Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài

Khóa luận phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài tại Việt Nam.

• Tác giả: Đỗ Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Anh
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật Kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Giải Quyết Tranh Chấp Thương Mại Bằng Trọng Tài
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI BẰNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI BẰNG TRỌNG TÀI
• 1.1. Khái quát về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 1.2. Khái niệm phương thức giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 1.3. Đặc điểm phương thức giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 1.4. Phân biệt phương thức giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại với các phương thức giải quyết tranh chấp thương mại khác
• 1.5. Phân biệt trọng tài thương mại với tòa án
• 1.6. Khái quát pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 1.6.1. Khái niệm pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 1.6.2. Nguồn luật điều chỉnh giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 1.6.3. Nội dung pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI BẰNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI
• 2.1. Những quy định hiện hành về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 2.2. Quy định về nguyên tắc giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 2.3. Quy định về thỏa thuận trong tài và trọng tài viên, vi thỏa thuận trọng tài
• 2.4. Quy định về trình tự thủ tục giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 2.5. Quy định về thi hành và công nhận phán quyết của trọng tài thương mại
• 2.6. Quy định về sự hỗ trợ của cơ quan tư pháp trong giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 2.7. Thực trạng thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại tại Việt Nam
• 2.7.1. Những kết quả đạt được
• 2.7.2. Những hạn chế tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI BẰNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI
• 3.1. Yêu cầu các hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại tại Việt Nam
• 3.2. Nguyên tắc giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại và thẩm quyền giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài
• 3.3. Thỏa thuận trọng tài thương mại và trọng tài viên
• 3.4. Trình tự thủ tục giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• 3.5. Thi hành và công nhận phán quyết của trọng tài thương mại
• 3.6. Sự hỗ trợ của cơ quan tư pháp giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khái quát về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài

Giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài là một phương thức ngày càng phổ biến trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Giải quyết tranh chấp thông qua trọng tài thương mại mang lại nhiều lợi ích cho các bên liên quan, bao gồm tính nhanh chóng, bí mật và khả năng lựa chọn trọng tài viên có chuyên môn phù hợp. Theo quy định của pháp luật, trọng tài thương mại được xem là một hình thức giải quyết tranh chấp độc lập, nơi các bên có thể tự do thỏa thuận về quy trình và phương thức giải quyết. Điều này giúp giảm tải cho hệ thống tòa án và tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc áp dụng phương thức này, đặc biệt là trong việc thực thi các phán quyết của trọng tài. Việc hiểu rõ về pháp luật thương mại và các quy định liên quan đến trọng tài là rất cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên trong quá trình giải quyết tranh chấp.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của trọng tài thương mại

Trọng tài thương mại được định nghĩa là một phương thức giải quyết tranh chấp thông qua một hoặc nhiều trọng tài viên, những người được các bên lựa chọn để giải quyết các mâu thuẫn phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng thương mại. Đặc điểm nổi bật của trọng tài thương mại là tính độc lập và tự nguyện của các bên trong việc lựa chọn trọng tài viên và quy trình giải quyết. Pháp lý trong thương mại quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên, đồng thời đảm bảo rằng các phán quyết của trọng tài có giá trị pháp lý tương đương với bản án của tòa án. Điều này tạo ra sự tin tưởng cho các bên khi tham gia vào quá trình trọng tài, đồng thời khuyến khích việc sử dụng phương thức này trong giải quyết tranh chấp thương mại.

1.2. So sánh trọng tài thương mại với các phương thức giải quyết tranh chấp khác

Trọng tài thương mại có nhiều điểm khác biệt so với các phương thức giải quyết tranh chấp khác như hòa giải hay kiện tụng tại tòa án. Trong khi hòa giải thường mang tính chất tự nguyện và không ràng buộc, trọng tài thương mại lại có tính chất bắt buộc đối với các bên sau khi phán quyết được đưa ra. Hơn nữa, quy trình trọng tài thường nhanh chóng hơn so với kiện tụng tại tòa án, nơi mà thời gian giải quyết có thể kéo dài nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm. Quy trình trọng tài cũng cho phép các bên có thể lựa chọn trọng tài viên có chuyên môn phù hợp với lĩnh vực tranh chấp, điều này không phải lúc nào cũng có thể thực hiện được trong hệ thống tòa án. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp vẫn còn e ngại về tính minh bạch và khả năng thực thi của các phán quyết trọng tài, điều này cần được cải thiện để tăng cường sự tin tưởng vào phương thức này.

II. Thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định tương đối đầy đủ về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài. Luật Trọng tài thương mại 2010 đã tạo ra khung pháp lý cho hoạt động trọng tài, tuy nhiên, thực trạng áp dụng vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong quá trình trọng tài, dẫn đến việc không tận dụng được lợi ích của phương thức này. Hơn nữa, một số quy định trong luật còn thiếu tính khả thi, gây khó khăn cho việc thực hiện. Việc thực thi các phán quyết của trọng tài cũng gặp nhiều trở ngại, đặc biệt là trong việc công nhận và thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài tại Việt Nam. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển của trọng tài thương mại và làm giảm tính cạnh tranh của môi trường kinh doanh.

2.1. Những quy định hiện hành về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài

Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định rõ về quy trình và thủ tục giải quyết tranh chấp, từ việc thành lập hội đồng trọng tài đến việc thi hành phán quyết. Tuy nhiên, một số quy định còn thiếu rõ ràng, dẫn đến việc áp dụng không đồng nhất giữa các cơ quan và tổ chức. Các quy định về thỏa thuận trọng tài cũng cần được làm rõ hơn để đảm bảo rằng các bên có thể dễ dàng thực hiện quyền lựa chọn của mình. Việc thiếu sót trong quy định có thể dẫn đến những tranh chấp không cần thiết và làm giảm hiệu quả của phương thức trọng tài trong giải quyết tranh chấp thương mại.

