Lêi më ®Çu Con ngêi võa lµ ®éng lùc võa lµ môc tiªu cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi mµ søc khoÎ lµ mét yÕu tè quan träng t¹o nªn mét con ngêi cã Ých cho x· héi. gi÷ g×n søc khoÎ, x©y dùng níc nhµ, g©y ®êi sèng míi, viÖc g× còng cÇn ph¶i cã søc khoÎ míi thµnh c«ng. ChÝnh phñ ViÖt Nam còng cã quan ®iÓm r»ng con ngêi lµ yÕu tè hµng ®Çu, quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn cña ®Êt níc, søc khoÎ lµ c¸i gèc ®Ó con ngêi ph¸t triÓn, lµ niÒm h¹nh phóc cña mçi ngêi, mçi gia ®×nh. Víi chøc n¨ng b¶o vÖ vµ ch¨m sãc søc khoÎ, ngµnh y tÕ gi÷ vai trß quan träng trong sù ph¸t triÓn chung cña nÒn kinh tÕ x· héi.
Tuy nhiªn, ho¹t ®éng y tÕ chØ ®îc duy tr× vµ ph¸t triÓn khi ®îc ®Çu t ®óng vµ ®ñ. §Çu t x©y dùng c¸c c¬ së y tÕ, mua s¾m trang thiÕt bÞ, ®µo t¹o nguån nh©n lùc. lµ nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n cho c¸c ho¹t ®éng y tÕ ®îc tiÕn hµnh. Trong nh÷ng n¨m qua, ®Æc biÖt tõ n¨m 1990 trë l¹i ®©y, ®Çu t ®· gãp phÇn lµm cho ngµnh y tÕ ®¹t ®îc nh÷ng bíc tiÕn bé ®îc nh©n d©n vµ b¹n bÌ trªn thÕ giíi c«ng nhËn.
Tuy nhiªn, bªn c¹nh ®ã vÉn cßn nhiÒu tån t¹i cÇn kh¾c phôc. Sau mét thêi gian nghiªn cøu vµ t×m hiÓu vÒ y tÕ ViÖt Nam t¹i Vô Lao ®éng- V¨n ho¸- X· héi, Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t, em ®· cã nh÷ng nhËn thøc nhÊt ®Þnh vÒ y tÕ ViÖt Nam. Em xin ®îc ®a ra mét sè ý kiÕn cña m×nh trong khu«n khæ ®Ò tµi: Thùc tr¹ng vµ mét sè gi¶i ph¸p vÒ ®Çu t cho ngµnh y tÕ. 1 Néi dung bµi viÕt bao gåm: - PhÇn 1: Tæng quan vÒ ®Çu t trong ngµnh y tÕ.
- PhÇn 2: Thùc tr¹ng vÒ ®Çu t cho ngµnh y tÕ ViÖt Nam thêi kú 1991- 2000. - PhÇn 3: Mét sè gi¶i ph¸p vÒ ®Çu t cho ngµnh y tÕ. Trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ nghiªn cøu t¹i bé m«n kinh tÕ ®Çu t còng nh trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi , em ®· nhËn ®- îc sù gióp ®ì cña gi¸o viªn - Th¹c sÜ Tõ Quang Ph¬ng vµ c¸c thÇy c« gi¸o trong Bé m«n kinh tÕ ®Çu t. Ngoµi ra, ®Ó hoµn thµnh ®Ò tµi, em cßn nhËn ®îc sù chØ b¶o tËn t×nh cña chó Vò Xu©n Th¹nh vµ c¸c b¸c, c¸c c«, c¸c chó lµm viÖc t¹i Vô V¨n ho¸ - X· héi, Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! 2 3 PhÇn thø nhÊt Tæng quan vÒ ®Çu t trong ngµnh y tÕ I. §Çu t vµ vai trß cña ®Çu t ®èi víi ngµnh y tÕ 1. §Çu t - kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm a/ Kh¸i niÖm ®Çu t §Çu t nãi chung lµ sù hy sinh c¸c nguån lùc ë hiÖn t¹i ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nµo ®ã nh»m thu vÒ cho ngêi ®Çu t c¸c kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh trong t¬ng lai lín h¬n c¸c nguån lùc ®· bá ra ®Ó ®¹t ®îc c¸c kÕt qu¶ ®ã. Nguån lùc cã thÓ lµ tiÒn, lµ tµi nguyªn thiªn nhiªn, lµ søc lao ®éng vµ trÝ tuÖ.
