CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ 1. Khái quát về dự án đầu tư 1. Khái niệm dự án đầu tư - Về mặt nội dung: Dự án đầu tư là một tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau được kế hoạch hoá nhằm đạt các mục tiêu đã định bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng các nguồn lực xác định. - Trên góc độ quản lý: dự án đầu tư là một công cụ quản lý sử dụng vốn, vật tư, lao động để tạo ra kết quả tài chính, kinh tế xã hội trong một thời gian dài.
- Trên góc độ kế hoạch: dự án đầu tư là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết của một công cuộc đầu tư sản xuất kinh doanh, phát triển KT- XH làm tiền đề cho các quyết định đầu tư và tài trợ. - Về mặt hình thức: nó là một tập hợp hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống và chi phí theo một kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai. Như vậy một cách chung nhất có thể hiểu: Dự án đầu tư được hiểu là một ý đồ tiến hành một công việc đầu tư cụ thể nhằm đạt được mục tiêu xác định trong khuôn khổ nguồn lực nhất định và khoảng thời gian nhất định. Thành phần của dự án đầu tư - Mục tiêu của dự án: Mục tiêu được thể hiện ở hai mức: + Mục tiêu phát triển là những lợi ích kinh tế xã hội do thực hiện dự án mang lại.
+ Mục tiêu trước mắt là các mục đích cụ thể cần đạt được của việc thực hiện dự án. - Các kết quả: Đó là những kết quả cụ thể, có thể định lượng, được tạo ra từ những các hoạt động khác nhau của dự án. Đây là điều kiện cần thiết để thực hiện được các mục tiêu của dự án. 8 Luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh Đỗ Hoàng Anh Châu - Các hoạt động: Là những nhiệm vụ hoặc hành động được thực hiện trong dự án để tạo ra các kết quả nhất định.
Những nhiệm vụ hoặc hành động cùng với một lịch biểu và trách nhiệm cụ thể của các bộ phận thực hiện sẽ tạo thành kế hoạch làm việc của dự án. - Các nguồn lực: Về vật chất, tài chính và con người cần thiết để tiến hành các hoạt động của dự án. Giá trị hoặc chi phí của các nguồn lực này chính là vốn đầu tư cần cho các dự án. Vai trò của dự án đầu tư - Dự án đầu tư là phương tiện để chuyển dịch và phát triển cơ cấu kinh tế.
- Dự án đầu tư giải quyết quan hệ cung cầu về vốn trong phát triển. - Dự án đầu tư góp phần xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật, nguồn lực mới cho phát triển. - Dự án đầu tư giải quyết quan hệ cung cầu về sản phẩm hàng hoá trên thị trường, cân đối mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu dùng. - Dự án đầu tư góp phần không ngừng nâng cao đời sống, vật chất và tinh thần cho nhân dân, cải tiến bộ mặt kinh tế xã hội của đất nước.
Đặc điểm của dự án đầu tư Để đảm bảo tính khả thi, dự án đầu tư phải mang các đặc tính sau: - Tính khoa học: Thể hiện người soạn thảo dự án đầu tư phải có một quá trình nghiên cứu tỷ mỷ kỹ càng, tính toán thận trọng, chính xác từng nội dung về công nghệ và kỹ thuật. Tính khoa học còn thể hiện trong quá trình soạn thảo dự án đầu tư cần có sự tư vấn của cơ quan chuyên môn. - Tính thực tiễn: Các nội dung của dự án đầu tư phải được nghiên cứu, xác định trên cơ sở xem xét, phân tích, đánh giá đúng mức các điều kiện và hoàn cảnh cụ thể liên quan trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động đầu tư. - Tính pháp lý: Dự án đầu tư có cơ sở pháp lý vững chắc phù hợp với chính sách và pháp luật của nhà nước.
Vì vậy phải nghiên cứu kỹ chủ trương, chính sách của nhà nước, văn bản pháp quy liên quan đến hoạt động đầu tư. 9 Luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh Đỗ Hoàng Anh Châu - Tính đồng nhất: Các dự án đầu tư phải tuân thủ các quy định chung của các cơ quan chức năng về hoạt động đầu tư, kể cả quy định về thủ tục đầu tư. Với các dự án đầu tư quốc tế còn phải tuân thủ quy định mang tính quốc tế. Phân loại dự án đầu tư.
Theo nghị định số 12/2009/NĐ-CP ngày 12/2/2009 của chính phủ về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình. Dự án đầu tư được phân loại như sau: 1)Theo quy mô và tính chất: dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội xem xét, quyết định về chủ trương đầu tư; các dự án còn lại được phân thành 3 nhóm A, B, C theo quy định tại Phụ lục I Nghị định này; Có 2 tiêu thức dùng để phân nhóm: - Dự án thuộc ngành kinh tế nào? - Dự án có tổng mức đầu tư lớn hay nhỏ? 2) Theo nguồn vốn đầu tư: - Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước; - Dự án sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư; - Dự án sử dụng vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước; - Dự án sử dụng vốn khác bao gồm cả vốn tư nhân hoặc sử dụng hỗn hợp nhiều nguồn vốn. Chu kỳ dự án 1. Khái niệm chu kì dự án Chu kỳ dự án là các công việc, các giai đoạn mà một dự án phải trải qua kể từ khi hình thành ý đồ cho đến khi kết thúc dự án.
