phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về dự án đầu tƣ xây dựng và mô hình quản lý dự án đầu tƣ xây dựng. Chƣơng 2: Cơ sở lý luận về quản lý dự án và mô hình quản lý dự án đầu tƣ xây dựng. Chƣơng 3: Thực trạng và Đề xuất giải pháp hoàn thiện mô hình Ban Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận – Áp dụng cho dự án: Bệnh viện đa khoa huyện Ninh Hải. 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG VÀ MÔ HÌNH QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG 1.1 Tổng quan về dự án và quản lý dự án đầu tƣ xây dựng 1.1 Khái niệm dự án và quản lý dự án đầu tư xây dựng 1.1 Khái niệm về dự án Thực tế, có nhiều khái niệm khác nhau về dự án; hiểu theo nghĩa thông thƣờng, thì dự án là “điều mà ngƣời ta có ý định làm”; còn theo “Cẩm nang các kiến thức cơ bản về quản lý dự án” của Viện Nghiên cứu Quản lý dự án Quốc tế (PMI – Project Management Institute) thì: “Dự án là sự nỗ lực tạm thời đƣợc thực hiện để tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ duy nhất”; theo định nghĩa này, dự án có 2 đặc tính: Tạm thời (Có thời hạn): Nghĩa là mọi dự án đều có điểm bắt đầu và điểm kết thúc xác định; dự án kết thúc khi mục tiêu dự án đã đạt đƣợc hoặc khi đã xác định đƣợc rõ ràng là mục tiêu khống chế đạt đƣợc và dự án chấm dứt.
Trong mọi trƣờng hợp, độ dài của một dự án là xác định, không phải là một cố gắng liên tục, liên tiếp. Duy nhất: Nghĩa là sản phẩm hoặc dịch vụ duy nhất đó khác biệt so với những sản phẩm hoặc dịch vụ đã có hoặc dự án khác. Trong Tiêu chuẩn ISO 9000:2000 và theo T iêu chuẩn Việt Nam (TCVN ISO 9000:2000) của Tổ chức quốc tế về Tiêu chuẩn ISO, thì đ ị n h n g h ĩ a dự án nhƣ sau: “ Dự án là một quá trình đơn nhất, gồm một tập hợp các hoạt động có phối hợp và kiểm soát, có thời hạn bắt đầu vào kết thúc, được tiến hành để đạt được mục tiêu phù hợp với các yêu cầu quy định, bao gồm cả các ràng buộc về thời gian, chi phí và nguồn lực”. Nhƣ vậy, trong thực tế, tùy theo các quan điểm nghiên cứu khác nhau, mà có nhiều cách hiểu khác nhau về dự án, nhƣng cơ bản các dự án có nhiều đặc điểm chung nhƣ: - Các dự án, đều đƣợc thực hiện bởi con ngƣời.
4 - Bị ràng buộc bởi các nguồn lực hạn chế (Con ngƣời, tài nguyên…). - Đƣợc hoạch định, đƣợc thực hiện và đƣợc kiểm soát.2 Khái niệm về dự án đầu tư xây dựng công trình Dự án xây dựng là cách gọi tắt của dự án đầu tư xây dựng công trình, đƣợc giải thích tại [4] nhƣ sau: “Dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định. Dự án đầu tư xây dựng công trình bao gồm phần thuyết minh và phần thiết kế cơ sở”. Nhƣ vậy, có thể hiểu dự án xây dựng bao gồm hai nội dung là hoạt động đầu tƣ và hoạt động xây dựng.
Nhƣng do đặc điểm của các dự án xây dựng bao giờ cũng yêu cầu có một diện tích nhất định, ở một địa điểm nhất định (bao gồm đất, khoảng không, mặt nƣớc, mặt biển và thềm lục địa) do đó có thể biểu diễn dự án xây dựng nhƣ Hình 1.1: Kế hoạch Tiền Thời gian Đất Dự án xây dựng Hình 1.1 Các yếu tố cấu thành nên dự án xây dựng Dựa vào H ình 1.1 có thể thấy đặc điểm một dự án xây dựng bao gồm các vấn đề sau: Kế hoạch: Tính kế hoạch đƣợc thể hiện rõ qua các mục đích đƣợc xác định, các mục đích này phải đƣợc cụ thể hóa thành các mục tiêu và dự án chỉ hoàn thành khi các mục tiêu cụ thể đã đạt đƣợc. Tiền: Đó chính là sự bỏ vốn để xây dựng công trình; nếu coi phần “Kế hoạch của dự án” là phần tinh thần, thì “Tiền” đƣợc coi là phần vật chất có tính quyết 5 định sự thành công của dự án. Thời gian: Thời gian rất cần thiết để thực hiện dự án, nhƣng thời gian còn đồng nghĩa với cơ hội của dự án. Đây cũng là một đặc điểm rất quan trọng cần đƣợc quan tâm.
Đất: Đất cũng là một yếu tố vật chất hết sức quan trọng. Đây là một tài nguyên đặc biệt quý hiếm. Đất ngoài các giá trị về địa chất, còn có giá trị về vị trí, địa lý, kinh tế, môi trƣờng, xã hội… Vì vậy, quy hoạch, khai thác và sử dụng đất cho các dự án xây dựng có những yêu cầu riêng, cần hết sức lƣu ý khi thực hiện.2 Các đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng Một dự án đầu tƣ xây dựng thƣờng có những đặc điểm sau đây: Dự án có mục đích, mục tiêu rõ ràng: Mỗi dự án là một hoặc một tập hợp nhiệm vụ cần đƣợc thực hiện để đạt tới một kết quả xác định nhằm thỏa mãn một nhu cầu nào đó. Dự án, đến lƣợt mình, cũng là một hệ thống phức tạp nên có thể chia thành nhiều bộ phận khác nhau để quản lí và thực hiện nhƣng cuối cùng vẫn phải đảm bảo các mục tiêu cơ bản về thời gian, chi phí và chất lƣợng.