Nh÷ng kÕt qu¶ ®ã cã thÓ lµ sù t¨ng thªm c¸c tµi s¶n tµi chÝnh (tiÒn vèn), tµi s¶n vËt chÊt (nhµ m¸y, ®êng x¸, c¸c cña c¶i vËt chÊt kh¸c.), tµi s¶n trÝ tuÖ (tr×nh ®é v¨n ho¸, chuyªn m«n, khoa häc kü thuËt.) vµ nguån nh©n lùc cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó lµm viÖc víi n¨ng suÊt cao h¬n trong nÒn s¶n xuÊt x· héi. Trong c¸c kÕt qu¶ ®· ®¹t ®îc kÓ trªn, nh÷ng kÕt qu¶ lµ c¸c tµi s¶n vËt chÊt, tµi s¶n trÝ tuÖ vµ nguån nh©n lùc t¨ng thªm cã vai trß quan träng trong mäi lóc, mäi n¬i, kh«ng chØ ®èi víi ngêi bá vèn mµ cßn ®èi víi c¶ nÒn kinh tÕ x· héi. Nh÷ng kÕt qu¶ nµy kh«ng chØ ngêi ®Çu t mµ c¶ nÒn kinh tÕ vµ c¶ céng ®ång ®îc thô hëng. 4 XuÊt ph¸t tõ b¶n chÊt vµ ph¹m vi lîi Ých do ®Çu t ®em l¹i, chóng ta cã c¸c lo¹i ®Çu t sau: §Çu t tµi chÝnh lµ lo¹i ®Çu t trong ®ã ngêi cã tiÒn bá tiÒn ra cho vay hoÆc mua c¸c chøng chØ cã gi¸ ®Ó hëng l·i suÊt ®Þnh tríc (göi tiÕt kiÖm, mua l·i suÊt ChÝnh phñ) hoÆc l·i suÊt tuú thuéc vµo kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ty ph¸t hµnh.
§Çu t tµi s¶n tµi chÝnh kh«ng t¹o ra tµi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ mµ chØ lµm t¨ng gi¸ trÞ tµi s¶n tµi chÝnh cña tæ chøc, c¸ nh©n ngêi ®Çu t. Tuy nhiªn, ®Çu t tµi chÝnh lµ mét nguån cung cÊp vèn quan träng cho ®Çu t ph¸t triÓn. §Çu t th¬ng m¹i lµ lo¹i ®Çu t trong ®ã ngêi cã tiÒn bá tiÒn ra ®Ó mua hµng ho¸ vµ sau ®ã b¸n víi gi¸ cao h¬n nh»m thu lîi nhuËn chªnh lÖch. Lo¹i ®Çu t nµy còng kh«ng t¹o ra tµi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ mµ chØ lµm t¨ng tµi s¶n tµi chÝnh cña ngêi ®Çu t trong qu¸ tr×nh mua ®i b¸n l¹i, chuyÓn giao së h÷u hµng ho¸.
