Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Tại Quận Thanh Khê Đến Năm 2015

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp giảm nghèo tại quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

• Tác giả: Lê Thị Thu
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Tại Quận Thanh Khê Đến Năm 2015
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
• 0.6. Bố cục đề tài
• 0.7. Tổng quan đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIẢM NGHÈO
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHÈO
• 1.1.1. Quan niệm về nghèo
• 1.1.2. Quan niệm về chuẩn nghèo
• 1.1.3. Các nguyên nhân dẫn đến nghèo
• 1.1.4. Khái niệm giảm nghèo
• 1.1.5. Sự cần thiết phải giảm nghèo
• 1.1.6. Nội dung giảm nghèo
• 1.2. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIẢM NGHÈO
• 1.2.1. Trình độ phát triển kinh tế
• 1.2.2. Nhân tố về cơ chế, chính sách
• 1.2.3. Công tác tổ chức thực hiện
• 1.2.4. Ý thức vươn lên thoát nghèo của bản thân người nghèo
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO Ở QUẬN THANH KHÊ TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế- xã hội quận Thanh Khê
• 2.2. THỰC TRẠNG GIẢM NGHÈO Ở QUẬN THANH KHÊ
• 2.2.1. Khái quát thực trạng nghèo ở quận Thanh Khê
• 2.2.2. Nguyên nhân dẫn đến nghèo
• 2.2.3. Thực trạng giảm nghèo ở quận Thanh Khê
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO Ở QUẬN THANH KHÊ GIAI ĐOẠN 2005 - 2010
• 2.3.1. Công tác giảm nghèo đạt kết quả tích cực góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ kinh tế - xã hội của quận
• 2.3.2. Những hạn chế, tồn tại trong công tác giảm nghèo của quận Thanh Khê
• 2.3.3. Nguyên nhân của hạn chế, yếu kém
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO Ở QUẬN THANH KHÊ ĐẾN NĂM 2015
• 3.1. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU GIẢM NGHÈO Ở QUẬN THANH KHÊ ĐẾN NĂM 2015
• 3.1.1. Phương hướng
• 3.1.2. Mục tiêu giảm nghèo
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO Ở QUẬN THANH KHÊ ĐẾN NĂM 2015
• 3.2.1. Nhóm giải pháp tạo điều kiện cho người nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập
• 3.2.2. Các chính sách tạo cơ hội cho người nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội
• 3.2.3. Giải pháp về công tác tổ chức thực hiện
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Tại Quận Thanh Khê

Giảm nghèo bền vững là một trong những mục tiêu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội tại quận Thanh Khê. Để đạt được điều này, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc giảm nghèo không chỉ giúp nâng cao đời sống của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

1.1. Định Nghĩa Giảm Nghèo Bền Vững

Giảm nghèo bền vững được hiểu là quá trình giúp người nghèo thoát khỏi tình trạng nghèo đói một cách lâu dài, không chỉ bằng cách tăng thu nhập mà còn cải thiện điều kiện sống và tiếp cận các dịch vụ xã hội.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Giảm Nghèo Tại Quận Thanh Khê

Giảm nghèo tại quận Thanh Khê không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội. Điều này giúp tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương.

II. Những Thách Thức Trong Công Tác Giảm Nghèo Tại Quận Thanh Khê

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác giảm nghèo, nhưng quận Thanh Khê vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng tái nghèo, thiếu việc làm và sự phân hóa giàu nghèo là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tình Trạng Tái Nghèo Tại Quận Thanh Khê

Tái nghèo là một trong những thách thức lớn nhất trong công tác giảm nghèo. Nhiều hộ gia đình sau khi thoát nghèo lại rơi vào tình trạng nghèo đói do thiếu sự hỗ trợ bền vững.

2.2. Thiếu Cơ Hội Việc Làm Cho Người Nghèo

Người nghèo thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các cơ hội việc làm. Điều này dẫn đến thu nhập thấp và khó khăn trong việc cải thiện đời sống.

III. Phương Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Tại Quận Thanh Khê Đến Năm 2015

Để giảm nghèo bền vững, quận Thanh Khê cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề và tạo điều kiện tiếp cận dịch vụ xã hội.

3.1. Hỗ Trợ Sản Xuất Cho Người Nghèo

Cung cấp các nguồn lực và hỗ trợ kỹ thuật cho người nghèo để họ có thể phát triển sản xuất, từ đó tăng thu nhập và cải thiện đời sống.