2.2. Thực trạng thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài

Thực trạng thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài tại Việt Nam cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực sự tin tưởng vào phương thức này. Một số phán quyết trọng tài không được công nhận hoặc thi hành do thiếu sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên mà còn làm giảm tính hấp dẫn của trọng tài thương mại trong mắt các nhà đầu tư nước ngoài. Cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, bao gồm việc tăng cường tuyên truyền, đào tạo về trọng tài cho các doanh nghiệp và cơ quan chức năng, cũng như cải thiện quy trình công nhận và thi hành phán quyết trọng tài.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài

Để nâng cao hiệu quả của pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài, cần có những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện khung pháp lý hiện hành. Trước hết, cần rà soát và sửa đổi các quy định còn thiếu sót, đảm bảo tính khả thi và minh bạch trong quy trình trọng tài. Thứ hai, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về trọng tài cho các doanh nghiệp, giúp họ hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Cuối cùng, cần thiết lập một cơ chế hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi cho các bên tham gia trọng tài, đảm bảo rằng các phán quyết trọng tài được công nhận và thi hành một cách hiệu quả. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả của trọng tài thương mại mà còn góp phần thúc đẩy môi trường kinh doanh tại Việt Nam.

3.1. Rà soát và sửa đổi quy định pháp luật

Việc rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài là rất cần thiết. Cần xác định rõ ràng các quy trình và thủ tục để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình giải quyết tranh chấp. Các quy định về thỏa thuận trọng tài cũng cần được làm rõ để các bên có thể dễ dàng thực hiện quyền lựa chọn của mình. Hơn nữa, cần có các quy định cụ thể về việc công nhận và thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc giải quyết tranh chấp quốc tế.

3.2. Tăng cường tuyên truyền và giáo dục pháp luật

Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật về trọng tài cho các doanh nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo để giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về quy trình trọng tài, quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Việc nâng cao nhận thức về trọng tài sẽ giúp doanh nghiệp tự tin hơn khi lựa chọn phương thức này để giải quyết tranh chấp. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và tổ chức trọng tài để đảm bảo rằng thông tin về trọng tài được truyền tải một cách đầy đủ và chính xác đến các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Thu Hà (Chuyên ngành Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội, người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Ngọc Anh, năm 2023) tập trung nghiên cứu đề tài: "Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài".

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, các quan hệ thương mại tại Việt Nam ngày càng đa dạng và phức tạp, dẫn đến nguy cơ phát sinh các tranh chấp kinh tế gia tăng. Việc lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp tối ưu có ý nghĩa quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp. Phương thức trọng tài thương mại (TTTM) sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội như tôn trọng tối đa quyền tự định đoạt của các bên, bảo mật thông tin, thủ tục linh hoạt và phán quyết mang tính chung thẩm. Sau khi Luật Trọng tài thương mại năm 2010 (Luật TTTM 2010) được ban hành, hoạt động trọng tài tại Việt Nam đã từng bước vận hành theo các chuẩn mực mới. Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ thực thi, nhiều quy định pháp lý đã bộc lộ bất cập, không còn bắt kịp sự phát triển của nền kinh tế, dẫn đến tình trạng số lượng vụ việc giải quyết bằng TTTM còn rất khiêm tốn so với Tòa án.

Tác giả đã điểm qua các công trình nghiên cứu tiêu biểu trước đó như: sách chuyên khảo của PGS.TS. Đỗ Văn Đại (Pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam - Bản án và Bình luận bản án, 2017); cuốn Sổ tay pháp luật về trọng tài và hòa giải do Tòa án nhân dân tối cao và Tổ chức Tài chính Quốc tế (WB/IFC) phát hành năm 2017; các luận văn thạc sĩ của Lê Thị Dẻo (2010), Trần Thị Thắm (2013); các luận án tiến sĩ của Đào Văn Hội (2003), Nguyễn Đình Thơ (2007). Tác giả nhận định các nghiên cứu trước phần lớn thực hiện trước hoặc ngay sau khi Luật TTTM 2010 ra đời nên chủ yếu thiên về lý luận, chưa đánh giá toàn diện các vướng mắc thực tiễn phát sinh sau thời gian dài áp dụng đạo luật này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận là làm rõ thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài tại Việt Nam, từ đó đề xuất các kiến nghị hoàn thiện hệ thống quy phạm nhằm nâng cao hiệu quả tố tụng trọng tài.

Để thực hiện mục tiêu trên, khóa luận xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Khái quát một số vấn đề lý luận về giải quyết tranh chấp thương mại bằng TTTM như khái niệm, đặc điểm, nguồn luật điều chỉnh, phân biệt với các phương thức giải quyết tranh chấp khác.
2. Nghiên cứu thực trạng pháp luật thông qua việc phân tích các quy định hiện hành và đánh giá thực tiễn thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng TTTM tại Việt Nam.
3. Đưa ra các định hướng và giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng TTTM.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống các quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng TTTM tại Việt Nam cùng thực tiễn áp dụng các quy định này.

Phạm vi nghiên cứu được xác định rõ:

• Phạm vi không gian: Tập trung vào quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện tại Việt Nam, có mở rộng so sánh, tham khảo kinh nghiệm lập pháp của một số quốc gia như Singapore, Vương quốc Anh, Trung Quốc.
• Phạm vi thời gian: Trọng tâm là Luật TTTM 2010 và các văn bản hướng dẫn hiện hành, đồng thời đối chiếu với các văn bản tiền nhiệm (Pháp lệnh Trọng tài thương mại 2003, Luật Doanh nghiệp 2005) và các luật chuyên ngành liên quan.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng trên nền tảng lý luận về mâu thuẫn xã hội của Triết học Mác - Lênin, coi xung đột lợi ích trong kinh doanh là tất yếu khách quan của nền kinh tế thị trường. Khung pháp lý tham chiếu của công trình bao gồm các chuẩn mực quốc tế và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam:

• Chuẩn mực quốc tế: Luật Mẫu về Trọng tài thương mại quốc tế của Ủy ban Liên Hợp Quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL Model Law 1985, sửa đổi 2006); Công ước New York năm 1958 về Công nhận và Cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài (Việt Nam gia nhập ngày 12/9/1995, có hiệu lực từ ngày 11/12/1995).
• Hệ thống pháp luật quốc gia: Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12; Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 (Chương XXXII và XXXIV); Luật Thi hành án dân sự số 26/2008/QH12 (sửa đổi, bổ sung số 64/2014/QH13); Nghị định số 63/2011/NĐ-CP; Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; Luật Thương mại 2005; Luật Đầu tư 2020; Bộ luật Hàng hải 2015; Luật Hàng không dân dụng 2006; Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023; Bộ luật Lao động 2019.