§Çu t th¬ng m¹i cã t¸c dông thóc ®Èy qu¸ tr×nh lu th«ng cña c¶i vËt chÊt do ®Çu t ph¸t triÓn t¹o ra, tõ ®ã thóc ®Èy ®Çu t ph¸t triÓn, t¨ng thu ng©n s¸ch, t¨ng tÝch luü vèn cho ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kinh doanh dÞch vô nãi riªng vµ cho nÒn s¶n xuÊt x· héi nãi chung. §Çu t tµi s¶n vËt chÊt vµ søc lao ®éng lµ ®Çu t trong ®ã ngêi cã tiÒn bá ra ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nh»m t¹o ra tµi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ, lµm t¨ng n¨ng lùc s¶n xuÊt kinh doanh vµ mäi ho¹t ®éng x· héi kh¸c, lµ ®iÒu kiÖn chñ yÕu ®Ó t¹o viÖc lµm, n©ng cao ®êi sèng cña mäi ngêi d©n trong x· héi. §ã chÝnh lµ viÖc bá tiÒn ra ®Ó x©y dùng, söa ch÷a nhµ cöa vµ c¸c kÕt cÊu h¹ tÇng, mua s¾m trang thiÕt bÞ. 5 Theo nghÜa hÑp, ®Çu t chØ bao gåm c¸c ho¹t ®éng sö dông c¸c nguån lùc ë hiÖn t¹i nh»m ®em l¹i cho nÒn kinh tÕ x· héi nh÷ng kÕt qu¶ trong t¬ng lai lín h¬n c¸c nguån ®· sö dông ®Ó ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ ®ã.
Nh vËy, nÕu xÐt trªn ph¹m vi quèc gia th× chØ cã ho¹t ®éng sö dông c¸c nguån lùc ë hiÖn t¹i ®Ó trùc tiÕp lµm t¨ng c¸c tµi s¶n vËt chÊt, nguån nh©n lùc vµ tµi s¶n trÝ tuÖ, hoÆc duy tr× sù ho¹t ®éng cña c¸c tµi s¶n vµ nguån nh©n lùc s½n cã thuéc ph¹m trï ®Çu t theo nghÜa hÑp hay ph¹m trï ®Çu t ph¸t triÓn. Tãm l¹i, ®Çu t ph¸t triÓn lµ ho¹t ®éng sö dông c¸c nguån lùc tµi chÝnh, nguån lùc vËt chÊt, nguån lùc lao ®éng vµ trÝ tuÖ ®Ó x©y dùng, söa ch÷a nhµ cöa vµ cÊu tróc h¹ tÇng, mua s¾m trang thiÕt bÞ, båi dìng ®µo t¹o nguån nh©n lùc, thùc hiÖn chi phÝ th- êng xuyªn g¾n liÒn víi ho¹t ®éng cña c¸c tµi s¶n nµy nh»m duy tr× tiÒm lùc ho¹t ®éng cña c¸c c¬ së ®ang tån t¹i vµ t¹o tiÒm lùc míi cho nÒn kinh tÕ x· héi, t¹o viÖc lµm vµ n©ng cao ®êi sèng cña mäi thµnh viªn trong x· héi. §Çu t trong ngµnh y tÕ lµ mét lÜnh vùc ®Çu t ®Æc biÖt. NÕu nh trong c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh, môc ®Ých cña ®Çu t lµ lîi nhuËn, lµ thu nhËp cña ngêi ®Çu t; trong gi¸o dôc ®µo t¹o, môc ®Ých cña ®Çu t lµ trÝ tuÖ, lµ kiÕn thøc, lµ tr×nh ®é t¨ng thªm th× trong y tÕ, môc tiªu cña ®Çu t lµ søc khoÎ céng ®ång.
