Luận văn thạc sĩ tình trạng nghèo ở huyện tri tôn thực trạng và giải pháp

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình trạng nghèo ở huyện tri tôn thực trạng và giải pháp, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Trương Minh Lễ
• Người hướng dẫn: PGS. TS Đinh Phi Hổ
• Trường học: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Giải pháp giảm nghèo ở huyện Tri Tôn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: An Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN CỦA TÁC GIẢ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa và mục tiêu của đề tài
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Các giả thuyết nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Bố cục của luận văn
• 1.7. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NGHÈO
• 2.1. Khái niệm nghèo đói
• 2.2. Lý thuyết về phát triển kinh tế
• 2.3. Lý thuyết tăng trưởng nông nghiệp và sự nghèo đói ở nông thôn
• 2.4. Lý thuyết về nông nghiệp với phát triển kinh tế
• 2.5. Phương pháp xác định đối tượng nghèo
• 2.6. Nguyên nhân nghèo đói
• 2.7. Nhóm các yếu tố có ảnh hưởng đến tình trạng nghèo ở huyện Tri Tôn
• 2.7.1. Nhóm các yếu tố có liên quan tới hộ gia đình
• 2.7.2. Nhóm các yếu tố có liên quan tới nguồn lực sản xuất và cơ sở hạ tầng
• 2.8. Kết luận chương II
• 3. CHƯƠNG III: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Vị trí địa lý của huyện Tri Tôn
• 3.3. Phương pháp điều tra chọn mẫu
• 3.4. Công thức đo lường mức độ nghèo
• 3.5. Xác định chuẩn nghèo
• 3.6. Mô hình kinh tế lượng
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 3.8. Kết luận chương III
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH
• 4.1. Mô tả dữ liệu điều tra ở huyện Tri Tôn
• 4.2. Nghèo phân theo thành phần dân tộc
• 4.3. Nghèo và giới tính của chủ hộ
• 4.4. Trình độ học vấn của chủ hộ trong mẫu điều tra
• 4.5. Số người phụ thuộc trong hộ gia đình
• 4.6. Tình trạng làm nông của hộ gia đình
• 4.7. Sở hữu đất đai và tình trạng của hộ gia đình
• 4.8. Đường ô tô và khoảng cách của hộ gia đình đến trung tâm chợ
• 4.9. Vấn đề vốn vay và tình trạng của hộ gia đình
• 4.10. Kết quả phân tích hồi quy
• 4.11. Kết luận chương IV
• 5. CHƯƠNG V: ĐỀ NGHỊ MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN TRI TÔN
• 5.1. Diện tích đất của hộ gia đình
• 5.2. Vấn đề đi làm xa
• 5.3. Vấn đề giáo dục và học vấn
• 5.4. Vấn đề làm nông của hộ gia đình
• 5.5. Số tiền vay
• 5.6. Một vài kiến nghị đối với công tác dân tộc Khmer
• 5.7. Hệ thống nông hộ và phát triển bền vững
• 5.8. Những hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• PHẦN PHỤ LỤC
• Tài liệu tham khảo
• Phiếu phỏng vấn
• Các bảng biểu kiểm định mô hình hồi quy

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp giảm nghèo ở huyện Tri Tôn

Giảm nghèo là một trong những mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của huyện Tri Tôn. Huyện này, nằm ở tỉnh An Giang, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc cải thiện đời sống cho người dân, đặc biệt là các hộ nghèo. Việc tìm ra các giải pháp hiệu quả để giảm nghèo không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

1.1. Tình hình nghèo đói ở huyện Tri Tôn

Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo ở huyện Tri Tôn vẫn còn cao, đặc biệt là trong các cộng đồng dân tộc thiểu số. Các yếu tố như trình độ học vấn thấp, thiếu cơ sở hạ tầng và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội đã góp phần làm gia tăng tình trạng nghèo đói.

1.2. Ý nghĩa của việc giảm nghèo

Giảm nghèo không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là nghĩa vụ của toàn xã hội. Việc cải thiện đời sống cho người nghèo sẽ tạo ra một môi trường sống tốt hơn, góp phần vào sự ổn định chính trị và phát triển kinh tế bền vững.

