Thực trạng và giải pháp hoàn thiện báo cáo bộ phận của các công ty niêm yết trên sàn HOSE

Thuyết minh dự án Giải pháp hoàn thiện báo cáo bộ phận cho công ty niêm yết tại HOSE, đánh giá tính khả thi, đề xuất lộ trình triển khai cụ thể

• Tác giả: Trần Thị Thúy An
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Cúc
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Giải Pháp Hoàn Thiện Báo Cáo Bộ Phận Cho Công Ty Niêm Yết Tại HOSE
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 1.2.1. Nghiên cứu ngoài nước
• 1.2.2. Nghiên cứu trong nước
• 1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG TRÌNH BÀY VÀ CÔNG BỐ BÁO CÁO BỘ PHẬN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SÀN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. GIỚI THIỆU CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SÀN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.1.2. Phân ngành các công ty niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. KHẢO SÁT VIỆC TRÌNH BÀY VÀ CÔNG BỐ BÁO CÁO BỘ PHẬN Ở CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SÀN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.2.1. Mục tiêu khảo sát
• 2.2.2. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
• 2.2.3. Chất lượng báo cáo bộ phận
• 2.2.4. Số lượng các bộ phận báo cáo
• 2.2.5. Phương pháp nghiên cứu và thu thập số liệu
• 2.2.5.1. Biến phụ thuộc
• 2.2.5.2. Biến độc lập
• 2.2.6. Kết quả nghiên cứu
• 2.2.6.1. Thống kê mô tả
• 2.2.6.2. Kiểm định sự tương quan
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TRÌNH BÀY VÀ CÔNG BỐ BÁO CÁO BỘ PHẬN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SÀN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.3.1. Nhược điểm
• 2.3.2. Nguyên nhân tồn tại hạn chế
• 2.3.2.1. Nguyên nhân thuộc về cơ quan ban hành luật
• 2.3.2.2. Nguyên nhân thuộc về cơ quan quản lý thị trường chứng khoán
• 2.3.2.3. Nguyên nhân thuộc về những nhà quản lý tại công ty niêm yết
• 2.3.2.4. Nguyên nhân thuộc về người hành nghề chuyên môn
• 2.3.2.5. Nguyên nhân thuộc về các cổ đông
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 3. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TRÌNH BÀY BÁO CÁO BỘ PHẬN CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SÀN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KHUÔN KHỔ PHÁP LÝ
• 3.1.1. Về phía các cơ quan ban hành luật
• 3.1.2. Về phía những nội dung được điều chỉnh trong chuẩn mực
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG VAS 28
• 3.2.1. Về phía cơ quan quản lý thị trường chứng khoán
• 3.2.2. Về phía những nhà quản lý tại công ty niêm yết
• 3.2.3. Về phía người hành nghề chuyên môn
• 3.2.4. Về phía các cổ đông
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Mốc thời gian ra đời các chuẩn mực kế toán quốc tế
• Phụ lục 2. Danh sách công ty trong mẫu
• Phụ lục 3. Bảng mô tả lý do công ty không lập báo cáo bộ phận
• Phụ lục 4. Những công ty chỉ công bố một cơ sở chính yếu
• Phụ lục 5. Dữ liệu thông tin công bố trong báo cáo bộ phận

Tóm tắt

I. Giới thiệu về báo cáo bộ phận

Báo cáo bộ phận là một phần quan trọng trong hệ thống báo cáo tài chính của các công ty niêm yết, đặc biệt là tại Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE). Báo cáo tài chính này không chỉ cung cấp thông tin về tình hình tài chính mà còn giúp các nhà đầu tư đánh giá hiệu quả hoạt động của từng bộ phận trong công ty. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 28, báo cáo bộ phận được yêu cầu phải trình bày rõ ràng và minh bạch, nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của các bên liên quan. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy nhiều công ty vẫn chưa thực hiện đúng quy định này, dẫn đến việc thông tin không đầy đủ và thiếu chính xác. Việc cải thiện báo cáo bộ phận là cần thiết để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính của các công ty niêm yết.