Khóa luận sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu theo từng chương:

• Phương pháp diễn dịch và diễn giải (Chương 1) nhằm làm rõ hệ thống khái niệm, đặc trưng pháp lý, cơ cấu nguồn luật và nội dung điều chỉnh của pháp luật TTTM.
• Phương pháp phân tích quy phạm và phương pháp thống kê, tổng hợp dữ liệu thực tiễn (Chương 2) để mổ xẻ các điều khoản luật, đối chiếu văn bản quy phạm với số liệu thụ lý vụ việc thực tế.
• Phương pháp luật học so sánh và phương pháp tổng hợp (Chương 3) để đối chiếu quy định của Luật TTTM 2010 với Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, so sánh với pháp luật trọng tài của Singapore, Anh, Trung Quốc nhằm đề xuất các định hướng sửa đổi cụ thể.

Nguồn dữ liệu thực tiễn trong khóa luận được trích xuất từ: Báo cáo số 74/BC-BTP (ngày 08/7/2016) của Bộ Tư pháp về sơ kết 4 năm thi hành Luật TTTM 2010; Báo cáo khảo sát Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2016 và 2017; Báo cáo thống kê hoạt động giải quyết tranh chấp giai đoạn 1993 - 2022 của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC); Số liệu xét xử của Tòa kinh tế thuộc Tòa án nhân dân TP. Hà Nội và Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh; Thông tin tại các hội nghị, hội thảo chuyên môn năm 2018 và 2023.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Khái quát về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại và pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận nền tảng về thiết chế trọng tài thương mại. Bản chất của TTTM là phương thức tài phán phi chính phủ; thẩm quyền của Trọng tài viên (TTV) và Hội đồng trọng tài (HĐTT) được xác lập dựa trên "quyền lực hợp đồng" hoặc "quyền lực đại diện" xuất phát từ thỏa thuận tự nguyện của các bên.

Tác giả phân tích các đặc điểm căn bản của TTTM:

• Chủ thể giải quyết là các Trọng tài viên độc lập, hoạt động thông qua hai mô hình: trọng tài vụ việc (ad-hoc) hoặc trọng tài quy chế/thường trực (các trung tâm trọng tài).
• Trọng tài chỉ thụ lý vụ việc khi có thỏa thuận trọng tài hợp pháp và vụ việc thuộc thẩm quyền theo luật định.
• Thủ tục kết hợp chặt chẽ giữa yếu tố thỏa thuận của đương sự và phán quyết có tính chung thẩm của HĐTT (không qua xét xử nhiều cấp).
• Trọng tài nhận được sự hỗ trợ từ cơ quan tư pháp nhà nước (Tòa án hỗ trợ chỉ định TTV, thu thập chứng cứ, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, xem xét hủy phán quyết; Cơ quan Thi hành án dân sự cưỡng chế thi hành).

Khóa luận xây dựng bảng đối chiếu nhằm phân biệt TTTM với các phương thức giải quyết tranh chấp khác:

Tiêu chí	Thương lượng	Hòa giải	Trọng tài thương mại (TTTM)	Tòa án
Chủ thể giải quyết	Chính các bên tranh chấp	Các bên và bên thứ ba (Hòa giải viên)	Hội đồng trọng tài (1 hoặc nhiều TTV)	Hội đồng xét xử (Thẩm phán, Hội thẩm)
Bản chất quyền lực	Ý chí tự nguyện	Ý chí tự nguyện, trung gian thuyết phục	Quyền lực ủy thác theo thỏa thuận (phi nhà nước)	Quyền lực tư pháp nhân danh Nhà nước
Điều kiện giải quyết	Tùy thuộc mong muốn các bên	Cần có thỏa thuận hòa giải	Bắt buộc có thỏa thuận trọng tài hợp pháp	Yêu cầu của đương sự, theo luật định
Tính công khai	Kín	Kín	Xét xử không công khai (kín)	Xét xử công khai (trừ trường hợp luật định)
Cấp độ tài phán	Không phân cấp	Không phân cấp	Phán quyết chung thẩm (xét xử 1 cấp)	Hai cấp xét xử (sơ thẩm, phúc thẩm), giám đốc thẩm, tái thẩm
Giá trị ràng buộc	Không bắt buộc cưỡng chế	Mang tính khuyến nghị (trừ khi Tòa án công nhận)	Bắt buộc thi hành ngay, cưỡng chế qua THADS	Bản án có hiệu lực bắt buộc cưỡng chế thi hành
Công nhận quốc tế	Tùy thuộc các bên	Tùy thuộc các bên	Thuận lợi theo Công ước New York 1958	Phụ thuộc Hiệp định tương trợ tư pháp song phương

Về mặt nguồn luật, tác giả phân tích sự giao thoa giữa truyền thống Common Law (Anh, Mỹ, Singapore - có luật trọng tài độc lập hoặc phân tách trọng tài nội địa/quốc tế) và Civil Law (Đức, Pháp, Nhật Bản, Trung Quốc). Tại Việt Nam, nguồn luật bao gồm hệ thống văn bản luật (Luật TTTM 2010, BLTTDS 2015, Luật THADS), văn bản dưới luật (Nghị định 63/2011/NĐ-CP, Nghị quyết 01/2014/NQ-HĐTP) và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Nội dung điều chỉnh của pháp luật TTTM bao trùm 6 nhóm quy phạm: nguyên tắc tố tụng; thẩm quyền; thỏa thuận trọng tài và TTV; trình tự thủ tục tố tụng; thi hành và hủy phán quyết; sự hỗ trợ của cơ quan tư pháp.