II. Những thách thức trong việc giảm nghèo ở huyện Tri Tôn

Huyện Tri Tôn đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong công cuộc giảm nghèo. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt về nguồn lực, cơ sở hạ tầng yếu kém và sự phân hóa giàu nghèo ngày càng gia tăng. Để giải quyết vấn đề này, cần có những chính sách và giải pháp cụ thể.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở hạ tầng

Nhiều hộ gia đình ở huyện Tri Tôn không có đủ nguồn lực để đầu tư vào sản xuất nông nghiệp. Cơ sở hạ tầng như đường giao thông, điện và nước sạch cũng chưa được phát triển đồng bộ, gây khó khăn cho việc tiếp cận thị trường và dịch vụ.

2.2. Phân hóa giàu nghèo gia tăng

Sự phân hóa giàu nghèo giữa các nhóm dân cư và các vùng miền trong huyện đang ngày càng rõ rệt. Những hộ gia đình có điều kiện tiếp cận giáo dục và y tế tốt hơn thường có khả năng thoát nghèo cao hơn, trong khi những hộ nghèo lại bị bỏ lại phía sau.

III. Phương pháp giảm nghèo hiệu quả tại huyện Tri Tôn

Để giảm nghèo hiệu quả, huyện Tri Tôn cần áp dụng các phương pháp đa dạng và linh hoạt. Các giải pháp này cần được thiết kế phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của từng nhóm dân cư.

3.1. Chương trình hỗ trợ nông dân

Chương trình hỗ trợ nông dân thông qua việc cung cấp giống cây trồng, vật nuôi và kỹ thuật canh tác hiện đại sẽ giúp nâng cao năng suất và thu nhập cho hộ gia đình. Việc này cũng cần đi kèm với các chính sách hỗ trợ vay vốn để người dân có thể đầu tư vào sản xuất.

3.2. Đẩy mạnh giáo dục và đào tạo nghề

Giáo dục và đào tạo nghề là yếu tố quan trọng giúp người dân nâng cao trình độ và kỹ năng. Các chương trình đào tạo nghề cần được tổ chức thường xuyên và phù hợp với nhu cầu thị trường lao động để giúp người dân có cơ hội việc làm tốt hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Các giải pháp giảm nghèo đã được áp dụng tại huyện Tri Tôn và đã đạt được một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để điều chỉnh kịp thời các chính sách.

4.1. Kết quả từ các dự án phát triển cộng đồng

Nhiều dự án phát triển cộng đồng đã được triển khai và đã giúp cải thiện đời sống cho nhiều hộ gia đình. Những dự án này không chỉ tập trung vào phát triển kinh tế mà còn chú trọng đến các vấn đề xã hội như giáo dục và y tế.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các chương trình hỗ trợ

Cần có các nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các chương trình hỗ trợ để xác định những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó có thể điều chỉnh và cải thiện các chính sách trong tương lai.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho huyện Tri Tôn

Giảm nghèo ở huyện Tri Tôn là một nhiệm vụ khó khăn nhưng không phải là không thể. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, tổ chức xã hội và cộng đồng để thực hiện các giải pháp hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa các bên liên quan là rất quan trọng trong việc thực hiện các giải pháp giảm nghèo. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào quá trình này.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Huyện Tri Tôn cần hướng tới phát triển bền vững, không chỉ tập trung vào việc giảm nghèo mà còn đảm bảo rằng các nguồn tài nguyên được sử dụng một cách hợp lý và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công cuộc xóa đói giảm nghèo tại Việt Nam đã ghi nhận bước tiến ấn tượng khi tỷ lệ hộ nghèo trên cả nước giảm mạnh từ 58,1% năm 1993 xuống còn 16,0% vào năm 2006. Mặc dù tỉnh An Giang duy trì mức nghèo chung tương đối thấp là 6,96% vào năm 2008, nhưng sự phân hóa diễn ra rất gay gắt giữa các tiểu vùng sinh thái. Trong đó, huyện miền núi biên giới Tri Tôn ghi nhận 5.643 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 18,25% dân số toàn huyện, cao gấp gần 3 lần mức bình quân toàn tỉnh. Đáng chú ý, cộng đồng dân tộc Khmer chiếm 38,31% dân số địa phương nhưng lại chiếm tới 47,29% tổng số hộ nghèo trên toàn địa bàn.

