Luận văn: Giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Hà Nội

Luận văn phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Hà Nội, gồm các kiến nghị thiết thực.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hường
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Diệu Huyền
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi thường xuyên của Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. CHI THƯỜNG XUYÊN CỦA NSNN
• 1.1.1. Khái niệm chi thường xuyên của NSNN
• 1.1.2. Đặc điểm chi thường xuyên của NSNN
• 1.1.3. Nội dung chi thường xuyên của NSNN
• 1.1.4. Vai trò chi thường xuyên của NSNN
• 1.2. HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN CỦA NSNN QUA KBNN
• 1.2.1. Kiểm soát chi thường xuyên của NSNN qua KBNN
• 1.2.2. Khái niệm hiệu quả KSC thường xuyên qua KBNN
• 1.2.3. Hiệu quả công tác KSC thường xuyên của NSNN qua KBNN
• 1.3. NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ KSC THƯỜNG XUYÊN CỦA NSNN QUA KBNN
• 1.4. KINH NGHIỆM THỰC HIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 1.4.1. Kinh nghiệm kiểm soát cam kết chi tại Cộng hòa Pháp
• 1.4.2. Kinh nghiệm của Singapore về quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra
• 1.4.3. Một số bài học kinh nghiệm có thể áp dụng vào Việt Nam
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC HÀ NỘI
• 2.1. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH CHI THƯỜNG XUYÊN QUA KBNN HÀ NỘI
• 2.1.1. Cơ cấu tổ chức bộ máy KBNN Hà Nội
• 2.1.2. Tình hình chi thường xuyên của NSNN qua KBNN Hà Nội
• 2.2. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KSC THƯỜNG XUYÊN QUA KBNN HÀ NỘI
• 2.2.1. Quy trình kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Hà Nội
• 2.2.2. Nội dung Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Hà Nội
• 2.3. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN QUA KBNN HÀ NỘI
• 2.3.1. Những kết quả đạt được trong kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Hà Nội
• 2.3.2. Những hạn chế, trở ngại trong kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN Hà Nội
• 2.3.3. Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QỦA CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC HÀ NỘI
• 3.1. MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG HƯỚNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN QUA KBNN HÀ NỘI
• 3.1.1. Phương hướng
• 3.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN QUA KBNN HÀ NỘI
• 3.2.1. Kiểm soát chi theo cơ chế tự chủ của đơn vị
• 3.2.2. Hoàn thiện điều kiện cấp phát NSNN tại KBNN Hà Nội
• 3.2.3. Nâng cao năng lực, trình độ, phẩm chất của đội ngũ cán bộ kiểm soát chi thường xuyên
• 3.2.4. Kiểm soát chi theo mức độ rủi ro
• 3.2.5. Kiểm soát chi theo ngưỡng
• 3.2.6. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính Phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với Bộ Tài Chính
• 3.3.3. Kiến nghị với Kho bạc Nhà nước Trung Ương
• 3.4. Kết luận chương 3

Tóm tắt

I. Vai trò cốt lõi của KBNN Hà Nội trong kiểm soát chi NSNN

Kiểm soát chi Ngân sách Nhà nước (NSNN) là một nhiệm vụ nền tảng, đảm bảo nguồn lực quốc gia được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả và minh bạch. Trong bối cảnh đó, Kho bạc Nhà nước (KBNN) Hà Nội đóng vai trò là “người gác cổng” cuối cùng, trực tiếp thực hiện kiểm tra, giám sát mọi khoản chi trước khi xuất quỹ. Vai trò của Kho bạc Nhà nước không chỉ dừng lại ở việc thanh toán, chi trả mà còn là một cơ chế phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm kỷ luật tài chính, ngân sách. Hiệu quả của hoạt động này ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định kinh tế - xã hội của Thủ đô, góp phần siết chặt chi tiêu công và thực hiện thành công các mục tiêu phát triển. Một quy trình kiểm soát thanh toán chặt chẽ tại KBNN Hà Nội sẽ giúp phát hiện sớm các sai phạm, ngăn chặn lãng phí và nâng cao trách nhiệm giải trình của các đơn vị sử dụng ngân sách. Việc triển khai hiệu quả công tác này là yêu cầu cấp thiết, đặc biệt khi quy mô chi tiêu ngày càng lớn và phức tạp.

