CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH 1. M t ố vấn đề ch ng về to n n hàng và x c định t ả inh doanh 1. Các khái niệm Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu về sản phẩm, hàng hóa hoặc dịch vụ đã thực hiện cho khách hàng, đồng thời thu được tiền bán hàng hoặc được quyền thu tiền. Số tiền thu được hoặc sẽ thu được do bán sản phẩm, hàng hóa hoặc dịch vụ được gọi là doanh thu.
Doanh thu có thể được ghi nhận trước hoặc trong khi thu tiền. Xác định kết quả kinh doanh là việc tính toán, so sánh tổng thu nhập thuần từ các hoat động với tổng chi phí sản xuất kinh doanh và chi phí khác trong kỳ. Nếu tổng thu nhập thuần lớn hơn tổng chi phí trong kỳ thì doanh nghiệp có kết quả lãi, ngược lại là lỗ. Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm + Kết quả của hoạt động kinh doanh thông thường là kết quả của những hoạt động tạo ra doanh thu của doanh nghiệp, đây là hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ và hoạt động tài chính.
+ Kết quả hoạt động khác Là kết quả từ các hoạt động bất thường khác không tạo ra doanh thu của doanh nghiệp, được tính bằng ch nh lệch giữa thu nhập khác và chi phí khác. Sinh viên: Lê Thị Ngà 11 Lớp: ĐHKT - K13C Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Hồng Đức 1. Vai trò, ý nghĩa của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Sơ đồ 1. Q trình ản x ất và tiê thụ hàng h Tiền Hàng Sản xuất (Hàng) (Tiền) Ti u thụ Từ sơ đồ tr n ta thấy, kết quả ti u thụ có vai trò quyết định đến sự vận động nhịp nhàng của các giai đoạn trước.
Trong quá trình sản xuất kinh doanh, để sản xuất thì phải ti u thụ, n n việc ti u thụ ngừng thì rõ ràng không thể có hoạt động ti u thụ tiếp nữa. Bởi vậy ti u thụ là quá trình bán cái gì, những mặt gì mà thị trường cần nó, cho n n đảm bảo được công tác ti u thụ thì doanh nghiệp mới đạt được mục ti u cuối cùng là chuyển vốn vật chất thành vốn tiền tệ, thu được lợi nhuận cao nhất, từ đó có cơ sở tích lũy và tái sản xuất mở rộng. Như vậy, công tác bán hàng và xác định kết quả bán hàng có tầm quan trọng rất lớn đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân nói chung cũng như với từng doanh ngiệp nói ri ng. Đó là hai mặt gắn liền, tồn tại trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp gi p đánh giá hiệu quả kinh doanh và vị trí của doanh nghiệp tr n thị trường.
Thực hiện tốt khâu bán hàng là biện pháp tốt nhất th c đẩy hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Hàng hóa được thực hiện thông qua trao đổi tức người ti u dùng đã chấp nhận hàng hóa do doanh nghiệp bán ra. Hoạt động bán hàng thể hiện mối quan hệ giữa doanh nghiệp với người ti u dùng, gi p doanh nghiệp ngày càng phát triển, cung cấp hàng hóa và th a mãn nhu cầu xã hội. Sau khi doanh nghiệp sản xuất sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ xong thì thông tin về kết quả ti u thụ là rất quan trọng.
Dựa vào đó doanh nghiệp mới kiểm tra được chi phí, doanh thu và tình hình hoạt động tại đơn vị. Tất cả đều phục vụ cho mục đích kinh doanh của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường. Yếu tố Sinh viên: Lê Thị Ngà 12 Lớp: ĐHKT - K13C Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Hồng Đức được doanh nghiệp quan tâm nhất là kết quả kinh doanh và làm thế nào để kết quả đó mang lại lợi nhuận cao nhất, xác định phần nghĩa vụ kinh tế của doanh nghiệp phải thực hiện với nhà nước. Qua con số này, doanh nghiệp có thể biết được những mặt tồn tại cần khắc phục cũng như những thế mạnh cần phát huy.
Mối quan hệ giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng là khâu cuối cùng trong qua trình kinh doanh của doanh nghiệp còn xác đinh kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đơn vị quyết định ti u thụ hàng hóa nữa hay không. Do đó có thể nói giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối quan hệ mật thiết. Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để đạt được mục đích đó. Yêu cầu, nguyên tắc, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1.
Yêu cầu của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Y u cầu của kế toán bán hàng là phải giám sát chăt chẽ hàng hóa ti u thụ tr n tất cả các phương diện Số lượng, chất lượng,. Tránh hiện tượng mất mát hư h ng hoặc tham ô lãng phí, kiểm tra tính hợp lý của các khoản chi phí đồng thời phân bổ chính xác cho đ ng hàng bán để xác định kết quả kinh doanh. Phải quản lý chặt chẽ tình hình thanh toán của khách hàng y u cầu thanh toán đ ng hình thức và thời gian tránh mất mát ứ đọng. Nguyên tắc kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Theo chuẩn mực 14 “Doanh thu và thu nhập khác” thì khi hạch toán loại TK này cần phải tuân thủ một số quy định sau - Doanh thu và chi phí li n quan cùng một giao dịch phải được ghi nhận đồng thời theo nguy n tắc phù hợp và theo năm tài chính.