3.2. Đào Tạo Nghề Cho Người Nghèo

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng giúp người nghèo có thể tiếp cận với thị trường lao động và nâng cao thu nhập.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Giảm Nghèo Tại Quận Thanh Khê

Việc áp dụng các giải pháp giảm nghèo cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các chương trình hỗ trợ cần được triển khai rộng rãi để đảm bảo mọi người dân đều được hưởng lợi.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Chương Trình Giảm Nghèo

Nhiều chương trình giảm nghèo đã mang lại kết quả tích cực, giúp hàng ngàn hộ gia đình thoát nghèo và cải thiện chất lượng cuộc sống.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Trong Công Tác Giảm Nghèo

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và cộng đồng là rất quan trọng trong công tác giảm nghèo.

V. Kết Luận Về Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Tại Quận Thanh Khê

Giảm nghèo bền vững tại quận Thanh Khê là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có sự quyết tâm và nỗ lực từ cả chính quyền và cộng đồng để đạt được mục tiêu này.

5.1. Tương Lai Của Công Tác Giảm Nghèo Tại Quận Thanh Khê

Với những giải pháp đã được đề xuất, quận Thanh Khê có thể hy vọng vào một tương lai tươi sáng hơn cho người nghèo.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định trong việc thực hiện các giải pháp giảm nghèo bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghèo đói là một vấn đề kinh tế - xã hội mang tính toàn cầu, ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển bền vững của quốc gia và cộng đồng. Ở Việt Nam, mặc dù nền kinh tế đã có sự phát triển mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm đạt khoảng 7,5% trong giai đoạn 2001-2005, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao và phân hóa giàu nghèo ngày càng rõ nét. Theo chuẩn quốc gia, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 58% năm 1993 xuống còn 15,25% năm 2011, tuy nhiên nguy cơ tái nghèo và sự không ổn định trong giảm nghèo vẫn là thách thức lớn. Quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng, với mật độ dân số cao nhất nội thành (18.197 người/km2) và dân số khoảng 171.766 người, là một trong những địa phương điển hình cho vấn đề này. Giai đoạn 2001-2011, quận đã giảm tỷ lệ hộ nghèo trung bình từ 1% đến 4,27% mỗi năm theo các chuẩn thu nhập khác nhau, nhưng tỷ lệ hộ nghèo còn cao và chưa bền vững. Năm 2012, có khoảng 6.917 hộ thu nhập dưới 1.000.000 đồng/người/tháng, chiếm 15,8% tổng số hộ dân. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng giảm nghèo tại quận Thanh Khê, phân tích nguyên nhân, hạn chế và đề xuất giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo đến năm 2015. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hộ nghèo tại quận Thanh Khê trong giai đoạn 2005 đến nay, với ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội địa phương và góp phần thực hiện các mục tiêu quốc gia về giảm nghèo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về nghèo đói và giảm nghèo, trong đó có:

• Quan niệm về nghèo đói: Được định nghĩa theo Hội nghị ESCAP (1993) là tình trạng một bộ phận dân cư không được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản đã được xã hội thừa nhận, tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán địa phương. Nghèo đói được xem là hiện tượng kinh tế - xã hội phức tạp, không chỉ đơn thuần là vấn đề thu nhập thấp mà còn liên quan đến các yếu tố văn hóa, xã hội, chính trị.

• Chuẩn nghèo: Được xác định dựa trên thu nhập bình quân đầu người theo từng vùng (nông thôn, thành thị) và được điều chỉnh theo thời gian. Ví dụ, chuẩn nghèo giai đoạn 2011-2015 là 400.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 500.000 đồng/người/tháng ở thành thị. Ngoài ra, các chỉ số phụ như dinh dưỡng, nhà ở, y tế, giáo dục cũng được xem xét.

• Nguyên nhân nghèo đói: Bao gồm các yếu tố tự nhiên (đất đai, thiên tai), kinh tế (tăng trưởng chậm, thu nhập thấp, phân hóa giàu nghèo), xã hội (dân số, trình độ dân trí, y tế), tổ chức quản lý và ý thức của người nghèo.