Phần lớn các tài liệu trước đây tại An Giang chủ yếu tiếp cận theo góc độ thống kê mô tả hoặc báo cáo định tính, chưa lượng hóa được mức độ tác động của từng biến số đặc thù lên xác suất nghèo ở cấp hộ. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng phân hóa giàu nghèo, nhận diện hệ thống các nhân tố tác động trực tiếp và gián tiếp đến khả năng rơi vào cảnh nghèo đói của nông hộ tại huyện Tri Tôn.

Phạm vi không gian nghiên cứu được tiến hành khảo sát thực địa tại 3 địa bàn đại diện gồm xã Ô Lâm (vùng đồng bào dân tộc thiểu số), xã Tà Đảnh (vùng thuần nông đồng bằng) và thị trấn Tri Tôn (trung tâm kinh tế - dịch vụ). Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp 182 hộ gia đình trong giai đoạn cuối năm 2008. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ chính quyền địa phương xây dựng chiến lược can thiệp mục tiêu, hướng đến mục tiêu giảm tỷ lệ nghèo bình quân 4,5%/năm theo Nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội của huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp nhiều lý thuyết kinh tế học phát triển và nông nghiệp nông thôn:

• Lý thuyết tăng trưởng nông nghiệp và nghèo đói nông thôn của Rao và Chopra (1991): Phân tích hai phương thức canh tác quảng canh và thâm canh. Phương thức thâm canh lạm dụng phân bón vô cơ, thuốc hóa học dễ dẫn đến suy thoái đất và nguồn nước, làm sụt giảm năng suất dài hạn và đẩy nông dân vào cảnh nợ nần.
• Lý thuyết chuyển giao công nghệ và nguồn nhân lực của Sung Sang Park (1976) và Hayami - Ruttan (1971): Nhấn mạnh kỹ năng lao động tích lũy và ứng dụng tiến bộ sinh học là đòn bẩy bù đắp cho sự khan hiếm tư liệu sản xuất tại các vùng nông nghiệp đang phát triển.
• Mô hình vòng lẩn quẩn của nghèo đói (Vicious Circle of Poverty): Chỉ rõ mối liên hệ khép kín giữa năng suất thấp, thu nhập thấp, quy mô gia đình đông con, thiếu hụt dinh dưỡng, học vấn thấp và khả năng tích lũy vốn kém.

Về mặt đo lường, tác giả ứng dụng bộ chỉ số Foster-Greer-Thorbecke (FGT) bao gồm chỉ số đếm đầu P0, khoảng cách nghèo P1 và mức độ nghiêm trọng của nghèo đói P2. Chuẩn nghèo sử dụng trong phân tích là mức chi tiêu bình quân dưới 300.000 đồng/người/tháng theo khung đề xuất cập nhật trượt giá của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập từ cuộc khảo sát trực tiếp 182 hộ gia đình thực hiện từ ngày 30/11/2008 đến 15/12/2008. Quy trình chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu hệ thống (Systematic Sampling) nhằm đảm bảo tính đại diện cao. Cụ thể, mẫu phân bổ đồng đều tại 3 địa bàn đặc trưng: xã Ô Lâm (60 mẫu, chọn với bước nhảy k = 42 từ 2.508 hộ), xã Tà Đảnh (62 mẫu) và thị trấn Tri Tôn (60 mẫu).

Lý do lựa chọn mô hình Binary Logistic đa biến là vì biến phụ thuộc mang tính chất nhị phân (nhận giá trị 1 nếu hộ thuộc diện nghèo và 0 nếu không nghèo). Phương pháp này giúp khắc phục triệt để các khuyết tật của mô hình xác suất tuyến tính, đồng thời cho phép ước lượng chính xác xác suất nghèo thay đổi theo các biến độc lập: diện tích đất, đi làm xa, học vấn chủ hộ, ngành nghề làm nông, dư nợ vay ngân hàng, dân tộc, khoảng cách tới chợ và số người phụ thuộc. Công cụ xử lý thống kê gồm phần mềm SPSS và EViews 4.1 để kiểm định mức độ phù hợp mô hình và tỷ lệ dự báo chính xác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Dữ liệu thực nghiệm từ 182 mẫu điều tra ghi nhận 54 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 29,67% tổng mẫu khảo sát. Các phát hiện cốt lõi bao gồm:

• Bất bình đẳng sâu sắc theo thành phần dân tộc: Tỷ lệ hộ nghèo trong nhóm đồng bào Khmer lên tới 48,57%, cao gấp 2,7 lần so với nhóm người Kinh và Hoa (17,86%). Có tới 67,14% chủ hộ người Khmer không biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ, trong khi con số này ở người Kinh và Hoa là 24,11%.
• Rào cản từ cơ cấu ngành nghề nông nghiệp truyền thống: Tỷ lệ nghèo ở nhóm hộ thuần nông đạt mức 38,64%, cao vượt trội so với tỷ lệ 21,28% ở nhóm hộ làm ngành nghề phi nông nghiệp. Đáng lo ngại là 43,18% hộ làm nông hoàn toàn chưa từng tiếp cận các dịch vụ khuyến nông tại địa phương.
• Tác động tích cực từ chuyển dịch lao động đi làm xa: Trong nhóm hộ không nghèo, tỷ lệ có người thân đi làm xa ngoài tỉnh đạt 28,91%, trong khi ở nhóm hộ nghèo con số này chỉ đạt 14,81%. Thị trấn Tri Tôn dẫn đầu tỷ lệ hộ có người đi làm xa với 28,33%.
• Tương quan giữa học vấn, quy mô hộ và nghèo đói: Toàn mẫu ghi nhận 40,66% chủ hộ chưa từng đi học. Trong nhóm chủ hộ mù chữ, có tới 36,36% số hộ sinh trên 5 con. Ngược lại, 100% chủ hộ có trình độ học vấn từ trung học phổ thông trở lên đều duy trì quy mô gia đình dưới 5 con và có mức sống ổn định.

Thảo luận kết quả

Thực tế điều tra cho thấy nghèo đói tại Tri Tôn chịu sự chi phối mạnh mẽ của yếu tố vị trí địa lý và tập quán canh tác. Đồng bào Khmer thường cư trú thành phum, sóc ven chân núi, đất đai pha cát nghèo dinh dưỡng và phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời. Chi tiêu bình quân cho ma chay, lễ hội, cúng chùa của hộ Khmer chiếm tỷ trọng rất cao, tương đương 75% so với mức chi tiêu của hộ Kinh - Hoa dù thu nhập thấp hơn nhiều, tạo áp lực tài chính khiến họ dễ rơi vào nợ nần và mất đất canh tác.

Các dữ liệu nghiên cứu này hoàn toàn có thể được trực quan hóa thông qua bảng chéo đối chiếu đa chiều giữa quy mô đất sở hữu, trình độ học vấn và mức thu nhập bình quân, kết hợp với đồ thị hình cột phân tầng thể hiện mức độ giảm xác suất nghèo khi hộ gia đình có thêm 1.000 m2 đất sản xuất hoặc có thành viên tham gia thị trường lao động ngoài tỉnh. Kết quả hồi quy khẳng định diện tích đất canh tác, trình độ văn hóa và cơ hội việc làm phi nông nghiệp là ba đòn bẩy quan trọng nhất để kéo giảm tỷ lệ nghèo bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, các nhóm giải pháp đột phá được đề xuất thực hiện đồng bộ trong giai đoạn 2011-2015:

• Tái cơ cấu và bảo vệ quỹ đất canh tác cho hộ nghèo: UBND huyện Tri Tôn và Phòng Tài nguyên và Môi trường cần rà soát quỹ đất công, thực hiện chính sách giao đất kết hợp hỗ trợ kỹ thuật cải tạo đất pha cát vùng chân núi; mục tiêu ngăn chặn tình trạng bán đất phát sinh và đảm bảo 100% hộ dân tộc có tối thiểu 2.000 m2 đất sản xuất ổn định trước năm 2015.
• Đổi mới căn bản hệ thống khuyến nông song ngữ: Trạm Khuyến nông huyện Tri Tôn phối hợp cùng UBND các xã Ô Lâm, An Tức tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh lúa, rau màu và chăn nuôi bò bằng tiếng Khmer; đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ làm nông không tiếp cận khuyến nông từ 43,18% xuống dưới 15% trong vòng 2 năm.
• Mở rộng quy mô và kiểm soát hiệu quả tín dụng chính sách: Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện nâng mức trần cho vay hộ nghèo lên mức tối thiểu 15-20 triệu đồng/chu kỳ canh tác, kết hợp chuyển giao mô hình sinh kế gắn với giải ngân; phấn đấu trên 85% hộ nghèo được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi chính thức.
• Tổ chức đào tạo nghề và xúc tiến xuất khẩu lao động ngoài tỉnh: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì liên kết với các khu công nghiệp tại Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh nhằm mở các lớp đào tạo nghề ngắn hạn; đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hộ nghèo có lao động đi làm việc xa từ 14,81% lên mức 30% vào năm 2015.
• Tăng cường đầu tư hạ tầng giao thông kết nối thị trường: UBND tỉnh An Giang ưu tiên phân bổ ngân sách nâng cấp các tuyến đường liên xã kết nối trực tiếp từ phum sóc đến trung tâm chợ thị trấn, tận dụng tối đa hiệu ứng giảm nghèo đạt mức 270,6 người thoát nghèo trên mỗi 1 tỷ đồng vốn đầu tư đường giao thông nông thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Tài liệu là công trình nghiên cứu khoa học thực nghiệm có giá trị tham khảo ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực tế và luận cứ khoa học giúp Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh An Giang, Ban Dân tộc tỉnh và UBND huyện Tri Tôn xây dựng kế hoạch giảm nghèo mục tiêu sát hợp với địa bàn đồng bào thiểu số.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế: Tài liệu chuẩn mực về việc ứng dụng phương pháp chọn mẫu hệ thống và mô hình kinh tế lượng Binary Logistic trong phân tích các vấn đề kinh tế phát triển và nghèo đói vi mô.
• Các tổ chức phi chính phủ và nhà tài trợ quốc tế: Là tài liệu tham khảo giá trị cho các chương trình phát triển nông thôn như AusAID, WB, UNDP nhằm thiết kế các gói viện trợ sinh kế, nước sạch và vệ sinh môi trường vùng sâu.
• Cán bộ tín dụng và khuyến nông cấp cơ sở: Giúp cán bộ trạm khuyến nông và ngân hàng chính sách thấu hiểu tập quán sản xuất, tâm lý xã hội của nông hộ Khmer, từ đó nâng cao chất lượng thẩm định dự án và hiệu quả chuyển giao kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

• Vì sao tỷ lệ nghèo của đồng bào Khmer tại Tri Tôn lại cao hơn 2,7 lần so với người Kinh và Hoa? Nguyên nhân xuất phát từ sự bất lợi về vị trí địa lý cư trú tại vùng đồi gò ven núi khô cằn, rào cản ngôn ngữ khiến 67,14% chủ hộ mù chữ quốc ngữ, tập quán sản xuất truyền thống ngại đổi mới kỹ thuật và gánh nặng chi tiêu lớn cho các nghi lễ tôn giáo, ma chay, cưới xin.

• Phương pháp chọn mẫu hệ thống trong nghiên cứu được triển khai cụ thể ra sao? Tổng quy mô 182 mẫu được phân bổ đều cho 3 cụm địa bàn. Tại mỗi xã, danh sách hộ dân được đánh số thứ tự, chọn ngẫu nhiên một điểm khởi đầu và xác định các hộ tiếp theo bằng bước nhảy k bằng tổng số hộ chia cho dung lượng mẫu (ví dụ xã Ô Lâm có bước nhảy k = 42).

• Mô hình hồi quy Logistic mang lại ưu điểm gì trong việc phân tích nghèo đói? Mô hình Logistic phù hợp nhất với biến phụ thuộc nhận dạng nhị phân (nghèo/không nghèo), giúp lượng hóa chính xác sự biến động xác suất nghèo khi một biến số độc lập (như học vấn, diện tích đất canh tác, tiền vay ngân hàng) thay đổi một đơn vị cụ thể mà không vi phạm các giả định phân phối.

• Chuẩn nghèo chi tiêu 300.000 đồng/người/tháng có phản ánh đúng thực tế thời điểm nghiên cứu? Chuẩn nghèo 200.000 đồng/tháng theo Quyết định 170/2005/QĐ-TTg đã trở nên lạc hậu do lạm phát giai đoạn 2007-2008. Việc áp dụng mức 300.000 đồng/tháng do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất phản ánh chính xác chi phí sinh hoạt tối thiểu để đảm bảo 2.100 calo/ngày kèm nhu cầu phi lương thực.