Chương 2: Thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại

Chương 2 phân tích chuyên sâu hai khía cạnh: hệ thống quy định pháp luật hiện hành và số liệu thực tiễn thi hành.

Về mặt quy phạm, khóa luận phân tích 5 nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài:

1. Tôn trọng thỏa thuận của các bên (nếu không vi phạm điều cấm và trái đạo đức xã hội);
2. TTV phải độc lập, khách quan, vô tư và tuân theo pháp luật;
3. Bình đẳng về quyền và nghĩa vụ giữa các bên;
4. Giải quyết tranh chấp không công khai;
5. Phán quyết trọng tài có tính chung thẩm.

Về thẩm quyền (Điều 2 Luật TTTM 2010), pháp luật thừa nhận 3 nhóm: tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại; tranh chấp có ít nhất một bên có hoạt động thương mại; tranh chấp khác do luật chuyên ngành quy định. Tác giả chỉ ra 6 trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu theo Điều 18 và các tiêu chuẩn của TTV theo Điều 20. Trình tự tố tụng được mổ xẻ qua quy trình 5 bước: Nộp và thụ lý đơn khởi kiện $\rightarrow$ Thông báo đơn kiện, gửi bản tự bảo vệ và đơn kiện lại $\rightarrow$ Thành lập HĐTT (1 hoặc 3 TTV) $\rightarrow$ Công tác chuẩn bị xét xử (xác minh, thu thập chứng cứ, triệu tập người làm chứng, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời) $\rightarrow$ Phiên họp giải quyết tranh chấp và ban hành phán quyết trọng tài. Về hủy phán quyết, Điều 68 quy định 5 căn cứ hủy, thẩm quyền thuộc về Tòa án nơi HĐTT tuyên phán quyết.

Về thực tiễn thi hành, tác giả tổng hợp diễn biến hoạt động của TTTM Việt Nam qua các mốc thời gian:

Giai đoạn	Thể chế & Cơ sở pháp lý	Số liệu vụ việc & Hoạt động thực tế
Trước năm 2003	- Nghị định 20/TTg (1960): Trọng tài Kinh tế Nhà nước (giải thể 1994). - HĐTT Ngoại thương (1963) & HĐTT Hàng hải (1964). - Quyết định 204/1993/TTg: Thành lập VIAC. - Nghị định 116/CP (1994): Thành lập thêm 5 trung tâm.	- Giai đoạn 1993 - 1997: VIAC thụ lý 86 vụ, giải quyết 60 vụ. - Hoạt động trọng tài chưa phổ biến, các trung tâm địa phương hầu như không thụ lý được vụ việc nào.
2003 - 2010	- Pháp lệnh Trọng tài thương mại 2003. - Việt Nam gia nhập WTO (2007).	- VIAC thụ lý 289 vụ (trung bình 36,1 vụ/năm, tăng 200% so với trước 2003). - Tranh chấp có yếu tố nước ngoài chiếm 69,5% (năm 2006 có đương sự từ 14 quốc gia). - Năm 2007: VIAC nhận 28 vụ (trong khi TAND TP. Hà Nội xử ~300 vụ, TAND TP.HCM xử ~1.000 vụ kinh tế). - Năm 2009: VIAC tiếp nhận 40 vụ (2 vụ >10 triệu USD); cùng thời điểm SIAC xử 160 vụ, HKIAC xử 649 vụ, BIAC thụ lý 1.830 vụ.
2010 - 2022	- Luật Trọng tài thương mại 2010. - Nghị định 63/2011/NĐ-CP. - Nghị quyết 01/2014/NQ-HĐTP.	- Cả nước có hơn 44 trung tâm trọng tài nội địa, 01 văn phòng đại diện KCAB (Hàn Quốc), khoảng 700 TTV (187 TTV thuộc VIAC). - Báo cáo 74/BC-BTP: 2011 - 2015 ban hành 1.831 phán quyết; riêng năm 2015 giải quyết 1.255 vụ (tăng 389 vụ so với 2014). - Năm 2017: Toàn quốc có ~100.000 vụ tranh chấp kinh doanh tại Tòa án; số vụ tại trọng tài chỉ chiếm dưới 1%. - Giai đoạn 2010 - 2022 tại VIAC: Giải quyết tổng cộng 2.041 vụ (trung bình 170 vụ/năm), năm 2022 đạt 292 vụ.

Khóa luận cung cấp cơ cấu lĩnh vực tranh chấp tại VIAC năm 2022: Mua bán hàng hóa chiếm trên 40%; Xây dựng 18,1%; Bảo hiểm 8,3%; Hợp tác kinh doanh 4,2%; Tài chính 3,1%; Mua bán & Sáp nhập (M&A) 3,1%; Bất động sản 2,2%; Logistics 2,2%. Tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp FDI tăng từ 7 vụ (năm 2012) lên 116 vụ (năm 2022). Về địa lý, đương sự đến từ 61/64 tỉnh thành (chủ yếu là Hà Nội và TP.HCM) và 65 quốc gia/vùng lãnh thổ (Châu Á chiếm 68,9%, Châu Âu 17,4%).