• Khái niệm giảm nghèo: Là quá trình nâng cao mức sống của người nghèo, giảm tỷ lệ hộ nghèo và tạo điều kiện để họ tiếp cận các nguồn lực phát triển. Giảm nghèo bền vững đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách kinh tế, xã hội và sự nỗ lực của bản thân người nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa kinh tế học và xã hội học, bao gồm:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ các báo cáo của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, UBND quận Thanh Khê, Ngân hàng Chính sách Xã hội, các báo cáo phát triển Việt Nam và các tài liệu nghiên cứu liên quan.

• Phương pháp chọn mẫu: Tập trung nghiên cứu các hộ nghèo tại quận Thanh Khê, với phạm vi thời gian từ năm 2005 đến 2015. Cỡ mẫu được lựa chọn dựa trên số liệu điều tra hộ nghèo và thu nhập thấp của quận.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ hộ nghèo qua các giai đoạn, phân tích nguyên nhân nghèo dựa trên các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả các chính sách giảm nghèo. Phân tích tổng hợp và so sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế để làm rõ các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu từ giai đoạn 2005-2015, tập trung đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo giảm nhưng chưa bền vững: Giai đoạn 2001-2005, quận Thanh Khê giảm bình quân 1% hộ nghèo/năm; giai đoạn 2005-2008 tăng lên 3,12% và 2009-2011 đạt 4,27% theo chuẩn thu nhập tăng dần từ 150.000 đến 500.000 đồng/người/tháng. Tuy nhiên, năm 2012 vẫn còn 15,8% hộ thu nhập dưới 1.000.000 đồng/người/tháng, cho thấy nguy cơ tái nghèo và phát sinh hộ nghèo mới vẫn cao.

2. Nguyên nhân nghèo đa dạng và phức tạp: Bao gồm điều kiện tự nhiên hạn chế (diện tích đất nhỏ, thiên tai), kinh tế phát triển chưa đồng đều, thu nhập bình quân đầu người thấp (khoảng 360.000 đồng/người/tháng ở thành thị), trình độ dân trí thấp (tỷ lệ đi học đúng tuổi nhóm nghèo thấp hơn nhóm giàu từ 10-20%), thiếu việc làm ổn định và vốn sản xuất, cùng với hạn chế trong công tác tổ chức và ý thức vươn lên của người nghèo.

3. Hiệu quả các chính sách giảm nghèo còn hạn chế: Mặc dù có các chương trình tín dụng ưu đãi, hỗ trợ nhà ở, y tế, giáo dục, nhưng việc tiếp cận vốn vay còn khó khăn, thủ tục phức tạp, cán bộ thực thi thiếu chuyên môn và sự phối hợp chưa đồng bộ. Ví dụ, từ 2005-2011, tổng vốn cho vay từ Ngân hàng Chính sách Xã hội đạt khoảng 41 nghìn tỷ đồng, nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu của hộ nghèo.

4. Tác động của cơ chế thị trường và phân hóa giàu nghèo: Thu nhập bình quân của nhóm giàu nhất gấp 8,14 lần nhóm nghèo nhất năm 2002, chênh lệch ngày càng gia tăng. Lao động chủ yếu tập trung trong nông nghiệp với năng suất thấp (GDP/lao động ngành nông nghiệp chỉ bằng 1/8 ngành công nghiệp), làm hạn chế khả năng thoát nghèo.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mặc dù quận Thanh Khê đã đạt được những tiến bộ trong giảm nghèo, nhưng sự không ổn định và nguy cơ tái nghèo vẫn là thách thức lớn. Nguyên nhân chủ yếu là do điều kiện tự nhiên hạn chế, cơ cấu kinh tế chưa chuyển dịch mạnh mẽ, trình độ dân trí và chất lượng nguồn lao động thấp, cùng với các hạn chế trong tổ chức thực hiện chính sách. So sánh với các nghiên cứu trong nước, tình trạng phân hóa giàu nghèo và khó khăn trong tiếp cận nguồn lực là phổ biến ở nhiều địa phương đô thị và nông thôn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo qua các năm, bảng so sánh thu nhập bình quân đầu người giữa các nhóm dân cư, và biểu đồ phân bổ lao động theo ngành nghề. Những biểu đồ này minh họa rõ sự giảm nghèo nhưng cũng phản ánh sự phân hóa thu nhập và năng suất lao động thấp trong khu vực nông nghiệp.

Ý nghĩa của kết quả là cần có sự phối hợp đồng bộ giữa phát triển kinh tế, nâng cao trình độ dân trí, cải thiện cơ sở hạ tầng và đổi mới tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển sản xuất và tạo việc làm cho người nghèo

   • Động từ hành động: Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển ngành công nghiệp và dịch vụ.
   • Target metric: Tăng tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 20% lên 35% trong 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND quận phối hợp với các sở ngành kinh tế và doanh nghiệp địa phương.

