Giải pháp huy động vốn đầu tư để nâng cao tiêu chí xây dựng nông thôn mới tại thành phố Sông Công

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích giải pháp huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng nông thôn mới thành phố sông công, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Ngô Quảng Bá
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Yến
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng nông thôn mới tại thành phố Sông Công
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Các nguồn vốn đầu tư chủ yếu cho chương trình MTQG xây dựng NTM
• 1.1.2. Cơ cấu nguồn vốn và các phương thức huy động vốn
• 1.1.3. Tầm quan trọng của việc huy động nguồn vốn xây dựng nông thôn mới
• 1.1.4. Cơ chế huy động vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 1.1.5. Đặc điểm của vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 1.1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến huy động vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 1.2. Cơ sở thực tiễn
• 1.2.1. Kinh nghiệm huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí cho xây dựng NTM của huyện Nam Đàn tỉnh Nghệ An
• 1.2.2. Kinh nghiệm huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng NTM của huyện Hải Hậu Nam Định
• 1.3. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.4. Bài học kinh nghiệm được rút ra trong công tác huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng NTM trên địa bàn thành phố Sông Công tỉnh Thái Nguyên
• 2. Chương 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Những thuận lợi khó khăn về điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế xã hội cho huy động nguồn vốn nâng cao tiêu chí xây dựng NTM thành phố Sông Công
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp tiếp cận
• 2.3.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu và thu thập số liệu
• 2.3.3. Phương pháp tổng hợp thông tin, phân tích xử lý số liệu
• 2.4. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Sông Công
• 3.1.1. Thực trạng hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Sông Công
• 3.2. Thực trạng huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Sông Công
• 3.2.1. Đánh giá về huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí cho xây dựng NTM trên địa bàn thành phố Sông Công
• 3.2.2. Kết quả đạt được theo từng tiêu chí
• 3.2.3. Đánh giá các nguồn vốn được huy động đầu tư cho Chương trình MTQG xây dựng NTM
• 3.2.4. Mức độ phù hợp về việc huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí cho Chương trình MTQG xây dựng NTM trên địa bàn thành phố Sông Công
• 3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng nông thôn mới TP Sông Công
• 3.3.1. Trình độ phát triển kinh tế của địa phương
• 3.3.2. Cơ chế, chính sách của nhà nước
• 3.3.3. Trình độ nhận thức của người dân nông thôn
• 3.3.4. Ảnh hưởng của thu nhập đến huy động vốn
• 3.3.5. Năng lực của chính quyền địa phương
• 3.4. Đánh giá chung kết quả huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng NTM thành phố Sông Công
• 3.4.1. Kết quả đạt được
• 3.4.2. Những tồn tại, hạn chế chủ yếu và nguyên nhân
• 3.5. Quan điểm, giải pháp huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng Nông thôn mới trên địa bàn thành phố Sông Công
• 3.5.1. Quan điểm huy động vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 3.5.2. Một số giải pháp huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng nông thôn mới ở thành phố Sông Công
• 3.5.2.1. Đối với Trung ương
• 3.5.2.2. Đối với UBND tỉnh Thái Nguyên
• 3.5.2.3. Đối với Ủy ban nhân dân thành phố
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Đề tài 'Giải pháp huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí xây dựng nông thôn mới tại thành phố Sông Công' tập trung vào việc phân tích và đánh giá thực trạng huy động vốn cho chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Chương trình này không chỉ là một nhiệm vụ quan trọng mà còn là một phong trào lớn, nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Việc huy động vốn là yếu tố quyết định để thực hiện các tiêu chí xây dựng NTM, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Tình hình thực tế

Thành phố Sông Công đã đạt được nhiều thành tựu trong việc xây dựng NTM. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn trong huy động vốn. Các nguồn lực từ ngân sách nhà nước, sức dân và các tổ chức xã hội chưa được khai thác triệt để. Đặc biệt, nhận thức của người dân về vai trò của việc huy động vốn cho NTM còn hạn chế. Điều này dẫn đến việc một số tiêu chí chưa đạt yêu cầu, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của địa phương.