1.1. Khái niệm và vai trò của báo cáo bộ phận

Báo cáo bộ phận được định nghĩa là báo cáo tài chính cung cấp thông tin về các bộ phận khác nhau trong một công ty, cho phép người sử dụng đánh giá hiệu quả hoạt động của từng bộ phận. Báo cáo tài chính này không chỉ giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về tình hình tài chính mà còn hỗ trợ các nhà quản lý trong việc ra quyết định. Việc công bố thông tin bộ phận theo chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) và chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) là rất quan trọng, vì nó giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các công ty niêm yết. Tuy nhiên, nhiều công ty vẫn chưa thực hiện đầy đủ các yêu cầu này, dẫn đến việc thông tin không được công bố một cách đầy đủ và chính xác.

II. Thực trạng báo cáo bộ phận tại HOSE

Thực trạng trình bày và công bố báo cáo bộ phận của các công ty niêm yết tại HOSE hiện nay cho thấy nhiều vấn đề tồn tại. Nhiều công ty không tuân thủ đúng quy định về việc công bố thông tin, dẫn đến việc thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính. Theo khảo sát, chỉ một số ít công ty thực hiện đầy đủ các yêu cầu của VAS 28. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của công ty mà còn làm giảm niềm tin của nhà đầu tư. Việc thiếu sót trong báo cáo tài chính cũng có thể dẫn đến những quyết định đầu tư sai lầm. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của báo cáo bộ phận.

2.1. Đánh giá chất lượng báo cáo bộ phận

Chất lượng của báo cáo bộ phận tại các công ty niêm yết trên HOSE hiện nay còn nhiều hạn chế. Nhiều công ty chỉ công bố thông tin một cách đối phó, không thực sự phản ánh đúng tình hình hoạt động của từng bộ phận. Việc này không chỉ làm giảm giá trị của báo cáo mà còn gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc đưa ra quyết định. Theo nghiên cứu, có sự khác biệt rõ rệt giữa các công ty lớn và nhỏ trong việc công bố thông tin bộ phận. Các công ty lớn thường có xu hướng công bố thông tin đầy đủ hơn, trong khi các công ty nhỏ lại thường thiếu minh bạch. Điều này cho thấy cần có sự can thiệp từ các cơ quan quản lý để đảm bảo rằng tất cả các công ty đều tuân thủ các quy định về công bố thông tin.

III. Giải pháp hoàn thiện báo cáo bộ phận

Để cải thiện tình hình báo cáo bộ phận tại các công ty niêm yết trên HOSE, cần có một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và kiểm tra việc thực hiện các quy định về công bố thông tin. Thứ hai, các công ty cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của báo cáo tài chính và báo cáo bộ phận trong việc thu hút nhà đầu tư. Cuối cùng, cần có sự hỗ trợ từ các chuyên gia trong lĩnh vực kế toán để giúp các công ty cải thiện chất lượng báo cáo. Việc thực hiện các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng báo cáo bộ phận mà còn góp phần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các công ty niêm yết.

3.1. Tăng cường giám sát và kiểm tra

Các cơ quan quản lý cần thực hiện các biện pháp giám sát chặt chẽ hơn đối với việc công bố thông tin của các công ty niêm yết. Việc này bao gồm việc kiểm tra định kỳ và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về công bố thông tin. Ngoài ra, cần có các chương trình đào tạo cho các công ty về cách thức lập và công bố báo cáo bộ phận theo đúng quy định. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các công ty trong việc cung cấp thông tin chính xác và đầy đủ cho nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), đã phát triển mạnh mẽ kể từ khi thành lập năm 2000 với hơn 300 công ty niêm yết tính đến năm 2012. Việc công bố báo cáo tài chính minh bạch và đầy đủ là yêu cầu bắt buộc nhằm hỗ trợ nhà đầu tư trong việc ra quyết định đầu tư hiệu quả. Trong đó, báo cáo bộ phận theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 28 (VAS 28) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin chi tiết về các bộ phận kinh doanh khác nhau của doanh nghiệp, giúp đánh giá đúng rủi ro và lợi ích kinh tế. Tuy nhiên, thực trạng trình bày và công bố báo cáo bộ phận tại các công ty niêm yết trên HOSE vẫn còn nhiều hạn chế và chưa đồng đều.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng trình bày và công bố báo cáo bộ phận của các công ty niêm yết trên sàn HOSE năm 2012, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng và số lượng thông tin báo cáo bộ phận theo VAS 28. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 288 công ty niêm yết trên HOSE, loại trừ ngành tài chính ngân hàng và bảo hiểm, với dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán năm 2012. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin tài chính, góp phần tăng cường minh bạch và hiệu quả hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính về công bố thông tin tài chính và báo cáo bộ phận:

• Lý thuyết công bố thông tin (Disclosure Theory): Nhấn mạnh vai trò của việc cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác nhằm giảm thiểu bất cân xứng thông tin giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư, từ đó nâng cao hiệu quả ra quyết định đầu tư.