Đánh giá thực trạng, tác giả chỉ rõ các kết quả tích cực: nhận thức doanh nghiệp cải thiện (Báo cáo PCI 2016, 2017); khung pháp lý hoàn thiện hơn; đội ngũ TTV phát triển và áp dụng phiên họp trực tuyến. Ngược lại, những khó khăn cốt lõi bao gồm:

• Tâm lý ưu tiên Tòa án của doanh nghiệp còn nặng nề (vụ việc trọng tài chiếm chưa tới 1% lượng án kinh tế);
• Bất cập cơ chế pháp lý: Mâu thuẫn giữa Khoản 2 Điều 21 (TTV có quyền từ chối cung cấp thông tin) và Khoản 3 Điều 21 (TTV phải cung cấp thông tin khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu); vướng mắc về thẩm quyền tại Khoản 2 Điều 2;
• Hoạt động không đồng đều giữa các tổ chức (chỉ VIAC phát triển mạnh, hơn 40 trung tâm khác hoạt động cầm chừng);
• Tình trạng Tòa án hủy phán quyết trọng tài có chiều hướng tăng cao: Giai đoạn 2003 - 2011 có 9/26 vụ bị hủy (chiếm 34,6%); giai đoạn 2011 - 2014 có 10/20 vụ bị hủy (chiếm 50%). Riêng tại Tòa kinh tế TAND TP. Hà Nội, số vụ thụ lý yêu cầu hủy phán quyết tăng dần: năm 2015 là 7 vụ, năm 2016 là 11 vụ, năm 2017 là 14 vụ, 6 tháng đầu năm 2018 là 5 vụ;
• Áp lực cạnh tranh từ các tổ chức trọng tài quốc tế như SIAC, HKIAC do đối tác nước ngoài còn e ngại mức độ phát triển của trọng tài Việt Nam.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại

Chương 3 xác định 5 yêu cầu định hướng hoàn thiện pháp luật:

1. Bám sát đường lối đổi mới kinh tế của Đảng và giảm tải áp lực xét xử cho Tòa án;
2. Phục vụ thực hiện các cam kết quốc tế (đặc biệt là Công ước New York 1958);
3. Bảo đảm tính hợp hiến, thống nhất và đồng bộ với hệ thống pháp luật (Bộ luật Dân sự, BLTTDS);
4. Tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế;
5. Phù hợp với văn hóa kinh doanh và thực tiễn thương mại Việt Nam.

Tác giả đề xuất các nhóm giải pháp lập pháp cụ thể:

• Về nguyên tắc tố tụng:
  • Chỉnh lý cụm từ "vi phạm điều cấm" thành "vi phạm điều cấm của luật và trái đạo đức xã hội" tại nguyên tắc tôn trọng thỏa thuận nhằm thống nhất với Bộ luật Dân sự 2015.
  • Pháp điển hóa các tiêu chí cụ thể để nhận diện hành vi vi phạm tính "độc lập, khách quan, vô tư" của TTV (như cấm gặp gỡ riêng, nhận quà tặng hoặc lợi ích vật chất từ một bên đương sự).
  • Bãi bỏ quy định tại Khoản 3 Điều 21 hoặc chỉnh lý nhằm xóa bỏ sự xung đột nội tại với Khoản 2 Điều 21 về nghĩa vụ giữ bí mật và quyền từ chối cung cấp thông tin của TTV.
• Về thẩm quyền của trọng tài:
  • Hướng dẫn cụ thể Khoản 2 Điều 2 Luật TTTM 2010 ("tranh chấp phát sinh trong đó ít nhất một bên có hoạt động thương mại") nhằm loại trừ nguy cơ xung đột thẩm quyền với tranh chấp lao động theo Điều 187 Bộ luật Lao động.
  • Chuyển đổi phương thức xác định thẩm quyền từ "phương pháp liệt kê" sang "phương pháp loại trừ" (tham khảo Luật Trọng tài Singapore): mọi tranh chấp thương mại đều thuộc thẩm quyền trọng tài nếu các bên có thỏa thuận, trừ các lĩnh vực xâm phạm trật tự công, lợi ích công cộng, quyền nhân thân, hôn nhân gia đình, phá sản...
  • Bổ sung quy định mở rộng thẩm quyền mặc nhiên: trường hợp hợp đồng ban đầu không có thỏa thuận trọng tài, nhưng một bên nộp đơn khởi kiện đến trung tâm trọng tài và bên kia không phản đối thẩm quyền trong một thời hạn ấn định thì được coi là đã chấp thuận thẩm quyền của trọng tài.
• Về thỏa thuận trọng tài, thủ tục tố tụng, thi hành và hủy phán quyết: Tiếp tục chuẩn hóa cơ chế áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của HĐTT, giới hạn chặt chẽ căn cứ hủy phán quyết của Tòa án để tránh việc xem xét lại nội dung tranh chấp, đồng thời tăng cường cơ chế hỗ trợ tư pháp từ Tòa án và Cơ quan THADS.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả chính kèm số liệu thực chứng: Khóa luận đã hệ thống hóa bức tranh toàn cảnh về hoạt động trọng tài tại Việt Nam qua các mốc số liệu: sự gia tăng thụ lý tại VIAC từ 86 vụ (1993 - 1997) lên 289 vụ (2003 - 2010) và 2.041 vụ (2010 - 2022, đỉnh điểm đạt 292 vụ vào năm 2022); cơ cấu tranh chấp dẫn đầu bởi mua bán hàng hóa (>40%) và xây dựng (18,1%); số lượng hơn 44 trung tâm trọng tài và khoảng 700 TTV toàn quốc. Đề tài chỉ ra thực trạng TTTM chỉ xử lý dưới 1% tổng số tranh chấp kinh doanh so với Tòa án (năm 2017 Tòa án xử lý khoảng 100.000 vụ kinh tế), tỷ lệ hủy phán quyết tăng từ 34,6% (2003 - 2011) lên 50% (2011 - 2014), cùng các dẫn chứng cụ thể từ TAND TP. Hà Nội (thụ lý 14 vụ hủy phán quyết năm 2017).
• Kiến nghị lập pháp: Khóa luận đề xuất sửa đổi các quy định cụ thể của Luật TTTM 2010, bao gồm việc sửa đổi quy định tại Điều 21 để bảo đảm tính bí mật, áp dụng phương pháp loại trừ thẩm quyền theo mô hình Singapore, công nhận thẩm quyền trọng tài mặc nhiên khi bên bị kiện không phản đối, và chuẩn hóa khái niệm vi phạm điều cấm theo Bộ luật Dân sự 2015.
• Đóng góp học thuật: Khóa luận cập nhật chuỗi số liệu thực tiễn 12 năm thi hành Luật TTTM 2010 (đến năm 2022/2023), kết nối việc mổ xẻ quy phạm với thực trạng xét xử của Tòa án và hoạt động của các trung tâm trọng tài, mang lại cái nhìn toàn diện hơn so với các công trình nghiên cứu ở giai đoạn 2010 - 2014.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Nguồn dữ liệu thực tiễn tập trung chủ yếu vào hoạt động của VIAC và thực tiễn xét xử tại các thành phố lớn (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh), chưa khảo sát chi tiết hoạt động của hơn 40 trung tâm trọng tài quy mô nhỏ tại các địa phương khác. Phạm vi so sánh quốc tế chủ yếu giới hạn ở Singapore, Anh và Trung Quốc.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Nghiên cứu hoàn thiện quy chế pháp lý cho trọng tài trực tuyến (Online Dispute Resolution - ODR); khảo sát chuyên sâu tiêu chí "trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam" trong thực tiễn Tòa án hủy phán quyết trọng tài; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa HĐTT và Tòa án trong việc thu thập chứng cứ và áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Thương mại quốc tế; các luật sư tư vấn doanh nghiệp, trọng tài viên, thẩm phán chuyên trách giải quyết các vụ việc kinh doanh thương mại.
• Nội dung giá trị:
  • Hệ thống bảng biểu đối chiếu giữa TTTM và các phương thức giải quyết tranh chấp khác (Thương lượng, Hòa giải, Tòa án) tại Chương 1.
  • Chuỗi dữ liệu thống kê chi tiết về cơ cấu tranh chấp, tỷ lệ hủy phán quyết và thực trạng hoạt động của VIAC giai đoạn 1993 - 2022 tại Chương 2.
  • Các đề xuất sửa đổi cụ thể về kỹ thuật lập pháp đối với Điều 2, Điều 21 Luật TTTM 2010 và phương pháp loại trừ thẩm quyền theo kinh nghiệm Singapore tại Chương 3.