2. Mở rộng và cải thiện tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo

   • Động từ hành động: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tăng nguồn vốn tín dụng ưu đãi.
   • Target metric: Tăng số lượng hộ nghèo được vay vốn ưu đãi lên 80% trong 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Chính sách Xã hội, Phòng Lao động Thương binh và Xã hội quận.

3. Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nghề cho người nghèo

   • Động từ hành động: Triển khai các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ học phí và học bổng cho con em hộ nghèo.
   • Target metric: Tăng tỷ lệ học sinh nghèo đi học đúng tuổi lên 90% trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục và Đào tạo, các trường nghề trên địa bàn.

4. Cải thiện điều kiện nhà ở và y tế cho hộ nghèo

   • Động từ hành động: Hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho hộ nghèo.
   • Target metric: Giảm tỷ lệ hộ nghèo thiếu nhà ở kiên cố xuống dưới 10% trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: UBND quận, các tổ chức xã hội và cộng đồng.

5. Tăng cường năng lực cán bộ và tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo

   • Động từ hành động: Đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ làm công tác giảm nghèo.
   • Target metric: 100% cán bộ giảm nghèo được đào tạo chuyên sâu trong 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Nội vụ, UBND quận.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách địa phương

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng và nguyên nhân nghèo tại quận Thanh Khê, từ đó xây dựng chính sách phù hợp, hiệu quả.
   • Use case: Lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, phân bổ nguồn lực hỗ trợ giảm nghèo.

2. Các tổ chức tín dụng và ngân hàng chính sách xã hội

   • Lợi ích: Nắm bắt nhu cầu vốn và khó khăn của hộ nghèo để thiết kế sản phẩm tín dụng ưu đãi phù hợp.
   • Use case: Cải tiến thủ tục vay vốn, tăng cường tiếp cận vốn cho người nghèo.

3. Nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế phát triển và xã hội

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn về giảm nghèo tại đô thị Việt Nam.
   • Use case: Tham khảo để phát triển các nghiên cứu tiếp theo hoặc so sánh với các địa phương khác.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng xã hội

   • Lợi ích: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo đói để triển khai các chương trình hỗ trợ hiệu quả.
   • Use case: Thiết kế dự án hỗ trợ đào tạo nghề, y tế, nhà ở cho người nghèo.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo ở quận Thanh Khê vẫn còn cao dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ?
   Nguyên nhân chính là do điều kiện tự nhiên hạn chế, thu nhập thấp, trình độ dân trí thấp và sự không đồng bộ trong tổ chức thực hiện chính sách. Ví dụ, năm 2012, 15,8% hộ dân vẫn có thu nhập dưới 1.000.000 đồng/người/tháng, cho thấy sự khó khăn trong việc thoát nghèo bền vững.

2. Chuẩn nghèo được xác định như thế nào tại Việt Nam?
   Chuẩn nghèo được xác định dựa trên thu nhập bình quân đầu người theo từng vùng, ví dụ giai đoạn 2011-2015 là 400.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 500.000 đồng/người/tháng ở thành thị, kèm theo các chỉ tiêu phụ về dinh dưỡng, nhà ở, y tế, giáo dục.

3. Các yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến công tác giảm nghèo?
   Bao gồm trình độ phát triển kinh tế, chính sách và cơ chế của Nhà nước, công tác tổ chức thực hiện, và ý thức vươn lên của người nghèo. Ví dụ, năng suất lao động thấp trong nông nghiệp và thiếu vốn sản xuất là những rào cản lớn.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả tiếp cận vốn tín dụng cho hộ nghèo?
   Cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tăng nguồn vốn ưu đãi, đào tạo cán bộ tín dụng và tuyên truyền nâng cao nhận thức người nghèo về vay vốn. Từ 2005-2011, tổng vốn cho vay đạt khoảng 41 nghìn tỷ đồng nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu.

5. Giáo dục và đào tạo nghề đóng vai trò thế nào trong giảm nghèo?
   Giáo dục nâng cao trình độ dân trí, giúp người nghèo tiếp cận công nghệ và việc làm tốt hơn. Tỷ lệ học sinh nghèo đi học đúng tuổi thấp hơn nhóm giàu từ 10-20%, do đó đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề là giải pháp then chốt.