• Lý thuyết quản lý lợi nhuận (Earnings Management Theory): Giải thích hiện tượng các nhà quản lý có thể điều chỉnh thông tin báo cáo để đạt được mục tiêu nhất định, ảnh hưởng đến chất lượng và tính minh bạch của báo cáo bộ phận.

Các khái niệm chính bao gồm: báo cáo bộ phận, chất lượng báo cáo bộ phận (được đo bằng số lượng các khoản mục được tiết lộ), số lượng bộ phận báo cáo, quy mô công ty, mức phân tán quyền sở hữu, kiểm toán Big 4, đòn bẩy tài chính và tỷ suất sinh lời.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất hoặc đơn lẻ năm 2012 của 288 công ty niêm yết trên HOSE, đã được kiểm toán. Mẫu loại trừ các công ty ngành tài chính ngân hàng và bảo hiểm do đặc thù ngành nghề.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20.0 với các kỹ thuật thống kê mô tả, kiểm định tương quan và hồi quy đa biến để kiểm tra các giả thuyết về ảnh hưởng của các yếu tố độc lập (quy mô công ty, mức phân tán quyền sở hữu, kiểm toán Big 4, đòn bẩy tài chính, tỷ suất sinh lời) đến biến phụ thuộc (chất lượng và số lượng báo cáo bộ phận). Cỡ mẫu 288 công ty đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cho kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ công bố báo cáo bộ phận: Khoảng 40% công ty niêm yết trên HOSE năm 2012 thực hiện công bố báo cáo bộ phận theo VAS 28, trong khi 60% còn lại chưa thực hiện hoặc không đầy đủ. Điều này cho thấy việc tuân thủ quy định còn hạn chế.

2. Ảnh hưởng của quy mô công ty: Quy mô công ty (đo bằng logarit tổng tài sản) có mối quan hệ thuận chiều và có ý nghĩa thống kê với cả chất lượng và số lượng báo cáo bộ phận. Các công ty lớn hơn tiết lộ nhiều khoản mục và bộ phận hơn, với mức tăng trung bình khoảng 15% số khoản mục được công bố so với công ty nhỏ hơn.

3. Mức phân tán quyền sở hữu: Mức độ phân tán quyền sở hữu (tỷ lệ cổ đông nhỏ) cũng ảnh hưởng tích cực đến chất lượng báo cáo bộ phận. Các công ty có cổ đông nhỏ chiếm tỷ lệ cao hơn có xu hướng công bố thông tin bộ phận chi tiết hơn, tăng khoảng 10% số khoản mục so với các công ty có quyền sở hữu tập trung.

4. Kiểm toán Big 4: Các công ty được kiểm toán bởi các công ty kiểm toán Big 4 có chất lượng báo cáo bộ phận tốt hơn đáng kể, với số lượng khoản mục bắt buộc được công bố cao hơn trung bình 12% so với các công ty không thuộc nhóm này.

5. Đòn bẩy tài chính và tỷ suất sinh lời: Đòn bẩy tài chính có ảnh hưởng hai chiều đến chất lượng báo cáo bộ phận, trong khi tỷ suất sinh lời có mối quan hệ nghịch chiều với số lượng bộ phận được báo cáo. Các công ty có tỷ suất sinh lời cao có xu hướng tiết lộ ít bộ phận hơn để hạn chế cạnh tranh trong ngành.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy quy mô công ty là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến việc công bố báo cáo bộ phận, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế. Các công ty lớn có nguồn lực và áp lực chính trị cao hơn nên có động lực công bố thông tin chi tiết nhằm nâng cao uy tín và giảm chi phí vốn. Mức phân tán quyền sở hữu cũng thúc đẩy công bố thông tin nhằm đáp ứng nhu cầu của cổ đông nhỏ, những người khó tiếp cận thông tin nội bộ.

