêu đạt 100% diện tích trồng mới sử dụng giống có nguồn gốc kiểm định rõ ràng vào giai đoạn 2020-2022.

Thứ hai, áp dụng quy trình mật độ và phân bón chuẩn hóa theo cấp tuổi: Ủy ban nhân dân các xã và Hợp tác xã lâm nghiệp hướng dẫn người dân duy trì mật độ trồng ban đầu từ 3.000 đến 4.000 cây/ha, thực hiện tỉa thưa thu tỉa cành lá vào năm thứ 5 để đưa mật độ về 2.000 đến 2.500 cây/ha, kết hợp bón định kỳ 200g đến 300g NPK/cây/năm trong 3 năm đầu; mục tiêu nâng tốc độ tăng trưởng đường kính bình quân lên trên 1,0 cm/năm trong suốt giai đoạn 2020-2025.

Thứ ba, triển khai đồng bộ quy trình quản lý dịch hại tổng hợp: Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật huyện thiết lập mạng lưới điều tra định kỳ, ưu tiên các biện pháp tỉa cành thông thoáng và vệ sinh thực bì; khi mật độ bọ xít nâu sẫm tăng cao vào tháng 4 và tháng 8, sử dụng thuốc hoạt chất chuyên dụng như Admire 50 EC với hiệu lực diệt trừ đạt trên 93,64%, khống chế tỷ lệ rừng bị hại xuống dưới mức 5% trên toàn địa bàn.

Thứ tư, tái cơ cấu chuỗi giá trị và gắn kết cơ sở chế biến sâu: Ủy ban nhân dân huyện Bảo Yên chủ trì liên kết các hộ trồng rừng với 06 nhà máy chế biến tinh dầu lớn và hơn 20 cơ sở chưng cất phân tán, tối ưu hóa giá trị thu hoạch từ phụ phẩm cành lá 1.700 đồng/kg và vỏ khô 55.000 đến 60.000 đồng/kg; mục tiêu bảo đảm doanh thu đạt từ 550 triệu đồng/ha trở lên trước năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà nghiên cứu và giảng viên chuyên ngành Lâm học, Quản lý tài nguyên rừng: Cung cấp nguồn cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về sinh lý sinh thái cây Quế bản địa, phương pháp chọn giống cây trội theo tiêu chuẩn ngành và quy trình phân tích định lượng tinh dầu bằng sắc ký khí phục vụ đào tạo và phát triển các đề tài khoa học chuyên sâu.

Cán bộ quản lý lâm nghiệp tại các Sở Nông nghiệp, Chi cục Kiểm lâm và Ban Quản lý rừng: Tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cao trong việc xây dựng đề án phát triển vùng nguyên liệu Quế quy mô 25.000 ha của tỉnh Lào Cai, kiểm soát nguồn giống và ban hành hướng dẫn kỹ thuật canh tác bền vững.

Chủ rừng, chủ trang trại và các hợp tác xã nông lâm nghiệp: Cung cấp cẩm nang thực hành chi tiết về mật độ bố trí khoảng cách cây, công thức phối trộn phân bón NPK và kỹ thuật xử lý sâu bệnh kịp thời giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư và tăng năng suất thu hoạch.

Doanh nghiệp sản xuất, chế biến và xuất khẩu tinh dầu dược liệu: Cung cấp cái nhìn toàn diện về đặc tính chất lượng của giống Quế lá nhỏ Bảo Yên với hàm lượng hoạt chất Cinnamic aldehyde cao, làm cơ sở định hướng đầu tư vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu sang thị trường quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Cây Quế lá nhỏ và Quế lá to tại Lào Cai khác nhau như thế nào về giá trị thương phẩm? Quế lá nhỏ có kích thước phiến lá 16,5 x 4,8 cm, sinh trưởng chậm hơn nhưng cho vỏ dày và hàm lượng tinh dầu đạt từ 3,5% đến 4,8%. Ngược lại, Quế lá to có phiến lá dài 34,6 cm, phát triển nhanh nhưng vỏ mỏng và hàm lượng tinh dầu thấp, do đó Quế lá nhỏ là giống đem lại giá trị kinh tế xuất khẩu cao nhất.