II. Các nguồn vốn đầu tư

Để thực hiện chương trình NTM, cần xác định rõ các nguồn vốn đầu tư. Các nguồn vốn chủ yếu bao gồm ngân sách nhà nước, vốn từ doanh nghiệp, và nguồn lực từ cộng đồng. Việc huy động vốn từ ngân sách nhà nước cần được thực hiện một cách hiệu quả, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Ngoài ra, cần khuyến khích các doanh nghiệp tham gia đầu tư vào nông nghiệp và nông thôn thông qua các chính sách ưu đãi. Việc xây dựng các mô hình hợp tác xã cũng là một giải pháp quan trọng để huy động vốn từ cộng đồng.

2.1. Ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn cho xây dựng NTM. Cần có các chính sách rõ ràng để phân bổ ngân sách cho các dự án NTM. Việc sử dụng ngân sách cần phải minh bạch và có sự giám sát chặt chẽ từ các cơ quan chức năng. Điều này không chỉ giúp tăng cường niềm tin của người dân mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn từ các nguồn khác.

III. Giải pháp huy động vốn

Để nâng cao hiệu quả huy động vốn cho xây dựng NTM, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của việc huy động vốn. Thứ hai, cần xây dựng các cơ chế chính sách khuyến khích đầu tư từ các doanh nghiệp. Cuối cùng, việc phát triển các mô hình hợp tác xã sẽ giúp huy động vốn từ cộng đồng một cách hiệu quả hơn.

3.1. Tuyên truyền và nâng cao nhận thức

Công tác tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên và liên tục. Các cơ quan chức năng cần phối hợp với các tổ chức xã hội để tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm nhằm nâng cao nhận thức của người dân về chương trình NTM. Việc này không chỉ giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của việc huy động vốn mà còn khuyến khích họ tham gia tích cực vào các hoạt động xây dựng NTM.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Sông Công là trung tâm kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật phía Nam của tỉnh Thái Nguyên, giữ vị trí cửa ngõ giao thương quan trọng với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2017 - 2019 đạt 17,5%. Trong đó, ngành công nghiệp - xây dựng tăng trưởng 18%, thương mại - dịch vụ tăng trưởng 20% và ngành nông lâm nghiệp thủy sản tăng trưởng 5%. Đến hết năm 2018, thành phố đã chính thức hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, với 100% số xã (4/4 xã gồm Bá Xuyên, Tân Quang, Bình Sơn, Vinh Sơn) được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2019.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn nâng cao chất lượng tiêu chí, địa phương đối mặt với thách thức lớn về nhu cầu vốn đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật và nâng cao thu nhập cho cư dân. Ban đầu, quá trình huy động vốn còn xuất hiện tình trạng trông chờ, ỷ lại vào nguồn lực cấp trên; hạ tầng các vùng sản xuất tập trung chưa thực sự đồng bộ và liên kết chuỗi giá trị nông sản còn hạn chế. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về huy động vốn nông thôn mới, phân tích toàn diện thực trạng huy động nguồn lực tại 4 xã thuộc thành phố Sông Công giai đoạn 2017 - 2019, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp tài chính khả thi cho giai đoạn 2021 - 2025.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc lượng hóa tác động của các dòng vốn đối với sự chuyển dịch đời sống kinh tế địa phương. Nhờ định hướng đúng đắn, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đã tăng từ 10,86 triệu đồng/năm (năm 2011) lên 26,3 triệu đồng/năm (năm 2015) và đạt 34,5 triệu đồng/năm (năm 2019). Đồng thời, tỷ lệ hộ nghèo tại các xã giảm mạnh từ 14,34% xuống còn 3,74% vào năm 2019, tạo nền tảng vững chắc để thành phố Sông Công phấn đấu nâng cấp lên đô thị loại II.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết phát triển kinh tế nông thôn hiện đại và lý thuyết huy động nguồn lực tài chính công. Dựa trên quan điểm kinh tế học của Paul Samuelson và William Nordhaus, vốn được cấu thành từ vốn vật chất (máy móc, nhà xưởng, hạ tầng kỹ thuật) và vốn tài chính. Trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, vốn đầu tư là toàn bộ các nguồn lực (tiền tệ, sức lao động, của cải vật chất, tài nguyên) được biểu hiện bằng giá trị tiền tệ để phục vụ tái cơ cấu sản xuất và kiến thiết hạ tầng.