1.1. Cơ sở pháp lý và nguyên tắc hoạt động kiểm soát chi

Hoạt động kiểm soát chi NSNN qua KBNN Hà Nội được thực hiện dựa trên một hành lang pháp lý vững chắc. Nền tảng cao nhất là Luật Ngân sách Nhà nước, cùng các Nghị định của Chính phủ và Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính. Các văn bản này quy định rõ bốn điều kiện tiên quyết cho một khoản chi: (1) Phải có trong dự toán được giao; (2) Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức; (3) Được thủ trưởng đơn vị phê duyệt; và (4) Có đầy đủ hồ sơ, chứng từ hợp lệ. Nguyên tắc cốt lõi là kiểm soát trước, thanh toán sau, đảm bảo mọi khoản chi đều được rà soát kỹ lưỡng trước khi tiền rời khỏi ngân quỹ. Đặc biệt, KBNN Hà Nội thực hiện nguyên tắc chi trả trực tiếp cho nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc người hưởng lương, nhằm giảm thiểu khâu trung gian, tăng cường minh bạch ngân sách và ngăn ngừa tiêu cực. Mọi hoạt động đều phải tuân thủ nghiêm ngặt kỷ luật tài chính, ngân sách, đảm bảo các khoản chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển đều được quản lý chặt chẽ.

1.2. Quy trình kiểm soát chi NSNN qua KBNN Hà Nội hiện hành

Quy trình kiểm soát chi tại KBNN Hà Nội được chuẩn hóa và thực hiện một cách có hệ thống. Quy trình bắt đầu khi đơn vị sử dụng ngân sách gửi hồ sơ đề nghị thanh toán đến KBNN. Cán bộ kiểm soát chi sẽ tiếp nhận và kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ. Giai đoạn này tập trung vào việc đối chiếu với dự toán được duyệt, kiểm tra các tiêu chuẩn, định mức hiện hành. Sau khi hồ sơ được xác nhận là hợp lệ, KBNN sẽ thực hiện thanh toán. Quá trình này được hỗ trợ bởi các hệ thống công nghệ thông tin hiện đại như hệ thống TABMIS và dịch vụ công trực tuyến KBNN, giúp tự động hóa nhiều bước, rút ngắn thời gian xử lý và tăng tính chính xác. Đối với các khoản chi chưa đủ điều kiện thanh toán ngay, KBNN có thể thực hiện tạm ứng. Các khoản chi sai quy định sẽ bị từ chối và thông báo rõ lý do cho đơn vị. Quy trình này đảm bảo việc quản lý chi ngân sách nhà nước diễn ra thông suốt, hiệu quả và đúng pháp luật.

II. Thực trạng thách thức trong kiểm soát chi NSNN tại Hà Nội

Công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN Hà Nội trong những năm qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Theo Luận văn của Nguyễn Thị Thu Hường (2015), tổng chi NSNN qua KBNN Hà Nội giai đoạn 2011-2014 đã tăng đáng kể, đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. KBNN Hà Nội đã đảm bảo các khoản chi được thanh toán đúng hạn, góp phần duy trì hoạt động ổn định của bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, công tác này vẫn đối mặt với không ít thách thức. Việc quản lý chi ngân sách nhà nước vẫn còn những hạn chế nhất định. Một số định mức, tiêu chuẩn chi tiêu đã lạc hậu so với thực tế, gây khó khăn cho cả đơn vị sử dụng và cơ quan kiểm soát. Sự phối hợp giữa các cơ quan đôi khi chưa đồng bộ, dẫn đến chậm trễ trong xử lý hồ sơ. Áp lực về khối lượng giao dịch ngày càng tăng cũng đặt ra yêu cầu phải liên tục cải tiến quy trình và nâng cao năng lực cán bộ. Việc giải quyết các thách thức này là điều kiện tiên quyết để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công.