KÕt qu¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t y tÕ lµ sè ngêi ®îc cøu ch÷a, gi¶m m¾c vµ chÕt do bÖnh tËt, èm ®au, lµ chÊt lîng søc khoÎ ngêi d©n ®îc t¨ng lªn. Tuy nhiªn, khi nãi ®Õn vai trß y tÕ, ta ph¶i nãi ®Õn vai trß gi¸n tiÕp cña nã, ®ã lµ c¸i mµ nÒn kinh tÕ x· héi ®îc nhËn do søc khoÎ con ngêi ®em l¹i, lµ n¨ng suÊt lao 6 ®éng t¨ng thªm, lµ viÖc gi¶m c¸c chi phÝ mµ x· héi ph¶i bá ra nÕu nh cã qu¸ nhiÒu ngêi d©n m¾c bÖnh vµ chÕt v× bÖnh tËt. XuÊt ph¸t tõ kh¸i niÖm chung vÒ ®Çu t ph¸t triÓn ta thÊy ®Çu t cho y tÕ còng lµ mét lÜnh vùc ho¹t ®éng cña ®Çu t ph¸t triÓn. §Çu t y tÕ lµ ho¹t ®éng sö dông c¸c nguån lùc tµi chÝnh, nguån lùc vËt chÊt, nguån lùc lao ®éng vµ trÝ tuÖ ®Ó x©y dùng cÊu tróc h¹ tÇng, mua s¾m trang thiÕt bÞ, båi dìng, ®µo t¹o nh©n lùc, thùc hiÖn c¸c chi phÝ thêng xuyªn kh¸c nh»m môc ®Ých n©ng cao søc khoÎ céng ®ång.
§©y lµ mét lÜnh vùc ®Çu t ®Æc biÖt v× nã ¶nh hëng ®Õn sù ph¸t triÓn cña tÊt c¶ c¸c ngµnh kh¸c vµ ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn tr×nh ®é ph¸t triÓn cña c¶ nÒn kinh tÕ x· héi. B¶o vÖ søc khoÎ céng ®ång võa lµ biÖn ph¸p, võa lµ môc ®Ých cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi. Trong mäi ho¹t ®éng, tõ lao ®éng ch©n tay ®Õn lao ®éng trÝ ãc, tõ viÖc häc tËp nghiªn cøu ®Õn s¶n xuÊt kinh doanh con ngêi ®Òu cÇn ®Õn søc khoÎ. Cã søc khoÎ, con ngêi míi cã kh¶ n¨ng lao ®éng t¹o ra cña c¶i, vËt chÊt, n©ng cao chÊt lîng cuéc sèng.
NÕu kh«ng cã søc khoÎ th× kh«ng nh÷ng hä kh«ng thÓ lµm viÖc vµ cèng hiÕn cho x· héi mµ cßn trë thµnh g¸nh nÆng cña x· héi. Trong khi ®ã, con ngêi lao ®éng s¶n xuÊt vµ t¹o ra cña c¶i vËt chÊt lµ ®Ó phôc vô nh÷ng nhu cÇu cña m×nh, ®Ó n©ng cao chÊt lîng cuéc sèng mµ mét trong nh÷ng tiªu chuÈn quan träng nhÊt ®Ó ®¸nh gi¸ chÊt lîng cuéc sèng ®ã lµ søc khoÎ. Nh vËy, søc khoÎ võa lµ ph¬ng tiÖn, võa lµ môc ®Ých cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi. Do ®ã, ngµnh y tÕ lµ mét ngµnh ®Æc biÖt quan träng v× nã cã chøc n¨ng b¶o vÖ vµ ch¨m sãc søc khoÎ 7 céng ®ång.
Nãi c¸ch kh¸c, ngµnh y tÕ võa t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi võa t¹o ra kÕt qu¶ trùc tiÕp cho qu¸ tr×nh ®ã. §èi víi ®Çu t cña mét quèc gia nãi chung, vèn ®Çu t ®îc hiÓu lµ tiÒn tÝch luü cña x· héi, cña c¸c c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh dÞch vô, lµ tiÒn tiÕt kiÖm cña d©n c vµ vèn huy ®éng tõ c¸c nguån kh¸c ®îc ®a vµo sö dông trong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi nh»m duy tr× tiÒm lùc s½n cã vµ t¹o ra c¸c tiÒm lùc míi cho nÒn s¶n xuÊt x· héi. §èi víi c¸c níc nghÌo, ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ, vµ tõ ®ã tho¸t khái c¶nh nghÌo th× mét vÊn ®Ò nan gi¶i ngay tõ ®Çu lµ thiÕu vè gay g¾t vµ thiÕu c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c cho sù ph¸t triÓn nh c«ng nghÖ, c¬ së h¹ tÇng.