Mô hình nghiên cứu phân định rõ bốn nguồn vốn trụ cột: nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng, vốn đầu tư của doanh nghiệp và nguồn lực tích lũy từ cộng đồng dân cư. Khung phân tích nhấn mạnh các khái niệm then chốt:

• Vốn ngân sách nhà nước: Đóng vai trò là nguồn "vốn mồi", kích hoạt các nguồn lực xã hội hóa và đảm bảo cung cấp tài chính cho các công trình hạ tầng thiết yếu mang tính chất hàng hóa công cộng.
• Vốn cộng đồng: Bao gồm tiền mặt, hiện vật, quyền sử dụng đất hiến tặng và ngày công lao động, thể hiện vai trò chủ thể của người dân.
• Vốn doanh nghiệp: Tiếp cận qua các mô hình hợp đồng đầu tư xây dựng như BOT (Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao), BTO (Xây dựng - Chuyển giao - Kinh doanh), BT (Xây dựng - Chuyển giao) và PPP (Đối tác công - tư).
• Cơ chế lồng ghép nguồn vốn: Sự kết hợp đồng bộ các chương trình mục tiêu nhằm tối ưu hóa hiệu quả phân bổ, tránh dàn trải và hạn chế thất thoát tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập có hệ thống từ Phòng Kinh tế hạ tầng thành phố Sông Công, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới tỉnh Thái Nguyên và Niên giám thống kê giai đoạn 2011 - 2019.

Đối với dữ liệu sơ cấp, tác giả triển khai điều tra thực địa với tổng quy mô mẫu là 150 đối tượng tại 4 xã: Bình Sơn, Vinh Sơn, Bá Xuyên và Tân Quang. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện đa chiều, bao gồm: 8 cán bộ phụ trách nông thôn mới cấp xã, 30 thành viên Ban phát triển xóm, 30 hội viên Chi hội Phụ nữ và 82 hội viên Chi hội Nông dân. Việc lựa chọn cơ cấu mẫu này giúp phản ánh chính xác cả góc độ quản lý chính sách lẫn góc độ thụ hưởng trực tiếp của cư dân nông thôn.

Các phương pháp phân tích chính bao gồm phương pháp thống kê mô tả, thống kê so sánh giữa hai giai đoạn (2011 - 2015 và 2016 - 2019) và công cụ đánh giá có sự tham gia của người dân (PRA). Bên cạnh đó, luận văn ứng dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Rất không đồng ý/Kém đến 5: Rất đồng ý/Tốt) để lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố như cơ chế chính sách, trình độ phát triển kinh tế, thu nhập hộ gia đình và năng lực bộ máy chính quyền địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra những bước tiến mang tính đột phá trong quá trình thực hiện các tiêu chí nông thôn mới và huy động vốn tại thành phố Sông Công:

• Tỷ lệ đạt chuẩn tiêu chí tăng trưởng toàn diện: Năm 2011, tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới là 0% (0/4 xã); đến năm 2015 đạt 25% (1/4 xã) và đến năm 2019 đạt 100% (4/4 xã). Thành phố Sông Công hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới từ năm 2018.
• Cải thiện vượt bậc về thu nhập và giảm nghèo: Thu nhập bình quân đầu người tại khu vực nông thôn năm 2019 đạt 34,5 triệu đồng/năm, tăng gấp 3,17 lần so với mức 10,86 triệu đồng/năm của năm 2011. Tỷ lệ hộ nghèo tại các xã giảm từ 14,34% (năm 2011) xuống còn 4,36% (năm 2015) và tiếp tục giảm xuống 3,74% (năm 2019). Trên toàn địa bàn thành phố, tỷ lệ hộ nghèo giảm đều đặn từ 6,32% năm 2017 xuống 3,92% năm 2019 (bình quân mỗi năm giảm 0,7%).
• Chuyển dịch cơ cấu lao động vững chắc: Tỷ lệ lao động có việc làm trên tổng dân số trong độ tuổi lao động tăng mạnh từ 69,65% năm 2011 lên 94,88% năm 2015 và giữ vững ở mức 93,82% năm 2019. Cơ cấu kinh tế địa phương chuyển dịch theo hướng hiện đại hóa với tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm 75%, thương mại - dịch vụ chiếm 19% và nông lâm nghiệp thủy sản chỉ còn 6% vào năm 2019.
• Cơ chế huy động vốn đối ứng linh hoạt: Giai đoạn 2016 - 2020, địa phương áp dụng thành công cơ chế đối ứng 60 - 40 (Nhà nước hỗ trợ 60%, nhân dân đóng góp 40%) cho các công trình cứng hóa đường giao thông và kiên cố hóa kênh mương nội đồng. Sông Công cũng là đơn vị tiên phong của tỉnh Thái Nguyên ban hành thí điểm chính sách hỗ trợ 20 triệu đồng/hộ đăng ký xây dựng hộ gia đình nông thôn mới kiểu mẫu và thưởng 5 triệu đồng/hộ khi đạt chuẩn tại xã Vinh Sơn, đồng thời hỗ trợ 40 triệu đồng cho xây mới và 30 triệu đồng cho sửa chữa mỗi nhà văn hóa thôn xóm.

Thảo luận kết quả

Thành công của thành phố Sông Công xuất phát từ việc phát huy tối đa quy chế dân chủ ở cơ sở, thực hiện nghiêm túc phương châm công khai minh bạch tài chính. Khi người dân được trực tiếp tham gia bàn bạc, lựa chọn phương án thiết kế, giám sát thi công và nghiệm thu công trình, mức độ sẵn sàng đóng góp tiền mặt, vật liệu và ngày công lao động tăng lên rõ rệt.

So sánh với các bài học kinh nghiệm tại huyện Nam Đàn (Nghệ An) về lồng ghép nguồn vốn dự án ODA gắn với phát triển văn hóa - du lịch, hay huyện Hải Hậu (Nam Định) với tổng nguồn lực huy động giai đoạn 2010 - 2015 đạt trên 3 nghìn tỷ đồng cùng 345 ha đất nông nghiệp hiến tặng, thành phố Sông Công đã vận dụng sáng tạo phương châm "Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ" phù hợp với đặc thù đô thị công nghiệp phía Nam tỉnh Thái Nguyên. Tốc độ công nghiệp hóa nhanh tạo nguồn thu ngân sách ổn định, giúp thành phố có điều kiện hỗ trợ 100% kinh phí quy hoạch, tập huấn cán bộ và đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

Trong thực tế trình bày học thuật, các dữ liệu này được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng phân tích cơ cấu 4 nguồn vốn đầu tư theo thời gian, kết hợp cùng bảng ma trận điểm đánh giá Likert phản ánh mức độ hài lòng của 150 mẫu khảo sát đối với năng lực lãnh đạo của chính quyền cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm tăng cường huy động vốn đầu tư nâng cao tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025:

1. Hoàn thiện cơ chế điều tiết ngân sách và phân cấp tài chính: Ủy ban nhân dân thành phố Sông Công chủ trì phối hợp với Sở Tài chính tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2021 - 2023 thực hiện phân cấp nguồn thu tiền sử dụng đất, để lại tối thiểu 50% cho ngân sách cấp xã tái đầu tư hạ tầng nông thôn mới nâng cao, bảo đảm 100% dự án hạ tầng liên xóm có danh mục phân bổ vốn trung hạn rõ ràng.
2. Mở rộng mô hình đối tác công - tư (PPP) và thu hút vốn doanh nghiệp: Phòng Kinh tế hạ tầng phối hợp cùng các hiệp hội doanh nghiệp triển khai giai đoạn 2021 - 2024, phấn đấu thu hút từ 15 đến 20 doanh nghiệp tham gia đầu tư các dự án chế biến nông sản, hạ tầng chợ nông thôn và các vùng sản xuất tập trung ứng dụng công nghệ cao thông qua các hợp đồng BOT, BT và chính sách ưu đãi mặt bằng sạch.
3. Đa dạng hóa hình thức huy động sức dân gắn với dân chủ cơ sở: Ủy ban nhân dân các xã phối hợp chặt chẽ với Hội Nông dân và Hội Phụ nữ duy trì liên tục từ năm 2021 đến 2025; mở rộng mô hình hỗ trợ 20 triệu đồng cho hộ gia đình kiểu mẫu, vận động hiến đất mở rộng mạng lưới giao thông nội đồng, phấn đấu đạt mục tiêu 100% xóm có nhà văn hóa đạt chuẩn văn hóa mới và 100% công trình có ban giám sát cộng đồng.
4. Nâng cao năng lực quản lý dự án và trách nhiệm giải trình: Thành ủy và Ủy ban nhân dân thành phố tổ chức định kỳ hàng năm các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý tài chính đầu tư cho 100% cán bộ phụ trách nông thôn mới xã và trưởng ban phát triển xóm; công khai 100% số liệu thu chi các khoản đóng góp tự nguyện trên hệ thống truyền thanh và cổng thông tin điện tử, giải quyết dứt điểm 100% các thắc mắc của người dân trong vòng 15 ngày làm việc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung giải pháp của luận văn mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ lãnh đạo và cơ quan quản lý nhà nước: Cán bộ Văn phòng Điều phối Nông thôn mới, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Kinh tế hạ tầng có thể ứng dụng cơ chế phân bổ vốn mồi và tỷ lệ đối ứng 60 - 40 vào quá trình xây dựng đề án nông thôn mới kiểu mẫu cấp huyện, thành phố.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế Nông nghiệp: Luận văn cung cấp khung phương pháp luận hoàn chỉnh, kết hợp giữa khảo sát PRA, phân tích thang đo Likert và hệ thống chỉ tiêu lượng hóa tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư công tại các địa bàn đang trong tiến trình đô thị hóa.
• Chính quyền cơ sở và Ban phát triển thôn xóm: Bí thư chi bộ, Trưởng xóm và cán bộ đoàn thể cấp xã tìm thấy cẩm nang thực tiễn về quy trình dân chủ, kỹ năng tuyên truyền vận động nhân dân hiến đất, đối ứng ngày công và phương pháp công khai minh bạch tài chính.
• Cộng đồng doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Các nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao nắm bắt được định hướng quy hoạch quỹ đất, các cơ chế khuyến khích đầu tư theo hình thức đối tác công - tư và nhu cầu liên kết chuỗi giá trị tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Thành phố Sông Công hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới vào thời gian nào?
Thành phố Sông Công chính thức được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới vào năm 2018. Đến năm 2019, 100% số xã trên địa bàn (4/4 xã gồm Bình Sơn, Vinh Sơn, Bá Xuyên, Tân Quang) đều hoàn thành 19/19 tiêu chí nông thôn mới, tăng vượt bậc so với tỷ lệ 0% của năm 2011.

Thu nhập của người dân khu vực nông thôn tại Sông Công chuyển biến ra sao?
Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn tại thành phố Sông Công tăng trưởng mạnh mẽ từ mức 10,86 triệu đồng/người/năm (năm 2011) lên 26,3 triệu đồng (năm 2015) và đạt 34,5 triệu đồng (năm 2019). Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo tại các xã giảm sâu từ 14,34% xuống chỉ còn 3,74% vào cuối năm 2019.

Cơ chế đối ứng vốn làm đường giao thông và kênh mương được áp dụng như thế nào?
Trong giai đoạn 2016 - 2020, thành phố Sông Công đã thực hiện hiệu quả cơ chế hỗ trợ đối ứng theo tỷ lệ 60 - 40, trong đó ngân sách Nhà nước đảm bảo 60% kinh phí và nhân dân địa phương đóng góp 40% còn lại bằng tiền mặt, vật liệu hoặc ngày công để cứng hóa đường giao thông và kiên cố hóa kênh mương.

Cỡ mẫu và phương pháp điều tra sơ cấp của luận văn được thực hiện ra sao?
Nghiên cứu tiến hành khảo sát chọn mẫu phân tầng có chủ đích với quy mô 150 đối tượng tại 4 xã, gồm 8 cán bộ cấp xã, 30 thành viên Ban phát triển xóm, 30 hội viên phụ nữ và 82 hội viên nông dân; dữ liệu được xử lý bằng thang đo Likert 5 mức độ kết hợp công cụ đánh giá có sự tham gia của người dân (PRA).