Mật độ trồng Quế ban đầu bao nhiêu là tối ưu nhất cho hiệu quả kinh tế dài hạn? Mật độ trồng ban đầu tối ưu được xác định từ 3.000 đến 4.000 cây/ha. Khoảng cách này vừa tận dụng diện tích để tỉa thưa cành lá bán tinh dầu ở tuổi 4-6 với giá 1.700 đồng/kg, vừa tránh hiện tượng cạnh tranh dinh dưỡng làm giảm hơn 30% đường kính thân như ở mật độ 10.000 cây/ha.

Loại sâu hại nào gây nguy hiểm nhất cho rừng Quế 4 đến 7 tuổi và cách kiểm soát? Bọ xít nâu sẫm là đối tượng gây hại nguy hiểm nhất, chích hút làm sưng sùi cành bánh tẻ và gây khô chết hàng loạt. Để kiểm soát, cần tỉa thưa tán cây tạo độ thông thoáng và phun thuốc hoạt chất Admire 50 EC vào cuối tháng 4 hoặc đầu tháng 8 khi bọ xít non mới nở để đạt hiệu lực trừ hại trên 93,64%.

Chế độ bón phân NPK tác động như thế nào đến sinh trưởng của rừng Quế 1 năm tuổi? Bón phân NPK với liều lượng 200g đến 300g cho mỗi cây giúp cải thiện rõ rệt tốc độ phát triển trên nền đất đồi dốc. Sau 12 tháng theo dõi, cây trồng được bổ sung công thức phân này có chiều cao vút ngọn tăng 32,4% và đường kính gốc tăng 27,8% so với công thức đối chứng không bón phân.

Bệnh tua mực và bệnh thối rễ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tinh dầu Quế ra sao? Bệnh thối rễ do nấm Phytophthora cinnamomi làm chết cây non với tỷ lệ tổn thất từ 10% đến 30% diện tích rừng. Trong khi đó, bệnh tua mực khiến hàm lượng tinh dầu trong vỏ khô sụt giảm nghiêm trọng từ 5,57% xuống 0,77% và tỷ lệ Cinnamic aldehyde giảm mạnh từ 92,9% xuống chỉ còn 47,3%.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng phát triển 13.242,0 ha rừng Quế tại huyện Bảo Yên, khẳng định vai trò cây trồng mũi nhọn vượt 169,8% chỉ tiêu quy hoạch dài hạn của tỉnh Lào Cai.
• Xác định và phân loại giống Quế lá nhỏ bản địa có chất lượng tinh dầu vượt trội với hàm lượng đạt từ 3,5% đến 4,8% và tỷ lệ Cinnamic aldehyde trên 85%, đồng thời tuyển chọn thành công hệ thống cây trội vượt 15% năng suất phục vụ nhân giống.
• Chuẩn hóa gói kỹ thuật lâm sinh với mật độ gây trồng ban đầu từ 3.000 đến 4.000 cây/ha kết hợp bón lót 200g đến 300g NPK/cây, giúp gia tăng 32,4% sinh trưởng chiều cao trong giai đoạn kiến thiết cơ bản.
• Xây dựng danh mục 60 loài côn trùng và 23 loài vi sinh vật hại, đề xuất quy trình phòng trừ tổng hợp IPM kiểm soát hiệu quả bọ xít nâu sẫm bằng chế phẩm Admire 50 EC đạt hiệu lực trên 93,64%.
• Cung cấp cơ sở khoa học vững chắc phục vụ mục tiêu tái cơ cấu ngành lâm nghiệp, nâng cao giá trị chuỗi sản xuất Quế đạt mức 500 đến 550 triệu đồng/ha trong giai đoạn 2020-2025.

Các cơ quan quản lý nông lâm nghiệp, viện nghiên cứu và doanh nghiệp chế biến cần nhanh chóng phối hợp ứng dụng quy trình kỹ thuật này vào thực tiễn sản xuất nhằm thúc đẩy ngành hàng Quế Việt Nam phát triển bền vững và vươn tầm thị trường toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về cây Quế trên thế giới - Phân loại và thực vật học Chi Quế (tên khoa học: Cinnamomum) là một chi các loài thực vật thường xanh thuộc họ Nguyệt Quế (Lauraceae). Lá và vỏ cây các loài thuộc chi này có tinh dầu thơm. Chi này có khoảng hơn 300 loài, phân bố chủ yếu tại các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Nam Mỹ, châu Á, châu Đại Dương và Australasia.

- Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học và kỹ thuật gây trồng + Đặc điểm sinh vật học Quế (Cinnamomum cassia) là cây thường xanh được trồng rộng rãi ở miền Nam và miền Đông châu Á (Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Đài Loan, Thái Lan và Việt Nam). Cây cao từ 10-15 m, vỏ màu xám, lá thuôn dài từ 10-15 cm, trong các bộ phận của cây Quế như: Vỏ, lá, hoa, gỗ, rễ đều có chứa tinh dầu. Hoa tự chùm, nhỏ màu trắng, quả Quế khi chưa chín có màu xanh, khi chín chuyển sang màu tím than, quả mọng trong chứa một hạt, quả dài 1cm đến 1,2 cm, hạt hình bầu dục, 1 kg hạt Quế có khoảng 2500 – 3000 hạt. Bộ rễ Quế phát triển mạnh, rễ cọc cắm sâu vào lòng đất, rễ lan rộng, đan chéo nhau.

Vì vậy, Quế có khả năng sinh sống tốt trên các vùng đồi núi dốc. + Đặc điểm sinh thái học: Quế C.tamala phân bố ở hầu hết các vùng Himalaya nhiệt đới, cận nhiệt đới và mở rộng đến vùng Đông Bắc Ấn Độ, đến độ cao 2000 m. tamala được trồng ở vùng Khasi, Jaintia, đồi Garo của Meghalaya và vùng đồi Cachar Bắc của Assam (Cinnamom and cassia. Quế Inđonêsia có phân bố từ mặt biển đến độ cao 2000m.

Trung tâm trồng Quế là vùng Padang, ở độ cao từ 500 – 1300m. Một biến chủng của loài 5 này có lá non màu đỏ sinh trưởng ở độ cao hơn trong vùng núi Korintji (còn gọi là Kerinci). Loại này chất lượng tốt hơn và được buôn bán trên thị trường thế giới với tên gọi Quế Korintji (cinnamom and cassia. + Kỹ thuật gây trồng: Trên thế giới có nhiều nước trồng Quế rất thành công cho sản lượng và năng suất cao như ở Ấn Độ, cây được trồng với cự li 3m x 2m.

Cây con được gieo trên luống và trồng khi cây 4 – 5 tháng tuổi. Khi cây 8 – 10 tuổi được khai thác lá cho đến hàng trăm tuổi. Lá già được thu từ tháng 10 – 12 đến tháng 3 năm sau. Lá được thu hàng năm ở các cây trẻ và khỏe và luân phiên đối với cây già và yếu.

Lá thường được bó thành từng bó, phơi ngoài nắng, rồi đem bán. Sản lượng mỗi cây khoảng 9 – 19 kg/năm. Trồng teijat là một bộ phận trong hệ thống nông lâm kết hợp ở Ấn Độ (cinnamom and cassia. Rừng Quế ở đây được chăm sóc như đối với cây rừng.

Ngoài chăm sóc về lâm sinh và phân bón, tác động duy nhất là tỉa các cành thấp ở thân cây. Phân bón được khuyến cáo là NPK với tỷ lệ 15-15-15, liều lượng 40 – 100kg/ha tùy thuộc tuổi cây, nhưng người trồng Quế hiếm khi sử dụng phân bón (Akahil Baruah và Subhan C. - Giá trị sử dụng Dầu Quế được chiết xuất từ lá, vỏ cây, cành cây bằng cách chưng cất hơi nước. Các thành phần hóa học chính của dầu Quế là aldehyd cinnamic, cinnamyl acetate, benzaldehyde, linalool và chavicol.

Các đặc tính chữa bệnh của dầu Quế là chống đầy hơi, chống tiêu chảy, chống vi khuẩn và chống nôn. Dầu Quế được sử dụng cho các bệnh cảm lạnh, cúm, sốt, viêm khớp và thấp khớp…( http://www.za/essential- oils/cassia.htm) Vỏ Quế được dùng làm gia vị trong công nghiệp chế biến thực phẩm (ướp thịt, cá, làm bánh kẹo, sản xuất đồ hộp, nước giải khát). Tinh dầu từ vỏ và lá được sử dụng nhiều trong công nghiệp dược phẩm và hoá mỹ phẩm. Tại 6 các nước châu Âu, tinh dầu từ vỏ Quế quan được dùng để uống với chè vì nó có đặc tính kích thích và diệt khuẩn.

