phần mở đầu, kết luận - kiến nghịvà tài liệu tham khảo, luận văn gồm thành 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu; - Chƣơng 2: Cơ sở lí luận và phƣơng pháp nghiên cứu; - Chƣơng 3: Giải pháp giáo dục biến đổi khí hậu trong các trƣờng trung cấp chuyên nghiệp. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài Giáo dục BĐKH trên thế giới hiện nay đƣợc thực hiện bởi nhiều tổ chức khác nhau và cũng có nhiều giải pháp đƣợc áp dụng để thực hiện giáo dục BĐKH ở các cấp học, bậc học khác nhau. Tuy nhiên, liên qua đến nội dung của luận văn, Tác giả chỉ khảo sát giải pháp giáo dục BĐKH ở các trƣờng thuộc hệ thống giáo dục phổ thông (Từ mầm non đến trung học phổ thông) là những chƣơng trình giáo dục liên quan trực tiếp đến kiến thức của học sinh là đối tƣợng tuyển sinh đầu vào của TCCN và giải pháp giáo dục BĐKH trong các trƣờng TCCN tại một số nƣớc và các tổ chức trên thế giới (đại diện cho các châu lục) đã đƣa giáo dục BĐKH vào trƣờng học dƣới sự quản lí của Bộ Giáo dục hoặc đã có các quy định về giáo dục BĐKH, bảo vệ môi trƣờng, phát triển bền vững trong tiêu chuẩn giáo dục hoặc đã có những báo cáo về giáo dục BĐKH.
Từ đó tìm ra đƣợc những ƣu điểm và hạn chế, những vấn đề còn bỏ ngỏ của giáo dục BĐKH để lựa chọn giải pháp sẽ đƣa ra trong luận văn. Các nghiên cứu ở các nƣớc đại diện cho các châu lục * Nam Phi (đại diện cho châu Phi) Tại Nam Phi giáo dục BĐKH đƣợc đƣa vào trƣờng trung học cơ sở bằng cách tích hợp vào môn vật lý từ năm 2006. Giải pháp đƣợc Nam Phi thực hiện đầu tiên để đƣa nội dung giáo dục BĐKH vào trƣờng học là đào tạo giáo viên về phƣơng pháp giảng dạy BĐKH. Các hình thức mà họ áp dụng để đào tạo giáo viên đƣợc thực hiện nhƣ sau: Một là, sử dụng hoạt động sắm vai nhƣ một thành viên tham gia ký kết Nghị định thƣ Kyoto (thành viên chính phủ, đại diện công ty công nghiệp, đại diện các tổ chức dân sự…).
Nội dung đào tạo trong hoạt động này là Nghị định thƣ Kyoto và Báo cáo của IPCC về khoa học cơ bản của BĐKH. Hai là, sử dụng các tranh vẽ của Tác giả, thông qua việc yêu cầu ngƣời học vẽ những điều họ suy nghĩ hoặc biết về nguyên nhân/tác động của BĐKH (hoạt động này có thể áp dụng với nhóm hoặc cá nhân). Ba là, phát triển nội dung cốt lõi trong giáo dục BĐKH (1. Khí hậu thời tiết trung bình cho một khu vực cụ thể; 2.
Biến đổi khí hậu có thể đƣợc gây ra bởi Quá trình tự nhiên hoặc các hoạt động của con ngƣời; 3. Tăng cƣờng hiệu ứng nhà kính gây nóng lên toàn cầu), từ những nội dung cốt lõi đó, các kiến thức đƣợc lựa chọn để đƣa vào giáo dục BĐKH cho học sinh trung học cơ sở là: Sự khác biệt giữa khí hậu và thời tiết; các 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thành phần của hệ thống khí hậu và mối liên hệ giữa chúng; khái niệm biến đổi khí hậu; nguyên nhân của BĐKH (Nguyên nhân tự nhiên và nguyên nhân do con ngƣời); tác động của BĐKH. Hình thức dạy học lấy học sinh làm trung tâm đƣợc khuyến khích áp dụng trong giáo dục BĐKH thông qua việc yêu cầu học sinh viết các bài luận về tác động của khí hậu và thời tiết trong cuộc sống của họ hay hình thành các nhóm nhỏ để điều tra, thống kê về một yếu tố gây biến đổi khí hậu và viết báo cáo. Hình thức thực hành đọc thông tin đo thời tiết tại các trạm khí hậu cũng đƣợc khuyến khích áp dụng [30] * Nhật Bản (đại diện cho châu Á) Là một quốc gia hải đảo hình vòng cung nằm bên sƣờn phía đông lục địa châu Á với 4 đảo lớn và hàng ngàn đảo nhỏ và có rất nhiều núi lửa.