Những kinh nghiệm điển hình nào từ các tỉnh bạn đã được luận văn đúc kết?
Luận văn đã tổng kết bài học từ huyện Hải Hậu (Nam Định) với thành công huy động trên 3 nghìn tỷ đồng và 345 ha đất hiến tặng dựa trên phương châm "Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ", cùng kinh nghiệm của huyện Nam Đàn (Nghệ An) về lồng ghép nguồn vốn các dự án hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với du lịch.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ chế huy động đa dạng các nguồn vốn (ngân sách, tín dụng, doanh nghiệp, cộng đồng) trong xây dựng nông thôn mới tại địa bàn đô thị công nghiệp.
• Ghi nhận thành tựu vượt bậc của thành phố Sông Công với 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới năm 2019, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt 34,5 triệu đồng/năm và tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 3,74%.
• Khẳng định vai trò quyết định của chính sách vốn mồi ngân sách, cơ chế đối ứng 60 - 40 và tính minh bạch tài chính trong việc khơi dậy sức dân tham gia hiến đất và góp công lao động.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao giai đoạn 2021 - 2025, tập trung vào phân cấp nguồn thu đất đai, xúc tiến đầu tư PPP, nhân rộng mô hình hộ gia đình kiểu mẫu và đào tạo cán bộ cơ sở.
• Cung cấp nguồn tài liệu khoa học và thực tiễn giá trị cho công tác hoạch định chính sách nông nghiệp nông thôn tại tỉnh Thái Nguyên và các địa phương trên cả nước.

Đóng góp trọng tâm của luận văn là luận giải thành công mô hình huy động nguồn lực tài chính linh hoạt, giải quyết nút thắt thiếu hụt vốn khi chuyển tiếp từ nông thôn mới cơ bản sang nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu. Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, chính quyền địa phương cần khẩn trương ban hành quy chế phân cấp tài chính và chuẩn hóa quy trình đầu tư đối tác công - tư ngay từ đầu giai đoạn 2021 - 2025. Các nhà quản lý, nhà khoa học và quý độc giả quan tâm hãy cùng nghiên cứu, chia sẻ và áp dụng rộng rãi các giải pháp của luận văn vào thực tiễn phát triển kinh tế địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm nông thôn và nông thôn mới - Nông thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, nông thôn có thể được xem xét trên nhiều góc độ kinh tế, chính trị, văn hóa.nông thôn không đơn thuần là khu vực xã hội và cũng là khu vực kinh tế, kinh tế nông nghiệp trong địa bàn nông thôn ngoài nông nghiệp cũng có công nghiệp dịch vụ thường gọi là các hoạt động phi nông nghiệp.

Việc phát triển kinh tế nông thôn, từng bước xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta hiện nay. - Nông thôn mới: Trong Nghị quyết số 26-NQ/TW đưa ra mục tiêu: "Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giầu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường". Như vậy, nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn không phải là thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống hiện nay, có thể khái quát gọn theo năm nội dung cơ bản sau: (1) làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; (2) sản xuất phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hóa; (3) đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; (4) bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; (5) xã hội thôn nông an ninh tốt, quản lý dân chủ. Khái niệm nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới Nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới được hiểu là tập hợp các yếu tố mà chương trình xây dựng nông thôn mới sử dụng để thực hiện các mục tiêu của chương trình.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 5 - Theo quan điểm hệ thống, “Nguồn lực là tất cả những yếu tố và phương tiện mà hệ thống có quyền chi phối, điều khiển, sử dụng để thực hiện mục tiêu của mình. Đối với hệ thống kinh tế - xã hội, có thể chia nguồn lực ra các bộ phận khác nhau như: nguồn nhân lực, nguồn tài lực, nguồn vật lực và nguồn thông tin”. - Những thứ được coi là nguồn lực phải là những thứ được sử dụng hoặc có khả năng sử dụng trong thời kỳ dự kiến phát triển. Tiềm năng chưa đưa được vào sử dụng hoặc chưa có khả năng đưa vào sử dụng thì chưa được xem xét là nguồn lực.