Ngoài tinh dầu trong vỏ Quế còn chứa tanin, nhựa dầu (oleoresin), protein, pentosan, chất keo, xơ và các chất khoáng. Tinh dầu lá Quế thành phần chính là eugenol (70-95%), ngoài ra còn khoảng 50 hợp chất khác, trong đó các hợp chất có hàm lượng đáng kể là linalool, cinnamyl acetat, β- caryophyllen, (E)-cinnamic aldehyd, benzyl benzoat…. Do có hàm lượng eugenol cao, nên tinh dầu lá Quế quan được dùng làm nguyên liệu để chuyển hoá thành iso-eugenol và tổng hợp vanilin. Hạt chứa dầu béo (hàm lượng khoảng 30%) nên được dùng làm dầu thực phẩm tại Ấn Độ và Sri Lanka.

- Sâu bệnh hại Quế Johns và cộng sự (1961) đã nghiên cứu và phát hiện 3 loài sâu gây hại chính cho Quế ở miền Bắc nước Mỹ như: Sâu cuốn lá (Homona coficaria Niet), Sâu róm Quế (Dasvchira mendose Nunb), Sâu ăn lá (Attacus atlas L). Boror và cộng sự (1976) đã công bố một số loài sâu gây hại Quế như loài Bọ rầy (Pauropsylla depressa) chích hút chồi non gây ra các u bướu trên ngọn chồi. Rệp sáp (Linsoma stellifera Westw) chích hút gây úa vàng lá. Sâu non sâu vẽ bùa (Phyllocnistic chrysophthaline) đào những đường hầm trong lá Quế ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của lá.

Theo Singh và cộng sự (1978), ghi nhận tại Ấn Độ loài sâu Orthaga vitialis thuộc bộ Lepidoptera gây hại trên lá và chồi cây Quế , sâu non loài này hoạt động rất mạnh, loài sâu này sống và gây hại ở chồi cây làm chồi biến dạng dẫn đến chồi mọc thành cụm. Trong mỗi cụm chồi có thể có một vài sâu non, chúng sống thành đàn và ăn toàn bộ bề mặt lá. Giai đoạn nhộng thường nằm ở trong các cụm chồi. Còn loài sâu róm Euproctis fraterna ăn lá Quế, sâu non mới nở chỉ ăn phần diệp lục.

Sau đó sâu non lớn dần và ăn toàn bộ lá làm rụng lá. Chu kỳ sâu non loài này kéo dài trong 13-29 ngày và thời gian nhộng kéo dài 9-20 ngày. Tổng chu kỳ sống kéo dài 6-7 tuần. 7 Theo Rajapakse và Kulasekera (1982) Thành phần loài sâu hại trên cây Quế ở SriLanka như: Sâu ăn lá Attacus atlas, Agroploce aprobola, Rệp sáp Ceroplastes rubens, bọ xít chích hút chồi Quế Coptosoma pygmaeum, Leptocentrus obliquus, loài bọ xít Leucopholis pinguis.

Một số loài thuộc bộ cánh cứng gây hại trên lá và chồi cây Quế như: Cryptocephalus snillus, Cryptocephalus virgula và Podagrica badia Theo Rajapakse và Wasantha (2007) cây Quế trồng ở SriLanka và một số quốc gia khác ở Đông Nam Á đã bị một số loài côn trùng gây hại chính như: Rệp nhảy Trioza cinnamoni, nhện lông nhung Eriophyes boisi, sâu đục thân, cành Synanthedon spp. Các loài côn trùng loại nhỏ như: Sâu hại lá thuộc bộ cánh vảy (Lepidoptera) như: Chilasa clytia, Graphium sarpedon, Orthaga vitialis, Dasychira mendosa. Sâu đục quả Alcides sp. Và sâu vẽ bùa Acrocercops spp.

Theo Vander và cộng sự (2004) đã chỉ ra 2 loài sâu gây hại Quế chính ở SriLanka là sâu hại lá Chilasa clytia và Graphium sarpedon. Loài Chilasa clytia sâu trưởng thành có kích thước lớn, đẻ trứng đơn lẻ ở cả mặt trên và dưới của lá non. Trứng có hình cầu, màu sáp và màu cam vàng. Sâu non màu đen hoặc xanh đen, ăn cả lá non và lá bánh tẻ, chúng ăn toàn bộ lá và chỉ chừa lại gân lá.