2.1. Phân tích những kết quả đã đạt được trong giai đoạn qua

Trong giai đoạn 2011-2014, KBNN Hà Nội đã xử lý một khối lượng giao dịch khổng lồ, góp phần quan trọng vào việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của thành phố. Hệ thống đã từ chối hàng nghìn khoản chi sai quy định, giúp tiết kiệm cho ngân sách một khoản kinh phí không nhỏ, thể hiện vai trò rõ nét trong việc chống lãng phí, tham nhũng. Việc triển khai hệ thống TABMIS và dịch vụ công trực tuyến đã tạo ra một bước đột phá, hiện đại hóa quy trình nghiệp vụ. Thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn, giảm thiểu phiền hà cho các đơn vị giao dịch. Công tác quản lý chi ngân sách nhà nước ngày càng đi vào nề nếp, kỷ cương. Các khoản chi thường xuyên, đặc biệt là chi lương và các khoản cho con người, luôn được ưu tiên giải quyết kịp thời, đảm bảo an sinh xã hội. Những kết quả này khẳng định nỗ lực không ngừng của KBNN Hà Nội trong việc hoàn thành nhiệm vụ được giao.

2.2. Nhận diện các tồn tại hạn chế và nguyên nhân cốt lõi

Mặc dù đạt nhiều thành tựu, công tác kiểm soát chi vẫn còn một số tồn tại. Một trong những hạn chế lớn là hệ thống định mức chi tiêu chưa theo kịp sự biến động của thị trường. Điều này khiến các đơn vị gặp khó khăn trong việc hợp thức hóa chứng từ, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm kỷ luật tài chính, ngân sách. Bên cạnh đó, nhận thức và ý thức chấp hành của một số đơn vị sử dụng ngân sách chưa cao, vẫn còn tình trạng lập hồ sơ chưa đầy đủ, sai sót. Nguyên nhân chủ quan đến từ năng lực của một bộ phận cán bộ kiểm soát chi chưa đồng đều. Áp lực công việc lớn đôi khi dẫn đến việc kiểm tra, rà soát chưa thực sự sâu sát. Về mặt khách quan, cơ chế phối hợp giữa KBNN, cơ quan tài chính và các đơn vị chủ quản đôi khi còn chồng chéo, chưa thực sự hiệu quả. Đây là những rào cản cần được tháo gỡ để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công một cách bền vững.

III. 03 Giải pháp then chốt để kiểm soát chi NSNN chặt chẽ hơn

Để khắc phục các tồn tại và nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp mang tính chiến lược. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế chính sách, đổi mới phương thức kiểm soát và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Một cơ chế rõ ràng, minh bạch sẽ là nền tảng để mọi hoạt động đi vào quỹ đạo. Việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại sẽ giúp phân bổ nguồn lực kiểm soát một cách thông minh, tập trung vào những lĩnh vực, đơn vị có nguy cơ sai phạm cao. Con người vẫn là yếu tố quyết định, do đó, đầu tư vào đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ là giải pháp căn cơ và lâu dài. Việc kết hợp hài hòa ba nhóm giải pháp này sẽ tạo ra một hệ thống quản lý chi ngân sách nhà nước toàn diện, chặt chẽ và hiệu quả, góp phần thực hiện mục tiêu siết chặt chi tiêu công và chống lãng phí, tham nhũng một cách triệt để.