Trong các nguồn lực thì nguồn nhân lực có va trò hết sức quan trọng. Có khá nhiều định nghĩa khác nhau về “nguồn nhân lực”: - Nguồn nhân lực là nguồn lực con người của những tổ chức (với quy mô, loại hình, chức năng khác nhau) có khả năng và tiềm năng tham gia vào quá trình phát triển của tổ chức cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, khu vực, thế giới. Cách hiểu này về nguồn nhân lực xuất phát từ quan niệm coi nguồn lực với các yếu tố vật chất, tinh thần tạo nên năng lực, sức mạnh phục vụ cho sự phát triển nói chung của tổ chức; (Nguyễn Phương, 2018) - Nguồn nhân lực là tổng thể các yếu tố bên trong và bên ngoài của mỗi cá nhân bảo đảm nguồn sáng tạo cùng các nội dung khác cho sự thành công, đạt được mục tiêu của tổ chức. Tuy có những định nghĩa khác nhau tùy theo giác độ tiếp cận nghiên cứu nhưng điểm chung mà ta có thể dễ dàng nhận thấy qua các định nghĩa trên vê nguồn nhân lực là: - Số lượng nhân lực: Nói đến nguồn nhân lực của bất kỳ một tổ chức, một địa phương hay một quốc gia nào câu hỏi đầu tiên đặt ra là có bao nhiêu người và sẽ có thêm bao nhiêu người nữa trong tương lai.

Đây là những câu hỏi cho việc xác định số lượng nguồn nhân lực. Sự phát triển về số lượng nguồn nhân lực dựa trên hai nhóm yếu tố bên trong (ví dụ: nhu cầu thực tế công việc đòi hỏi phải tăng số lượng lao động) và những yếu tố bên ngoài của tổ chức như sự gia tăng về dân số hay lực lượng lao động do di dân; - Chất lượng nhân lực: Chất lượng nhân lực là yếu tố tổng hợp của nhiều yếu tố bộ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 6 phận như trí tuệ, trình độ, sự hiểu biết, đạo đức, kỹ năng, sức khỏe, thẩm mỹ… của người lao động. Trong các yếu tố trên thì trí lực và thể lực là hai yếu tố quan trọng trong việc xem xét đánh giá chất lượng nguồn nhân lực; - Cơ cấu nhân lực: Cơ cấu nhân lực là yếu tố không thể thiếu khi xem xét đánh giá về nguồn nhân lực. Cơ cấu nhân lực thể hiện trên các phương diện khác nhau như cơ cấu trình độ đào tạo, giới tính, độ tuổi… Cơ cấu nguồn nhân lực của một quốc gia nói chung được quyết định bởi cơ cấu đào tạo và cơ cấu kinh tế theo đó sẽ có một tỷ lệ nhất định nhân lực.

(Lê Sỹ Thọ ,2016) Tóm lại, nguồn nhân lực là khái niệm tổng hợp bao gồm các yếu tố về số lượng, chất lượng và cơ cấu phát triển người lao động nói chung cả ở hiện tại cũng như trong tương lai, là tiềm năng của mỗi tổ chức, mỗi địa phương, mỗi quốc gia, khu vực và thế giới. Khái niệm vốn và huy động vốn cho xây dựng NTM Theo Paul. Samuelson và Wiliam D.Nordphaus: “Vốn là khái niệm thường dùng để chỉ các hàng hóa làm vốn nói chung, một nhân tố của sản xuất. Một hàng hóa làm vốn khác với nhân tố sơ yếu (đất đai, lao động) ở chỗ: nó là một đầu vào mà bản thân là một đầu ra của nền kinh tế gồm: vốn vật chất (nhà máy, thiết bị, kho tàng.), vốn tài chính”.