• Hiệu quả đầu tư công vào hạ tầng giao thông tác động đến giảm nghèo như thế nào? Theo dữ liệu phân tích chi tiêu công vùng Đồng bằng sông Cửu Long, mỗi 1 tỷ đồng đầu tư vào đường giao thông nông thôn giúp 270,6 người thoát nghèo, cao vượt trội so với mức 46,8 người từ đầu tư giáo dục và 10,6 người từ các công trình thủy lợi tưới tiêu nông nghiệp.

Kết luận

• Đề tài đã xác lập hệ thống dữ liệu thực nghiệm định lượng chuẩn xác về nghèo đói hộ gia đình tại huyện miền núi biên giới Tri Tôn thông qua 182 phiếu điều tra thực tế.
• Nghiên cứu chứng minh mô hình kinh tế lượng Logistic có độ chính xác cao trong việc nhận diện các nhân tố quyết định xác suất nghèo đói nông hộ.
• Làm rõ thực trạng 48,57% hộ Khmer rơi vào cảnh nghèo do rào cản kép về trình độ học vấn thấp (67,14% mù chữ) và phương thức canh tác nông nghiệp lạc hậu.
• Khẳng định vai trò quyết định của việc dịch chuyển lao động đi làm xa và mở rộng quy mô diện tích đất sản xuất trong việc nâng cao thu nhập hộ gia đình.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm chính sách đồng bộ tập trung vào tín dụng, khuyến nông song ngữ, chuyển giao công nghệ và hạ tầng giao thông kết nối thị trường giai đoạn 2011-2015.

Công trình là tài liệu học thuật có tính thực tiễn cao, đóng góp nền tảng vững chắc cho chiến lược phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nam Bộ. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý có thể khai thác, ứng dụng toàn bộ khung phân tích và dữ liệu của luận văn vào các chương trình giảm nghèo mục tiêu tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I: Trong quá khứ, người dân nơi đây đã chịu nhiều mất mát, đau thương nhưng không kém hào hùng để góp sức người, sức của tham gia kháng chiến. Hòa bình lập lại không được bao lâu, Huyện Tri Tôn lại bị tàn phá nặng nề trong cuộc chiến biên giới Tây Nam của tổ quốc. Mặc dù hiện nay, được hưởng sự đãi ngộ của Chính phủ với các chương trình như: chương trình 134 và 135, đề án 27 phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn, nhưng tỷ lệ nghèo của huyện Tri Tôn vẫn cao nhất tỉnh. Là một huyện vùng biên giới, muốn ổn định chính trị và bảo đảm trật tự, trị an cho xã hội thì trước hết, công tác giảm nghèo của huyện Tri Tôn phải được đưa lên hàng đầu.

Nghiên cứu để tìm ra giải pháp nhằm cải thiện tình trạng nghèo của huyện Tri Tôn là một vấn đề cấp bách và mang tính nhân bản. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NGHÈO 2. Khái niệm nghèo đói: Việt Nam sử dụng khái niệm về nghèo đói theo chủ trương của Ủy ban Kinh tế xã hội khu vực châu Á – Thái Bình Dương (tổ chức ở Thái Lan năm 1993) và được các quốc gia trong khu vực thống nhất. Khái niệm nầy cho rằng: “ Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy đã được thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của từng địa phương”.

Một khái niệm khác nhưng cụ thể hơn về nghèo đói được đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh thế giới tại Copenhagen, Đan Mạch năm 1995: “Người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn 1 đô la Mỹ (USD) một ngày cho mỗi người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại”. Theo Ngân hàng Thế giới, nghèo là tình trạng không có khả năng để có mức sống tối thiểu, chúng bao gồm tình trạng thiếu thốn các sản phẩm và dịch vụ thiết yếu như giáo dục, y tế, dinh dưỡng. Tóm lại: Tất cả những quan niệm trên về nghèo đói đều phản ảnh ba khía cạnh chủ yếu sau đây: Những người được xem là nghèo đói khi: * Có mức sống thấp hơn mức sống trung bình. * Không được thụ hưởng những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu dành cho con người.

* Thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển của cộng đồng. Lý thuyết về phát triển kinh tế: Theo Nguyễn Trọng Hoài (2007), phát triển kinh tế, hiểu một cách đầy đủ, thường bao hàm những thay đổi toàn diện, liên quan đến những vấn đề chính trị, văn hóa, xã hội và thể chế. Một khái niệm khác thường được đề cập đến trong giai đoạn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 hiện nay đó là phát triển bền vững. Trong hội nghị Rio de Janerio, 1992, khái niệm nầy được nhấn mạnh như sau: Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng những nhu cầu của hiện tại nhưng không gây trở ngại cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ mai sau.

Muốn cho dân giàu, nước mạnh và xã hội phồn vinh thì Chính phủ phải duy trì được mức tăng trưởng kinh tế ổn định trong dài hạn. Đây là điều kiện tiền đề để thực hiện các mục tiêu khác của quá trình phát triển. Nền kinh tế có tăng trưởng thì ngân sách nhà nước ngày càng mở rộng, thu nhập của người dân cũng nâng lên và như vậy mới có điều kiện nâng cao mức hưởng thụ về vật chất cũng như tinh thần cho người dân (thông qua tăng cường ngân sách cho đầu tư cơ sở hạ tầng, giáo dục, chăm sóc y tế, xóa đói giảm nghèo …). Mặt trái của phát triển kinh tế có thể gặp phải đó là, mặc dù nền kinh tế tăng trưởng nhanh, nhưng chỉ một bộ phận nhỏ dân cư được hưởng lợi từ sự tăng trưởng nầy, trong khi phần lớn bộ phận dân cư khác vẫn trong tình trạng thu nhập thấp và nghèo đói, sự phân hóa giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư ngày càng lớn.

Tuy nhiên, tình trạng bất bình đẳng về thu nhập trong phân phối không những là hệ quả cần thiết của tăng trưởng kinh tế mà còn là nguyên nhân ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. Do đó, bất kỳ một sự “hấp tấp, vội vã” nào trong chính sách nhằm nhanh chóng xóa bỏ bất bình đẳng trong phân phối thu nhập của giai đoạn đầu phát triển kinh tế sẽ ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế của quốc gia. Lý thuyết tăng trưởng nông nghiệp và sự nghèo đói ở nông thôn: Rao CHH và Chopra K (1991) tranh luận về mối quan hệ nầy như sau: Trong quá trình tăng trưởng nông nghiệp, hai phương thức chủ yếu được thực hiện là quảng canh (tăng sản lượng do mở rộng diện tích) và thâm canh (tăng năng suất trên đơn vị diện tích bằng cách tăng cường sử dụng các yếu tố đầu vào do ngành công nghiệp hóa chất sản xuất). TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Phương thức quảng canh, do bóc lột chất dinh dưỡng tự nhiên trong đất, mở rộng diện tích do phá rừng thì tăng trưởng nông nghiệp có thể đạt trong ngắn hạn, nhưng khi môi trường tự nhiên bị suy thoái, sản lượng và thu nhập sẽ sụt giảm trong khi dân số tăng và hệ quả là thất nghiệp và sự nghèo đói xuất hiện.

Phương thức thâm canh, để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng nhanh trong nông nghiệp, tình trạng lạm dụng các hóa chất sử dụng vào sản xuất nông nghiệp ngày càng tăng làm suy thoái tài nguyên đất và nước. Khi sự suy thoái này xuất hiện thì năng suất và thu nhập giảm dần, trong khi dân số tăng, nông thôn không thu hút được việc làm và hệ quả là thất nghiệp và sự nghèo đói xuất hiện. Shepherd A (1998) cho rằng ngay cả việc đảm bảo không suy thoái tài nguyên môi trường bằng kỹ thuật tốt cũng xuất hiện sự nghèo đói, do đặc điểm tự nhiên khác nhau theo vùng và hiệu quả áp dụng tiến bộ kỹ thuật cũng đem lại kết quả khác nhau. Giai đoạn đầu áp dụng kỹ thuật mới, do đòi hỏi tăng nhanh đầu tư về giống, phân bón, thuốc sâu, làm đất, thủy nông nội đồng … nên cũng gắn với rủi ro cao, và như vậy chỉ các hộ giàu ở vùng nông thôn mới có khả năng thực hiện và hưởng lợi ích lớn từ việc đi tiên phong đầu tư các kỹ thuật mới.

