CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ CHIẾN LƯỢC. QUY TRÌNH HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC 1. TỔNG QUAN VỀ CHIẾN LƯỢC.1 Chiến lược kinh doanh là gì. Nền kinh tế thị trường luôn biến động, doanh nghiệp muốn tồn tại phát triển đòi hỏi phải luôn thích ứng với những biến động đó.
Các nhà kinh doanh hiện đại cho rằng không thể thích ứng được với thay đổi của thị trường nếu như doanh nghiệp không có một chiến lược kinh doanh phát triển. Nếu thiếu một chiến lược kinh doanh đúng đắn thì doanh nghiệp không thể sản xuất kinh doanh có hiệu quả kinh tế được, thậm chí trong một số trường hợp còn dẫn đến sự thua lỗ phá sản, đóng cửa giải thể doanh nghiệp. Có nhiều quan điểm khác nhau về chiến lược kinh doanh: - Quan điểm cổ điển: Cho rằng có thể kế hoạch hóa được các lợi thế cạnh tranh dài hạn. - Quan điểm tiến hóa: Doanh nghiệp là một cơ thể sống, biết tự điều chỉnh, đấu tranh sinh tồn để thích nghi và tồn tại trong môi trường cạnh tranh.
- Quan điểm quá trình: Nhấn mạnh sự tồn tại và sự phát triển của doanh nghiệp là cả một quá trình tích lũy kinh nghiệm, đấu tranh bằng mọi biện pháp để phát triển, trong đó có các thủ đoạn, mưu mẹo. Tuy nhiên để tồn tại lâu dài doanh nghiệp chỉ sử dung các mưu mẹo trong trường hợp thật sự cần thiết. Trần Xuân Hùng Khóa học 2004-2006 Trường ĐHBK Hà Nội Trang 7 Một số giải pháp chiến lược thâm nhập và phát triển thị trường của EVN-Telecom - Quan điểm hệ thống: Để có thành công lâu dài, doanh nghiệp phải kinh doanh một cách có hệ thống bài bản và trong một quá trình lâu dài. Từ đó dẫn đến phải có quản trị chiến lược.
Từ các quan điểm tiếp cận khác nhau, thuật ngữ chiến lược được các nhà kinh tế mô tả và quan niệm theo nhiều khía cạnh khác nhau: • Tiếp cận về khía cạnh “cạnh tranh”: Một nhóm tác giả có quan điểm coi chiến lược là nghệ thuật để giành thắng lợi trang cạnh tranh.Porter: “Chiến lược kinh doanh là một nghệ thuật xây dựng các lợi thế cạnh tranh vững chắc để phòng thủ”.Ohmae: “ Mục đích của chiến lược là mang lại những điều thuận lợi nhất cho một phía, đánh gía thời điểm tấn công hay rút lui, xác định đúng ranh giới của sự thỏa hiệp” và ông nhấn mạnh “ Không có đối thủ cạnh tranh thì không cần chiến lược, mục đích duy nhất của chiến lược là đảm bảo giành thắng lợi bền vững đối với đối thủ cạnh tranh”. • Theo hướng tiếp cận khác: Có một nhóm tác giả cho rằng chiến lược là một tập hợp các kế hoạch chiến lược làm cơ sở hướng dẫn các họat động.Quinn: “Chiến lược là một dạng thức hoặc một kế hoạch phối hợp các mục tiêu chính, các chính sách và các trình tự hành động thành một tổng thể kết dính với nhau”. Trần Xuân Hùng Khóa học 2004-2006 Trường ĐHBK Hà Nội Trang 8 Một số giải pháp chiến lược thâm nhập và phát triển thị trường của EVN-Telecom - Theo William.Gluech: “Chiến lược là một kế hoạch mang tính thống nhất, tính toàn diện và tính phối hợp, được thiết kế để đảm bảo rằng các mục tiêu cơ bản của một ngành sẽ được thực hiện”. - Theo Alfred Chandler: “Chiến lược bao hàm việc ấn định các mục tiêu cơ bản dài hạn của ngành, đồng thời lựa chọn cách thức hoặc tiến trình hành động và phân bổ các tài nguyên thiết yếu để thực hiện các mục tiêu đó.
Các quan niệm này đều coi chiến lược là một tập hợp các kế hoạch chiến lược làm cơ sở hướng dẫn các họat động để ngành hay tổ chức nào đó đạt được mục tiêu xác định. Chiến lược kinh doanh là chiến lược nhằm đảm bảo sự thành công của công ty. Thực chất của chiến lược kinh doanh là tạo lợi thế cạnh tranh, tăng cường sức mạnh của doanh nghiệp trước đối thủ cạnh tranh. Để đạt được mục tiêu duy nhất này cần kế hoạch hóa chiến lược.
Công ty cần phải đạt được một sự sắc nét xác đáng hơn so với đối thủ cạnh tranh. Vậy chiến lược kinh doanh là tập hợp một cách thống nhất các mục tiêu, các chính sách và sự phối hợp các hoạt động của một đơn vị kinh doanh trong chiến lược tổng thể nhất định. Chiến lược kinh doanh phản ánh các hoạt động của đơn vị kinh doanh bao gồm quá trình đặt ra các mục tiêu, chính sách và các biện pháp, phương tiện sử dụng phù hợp với xu thế biến động của môi trường, phối hợp tối ưu các nguồn lực để giành thắng lợi trong cạnh tranh và đạt được các mục tiêu đề ra. Trần Xuân Hùng Khóa học 2004-2006 Trường ĐHBK Hà Nội Trang 9 Một số giải pháp chiến lược thâm nhập và phát triển thị trường của EVN-Telecom Hoạch định chiến lược kinh doanh nhằm giúp các doanh nghiệp đạt được các mục tiêu trước mắt và lâu dài, tổng thể và bộ phận là một điều hết sức quan trọng và cần thiết.