Vai trò của kiểm toán Big 4 được khẳng định trong việc nâng cao chất lượng báo cáo, do các công ty này có uy tín và chuyên môn cao, thúc đẩy tuân thủ chuẩn mực kế toán. Mối quan hệ phức tạp của đòn bẩy tài chính và tỷ suất sinh lời với công bố báo cáo bộ phận phản ánh sự cân nhắc giữa lợi ích và chi phí tiết lộ thông tin của doanh nghiệp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ công bố báo cáo bộ phận theo quy mô công ty và kiểm toán, cũng như bảng phân tích hồi quy đa biến minh họa mức độ ảnh hưởng của các yếu tố độc lập đến chất lượng và số lượng báo cáo bộ phận.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý: Bộ Tài chính cần cập nhật và sửa đổi VAS 28 theo hướng hội nhập với IFRS 8, bổ sung các quy định rõ ràng hơn về phạm vi và nội dung báo cáo bộ phận nhằm tăng tính minh bạch và đồng bộ.

2. Tăng cường giám sát và xử lý vi phạm: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở GDCK TP.HCM cần nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát việc công bố báo cáo bộ phận, áp dụng chế tài nghiêm khắc đối với các công ty không tuân thủ.

3. Nâng cao nhận thức và năng lực quản lý: Các nhà quản lý công ty niêm yết cần được đào tạo chuyên sâu về chuẩn mực kế toán và lợi ích của báo cáo bộ phận, từ đó chủ động cải thiện chất lượng công bố thông tin.

4. Khuyến khích vai trò kiểm toán độc lập: Các công ty nên ưu tiên lựa chọn kiểm toán viên thuộc nhóm Big 4 hoặc các đơn vị kiểm toán uy tín để đảm bảo chất lượng báo cáo tài chính và báo cáo bộ phận.

5. Thúc đẩy vai trò cổ đông và nhà đầu tư: Cổ đông và nhà đầu tư cần tăng cường giám sát, yêu cầu công ty công bố thông tin bộ phận đầy đủ, qua đó tạo áp lực tích cực cho doanh nghiệp nâng cao minh bạch.

Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 2-3 năm tới, với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các bên liên quan nhằm nâng cao chất lượng công bố báo cáo bộ phận trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến công bố báo cáo bộ phận, từ đó cải thiện chính sách công bố thông tin nội bộ.

2. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích để xây dựng chính sách, quy định phù hợp nhằm nâng cao minh bạch và hiệu quả thị trường.

3. Kiểm toán viên và công ty kiểm toán: Hỗ trợ nâng cao nhận thức về vai trò kiểm toán trong việc đảm bảo chất lượng báo cáo bộ phận, từ đó cải tiến quy trình kiểm toán.

4. Nhà đầu tư và chuyên gia phân tích tài chính: Cung cấp thông tin chi tiết về báo cáo bộ phận giúp đánh giá chính xác hơn hiệu quả hoạt động và rủi ro của các công ty niêm yết.

Câu hỏi thường gặp

1. Báo cáo bộ phận là gì và tại sao quan trọng?
   Báo cáo bộ phận là báo cáo tài chính chi tiết về các đơn vị kinh doanh hoặc khu vực địa lý riêng biệt trong doanh nghiệp, giúp nhà đầu tư đánh giá hiệu quả và rủi ro từng bộ phận, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

2. Tại sao nhiều công ty niêm yết chưa công bố báo cáo bộ phận đầy đủ?
   Nguyên nhân chính gồm thiếu hiểu biết về chuẩn mực, chi phí công bố thông tin cao, áp lực cạnh tranh và thiếu sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý.

3. Quy mô công ty ảnh hưởng thế nào đến báo cáo bộ phận?
   Công ty lớn thường có nhiều bộ phận kinh doanh đa dạng và nguồn lực để công bố thông tin chi tiết hơn, do đó chất lượng và số lượng báo cáo bộ phận cao hơn so với công ty nhỏ.

4. Vai trò của kiểm toán Big 4 trong báo cáo bộ phận là gì?
   Kiểm toán Big 4 có uy tín và chuyên môn cao, giúp đảm bảo báo cáo bộ phận được lập đúng chuẩn mực, tăng tính tin cậy và minh bạch cho báo cáo tài chính.

5. Làm thế nào để nâng cao chất lượng báo cáo bộ phận tại các công ty niêm yết?
   Cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát, nâng cao năng lực quản lý, khuyến khích kiểm toán độc lập và tăng cường vai trò giám sát của cổ đông, nhà đầu tư.