Vị trí địa lý của Nhật Bản khiến cho quốc gia này là một trong những quốc gia xảy ra nhiều thiên tai nhất thế giới. Nhật Bản xác địnhmục tiêu đặt ra cho giáo dục khoa học trong trƣờng học là: “Để học sinh nhận ra mối quan hệ giữa thiên nhiên và cuộc sống con ngƣời, để phát triển sự quan tâm của học sinh trong việc bảo tồn và sử dụng tài nguyên thiên nhiên” và mục tiêu giáo dục đạo đức trong trƣờng học là: “Để duy trì an toàn và đảm bảo sức khỏe tốt, phát triển tự lực; để có cách cƣ xử tốt, để giữ cho mình gọn gàng, cải thiện môi trƣờng; sử dụng đồ dùng và tiền bạc hiệu quả, để nhận ra giá trị của thời gian.” Nhật Bản là nƣớc đƣa giáo dục về rủi ro thiên tai và thảm họa môi trƣờng từ sớm nhất và phạm vi giáo dục cũng rộng nhất (kể cả học sinh, sinh viên, giáo viên và phụ huynh) [34]. Các nội dung về BĐKH đƣợc thực hiện thông qua nội dung giáo dục môi trƣờng và đƣợc tích hợp trong các môn học đạo đức, khoa học, giáo dục nghề nghiệp (đối với trung học cơ sở và trung học phổ thông), các nội dung tiết kiệm nguyên liệu, nhiên liệu, cải tiến máy móc công nghệ đƣợc đƣa vào nội dung giáo dục nghề nghiệp từ năm 1991 [41].Vấn đề giáo dục về BĐKH đƣợc phát triển mạnh mẽ trong các trƣờng học từ khi Nhật Bản thông qua kế hoạch thực hiện thập kỷ phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc (2005-2014). Học sinh Nhật Bản từ lớp 3 đến lớp 9 đƣợc yêu cầu phải tham dự các lớp tích hợp nghiên cứu trong đó học sinh và giáo viên cùng nhau lập kế hoạch dự án, các chuyến đi thực địa, và "thực hành" các hoạt động khác.
Học sinh tích hợp nội dung học tập với tìm hiểu về môi trƣờng tại địa phƣơng của họ. Các hình thức giáo dục phi lớp học cũng đƣợc thực hiện từ rất sớm, học sinh không chỉ học tập trên lớp mà còn đƣợc tham gia các khóa học dã ngoại, tìm hiểu thiên nhiên, thực hành 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tự ứng phó với thiên tai, thảm họa. Các kênh truyền hình cũng đƣợc sử dụng để giáo dục về môi trƣờng, thiên tai, thảm họa nhƣ: NHK (Nippon Hoso Kyokai), NET (Nippon Educations Television- Truyền hình giáo dục Nippon)[34]. Bên cạnh đó Hiệp hội Môi trƣờng Nhật Bản cũng thực hiện rất nhiều chƣơng trình giáo dục Bảo vệ Môi trƣờng, ứng phó với BĐKH cho trẻ em thông qua hình thức mở các câu lạc bộ hoạt động môi trƣờng (Junio Eco-club).