3.1. Hoàn thiện cơ chế chính sách và quy trình nghiệp vụ

Giải pháp nền tảng là tiếp tục rà soát và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy. Cần nghiên cứu, sửa đổi các định mức, tiêu chuẩn chi tiêu cho phù hợp với thực tiễn, đặc biệt là các khoản chi thường xuyên như công tác phí, hội nghị, mua sắm văn phòng phẩm. Việc ban hành các quy định rõ ràng, dễ áp dụng sẽ giảm bớt gánh nặng chứng minh cho đơn vị và tạo thuận lợi cho công tác kiểm soát. Bên cạnh đó, cần tiếp tục cải cách quy trình kiểm soát thanh toán theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng không nới lỏng quản lý. Phân định rõ hơn nữa trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách trong việc quyết định chi, gắn trách nhiệm giải trình với người ra quyết định. Điều này giúp nâng cao ý thức tuân thủ Luật Ngân sách Nhà nước và tăng cường minh bạch ngân sách trong mọi khâu.

3.2. Chuyển đổi phương thức kiểm soát theo mức độ rủi ro

Thay vì kiểm soát dàn trải tất cả các khoản chi với mức độ như nhau, KBNN Hà Nội cần chuyển mạnh sang phương thức kiểm soát theo mức độ rủi ro. Phương pháp này dựa trên việc phân loại các đơn vị, các loại hình chi tiêu theo mức độ rủi ro tiềm ẩn (cao, trung bình, thấp). Đối với các đơn vị có lịch sử chấp hành tốt, các khoản chi có tính lặp lại và giá trị nhỏ, có thể áp dụng cơ chế kiểm soát đơn giản, hậu kiểm. Ngược lại, cần tăng cường thanh tra, kiểm toán chi NSNN một cách chặt chẽ đối với các lĩnh vực nhạy cảm như chi đầu tư phát triển, mua sắm tài sản công quy mô lớn, hoặc các đơn vị có dấu hiệu vi phạm. Việc áp dụng quản lý rủi ro không chỉ giúp tiết kiệm nguồn lực cho KBNN mà còn tập trung sự chú ý vào những nơi cần thiết nhất, nâng cao hiệu quả phát hiện và ngăn chặn sai phạm, đảm bảo kỷ luật tài chính, ngân sách.

3.3. Nâng cao năng lực và đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ

Con người là trung tâm của mọi hoạt động. Do đó, cần chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng để xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm soát chi vừa “hồng” vừa “chuyên”. Chương trình đào tạo cần cập nhật thường xuyên các chính sách mới, trang bị kỹ năng phân tích, nhận diện rủi ro và sử dụng thành thạo các công cụ công nghệ. Ngoài chuyên môn, việc giáo dục đạo đức công vụ, nâng cao tinh thần trách nhiệm, tính liêm chính là yếu tố sống còn để chống lãng phí, tham nhũng ngay từ bên trong. Cần có cơ chế đãi ngộ xứng đáng, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, nhũng nhiễu, gây khó khăn cho đơn vị. Một đội ngũ cán bộ vững vàng về nghiệp vụ, trong sạch về đạo đức chính là bức tường thành vững chắc nhất bảo vệ ngân quỹ quốc gia.

IV. Bí quyết chuyển đổi số trong kiểm soát chi NSNN qua KBNN

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong ngành tài chính là giải pháp đột phá để hiện đại hóa công tác kiểm soát chi NSNN. Công nghệ không chỉ giúp tự động hóa các tác vụ thủ công, mà còn tạo ra một môi trường giao dịch minh bạch, nhanh chóng và an toàn. Việc tích hợp và liên thông dữ liệu giữa KBNN, cơ quan Thuế, Tài chính và các đơn vị sử dụng ngân sách sẽ tạo nên một hệ sinh thái tài chính công thống nhất. Dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể được ứng dụng để phân tích các mẫu chi tiêu, tự động cảnh báo các giao dịch bất thường, hỗ trợ cán bộ kiểm soát chi ra quyết định chính xác hơn. Tận dụng sức mạnh của công nghệ là con đường ngắn nhất để KBNN Hà Nội nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế số và xây dựng một nền quản lý tài chính công hiện đại.