Kết luận

• Báo cáo bộ phận là công cụ quan trọng giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả thông tin tài chính của các công ty niêm yết trên HOSE.
• Thực trạng công bố báo cáo bộ phận năm 2012 còn nhiều hạn chế, với tỷ lệ công bố chưa đạt 50%.
• Quy mô công ty, mức phân tán quyền sở hữu và kiểm toán Big 4 là những yếu tố chính ảnh hưởng tích cực đến chất lượng và số lượng báo cáo bộ phận.
• Cần có sự hoàn thiện pháp lý và tăng cường giám sát để nâng cao chất lượng công bố báo cáo bộ phận trong thời gian tới.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy việc công bố báo cáo bộ phận minh bạch, hỗ trợ phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam bền vững.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời nghiên cứu tiếp tục cập nhật thực trạng công bố báo cáo bộ phận hàng năm để đánh giá hiệu quả và điều chỉnh chính sách phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN BÁO CÁO BỘ PHẬN THEO QUY ĐỊNH CỦA CHUẨN MỰC KẾ TOÁN 1. BÁO CÁO BỘ PHẬN THEO CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ 1. Khái niệm báo cáo bộ phận Theo Ijiri (1995, [21]), “Báo cáo bộ phận có thể được định nghĩa là các số liệu tài chính riêng của các đơn vị, công ty con, hoặc những bộ phận khác nhau của một công ty”. Người sử dụng báo cáo tài chính, cộng đồng chuyên gia phân tích và các nhà nghiên cứu được hỗ trợ các thông tin bổ sung về chia tách các bộ phận thông qua việc tìm hiểu báo cáo bộ phận.

Tất cả các công ty niêm yết phải công bố lợi nhuận và chi phí bộ phận với những dữ liệu và thông tin có liên quan, chẳng hạn như doanh thu bên ngoài và nội bộ, tài liệu về các khoản mục không dùng tiền mặt, thu nhập và chi phí… Bên cạnh đó, công ty này cũng được yêu cầu phải cung cấp cho người dùng để hiểu sự khác biệt giữa thông tin hợp nhất và các thông tin được cung cấp dưới báo cáo bộ phận. Theo những nguyên tắc kế toán được chấp nhận chung (GAAP), “Báo cáo bộ phận là báo cáo của các bộ phận hoạt động ở một công ty trong việc trình bày kèm theo báo cáo tài chính của nó”. Báo cáo bộ phận cần thiết cho các công ty đại chúng và không cần thiết cho những công ty tư nhân. Báo cáo bộ phận được thiết kế để cung cấp thông tin cho những nhà đầu tư và chủ nợ mà có liên quan đến các kết quả tài chính của công ty.

Qua thông tin về báo cáo bộ phận, họ có thể sử dụng làm cơ sở cho các quyết định liên quan đến công ty. Một bộ phận tham gia vào các hoạt động kinh doanh của công ty mà từ đó bộ phận này có thể kiếm thu nhập và phải chịu chi phí phát sinh, có thông tin tài chính riêng biệt sẵn có, đồng thời kết quả thường xuyên được xem xét bởi giám đốc điều hành của tổ chức thông qua việc 123doc 10 đánh giá hoạt động và phân bổ nguồn lực thì cần thực hiện theo các quy tắc để xác định các thông tin cần phải được báo cáo. Như vậy, các khái niệm báo cáo bộ phận nhìn chung cho thấy báo cáo này được trình bày nhằm nâng cao tính hữu ích của thông tin được đưa ra, làm cơ sở hỗ trợ thêm cho việc xem xét và đưa ra quyết định của những người sử dụng báo cáo tài chính của doanh nghiệp bên cạnh việc xem xét các số liệu kinh tế tài chính tổng quát. Những khái niệm trên hầu hết đều hướng đến việc xem xét báo cáo bộ phận dựa theo mục đích mà báo cáo này hướng đến, riêng quan điểm của mình, tác giả cho rằng báo cáo bộ phận là báo cáo trình bày chi tiết về những thông tin kinh tế tài chính cần thiết, mang tính trọng yếu, ảnh hưởng đến quyết định của người sử dụng báo cáo tài chính mà đã được công bố số liệu tổng quát trước đó.