Câu hỏi thường gặp

1. Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định bao nhiêu trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu và các căn cứ Tòa án hủy phán quyết trọng tài? Theo văn bản khóa luận, Điều 18 Luật TTTM 2010 quy định 6 trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu. Về việc hủy phán quyết, Điều 68 Luật TTTM 2010 quy định 5 căn cứ để Tòa án xem xét hủy phán quyết trọng tài (không có thỏa thuận/thỏa thuận vô hiệu; thành phần HĐTT hoặc thủ tục trái luật; vụ tranh chấp không thuộc thẩm quyền; chứng cứ giả mạo hoặc TTV không vô tư; phán quyết trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam).

2. Số lượng vụ tranh chấp được giải quyết tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) thay đổi như thế nào qua các giai đoạn từ 1993 đến 2022? Theo số liệu trong khóa luận:

• Giai đoạn 1993 - 1997: VIAC thụ lý 86 vụ, giải quyết 60 vụ.
• Giai đoạn 2003 - 2010: VIAC thụ lý 289 vụ, trung bình đạt 36,1 vụ/năm (tăng 200% so với trước 2003).
• Giai đoạn 2010 - 2022: VIAC giải quyết tổng cộng 2.041 vụ, trung bình khoảng 170 vụ/năm (gấp 9 lần giai đoạn trước 2003 và gấp 4,7 lần giai đoạn 2003 - 2010), đạt mức cao nhất vào năm 2022 với 292 vụ.

3. Tác giả đề xuất tiếp thu kinh nghiệm của Singapore trong việc xác định thẩm quyền của trọng tài thương mại như thế nào? Tác giả đề xuất chuyển từ phương pháp liệt kê các loại tranh chấp thuộc thẩm quyền (như Điều 2 Luật TTTM 2010 hiện nay) sang phương pháp loại trừ theo Luật Trọng tài Singapore. Theo đó, mọi tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại đều thuộc thẩm quyền trọng tài nếu các bên có thỏa thuận, ngoại trừ các trường hợp tranh chấp bị loại trừ do xâm phạm trật tự công, lợi ích công cộng, quyền nhân thân, hôn nhân gia đình, phá sản hoặc sở hữu trí tuệ thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước.

4. Điểm mâu thuẫn nội tại trong Điều 21 Luật Trọng tài thương mại 2010 được tác giả chỉ ra là gì? Khóa luận chỉ ra sự xung đột giữa Khoản 2 Điều 21 (quy định TTV có quyền từ chối cung cấp thông tin liên quan đến vụ tranh chấp nhằm bảo đảm nguyên tắc xét xử kín) và Khoản 3 Điều 21 (quy định TTV có quyền giữ bí mật trừ trường hợp phải cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo luật định). Quy định này dẫn đến việc TTV vẫn bị buộc phải cung cấp thông tin khi có yêu cầu, làm suy giảm tính bí mật của trọng tài.