Sâu non tuổi lớn có màu vàng nhạt với sọc đen ở hai bên và có chiều dài khoảng 2,5 cm. Nhộng có hình trụ được bọc trong kén trông giống một cành củi gãy. Đối với loài sâu ăn lá Graphium sarpedon cũng là một loài sâu hại Quế phổ biến. Trưởng thành có màu đen với các hoa văn màu xanh đặc trưng.

Trứng được đẻ ở mặt dưới của lá, hình tròn có màu vàng nhạt. Theo Le (1992) loài Bọ xít (Pseudodoniella chinensis Zheng) gây hại trên cành bánh tẻ và gây chết cả cây Quế tại các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Trung Quốc. Dharmadasa và Jayasinghe (2000) phát hiện loài sâu (Synanthedon spp.) hại thân, cành Quế, làm cho các cành chết. Sâu non dài khoảng 2,5cm khi trưởng 8 thành, đầu màu nâu sẫm và thân màu trắng đậm.

Sâu non thường ăn phần gỗ để sống và có xu hướng ăn theo chiều ngang. Sâu trưởng thành, đẻ trứng vào các vết nứt hoặc vết thương trên vỏ cây và trứng nở trong khoảng 1- 4 tuần. Theo Amalendu và cộng sự (2014) loài sâu Cricula trifenestrata ăn lá hại một số loài cây thuộc họ Lauraceae, cụ thể như loài Cinnamomum glanduliferum, C. glaucescens ở Đông Bắc Ấn Độ, loài C.

zeylanicum ở vùng Đông Bắc Á và SriLanka, loài Persea bombycina ở vùng Đông Nam Ấn Độ, Nepal và loài Litsea cubeba ở Ấn Độ. Nghiên cứu biện pháp phòng trừ sâu hại Quế Theo Singh và cộng sự (1978), phòng trừ loài sâu hại lá, chồi Orthaga vitialis và sâu ăn lá Euproctis fraterna thì cần thiết phải kiểm tra cắt tỉa các cụm chồi Quế bị sâu hại là biện pháp phòng trừ chủ yếu và phun thuốc trừ sâu Carbaryl (0.05%), từ đó có thể kiểm soát sâu hại trên cây Quế, việc phun thuốc được lặp lại trong khoảng 10-12 ngày hiệu quả đạt cao hơn. Devashayam và cộng sự (1993) chỉ ra rằng sâu đục lá Conopomorpha civica đã gây hại cho 20,2% số cây Quế tuổi nhỏ ở Kerala, Ấn Độ và phòng trừ loài sâu này bằng cách phun thuốc trừ sâu Quinalphos 0,05% ngay khi chúng vừa xuất hiện mới có hiệu quả trong việc ngăn ngừa sự xâm nhập Theo Rajapakse and Wasantha (2007), việc phòng trừ sinh học cho các loài nhện gây u bướu lá Quế là rất khó khăn vì chúng sống và ăn trong các u của lá. Việc cắt tỉa thường xuyên có thể kiểm soát rệp Trioza và nhện Eriophyes.

Sử dụng thuốc monocrotophos, lannat (methomyl) và methamidiphos ở trên, ở giữa và ở gốc của cây trồng, việc sử dụng 30 ml monocrotophos/25 L trong khoảng thời gian 4 ngày làm giảm lượng u bướu đến mức thấp nhất. Quinalphos 0,05% hoặc Dimethoate 0,06% cũng được khuyến cáo sử dụng để kiểm soát lá và chồi bị u bướu. Nghiên cứu bệnh hại Quế 9 Ở Ấn Độ và SriLanka cho biết, Quế có thể bị các bệnh thối đen do nấm Phellinus lamaensi, mục trắng do Fomes lignosus, đốm khảm do nấm phấn hồng Corticium salmonicolor, thán thư do Glomerella cingulata và gỉ sắt do tảo Aecidium cinnamoni, Cephaleuros virescens, Diplodia spp. Cũng đã gặp một số loài sâu hại vỏ, chồi non và lá như Phyllocnistis chrysophthalma, Sorolopha archimedias, Acrocercops spp, Eriophyes bois, Eriophyes doctersi, Typhlodromus spp… Một số loài tuyến trùng như Meloidogyne spp….

xâm nhập từ đất vào rễ cũng có thể gây hại đối với các quần thể Quế (Akhtar Husain et al. Karunakaran and Chandrasekharan (1980) đã nghiên cứu bệnh đốm lá và khô cành ngọn cây Quế Cinnamomum Zeylanicum do nấm Collectotrichum gloeosporides.