Sau đó, với sự hỗ trợ của Nhà nước thông qua tài trợ giá đối với các yếu tố sản xuất đầu vào và ưu đãi về tín dụng thì nông dân nghèo mới có điều kiện áp dụng rộng rãi những kỹ thuật đó. Tuy nhiên, khi đại bộ phận nông dân có thể áp dụng được mô hình này, sản lượng sẽ tăng nhanh và giá sẽ rớt xuống làm giảm hiệu quả đầu tư của nông dân. Nếu quá trình này tiếp tục, họ sẽ bị rơi vào gánh nặng nợ nần, từ bỏ việc đầu tư, trong khi dân số tăng, làm tăng thất nghiệp và tình trạng nghèo đói sẽ trầm trọng. Trong bối cảnh như vậy, những người nông dân sẽ sẵn sàng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hàng hóa tự nhiên của bộ phận dân cư có thu nhập cao bằng cách khai thác nguồn lực tự nhiên (hàng hóa công) như săn bắn, phá rừng để tăng thu nhập.

Hệ quả là môi trường tự nhiên tiếp tục bị suy thoái, thu nhập người dân giảm, và lại rơi vào vòng lẩn quẩn của nghèo đói. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Như vậy, một hệ thống nông nghiệp mà không đảm bảo sinh kế bền vững trên mức nghèo đói cho người dân nông thôn thì không thể nào là hệ thống nông nghiệp bền vững được. Hay nói cách khác, mô hình nông nghiệp bền vững là mô hình sử dụng các phương thức sản xuất tiến bộ nhưng không làm suy thoái môi trường, mất cân bằng tự nhiên và vẫn đảm bảo được sinh kế bền vững trên mức nghèo đói cho nông dân. Biểu hiện của nông nghiệp bền vững trên khía cạnh này có thể đo lường bằng các chỉ tiêu: tỷ lệ hộ nghèo đói, tỷ lệ lao động thất nghiệp ở nông thôn.

Lý thuyết về nông nghiệp với phát triển kinh tế: Nông nghiệp là một trong những ngành sản xuất vật chất quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Hoạt động này không những gắn liền với các yếu tố kinh tế, xã hội mà còn gắn liền với các yếu tố tự nhiên. Nông nghiệp nếu xét theo đối tượng sản xuất của nó sẽ bao gồm các ngành: trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản. Vẫn còn một bộ phận lớn dân cư sống ở vùng nông thôn với thu nhập chủ yếu từ nông nghiệp.

Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng của nông nghiệp vẫn ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế và công nghiệp chưa đủ sức để lôi kéo hết lao động thặng dư trong nông nghiệp thì nông nghiệp vẫn giữ vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của nhiều nước đang phát triển. Nông nghiệp chỉ có thể phát huy được vai trò tích cực đối với quá trình phát triển kinh tế khi được quan tâm đầu tư đúng mức và thoát khỏi sự trì trệ lạc hậu. Do đó, phát triển nông nghiệp cũng đặt trong mối quan hệ với phát triển kinh tế. Những năm qua, nông nghiệp là “lá chắn” vững chắc bảo vệ nền kinh tế nước ta trước các tác động bất lợi từ bên ngoài.

Ngay cả trong những thời điểm đất nước gặp khó khăn nhất, nông nghiệp và kinh tế nông thôn vẫn có mức tăng trưởng đều và là nhân tố tạo sự bình ổn cho kinh tế - xã hội của nước nhà. Michael Porter, chuyên gia về lợi thế cạnh tranh quốc gia của Đại học Harvard, Hoa Kỳ, khi được hỏi điều gì đáng nói nhất về Việt Nam, Ông đã trả lời: Lao động và nông nghiệp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Ruộng đất sử dụng trong nông nghiệp được coi là tư liệu sản xuất đặc biệt, nên việc bảo tồn quỹ đất và nâng cao chất lượng đất là vấn đề tồn tại của nông nghiệp. Nông nghiệp có địa bàn sản xuất rộng lớn, nhưng lại mang tính khu vực nên các chính sách kinh tế xã hội cho phát triển nông nghiệp phải thích hợp cho từng khu vực.

Lý giải cho tình trạng tụt hậu của nhiều nước đang phát triển, các nhà kinh tế mô tả “Vòng lẩn quẩn của nghèo đói”.