4.1. Tối ưu hóa hệ thống TABMIS và Dịch vụ công trực tuyến

Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS) và dịch vụ công trực tuyến KBNN là hai trụ cột của quá trình chuyển đổi số. Cần tiếp tục đầu tư nâng cấp, hoàn thiện các hệ thống này. Đối với TABMIS, cần đảm bảo dữ liệu về dự toán, cam kết chi và thanh toán được cập nhật theo thời gian thực, cung cấp một bức tranh toàn cảnh và chính xác về tình hình tài chính. Đối với dịch vụ công trực tuyến, cần tối ưu hóa giao diện người dùng, đơn giản hóa các bước nộp hồ sơ, tích hợp chữ ký số và cho phép theo dõi trạng thái xử lý một cách minh bạch. Mục tiêu là 100% các đơn vị sử dụng ngân sách thực hiện giao dịch qua môi trường mạng, loại bỏ hoàn toàn hồ sơ giấy, góp phần đẩy nhanh tốc độ quy trình kiểm soát thanh toán và giảm thiểu chi phí.

4.2. Xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông và cảnh báo rủi ro

Một giải pháp công nghệ tiên tiến là xây dựng một cơ sở dữ liệu tập trung, liên thông giữa các ngành trong khối tài chính. Dữ liệu này sẽ kết nối thông tin về dự toán của cơ quan tài chính, dữ liệu cam kết chi và thanh toán của KBNN, và thông tin về nhà cung cấp từ cơ quan thuế. Sự liên thông này giúp thực hiện đối chiếu chéo tự động, phát hiện các bất thường như một nhà cung cấp có dấu hiệu rủi ro về thuế nhưng vẫn tham gia giao dịch công. Hơn nữa, có thể phát triển các thuật toán để phân tích dữ liệu và tự động cảnh báo các khoản chi có nguy cơ cao (ví dụ: chi sát ngưỡng phải đấu thầu, chi bất thường vào cuối năm ngân sách). Hệ thống này sẽ là công cụ đắc lực cho thanh tra, kiểm toán chi NSNN và giúp KBNN chuyển từ kiểm soát bị động sang quản lý chủ động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. CHI THƯỜNG XUYÊN CỦA NSNN 1. Khái niệm chi thường xuyên của NSNN ❖ Ngân sách nhà nước (NSNN) Mỗi một Quốc gia khi hình thành Nhà nước thì cần phải có nguồn lực để bảo vệ chính thể nhà nước và đảm bảo cho các mặt hoạt động phát triển của mình. Một trong những nguồn lực quan trọng nhất là NSNN.

NSNN là một phạm trù lịch sử, phản ánh các quan hệ kinh tế trong điều kiện kinh tế hàng hoá - tiền tệ và được sử dụng như một công cụ để thực hiện chức năng của nhà nước. Sự ra đời và tồn tại của NSNN gắn liền với sự tồn tại và phát triển của nhà nước. NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. ❖ Kho bạc nhà nước (KBNN) KBNN có trách nhiệm quản lý quỹ NSNN (quỹ ngân sách trung ương và quỹ ngân sách các cấp chính quyền địa phương), thống nhất quản lý, tổ chức thanh toán, điều hoà vốn và tiền mặt thuộc quỹ NSNN nhằm tập trung nhanh các khoản thu; đáp ứng kịp thời các nhu cầu thanh toán, chi trả của NSNN.

Kho bạc Nhà nước là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý nhà nước về quỹ ngân sách nhà nước, các quỹ tài chính nhà nước và các quỹ khác của Nhà nước được giao quản lý; quản lý ngân quỹ; tổng kế toán nhà nước; thực hiện việc huy động vốn cho ngân sách nhà nước và cho đầu tư phát triển thông qua hình thức phát hành trái phiếu Chính phủ theo quy định của pháp luật. 5 * Chi thường xuyên của ngân sách nhà nước Quỹ NSNN là toàn bộ các khoản tiền của Nhà nước, kể cả tiền vay, có trên tài khoản của NSNN các cấp; Quỹ NSNN được quản lý tại KBNN. Chi NSNN là quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp nhằm trang trải cho chi phí bộ máy nhà nước và thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội của Nhà nước. Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật.