- Chỉ ghi nhận doanh thu trong kì kế toán khi thoả mãn đồng thời các điều kiện ghi nhận doanh thu theo quyết định 149/2001/QĐ-BTC. Sinh viên: Lê Thị Ngà 13 Lớp: ĐHKT - K13C Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Hồng Đức - Doanh thu phải được theo dõi ri ng biệt theo từng loại doanh thu Doanh thu bán hàng, doanh thu cung cấp dịch vụ, trong từng loại doanh thu phải được chi tiết hoá nếu có. - Về nguy n tắc cuối kì kế toán doanh nghiệp phải xác định kết quả kinh doanh, toàn bộ doanh thu thuần thực hiện trong kì kế toán được kết chuyển vào tài khoản xác định kết quả kinh doanh, và các tài khoản doanh thu không có số dư cuối kì. - Nếu trong kỳ kế toán phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại thì phải được hạch toán riêng biệt.
Các khoản giảm trừ doanh thu được tính trừ vào doanh thu ghi nhận ban đầu để xác định doanh thu thuần làm căn cứ xác định kết quả kinh doanh của kỳ kế toán. - Về nguyên tắc, cuối kỳ kế toán, doanh nghiệp phải xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Toàn bộ doanh thu thuần thực hiện trong kỳ kế toán được kết chuyển vào tài khoản 911 “Xác định kết quả kinh doanh”. Các tài khoản thuộc loại tài khoản doanh thu không có số dư cuối kỳ.
Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để kế toán thực sự là công cụ sắc bén, đáp ứng tốt các yêu cầu quản lý tình hình tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp thì kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh các ghi chép đầy đủ kịp thời chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ kịp thời chính xác các khoản doanh thu các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời phải theo dõi thật chi tiết, cụ thể tình hình thanh toán của từng đối tượng khách hàng để thu hồi kịp thời vốn kinh doanh. - Phản ánh đầy đủ các chi phí phát sinh như giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí hoạt động tài chính, cũng như các Sinh viên: Lê Thị Ngà 14 Lớp: ĐHKT - K13C Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Hồng Đức chi phí khác làm cơ sở xác định kết quả bán hàng. - Ngoài ra kế toán bán hàng còn nhiệm vụ kiểm tra giám sát thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, phân phối lợi nhuận và làm nghĩa vụ với nhà nước, cung cấp thông tin cho việc lập báo cáo tài chính.
C c phương thức n hàng, thanh toán 1. Các phương thức bán hàng Phương thức ti u thụ cũng là một vấn đề hết sức quan trọng trong khâu bán hàng, để đẩy nhanh được tốc độ ti u thụ, ngoài việc nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã. lựa chọn cho mình những phương pháp ti u thụ hàng hóa sao cho có hiệu quả là điều tối quan trọng trong khâu lưu thông, hàng hóa đến đựơc người ti u dùng một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất. Sau đây là một số phương thức ti u thụ chủ yếu mà doanh nghiệp hay sử dụng.
Bán hàng trực tiếp Theo phương thức này b n khách hàng uỷ quyền cho cán bộ nghiệp vụ đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp hoặc giao nhận hàng tay ba (các DNTM mua bán thẳng). Khi doanh nghiệp giao hàng hoá, thành phẩm hoặc lao vụ, dịch vụ cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán ngay, có nghĩa là quá trình chuyển giao hàng và ghi nhận doanh thu di n ra đồng thời với nhau, tức là đảm bảo các điều kiện ghi nhận doanh thu. Phương thức bán hàng trực tiếp được chia thành hai phương thức: Phương thức n n hàng ho : Là phương thức bán hàng chủ yếu được áp dụng cho các DNTM, các doanh nghiệp sản xuất…Các doanh nghiệp thu mua về có thể để bán hoặc để làm đầu vào cho quá trình sản xuất của mình. Như vậy, hàng hoá l c này vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông mà chưa đi vào lĩnh vực ti u dùng.
Bán buôn hàng hoá được thực hiện với số lượng lớn và giá bán biến động tuỳ theo số lượng hàng và phương thức thanh toán. Khi phát sinh nghiệp vụ bán hàng, doanh nghiệp sẽ thực hiện xuất kho số hàng hoá đó và b n mua hàng cử đại diện b n mua. Sau khi kiểm nghiệm đủ số hàng cần mua, đại diện b n mua thanh toán tiền hàng cho doanh nghiệp.