Kết luận

• Tỷ lệ hộ nghèo tại quận Thanh Khê giảm đáng kể trong giai đoạn 2001-2011 nhưng chưa bền vững, với nguy cơ tái nghèo và phát sinh hộ nghèo mới còn cao.
• Nguyên nhân nghèo đa dạng, bao gồm điều kiện tự nhiên, kinh tế phát triển chưa đồng đều, trình độ dân trí thấp, thiếu việc làm ổn định và hạn chế trong tổ chức thực hiện chính sách.
• Các chính sách giảm nghèo hiện nay cần được cải thiện về mặt tổ chức, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường tiếp cận vốn, giáo dục, y tế cho người nghèo.
• Giải pháp giảm nghèo bền vững đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa phát triển kinh tế, nâng cao trình độ dân trí, cải thiện cơ sở hạ tầng và đổi mới tổ chức thực hiện.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng thu nhập, mở rộng tiếp cận vốn, nâng cao giáo dục, cải thiện nhà ở và y tế, đồng thời tăng cường năng lực cán bộ để thực hiện hiệu quả công tác giảm nghèo đến năm 2015.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá định kỳ kết quả giảm nghèo, đồng thời nghiên cứu mở rộng phạm vi sang các nhóm đối tượng khác như hộ nhập cư.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng, giáo dục và cộng đồng xã hội cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp giảm nghèo bền vững, góp phần phát triển kinh tế - xã hội quận Thanh Khê và thành phố Đà Nẵng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIẢM NGHÈO 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHÈO 1. Quan niệm về nghèo a. Quan niệm của một số tổ chức quốc tế Đói nghèo và tấn công chống đói nghèo luôn là mối quan tâm hàng đầu của tất cả các quốc gia trên thế giới, bởi vì giàu mạnh gắn liền với sự hưng thịnh của đất nước.

Đói nghèo thường gây ra xung đột chính trị, xung đột giai cấp, dẫn đến bất ổn về xã hội, bất ổn về chính trị. Mọi dân tộc tuy có khác nhau về khuynh hướng chính trị, nhưng đều có chung một mục tiêu là làm thế nào để quốc gia mình, dân tộc mình giàu có. Thực tế ở một số nước cho thấy khi kinh tế càng phát triển, năng suất lao động càng cao thì sự phân hoá giàu nghèo ngày càng rõ rệt, tình trạng nghèo đói càng bức xúc và có nguy cơ dẫn đến xung đột. Khoảng cách về mức thu nhập của người nghèo so với người giàu ngày càng có xu hướng nới rộng ra đang là một vấn đề có tính toàn cầu.

Tuy vậy, nhận thức, cách tiếp cận và phương thức giải quyết vấn đề nghèo đói đang có nhiều khác biệt giữa các quốc gia, các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ. Điều đó đang làm hạn chế hiệu quả của các mục tiêu hay nỗ lực của các chính phủ và các tổ chức trong việc cải thiện mức thu nhập cho người nghèo tiến tới thu hẹp hố ngăn cách giàu - nghèo. Do đó, cần có chủ trương, giải pháp xoá đói giảm nghèo (XĐGN) mang tầm cỡ quốc gia, quốc tế, nếu không sẽ tạo ra những hậu quả khó lường đến cộng đồng, xã hội, như tình trạng di dân tự do ồ ạt trên phạm vi quốc tế, phá hoại môi trường sinh thái, tiêu cực xã hội lan rộng, xung đột xã hội, xung đột chính trị và cao hơn nữa là xung đột giai cấp, xung đột sắc tộc… Luan van 10 Để xây dựng các chủ trương, giải pháp XĐGN cần phải có quan niệm đúng về đói nghèo và có sự thống nhất chung cho các quốc gia về các khái niệm nghèo đói. Nếu có sự khác nhau giữa các quốc gia thì đó chỉ là sự khác nhau về cách tiếp cận, chứ không phải khác nhau về bản chất của nghèo đói.

Các nhà khoa học có nhiều định nghĩa về nghèo như: Nghèo về vật chất, nghèo về tri thức, nghèo về văn hóa, nghèo về điều kiện sinh hoạt v. Còn đói là khái niệm dùng để phân biệt mức độ rất nghèo của một bộ phận dân cư. Do vậy, nghèo đói hay đói nghèo là khái niệm kép. Có khá nhiều khái niệm khác nhau về nghèo đói, tùy thuộc vào cách tiếp cận, thời gian nghiên cứu và sự phát triển kinh tế của một quốc gia mà có những khái niệm khác nhau về nghèo đói.