Căn cứ theo yếu tố thời gian và phương thức quản lý, chi ngân sách nhà nước có các loại sau: - Chi đầu tư phát triển: Là chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn; đầu tư và hỗ trợ cho các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của Nhà nước; góp vốn cổ phần, liên doanh vào các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực cần thiết có sự tham gia của Nhà nước theo quy định của Pháp luật; chi bổ sung dự trữ Nhà nước; chi đầu tư phát triển thuộc các chương trình mục tiêu (CTMT) quốc gia, dự án Nhà nước; các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. - Chi thường xuyên của NSNN: Là chi các hoạt động sự nghiệp giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hoá thông tin văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trường, các hoạt động sự nghiệp khác do các cơ quan Nhà nước quản lý; Các hoạt động sự nghiệp kinh tế do các cơ quan Nhà nước quản lý; Quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội; Hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng cộng sản và các tổ chức chính trị - xã hội; Trợ giá theo chính sách của Nhà nước; Phần chi thường xuyên thuộc các CTMT quốc gia, dự án Nhà nước; Hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội; Trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội; Hỗ trợ các tổ chức chính trị xã hội - nghề 6 nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; Các khoản chi thường xuyên khác theo quy định của pháp luật. Chi thường xuyên NSNN là các khoản chi nhằm duy trì hoạt động thường xuyên của nhà nước với các nội dung chủ yếu: chi tiền công, tiền lương; chi mua sắm hàng hóa, dịch vụ; chi khác. Về thực chất, Chi thường xuyên của NSNN là quá trình phân phối, sử dụng vốn NSNN để đáp ứng cho các nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nước về lập pháp, hành pháp, tư pháp và một số dịch vụ công cộng khác mà Nhà nước vẫn phải cung ứng.

Đặc điểm chi thường xuyên của NSNN Chi thường xuyên NSNN có một số đặc điểm cơ bản như sau: Một là: đại bộ phận các khoản chi thường xuyên từ NSNN đều mang tính ổn định và có tính chất chu kỳ trong một khoảng thời gian hàng tháng, hàng quý, hàng năm. Hai là, các khoản chi thường xuyên phần lớn nhằm mục đích tiêu dùng. Hầu hết các khoản chi thường xuyên nhằm trang trải cho các nhu cầu về quản lý hành chính, hoạt động sự nghiệp, về an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội và các hoạt động xã hội khác do Nhà nước tổ chức. Các hoạt động này hầu như không trực tiếp tạo ra của cải vật chất.

Tuy nhiên, những khoản chi thường xuyên có tác dụng quan trọng đối với phát triển kinh tế vì nó tạo ra một môi trường kinh tế ổn định, nâng cao chất lượng lao động thông qua các khoản chi cho giáo dục - đào tạo. Ba là, phạm vi và mức độ chi thường xuyên NSNN gắn liền với cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước và việc thực hiện các chính sách kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ. Bởi lẽ, phần lớn các khoản chi thường xuyên nhằm duy trì đảm bảo hoạt động bình thường, hiệu quả của bộ máy quản lý nhà nước. Hơn nữa, những quan điểm, chủ trương, chính sách 7 phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước cũng ảnh hưởng trực tiếp đến việc định hướng, phạm vi và mức độ chi thường xuyên NSNN.