Lịch sử ra đời các chuẩn mực kế toán quốc tế về báo cáo bộ phận Trong phần này, tác giả sẽ tổng hợp theo một trình tự thời gian những sự kiện quan trọng được xem xét trong quá trình phát triển của báo cáo bộ phận. Để rõ ràng hơn, những sự kiện được theo dõi trên cả lãnh thổ Mỹ (FASB) và những sự kiện được thực thi bởi IASB, sau đó tác giả tóm gọn lại mốc thời điểm chính yếu ở mỗi tổ chức (phụ lục 1) mà trên đó các sự kiện liên quan đến việc xác định thông tin bộ phận được hiển thị. Theo Skousen (1970, [28]) lịch sử của báo cáo bộ phận quay ngược lại tháng 9 năm 1964. Đây là thời điểm Tiểu ban chống độc quyền và độc quyền của Ủy ban Thượng viện Hoa Kỳ bắt đầu buổi điều trần về tư pháp liên quan đến tập trung kinh tế trong ngành công nghiệp Mỹ.

Trong suốt năm này, các cuộc họp đã diễn ra giữa SEC và đại diện các nhà phân tích tài chính và kế toán trong các ngành công nghiệp Mỹ. Vào cuối năm 1966, một dự án mang tên FEI "Báo cáo tài chính của những công ty đa dạng" đã được thiết lập. Tháng 12 năm 1974 IASC ban hành E3, một bản dự thảo tiếp xúc của chuẩn mực về báo cáo tài chính hợp nhất, trong đó ngụ ý rằng các báo cáo tài chính của 123doc 11 các công ty con khác nhau nên được trình bày kèm theo trong báo cáo tài chính hợp nhất. Tuy nhiên, E3 dù được bắt buộc bởi IASC nhưng lại chứa đựng những yêu cầu phân chia bộ phận được diễn đạt khá lỏng lẻo.

Năm 1976 SFAS 14: “Báo cáo tài chính cho các bộ phận của doanh nghiệp kinh doanh”. Đây thực sự là chuẩn mực kế toán đầu tiên liên quan đến báo cáo về thông tin bộ phận, đã được ban hành sau những kêu gọi của các tổ chức đại diện cho người sử dụng báo cáo tài chính như Liên đoàn chuyên viên phân tích tài chính, nhóm nghiên cứu kế toán quốc tế, Hội đồng chứng khoán New York. Chuẩn mực này đòi hỏi công bố thông tin ở cả hai bộ phận là theo lĩnh vực kinh doanh và phạm vi địa lý. Tháng 03 năm 1980 IASC ban hành ED E15 "Báo cáo thông tin tài chính bởi bộ phận" ra đời, dự thảo này đã được dựa trên SFAS số 14 của Mỹ, theo phương pháp tiếp cận rủi ro và lợi ích có được, có nghĩa là việc đưa ra quyết định dựa trên cơ sở chính là sự phân chia, khi đó sự lựa chọn theo cách phân chia dựa trên các sản phẩm, dịch vụ liên quan hoặc khu vực địa lý sẽ xác định hầu hết các rủi ro và lợi ích của công ty.

Tháng 8 năm 1981, một số thư từ góp ý nhận được về việc ban hành ED E15-được gọi là một điều khoản trong chuẩn mực cho phép các công ty không tuân theo chuẩn mực này, vì với việc phải tiết lộ những thông tin như vậy có thể gây thiệt hại với các công ty tiết lộ thông tin. IASC đã bác bỏ những yêu cầu này và quyết định ban hành chuẩn mực mới IAS 14 mà không có thay đổi lớn từ E15. Năm 1992 Văn bản định vị của AIMR ra đời liệt kê những thiếu sót lặp đi lặp lại trong các báo cáo bộ phận hiện nay ở hầu hết các báo cáo tài chính được công bố ở Mỹ. Năm 1994 AICPA tổ chức một ủy ban đặc biệt về báo cáo tài chính.

Ủy ban này đã được thành lập như một câu trả lời cho văn bản định vị năm 1992 của AIMR nhằm để điều tra nhu cầu thông tin của các nhà đầu tư và các chủ nợ. 123doc 12 Tháng 12 năm 1995 IASC đã công bố dự thảo tiếp xúc E51 “Báo cáo thông tin tài chính bởi bộ phận” mà qua đã cho thấy có sự thay đổi trong cách xác định bộ phận được công bố. Dự thảo này cho thấy những thay đổi đáng kể về việc công bố thông tin tài chính của các sản phẩm và dịch vụ mà công ty cung cấp, cũng như thông tin về các hoạt động trên toàn thế giới của họ. Năm 1996 SFAS 14 ra đời.