Hội nghị bàn về giảm nghèo đói khu vực Châu Á - Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức vào tháng 9/1993 tại Bangkok (ThaiLan), các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cho rằng: “nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận, tùy theo trình độ phát triển kinh tế -xã hội và phong tục tập quán của từng địa phương” [5 tr. Đây là khái niệm tương đối đầy đủ và bao quát, nên có thể coi đây là định nghĩa chung nhất và có tính hướng dẫn về phương pháp nhận diện nét chính yếu phổ biến về đói nghèo của các quốc gia. Tuy nhiên, các tiêu chí và chuẩn mực về mặt lượng hóa chưa được xác định vì còn phải tính đến sự khác biệt về mặt chênh lệch giữa các điều kiện tự nhiên, xã hội và trình độ phát triển của mỗi vùng, miền khác nhau. Ưu điểm của khái niệm này là: Làm rõ được bộ phận dân cư nghèo đói là: "Tùy theo trình độ phát triển KT- XH và phong tục tập quán từng địa phương".

Đây là khái niệm được nhiều nước trên thế giới sử dụng trong đó có Việt Nam. Quan niệm của Việt Nam Các nhà nghiên cứu và quản lý ở nước ta thừa nhận và sử dụng khái Luan van 11 niệm nghèo đói do Uỷ ban Kinh tế- xã hội khu vực châu Á- Thái Bình Dương (ESCAP) đưa ra. Bên cạnh đó, còn có một số khái niệm liên quan như hộ nghèo, hộ tái nghèo, xã nghèo, vùng nghèo. - Hộ vượt nghèo hay hộ thoát nghèo: Là những hộ mà sau một quá trình thực hiện chương trình Xoá đói giảm nghèo cuộc sống đã khá lên và mức thu nhập đã ở trên chuẩn nghèo.

- Hộ tái nghèo: Là hộ vốn dĩ trước đây thuộc hộ nghèo và đã vượt nghèo nhưng do nguyên nhân nào đó lại rơi vào cảnh đói nghèo. Ý nghĩa của khái niệm này là phản ánh tính vững chắc hay tính bền vững của các giải pháp xoá đói giảm nghèo. - Hộ nghèo mới hay là hộ mới vào danh sách nghèo: Là những hộ ở đầu kỳ không thuộc danh sách hộ nghèo nhưng đến cuối kỳ lại là hộ nghèo. Như vậy, hộ mới bước vào danh sách hộ nghèo bao gồm những hộ như sau: Hộ nghèo chuyển từ nơi khác đến; hộ nghèo tách hộ; hộ trung bình khá vì một lý do nào đó lại trở thành hộ nghèo hoặc hộ tái nghèo.

- Xã nghèo: là xã có tỷ lệ nghèo cao, không có hoặc rất thiếu những cơ sở hạ tầng thiết yếu như: điện, đường, trường, trạm, nước sạch v., trình độ dân trí thấp, tỷ lệ mù chữ cao. - Vùng nghèo: Là địa bàn tương đối rộng, nằm ở những khu vực khó khăn hiểm trở, giao thông không thuận tiện, có tỷ lệ xã nghèo, hộ nghèo cao. Tóm lại, nghèo đói là một phạm trù lịch sử, có tính tương đối. Đói nghèo có nguồn gốc căn nguyên từ kinh tế nhưng với tư cách là hiện tượng tồn tại phổ biến ở các quốc gia trong tiến trình phát triển, nghèo đói thực chất là hiện tượng kinh tế - xã hội phức tạp, chứ không đơn thuần chỉ là vấn đề kinh tế, cho dù các yếu tố đánh giá của nó trước hết và chủ yếu dựa trên các tiêu chí về kinh tế.

Đặc điểm này có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn, là cơ sở của việc tìm kiếm đồng bộ các giải pháp XĐGN ở nước ta. Quan niệm về chuẩn nghèo Để đánh giá được mức độ nghèo đói, cần phải đưa ra các tiêu chí cụ thể. Tuy nhiên các tiêu chí xác định không cố định mà luôn có sự biến động và khác nhau không những giữa các nước mà còn khác nhau trong từng giai đoạn lịch sử. Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của thế giới Để đánh giá được mức độ nghèo đói, cần phải đưa ra các tiêu chí cụ thể.