Các khoản chi thường xuyên NSNN mang tính chất không bồi hoàn trực tiếp, tính không hoàn trả trực tiếp thể hiện ở chỗ không phải bất cứ khoản chi nào cũng đều được hoàn lại bằng các khoản thu tương ứng. Đặc điểm này giúp chúng ta phân biệt các khoản chi thường xuyên NSNN với các khoản tín dụng, các khoản chi cho hoạt động kinh doanh. Nội dung chi thường xuyên của NSNN Nội dung chi thường xuyên NSNN được phân biệt theo lĩnh vực chi, đối tượng chi và tính chất chi tiêu. Cụ thể như sau: Theo lĩnh vực chi trả, chi thường xuyên NSNN bao gồm 12 nội dung cụ thể như sau: - Các hoạt động sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, các sự nghiệp xã hội khác; - Các hoạt động sự nghiệp kinh tế; - Quốc phòng, an ninh, và trật tự an toàn xã hội; - Hoạt động của các cơ quan Nhà nước; - Hoạt động của Đảng Cộng Sản Việt Nam; - Hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên đoàn lao động Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam; - Trợ giá theo chính sách của Nhà nước; - Phần chi thường xuyên thuộc chương trình mục tiêu quốc gia, dự án Nhà nước; - Hỗ trợ quỹ Bảo hiểm xã hội; - Trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội; 8 - Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; - Các khoản chi thường xuyên khác theo quy định của Pháp luật.

Theo đối tượng chi trả, chi thường xuyên NSNN bao gồm các nội dung chủ yếu sau: - Các khoản chi cho con người thuộc khu vực hành chính - sự nghiệp như: tiền công, phụ cấp, phúc lợi tập thể, y tế, vệ sinh, học bổng cho học sinh và sinh viên. - Các khoản chi về hàng hóa, dịch vụ tại các cơ quan nhà nước như: văn phòng phẩm, sách, báo, dịch vụ viễn thông và thông tin, điện, nước, công tác phí, chi phí hội nghị. - Các khoản chi hỗ trợ và bổ sung nhằm thực hiện các chính sách xã hội hay thực hiện điều chỉnh vĩ mô của Nhà nước. - Các khoản chi trả lãi tiền vay trong và ngoài nước.

- Các khoản chi khác. Theo tính chất của từng khoản chi, nội dung chi thường xuyên NSNN bao gồm các khoản chi như sau: - Chi thanh toán cá nhân: là các khoản chi liên quan trực tiếp đến con người như: chi tiền lương, phụ cấp lương, tiền công, học bổng, sinh hoạt phí của học sinh, sinh viên, chi đóng bảo hiểm xã hôi cho người hưởng lương từ NSNN, chi tiền thưởng, phúc lợi tập thể. - Chi nghiệp vụ chuyên môn: là các khoản chi đảm bảo hoạt động thường xuyên của đơn vị thụ hưởng NSNN như: chi mua văn phòng phẩm, chi trả dịch vụ công cộng, chi mua hàng hóa vật tư, công cụ, dụng cụ dùn g trong công tác chuyên môn của từng ngành, chi bảo hộ lao động, trang phục, đồng phục và các khoản khác. - Chi mua sắm, sửa chữa: chi mua sắm đồ dùng, trang thiết bị, phương 9 tiện làm việc, sửa chữa lớn tài sản cố định và các khoản khác.

- Chi khác: là các khoản chi ngoài các khoản chi nêu trên như: chi tiếp khách, hỗ trợ khác, chi các khoản khác, trích lập quỹ, công tác Đảng. Vai trò chi thường xuyên của NSNN Chi thường xuyên NSNN có vai trò rất quan trọng. Vai trò đó thể hiện trên các mặt cụ thể như sau: Thứ nhất., chi thường xuyên có tác động trực tiếp đến việc thực hiện các chức năng của Nhà nước về quản lý kinh tế, xã hội, là một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu quả của bộ máy quản lý Nhà nước. Thứ hai, chi thường xuyên là công cụ để Nhà nước thực hiện mục tiêu ổn định và điều chỉnh thu nhập, hỗ trợ người nghèo, gia đình chính sách, thực hiện các chính sách xã hội.

góp phần thực hiện mục tiêu công bằng xã hội. Thứ ba, qua chi thường xuyên, Nhà nước thực hiện điều tiết, điều chỉnh thị trường để thực hiện các mục tiêu của Nhà nước.