Đây là lần đầu tiên có sự hợp tác giữa FASB và AcSB, “Báo cáo thông tin phân tách của các doanh nghiệp” được phát hành. Năm 1997 FASB thay thế SFAS 14 thành SFAS số 131 “Công bố về các bộ phận của một doanh nghiệp và thông tin liên quan” vì thông qua một nghiên cứu được thực hiện, FASB phát hiện thấy nhiều công ty đã không công bố thông tin bộ phận được mong đợi. Họ lạm dụng sự không rõ ràng trong các định nghĩa trong SFAS 14 để báo cáo mình là một công ty chỉ có một bộ phận duy nhất. Tháng 8 năm 1997 IASC sửa đổi IAS 14 thành IAS 14R.

IAS 14 “Báo cáo bộ phận” thường bị các chỉ trích về ngôn ngữ mềm mại và yêu cầu quá chung chung. Nó cho phép quá nhiều giải thích khác nhau cũng như không cung cấp đầy đủ hướng dẫn và định nghĩa chi tiết, đồng thời không yêu cầu tiết lộ dữ liệu mô tả về các bộ phận. Do đó IASB đã quyết định sửa đổi chuẩn mực này đối với một số vấn đề gồm quy định ngưỡng định lượng rõ ràng để xác định các phần được báo cáo, thay đổi định nghĩa rộng thành các định nghĩa rõ ràng về tất cả các thuyết minh và cung cấp những hướng dẫn cụ thể hơn. Ngày 01 tháng 07 năm 1998 là ngày hiệu lực của IAS 14R.

Vào tháng 09 năm 2002, FASB và IASB đã thực hiện một thỏa thuận để loại bỏ nhiều sự khác biệt giữa US GAAP và IFRS. Năm 2005 dự án hội tụ giữa IFRS và US GAAP diễn ra. Việc gia tăng mạnh trong dự án hội tụ đã xảy ra bởi vì Nghị viện châu Âu bỏ phiếu vào năm 2002 chấp thuận một quy định yêu cầu tất cả các công ty EU niêm yết phải chuẩn bị báo cáo hợp nhất theo quy định của IAS bằng cách mới nhất trong năm 2005. 123doc 13 Ngày 19 tháng 01 năm 2006 IASB ban hành Dự thảo tiếp xúc số 8 “Bộ phận hoạt động”.

Theo đề nghị của IFRS, nó sẽ thay thế cho IAS 14R hiện có. Sự khác biệt lớn giữa dự thảo này và IAS 14R là sự thay thế phương pháp tiếp cận rủi ro và lợi ích bằng cách tiếp cận theo phương pháp quản lý. Cho dù nó được sử dụng bởi những nhà quản lý trong việc ra quyết định, chuẩn mực cũng đòi hỏi đơn vị phải báo cáo thông tin về doanh thu có được từ các sản phẩm dịch vụ của mình, các quốc gia mà nó kiếm được doanh thu, tài sản đang nắm giữ và những khách hàng lớn. Ngày 30 tháng 11 năm 2006 ra đời IFRS 8 “Bộ phận hoạt động”.

Trong ED 8, IASB đã đề nghị mở rộng phạm vi của IFRS cho tất cả các đơn vị có trách nhiệm công khai (hiểu là công ty có phát hành cổ phiếu) và không chỉ các đơn vị có chứng khoán được giao dịch công khai. Ngày 01 tháng 01 năm 2009 là ngày có hiệu lực IFRS 8 1. Lợi ích và chỉ trích xung quanh báo cáo bộ phận Các tổ chức với tính chất đa dạng trong lĩnh vực kinh doanh và địa bàn hoạt động sẽ phải gánh chịu mức độ khác biệt về của rủi ro và lợi ích. Trong trường hợp này, báo cáo bộ phận thiết lập các nguyên tắc để báo cáo thông tin tài chính về các loại sản phẩm, dịch vụ khác nhau và các khu vực địa lý khác nhau mà một doanh nghiệp đang hoạt động.