Có nhiều góc độ tiếp cận vấn đề chu kỳ dự án, nếu tiếp cận từ góc độ các công việc mà một dự án phải trải qua thì chu kỳ dự án bao gồm các công việc: xác định dự án, đánh giá và thúc đẩy dự án. Nếu tiếp cận từ góc độ đầu tư xem chu kỳ dự án như là các giai đoạn đầu tư mà mỗi dự án phải trải qua đó là giai đoạn chuẩn bị đầu tư, giai đoạn thực hiện đầu tư và giai đoạn vận hành kết quả đầu tư. Dưới đây chúng ta sẽ nghiên cứu sâu từng nội dung của chu kỳ dự án theo góc độ này. 10 Luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh Đỗ Hoàng Anh Châu Chu kì dự án mà kéo dài khiến cho công tác thanh toán vốn đầu tư gặp nhiều khó khăn.
Nếu đặt trong chế độ chờ thì các doanh nghiệp không có vốn để hoạt động do vậy mà đòi hỏi cơ quan nhà nước phải có giải pháp thanh toán thích hợp tránh rủi ro cho các doanh nghiệp theo thời gian: thời tiết, lãi xuất, tỷ suất,….Điều đó đòi hỏi công tác quản lý chú ý đến vấn đề thời gian hoàn thành dự án, kiên quyết hoàn thành dự án đúng tiến độ, nhanh chóng đưa công trình vào sử dụng. Sơ đồ chu kỳ dự án: Nghiên cứu cơ hội LË (Nhận dạng dự án) LẬP DỰ ÁN Nghiên cứu ĐẦU tiền khả thi TƯ Nghiªn cøu c¬ héi cøu Nghiên Nghiªn (NhËn d¹ngcứu khả thi kh¶ thidù ¸n) Thiết kế THỰC HIỆN DỰ ÁN Vận hành, khai thác Xây dựng KHAI THÁC, VẬN Đánh giá sau dự án HÀNH Kết thúc dự án Hình1. Chu kỳ của dự án đầu tư 11 Luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh Đỗ Hoàng Anh Châu - Chuẩn bị đầu tư: + Nhận dạng dự án. + Lập Báo cáo đầu tư xây dựng công trình (Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi).
+ Lập dự án đầu tư xây dựng công trình (Báo cáo Nghiên cứu khả thi). + Thẩm định dự án. - Thực hiện Đầu tư: + Đấu thầu. + Thực hiện dự án.
+ Vận hành khai thác. - Kết thúc xây dựng đưa dự án vào hoạt động: + Đánh giá sau dự án. + Kết thúc dự án. Theo sơ đồ này, có thể chia chu kỳ dự án thành 3 giai đoạn như trên: Các bước công việc, các giai đoạn trong chu kỳ được tiến hành tuần tự nhưng không biệt lập mà đan xen gối đầu cho nhau, bổ sung cho nhau nhằm nâng cao dần mức độ chính xác của các kết quả nghiên cứu và tạo thuận lợi cho việc tiến hành dự án ở các bước kế tiếp.
* Giai đoạn 1: Chuẩn bị đầu tư. Trong 3 giai đoạn, giai đoạn chuẩn bị đầu tư tạo tiền đề và quyết định sự thành công hay thất bại ở hai giai đoạn sau, đặc biệt là ở giai đoạn vận hành kết quả đầu tư. Đối với giai đoạn chuẩn bị đầu tư, vấn đề chất lượng, vấn đề chính xác của các kết quả nghiên cứu, tính toán và dự toán là rất quan trọng, trong quá trình soạn thảo dự án phải dành đủ thời gian và chi phí. Tổng chi phí cho nghiên cứu đầu tư chiếm từ 0,5 - 15% vốn đầu tư của dự án.
Khi công tác chuẩn bị đầu tư tốt thì việc sử dụng tốt 85 - 99,5 % vốn đầu tư của dự án ở giai đoạn thực hiện đầu tư (đúng tiến độ, không phải điều chỉnh, ít thay đổi, tránh được những chi phí không cần thiết.) đây là yếu tố để dự án thuận lợi nhanh chóng thu hồi vốn đầu tư và có lãi (đối với các dự án sản xuất kinh doanh), nhanh 12 Luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh Đỗ Hoàng Anh Châu chóng phát huy hết năng lực phục vụ dự kiến (đối với các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng và dịch vụ xã hội). - Nhận dạng dự án: Việc nhận dạng dự án được thực hiện với các nội dung cụ thể là: + Xác định dự án thuộc loại nào? Dự án phát triển ngành, vùng hay dự án sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, dự án đầu tư mới hay mở rộng. + Xác định mục đích của dự án. + Xác định sự cần thiết phải có dự án.
+ Vị trí ưu tiên của dự án. - Xác định dự án: Đây là quá trình tìm hiểu những cơ hội đầu tư có mục đích giải quyết các vấn đề còn tồn đọng, cản trở kế hoạch phát triển của huyện hiện tại và cả tương lai hay dự án phát triển khai thác một tiềm năng sẵn có trên địa bàn huyện có triển vọng trong tương lai. Xác định dự án cần được tiến hành trong khuôn khổ chung về phân tích lĩnh vực và phân tích không gian, điều này đảm bảo rằng đó là những dự án có khả năng tốt nhất có thể được thực hiện phù hợp với các hoàn cảnh.