Bất cứ dự án nào cuối cùng đều phải thực hiện một mục tiêu nhất định, kết quả của nó có thể là một sản phẩm, hay một dịch vụ mà khách hàng mong muốn. Khi mục tiêu dự án đã đƣợc xác định, thì khó có thể thay đổi hay sửa chữa. Tuy nhiên, nếu có sự biến đổi của hoàn cảnh dự án, thì mục tiêu dự án cũng có thể thay đổi hoặc điều chỉnh theo. Khi mục tiêu dự án có sự biến đổi về tính chất thì nó không còn là dự án ban đầu nữa mà trở thành một dự án mới.
Dự án có chu kỳ riêng và thời gian tồn tại hữu hạn: Nghĩa là dự án cũng phải trải qua các giai đoạn: Hình thành; phát triển; có thời điểm bắt đầu và kết thúc. Dự án đƣợc xem là chuỗi các hoạt động nhất thời. Tổ chức của dự án mang tính chất tạm thời, sau khi đạt đƣợc mục tiêu đề ra, tổ chức này sẽ giải tán hay thay đổi cơ cấu, tổ chức cho phù hợp với mục tiêu mới. Mỗi dự án đều có một chu kỳ hoạt động, bao gồm nhiều giai đoạn khác nhau: - Giai đoạn khởi đầu dự án.
Dự án liên quan đến nhiều bên và có sự tương tác phức tạp giữa các bộ phận quản lí chức năng và quản lí dự án. Dự án nào cũng có sự tham gia của nhiều bên hữu quan nhƣ chủ đầu tƣ, ngƣời hƣởng lợi dự án, nhà thầu, các nhà tƣ vấn, các cơ quan quản lí nhà nƣớc,…tùy theo tính chất dự án và yêu cầu của chủ đầu tƣ mà sự tham gia của các thành phần trên cũng khác nhau. Ngoài ra, giữa các bộ phận quản lý chức năng và nhóm quản lý dự án thƣờng phát sinh các công việc yêu cầu sự phối hợp thực hiện nhƣng mức độ tham gia của các bộ phận là không giống nhau; vì mục tiêu của dự án, các nhà quản lý dự án cần duy trì mối quan hệ với các bộ phận quản lý khác. Sản phẩm của dự án mang tính đơn chiếc, độc đáo: Khác với quá trình sản xuất liên tục và gián đoạn, sản phẩm của dự án không phải là sản phẩm hàng loạt mà có tính khác biệt ở một khía cạnh nào đó.
Kể cả một quá trình sản xuất liên tục cũng có thể đƣợc thực hiện theo dự án ( V í dụ nhƣ dự án phục vụ một đơn hàng, dự án nâng cao chất lƣợng sản phẩm… Sản phẩm của những dự án này dù đƣợc sản xuất hàng loạt nhƣng vẫn có điểm khác biệt về đơn đặt hàng, về chất lƣợng sản phẩm…). Dự án bị hạn chế bởi các nguồn lực: Mỗi dự án đều cần dùng một nguồn lực nhất định để thực hiện. Nó bao gồm nhân lực (Giám đốc dự án, thành viên dự án), vật lực (Thiết bị, nguyên liệu) và tài lực (Ví dụ, chúng ta muốn xây dựng một công trình nhà ở thì nguồn lực của nó bao gồm: Công ty xây dựng đƣợc uỷ quyền, các cửa hàng cung ứng nguyên liệu, thiết bị, máy móc phục vụ cho xây dựng công trình…). Tuy cùng là một công trình xây dựng nhƣng do công ty xây dựng khác nhau, cửa hàng cung ứng nguyên liệu, thiết bị, máy móc khác nhau, nguồn nhân, tài, vật lực khác nhau nên các công trình kiến trúc cũng có kiểu dáng, phong cách, chất lƣợng không giống nhau.
Ngoài ra, trong quá trình thực hiện, công ty xây dựng đƣợc uỷ quyền còn phải chịu sự ràng buộc về giá thành, phải tính toán sao cho với cái giá thấp nhất có thể tạo ra một công trình kiến trúc có chất lƣợng cao nhất, phù hợp nhất với yêu cầu của khách hàng. 7 Dự án luôn có tính bất định và rủi ro: Mỗi dự án đều có tính không xác định của nó, tức là trong khi thực hiện dự án cụ thể do sự tác động của hoàn cảnh bên trong và bên ngoài nên việc thực hiện đó tất nhiên có sự thay đổi so với kế hoạch ban đầu. Dự án có thể hoàn thành trƣớc thời gian hoặc có thể bị kéo dài thời hạn thi công. Cũng có thể do sự biến đổi về điều kiện kinh tế nên giá thành thực hiện dự án sẽ cao hơn giá dự kiến ban đầu, thậm chí kết quả thực hiện dự án cũng không giống với kết quả dự định.
Những hiện tƣợng trên đều là tính không xác định của dự án, đôi khi ta có thể gọi đó là tính rủi ro của dự án. Vì thế, trƣớc khi thực hiện dự án cần phân tích đầy đủ các nhân tố bên trong và bên ngoài mà chắc chắn sẽ ảnh hƣởng đến dự án. Trong quá trình thực hiện mục tiêu dự án cũng cần tiến hành quản lý và khống chế có hiệu quả nhằm tránh đƣợc những sai sót xảy ra. Tính trình tự trong quá trình thực hiện dự án: Mỗi dự án đều là nhiệm vụ có tính trình tự và giai đoạn.
Đây chính là khác biệt lớn nhất giữa dự án với nhiệm vụ công việc.