5. Thực trạng Tòa án hủy phán quyết trọng tài tại Việt Nam được tác giả chứng minh bằng những số liệu nào? Văn bản dẫn chứng số liệu: Giai đoạn 2003 - 2011 có 9/26 vụ yêu cầu hủy bị Tòa án chấp nhận hủy (tỷ lệ 34,6%); giai đoạn 2011 - 2014 tỷ lệ này tăng lên 50% (10/20 vụ yêu cầu hủy bị Tòa án chấp nhận). Tại TAND TP. Hà Nội, số vụ thụ lý yêu cầu hủy phán quyết tăng từ 7 vụ (năm 2015) lên 11 vụ (năm 2016), 14 vụ (năm 2017) và 6 tháng đầu năm 2018 thụ lý 5 vụ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Thu Hà đã phân tích toàn diện cơ sở lý luận, hệ thống quy định pháp luật và thực tiễn 12 năm thi hành Luật Trọng tài thương mại 2010 tại Việt Nam. Thông qua việc xử lý chuỗi số liệu thực chứng từ VIAC, Tòa án nhân dân và Báo cáo của Bộ Tư pháp, công trình đã làm rõ những chuyển biến tích cực cùng những bất cập căn bản trong cơ chế tài phán trọng tài hiện hành. Các giải pháp hoàn thiện được đề xuất có giá trị tham khảo rõ ràng, bám sát yêu cầu cải cách tư pháp và tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 sẽ là cơ sỡ quan trọng a nghiên cửu một cách lagic, có hệ thing và đấy đã đổi với các quy định TTTM hiện hành, cũng như thục trang thọc hiện pháp luật về gai quyết tranh chip thương mai bing TTTM tai VietNam 16 'CHƯƠNG 2: TRỰC TRẠNG PHÁP LUAT VE GIẢI QUYÉT TRANH CHAP THƯƠNG MẠI BANG TRONG TÀI THƯƠNG MẠI 21. Những quy dink quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại 2. Ông định vé nguyên tắc giải quyắt tranh chấp throng mai bằng trong Tại thương mại "Nguyên tắc giã quyết tranh chấp thương mai bằng TTTM là những tư tưởng, khuôn mẫu chỉ đạo xuyên muốt quá tình trong tà thụ lý và giả: quyết các tranh chip. Các nguyên tắc này được pháp uật Việt Nem quy dink nh sn Thứ nhất: Trong tà viễn phẩ tôn trong théa thiên cũa các bên nấu tha thiên 48 hông vì phạm đẫu cần và bái đạo đc xã hội "Nhờ đ tình bay ð phần đặc diém, sự thda thuân chính là hiện điện cho quyền tự di đoạt của các bên Tại Điễu7 Luật Mẫu UNCITRAL viết.

"Théa than rong tài thd hin ý chỉ muỗn giải yết tran chấp cũa cả hơi bên”. Do Bò nguyên tắc này là didu kiên để dim bảo sợ bự do ý chỉ cia các chủ thé trong việc lua chon trung tâm, trong tả, hình thie trong ti, TTV, ngôn ngữ và địa did giải quyét vụ tranh chấp v.v Yã các vin đi liên quan đến thủ tục tổ hạng trong tử khác mekhông trái với quy định. hấp luật và đạo đức xã hội. Thöa thuân này có thé được lp trước hoặc sm lồi tranh, chip phát sinh vã đồ được thiết lip troớc hay sua thôn thuận này cũng có giá i tao quyền gia quyết ranh chấp cho trong ti.

Điều này đột hồi các TTV cân phi có mr tổn trong tt ef những thôn thuận đó, nêu không sẽ dẫn din hậu qua la quyết định cin HDTT bi Toa án hủy theo yêu cầu côn các bin Thứ hai: Trong tà viên phải độc lập, khách quan v6 hr và hiên theo ong định sũapháp luật Trong mọi thủ tue tổ tung, ny vô te cũa người tiễn hành tổ tng có ý ngiấn quan trong trong việc dim bảo tinh công bằng và đúng din đối với các quyết đnh mà họ đơn ra Tính độc lập và vô tơ của TTV thể hiận & ch trong quả trình giải quyét ranh chấp, ho tự mình quyết dinh đợa vào chúng cứ rong hồ sơ vụ việc ma không phụ thuộc vio ý chí người khác và không bị chỉ phải bài những lợi ich nhất dint liên quan, đến một bên trong vụ kiện Ngoài nhõng yêu âu và tinh công bằng độc lập, các TTV cũng phii tuyệt đố tuân thủ các quy định của pháp luật rong quá tỉnh giã quyất 17 tránh chip. Điễu này sẽ hen chế nhing trường hop không mong muốn trong tổ tung, tao niém tn cho các chủ thể kinh doanh khi lơa chon TTTM af giã quyết ranh chip của mình Thứ ba: Các bên tranh chấp đều bình đẳng về quyền vànglữa vc Hồi đồng rong tài cô trách nhiậm tao du lưện đễ họ thực hận các quyển và ngấn vụ cũa mình "Nguyên tắc này có ý ngiĩa quan trong vì nó tao sự bình đẳng về địa vi pháp iy, tạo điêu kiên cho các bận tranh chấp có cơ hồi tip cân các quyén và lợi ich như nhan bit kd đó là cá nhân, pháp nhân hay tổ chúc nào khác. Kha tim đến TTTM để gui quyết tranh chấp thương mai các bin đỀu có me chlà hón gi mẫu thuẫn và tim Tạ được nhông lợi ích chính ding ma mình phii có. Chỉnh vi thé HĐTT luôn phải tạo du kiện để các bin phát huy quyên và nghĩa vụ của mình, nự bình đẳng rong tổ tung sẽ là nền ting giỏp việc tim ai quyền lợi cho các bên tranh chip được dim bio.

Tice: Giả quyễt tranh chấp bằng Trong tài được tiến hành không công khai trừ tường hop các bên có hôn thiên khác Đây là một đặc tính thể hiện nự va việt của TTTM sovới Tôn án Xétxit không công khai (hay còn goi là "xét xử kin’) trong tổ ting trong tai được hiễu đơn giãn là thánh phân tham dự phiên họp giã quyết ranh chấp sẽ chỉ bao gồm các bén đương “arvà TTV. Saatchi quá hình giải quyết tranh chấp dare xong phán quyết do HĐTT dum ra sổ chỉ được cung cấp cho các bên đương sơ được bidt, các TTV cũng không được phép tất lộ bất kỹ thông tín g về vụ việc mà mình đã giải quyết nễu không có say đẳng ý công khai cia các bên Vì ví ¿ nguyên tắc này được gởi kính doanh đánh, giá cao bai nó bio dim nự bi mật trong kinh doanh, bảo toàn wy tin, danh đự và thương hiéw cũa họ Thứ năm: Phần quyét trong từ là chương thậm "Nguyên tắc này con được goi đến với một c tân khác là nguyên ắc xát xổ một Tân Sẽ đ có cách goi như vậy là vì TTTM chỉ sở đụng một cấp xát rũ điều này cing xuất phát từ yêu cầu cña vie giải quyễt ranh chấp thương mei là nhanh chống dit cm, trảnh đây đơa káo đã lam ảnh hưởng din hoạt động ianh down Là một tổ chúc ph chính phi TTTM không cổ cơ quan cập trên và cũng không có cơ quan cấp đười. Vay nôn phán quyết của rong tà có gid ti chung thẳm, không bị kháng cáo kháng ng theo th tục phúc thâm nhur bản án sơ thấm của Tòa án và cũng không có 18 thủ tu giám đốc thim, tử thim. Túc là với một phán quyết trong ti đã có hiệu lục, các bên không được phép tip tục đưa ra tranh chấp ma phố bit buộc thi hành phán quyết đó nêu nr nó không bị Tòa én tuyên hủy (Mong một số trường hop luật dint) 2.