Hình thức cộng tác giữa các trƣờng ở cấp địa phƣơng với các tổ chức phi chính phủ cũng đang đƣợc đẩy mạnh để thực hiện giáo dục môi trƣờng tại Nhật Bản. Từ năm 1993 việc đào tạo giáo viên giáo dục môi trƣờng đã đƣợc Nhật Bản thực hiện tại các trang web (GLOBE và EILNet) và thông qua các hội thảo [41].Đặc biệt tại Nhật Bản giáo dục “thái độ chủ động” để ứng phó kịp thời trong một môi trƣờng thay đổi đƣợc coi là quan trọng, giáo dụcmột cảm giác từ bi, một khuynh hƣớng hỗ trợ lẫn nhau và tôn trọng cuộc sống là điều đƣợc Nhật Bản chú trọng. Chiến lƣợc tích hợp giáo dục giảm nhẹ rủi ro thiên tai đƣợc Chính phủ tài trợ và thực hiện ở tất cả các cơ sở giáo dục bằng cách xem xét những bài học từ kinh nghiệm quá khứ thảm họa trong khu vực của mình. Nó làm nổi bật tầm quan trọng của việc tăng cƣờng năng lực của học sinh để đóng góp tích cực cho các sáng kiến giảm thiểu rủi ro thiên tai tại địa phƣơng,cộng đồng.
Về tài liệu giảng dạy và tài liệu học tập đƣợc khuyến khíchsử dụng phƣơng tiện truyền thông khác nhau nhƣ hình ảnh và sách truyện, phim hoạt hình, trò chơi và Internet [43]. * Một số nƣớc đại diện cho châu Âu - Ukraina: Nội dung ứng phó với BĐKH đƣợc đƣa vào giáo dục cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 trong môn học phát triển bền vững, các nội dung chính là các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính thông qua các hoạt động cụ thể nhƣ: Phân loại rác, tái chế rác, tiết kiệm điện, tiết kiệm nƣớc, tiết kiệm mua sắm…Hình thức đƣợc lựa chọn để thực hiện là thành lập các câu lạc bộ kiểm toán năng lƣợng tại trƣờng học, các cá nhân thực hiện kiểm toán năng lƣợng tại gia đình theo các bài tập kiểm toán liên quan đến từng chủ đề giáo dục nhƣ: Dấu chân sinh thái; phong cách sống; rác; nƣớc; mua sắm vànăng lƣợng… [15] - Thụy Điển: Việc giáo dục liên quan đến phát triển bền vững trong các trƣờng học Thụy Điển ở hệ thống giáo dục cơ sở liên tục đƣợc mở rộng. Vấn đề biến đổi khí hậu là một yếu tố trong nội dung này. Chính phủ Thụy Điển thành lập giải thƣởng “Trƣờng học xanh” (Green School) vào năm 1999.
Mục đích là để khuyến khích giảng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dạy về sinh thái bền vững trong trƣờng mầm non, tiểu học và trung học cơ sở và giáo dục cộng đồng và cho học sinh tham gia vào toàn bộ quá trình. Từ tháng Hai năm 2005, giải thƣởng “Trƣờng học xanh” đã đƣợc thay thế bằng các giải thƣởng mới của "trƣờng cho phát triển bền vững". Trọng tâm ở đây là việc giáo dục liên quan đến phát triển bền vững, bao gồm cả khía cạnh kinh tế và xã hội. Phần lớn các trƣờng trung học phổ thông có giảng dạy chuyên sâu về vấn đề biến đổi khí hậu, trong khi khoảng một nửa số lớp học trung học cơ sở đƣợc học về ứng phó với vấn đề khí hậu một cách tổng quát hơn [31] * Canada (đại diện cho Bắc Mĩ) Nội dung giáo dục đƣợc đƣa vào trƣờng học từ mẫu giáo đến lớp 12.
Các nội dung giáo dục BĐKH đƣợc tích hợp trong tất cả các môn học từ mẫu giáo đến lớp 6. Ở lớp 7 nội dung giáo dục BĐKH đƣợc tích hợp trong các môn học nhƣ: Khoa học, khoa học xã hội, ngôn ngữ nghệ thuật, tiếng Pháp cơ sở, toán, mĩ thuật, giáo dục thể chất, sức khỏe và giáo dục nghề nghiệp. Đối với chƣơng trình từ lớp 8 đến lớp 12, nội dung giáo dục BĐKH đƣợc tích hợp trong các môn học: Khoa học, khoa học xã hội, tiếng Anh, ngôn ngữ quốc tế, toán, mĩ thuật và giáo dục thể chất ([23],[45]).