Theo quan điểm này, vốn gồm: vốn vật chất và vốn tài chính. Vốn là một khái niệm chung, cần được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm toàn bộ của cải vật chất (có thể được biểu hiện dưới dạng: đất đai, tài nguyên, tài sản, nhà xưởng, nguồn nhân lực, vàng hoặc tiền), được con người tích lũy lại trong một thời kỳ nhất định, được sử dụng trong quá trình cải biến nền kinh tế xã hội của loài người. Chương trình MTQG xây dựng NTM với mục tiêu tổng quát là: có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phù hợp; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị; xã hội nông thôn dân chủ, bình đẳng, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; quốc phòng và an ninh, trật tự được giữ vững. Để đạt được mục tiêu đó phải thông qua hoạt động đầu tư vốn.

Do đó: Vốn đầu tư xây dựng NTM là tất cả các nguồn lực (của cải vật chất, sức lao động, tài nguyên thiên nhiên,.) được biểu hiện bằng tiền, được sử dụng để đầu tư thực hiện xây dựng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc. Các nguồn vốn đầu tư chủ yếu cho chương trình MTQG xây dựng NTM 1. Vốn ngân sách nhà nước - Vốn NSNN cho xây dựng NTM là các khoản chi của NSNN cho đầu tư xây dựng NTM. Vai trò của vốn NSNN đối với việc xây dựng NTM thể hiện ở chỗ: vốn NSNN đảm bảo cung cấp nguồn lực tài chính để xây dựng các tiêu chí mang tính cơ bản ở nông thôn.

Các tiêu chí gồm: Hệ thống giao thông liên huyện, liên xã; hệ thống thủy lợi: đập, trạm bơm, hồ chứa; hệ thống lưới điện nông thôn; hệ thống thông tin, viễn thông nông thôn; Hệ thống trường học, trạm y tế, nhà văn hóa từ cấp xã; Hệ thống cung cấp nước sạch nông thôn. - Vốn NSNN có vai trò tạo động lực để thu hút các nguồn vốn ngoài NSNN để xây dựng NTM, nó như là “vốn mồi” để kích thích sự tăng trưởng của các loại vốn khác.2 Vốn từ cộng đồng - Vốn từ cộng đồng bao gồm vốn của người dân, vốn đóng góp tự nguyện và tài trợ của các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. - Việc khai thác vốn này góp phần làm tăng tính chủ động, tích cực của cộng đồng dân cư nông thôn. Xây dựng NTM với mục mục đích hướng tới chủ thể là người dân ở khu vực nông thôn.

Do vậy việc huy động vốn từ cộng đồng sẽ góp phần tăng tính chủ động tích cực của những chủ thể thực sự của xây dựng NTM, từ đó tạo sức mạnh tổng hợp để thực hiện thành công chương trình.Vốn doanh nghiệp Vốn doanh nghiệp cho xây dựng NTM bao gồm vốn đầu tư của các DN trong và ngoài nước, nó đóng các vai trò: - Cung cấp thêm một kênh huy động vốn từ các DN trong và ngoài nước. - Góp phần làm giảm áp lực cho NSNN trong đầu tư các hạng mục cơ bản ở nông thôn. Lồng ghép các nguồn vốn đầu tư cho cho chương trình MTQG xây dựng NTM Lồng ghép các nguồn vốn đầu tư trong xây dựng NTM là việc huy động và sử dụng đồng thời các nguồn vốn để đầu tư xây dựng NTM. Điều này là rất cần thiết bởi Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 8 nếu chỉ dựa vào một loại nguồn vốn thì sẽ không thể đáp ứng được nhu cầu vốn đầu tư.

Mặt khác, như đã phân tích về đặc điểm của vốn đầu tư xây dựng NTM, đối tượng trực tiếp thụ hưởng kết quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng NTM là người dân ở nông thôn. Do vậy, cần phải huy động và sử dụng nguồn vốn cộng đồng để phát huy sự tham gia của người dân, vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư trong xây dựng NTM. Mỗi nguồn vốn đầu tư có đặc điểm và vai trò nhất định. Sự kết hợp các nguồn vốn đầu tư một cách hợp lý sẽ phát huy được tối đa vai trò của từng nguồn vốn, tránh tình trạng chồng chéo trong huy động và sử dụng các nguồn vốn gây lãng phí, kém hiệu quả.

Mỗi nguồn vốn đầu tư có tiềm năng khai thác riêng.