Tuy nhiên các tiêu chí xác định không cố định mà luôn có sự biến động và khác nhau không những giữa các nước mà còn khác nhau trong từng giai đoạn lịch sử. - Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của UNDP Để đánh giá nghèo đói, UNDP dùng cách tính dựa trên cơ sở phân phối thu nhập theo đầu người hay theo nhóm dân cư. Thước đo này tính phân phối thu nhập cho từng cá nhân hoặc hộ gia đình nhận được trong thời gian nhất định, nó không quan tâm đến nguồn mang lại thu nhập hay môi trường sống của dân cư mà chia đều cho mọi thành phần dân cư. Phương pháp tính là: Đem chia dân số của một nước, một châu lục hoặc toàn cầu ra làm 5 nhóm, mỗi nhóm có 20% dân số bao gồm: Rất giàu, giàu, trung bình, nghèo và rất nghèo.

Theo cách tính này, vào những năm 1990 thì 20% dân số giàu nhất chiếm 82,7% thu nhập toàn thế giới, trong khi 20% nghèo nhất chỉ chiếm 1,4%. Như vậy nhóm giàu nhất gấp 59 lần nhóm nghèo nhất [28]. - Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của WB Hiện nay, Ngân hàng thế giới (WB) đưa ra các chỉ tiêu đánh giá mức độ giàu, nghèo của các quốc gia dựa vào mức thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu người trong một năm với 2 cách tính đó là: Phương pháp Atlas tức là tính theo tỷ giá hối đoái và tính theo USD. Phương pháp PPP Luan van 13 (purchasing power parity), là phương pháp tính theo sức mua tương đương và cũng tính bằng USD.

Theo phương pháp Atlas [15, tr.31], năm 1990 người ta chia mức bình quân của các nước trên toàn thế giới làm 6 loại: + Trên 25.000 USD/người/năm là nước cực giàu.000 USD/người/năm là nước giàu.000USD/người/năm là nước khá giàu.000USD/người/năm là nước trung bình. + Từ 500 đến dưới 2.500USD/người/năm là nước nghèo. + Dưới 500USD/người/năm là nước cực nghèo. Theo phương pháp PPP [19], theo phương pháp thứ hai này, WB muốn tìm ra mức chuẩn nghèo đói chung cho toàn thế giới.

Trên cơ sở điều tra thu nhập, chi tiêu của hộ gia đình và giá cả hàng hóa, thực hiện phương pháp tính "rổ hàng hóa" sức mua tương đương để tính được mức thu nhập dân cư giữa các quốc gia có thể so sánh. WB đã tính mức năng lượng tối thiểu cần thiết cho một người để sống là 2. Với mức giá chung của thế giới để đảm bảo mức năng lượng đó cần khoảng 1USD/người/ngày. Từ đó, năm 1995 WB đã đưa ra chuẩn mực nghèo khổ chung của toàn cầu là thu nhập bình quân đầu người dưới 370USD/người/năm.

Với mức trên WB ước tính có trên 1,2 tỷ người trên thế giới đang sống trong nghèo đói. Tuy nhiên, theo quan điểm chung của nhiều nước, hộ nghèo là hộ có thu nhập dưới 1/3 mức trung bình của xã hội. Do đặc điểm của nền kinh tế -xã hội và sức mua của đồng tiền khác nhau, chuẩn nghèo đói theo thu nhập (tính theo USD) cũng khác nhau ở từng quốc gia. Ở một số nước có thu nhập cao, chuẩn nghèo được xác định là 14USD/người/ngày.

Trong khi đó chuẩn nghèo của Malaixia là 28USD/người/tháng. Srilanca là 17USD/người/tháng. Bangladet là 11USD/ người/ tháng. Ở Việt Nam, GDP bình quân đầu người Luan van 14 hiện nay khoảng 600 USD/ người/ năm, nên trên bình diện chung của thế giới nước ta là nước nghèo khó, do đó không thể lấy mức nghèo đói của WB để xác định nghèo đói của Việt Nam.

Chỉ tiêu thu nhập quốc dân tính theo đầu người là chỉ tiêu chính mà hiện nay nhiều nước và nhiều tổ chức quốc tế đang dùng để xác định giàu nghèo. Nhưng cũng cần thấy rằng nghèo đói còn chịu tác động của nhiều yếu tố khác như văn hóa, chính trị, xã hội.