Ông định vé thm quyều giãi quyết trank chấp thương mại bằng trọng Tại thương mại VỀ nguyên tc, thim quyén của trong tả không bị gói hạn bài pháp luật nga li các đương su có thể lựa chọn bit cử lúc nào bit cử một trong tai vụ việc hay tổ chức rong tà nào độ trên thể giới để giải quyết tranh chip, Tuy nhiên, để báo về lợi ích công pháp luật TTTM Việt Nam chỉ thir nhận thẫm quyển của trong ti tạ Điều 2 Luật TTTM 2010 trong các trường hợp sa - _ Tranh chấp giữa các bên phát sink từ hoạt động thương mai: = Tranh chấp phát sinh giữa các bin trong đỏ it nhất một bên có hoạt động thương mai - _ Tranh chấp khác giữa các bên ma pháp luật quy định được giã quyết bing trong tài Đầu tiên te thấy mặc di Luật TTTM 2010 có nhiêu đu tiến bộ so với Pháp lãnh Trong tải Thương mại 2003 (Pháp lệnh TTTM 2003) trước diy, hưng vẫn sở dụng thuật ngũ "hoạt độngthương mai” lâm bản Ê cho việc giới hạn thẩm quyên giã quyết tranh chấp ofa tong tai Khó niệm này được ghi nhận tei Khoản 1 Điều 3 Luật Thương mai 2005 với iêu chí nhận điện a “ae dich sinh li", ví đu như phân phd, dai điện thuê, cho thuê, hư vẫn xây dang, tải chính ngân hàng hei thác, vận chuyển hàng hồn v. Do đó việc quy dink tranh chip phát sinh từ hoạt đông thương mai để hân định phạm vi thẩm quyền ofa trong tài khối các Tính vực khác nhơ hành chính, Hình ag, hén nhân ga đnh v.v, vi de nhơ giao dich ting cho, muon tả sản, thừa kế v.v khi xây ra ranh chấp sổ thuốc thim quyển giất quyết của Tòa án Tiệp theo, Luật TTTM 2010 cho pháp loi ranh chấp ma chỉ có ít nhất một bên có hoạt động thương mei thuộc thẩm quyền gai quyết Đây là yêu tổ mỡ rông giúp các ranh chấp hợp đồng trong lanh doanh được giã quyết tủ TTTM không ch giới Hạn giữa các cá nhân, t8 chúc kinh doanh với nhau nữa Như ti Pháp nh TTTM 2003 và Ngủ đánh 25/2004/NĐ-CP tước diy có đi cập đến một điêu kiện là một trong các bên tranh chấp philà "cá nhân kinh doen” hay “tổ chức kinh doanh" đã 19 gây ra nhiều bit cập, bi tiên thực tế có những tiéu thương, cá nhân buôn bản ahd lễ không host đông thương mai thường xuyên cũng có nh cầu được giải quyết bằng TTTM thi gip phi tranh chip. Do đó, quy đính mới này của Luật TTTM 2010 đã tạo điều liện cho những trường hợp mà một bên ranh chấp thuc hiện hoạt động thương mei với mục địch sinh lợi, bên còn tha gja quan hệ pháp luật thương mai Với mục dich khác (như sở hồu, tiêu dingy.) kh xây ra tranh chấp vẫn có thể đơa tránh chấp này ra giải quyét bing TTTM Ngoài phạm và thẫn quyền đổi với các tranh chấp phát nh từ hoạt đồng thương, sei, Luật TTTM 2010 côn quy đính TTTM có thim quyển git quyết các ranh chấp tuy không phát sinh từ hoat động thương mai nhung lạ được phip luật có liên quan cho phép. Trước khi LuậtTTTM 2010 ra đời đã có nhiều vin bản php luật khác quy di về bình thúc giải quyết tranh chip bằng trong tải như Luật Thương mei 2005 (Khoin 3 Điễu 317) và Luật Diu tơ 2005 (Điều 120) đều quy ảnh TTTM là một trong bốn hình thúc giải quyết tranh chấp, Luật Doanh nghiệp 2005 (Điều 107) quy inh TTTM là mốt rong ha cơ quan có thẫm quyền xét xi hữy bỗ quyết đnh của Dai hội ding cổ đông theo Luật dink.

Nhang tạ thời đn đó Pháp lành TTTM 2003 lai chưa cho pháp TTTM có thim quyên giã quyét các tranh chip khác ma Luật chuyên ngành quy dich Chính vì vậy, sự bỗ sung tạ Điễu2 Luật TTTM 2010 đã lâm, hệ thống pháp luật Việt Nam được thống nhất, với nhóm loại việc này th iêu chỉ thục hiện hoạt động thương mai đãbị loi bô, chỉ cần có pháp uật chuyên ngành khác cho pháp các bên tham gia quan hệ pháp luật được lựa chọn trong tài để giã quyết tranh chấp Ví đụnhụy tranh chấp giữa nhà đều h nước ngoài - Cơ quan nhà nước cổ thim quyền Việt Nam (Điều 14 Luật Đầu hr2020); tranh chấp và thiét bại xâyra do bit gỡ tau biển không ding (khoản 2 Điều 131 Bồ luật Hang hãi 2013), tranh chấp tiến các bin của hop đồng vận chuyễn hing hóa (Điều 173 Luật Hàng không din eng 2006), giã quyết bai thường tht bai vỆ môi trường (Điều 133 Luật Báo vệ mộ: trường2010),v.