Mục đích của việc hoạch định chiến lược kinh doanh là “Dự kiến tương lai trong hiện tại”. Dựa vào chiến lược kinh doanh nhà quản lý có thể lập ra các kế hoạch cho các năm kế tiếp nhau. Tuy nhiên quá trình đó phải có sự kiểm soát chặt chẽ, hiệu chỉnh trong từng bước đi. Một chiến lược vững mạnh luôn cần đến khả năng quản lý, điều hành linh hoạt, sử dụng các nguồn lực vật chất, tài chính và con người thích ứng với từng bước đi.
Một chiến lược kinh doanh tốt là chiến lược trong đó một công ty có thể chiếm được lợi thế chắc chắn so với đối thủ cạnh tranh với chi phí có thể chấp nhận được. Tìm kiếm một cách thức hành động – đó là nhiệm vụ cụ thể của nhà chiến lược. Làm thế nào để chuẩn bị hành động nhằm giành thắng lợi trong cạnh tranh ? Phương pháp thông thường mà các công ty chuẩn bị chiến lược được gọi là kế hoạch hóa chiến lược hay hoạch định chiến lược. Kế hoạch hóa chiến lược là quá trình hình thành chiến lược.
Có hai phương pháp kế hoạch hóa chiến lược: • Kế hoạch hóa chiến lược phi hình thể (không chính thức) là xây dựng chiến lược kinh doanh trên cơ sở cảm tính hưng phấn và các hành vi sáng tạo nảy ra trong đầu óc của nhà quản trị kinh doanh. • Kế hoạch hóa hình thể (chính thức) dựa vào sự phân tích thông tin và sử dụng các biến pháp kỹ thuật ra quyết định. Trần Xuân Hùng Khóa học 2004-2006 Trường ĐHBK Hà Nội Trang 10 Một số giải pháp chiến lược thâm nhập và phát triển thị trường của EVN-Telecom Hai phương pháp kế hoạch hóa trên song song tồn tại, bổ trợ cho nhau. Tỷ trọng của hai phương pháp kế hoạch hóa này trong một công ty phụ thuộc vào mức độ phát triển, vào quy mô, vào tính đa dạng của hoạt động kinh doanh và môi trường mà công ty hoạt động, phong cách của lãnh đạo cao cấp của công ty.
Một chiến lược kinh doanh có thể được xem xét ở nhiều góc độ khác nhau, tuy vậy vẫn chủ yếu tập trung trả lời câu hỏi sau đây: Hiện nay Công ty đang ở đâu, Công ty muốn đi đâu, Công ty sẽ đi đến đó bằng cách nào? 1. Vai trò của việc xây dựng chiến lược. Chiến lược có nguồn gốc từ quân sự, ngày nay nó đã thâm nhập vào hầu hết các lĩnh vực như: kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội, ngoại giao, khoa học môi trường … Bất kể một ngành, một lĩnh vực kinh doanh nào, để đạt được sự thành công trong việc phát triển cũng đã và đang vận dụng một hình thức chiến lược nào đó một cách năng động sáng tạo và linh hoạt dựa trên cơ sở các kỹ thuật phân tích môi trường và hoạch định chiến lược căn cứ vào các mô hình toán học như ma trận kinh doanh BCG, ma trận Mc Kinsey, ma trận kịch bản ngành kinh doanh của Caler Hofer, phương pháp xác định vị trí cạnh tranh chiến lược của Michael.Porter … Trong thực tiễn phát triển của nền kinh tế thế giới đã nảy sinh những yêu cầu cấp bách đòi hỏi phải có những nghiên cứu toàn diện, bao quát. Đó là: - Quá trình công nghiệp hóa ở các quốc gia không phải là quá trình tự phát, mà là một quá trình có sự định hướng của Nhà nước, với tầm bao quát lâu dài để hướng tới mục tiêu đã lựa chọn.
Trần Xuân Hùng Khóa học 2004-2006 Trường ĐHBK Hà Nội Trang 11 Một số giải pháp chiến lược thâm nhập và phát triển thị trường của EVN-Telecom - Trong quá trình phát triển kinh tế nói chung, đặt biệt là trong thời đại công nghiệp, các nguồn lực khan hiếm đòi hỏi phải có sự huy động phối hợp một cách tốt nhất để tạo ra hiệu quả cao nhất. - Cơ chế thị trường có những hạn chế. Để khắc phục những hạn chế đó các doanh nghiệp phải xác định mục tiêu, con đường phát triển mong muốn, tạo ra môi trường và điều kiện tương ứng để thực hiện, tức là hoạch định chiến lược. - Chiến lược cung cấp tầm nhìn và khuôn khổ tổng quát cho việc thiết lập các quan hệ hợp tác và hội nhập quốc tế một cách chủ động và có hiệu quả.
Chiến lược cũng có những ưu, nhược điểm sau đây: • Ưu điểm: - Giúp cho tổ chức thấy rõ được mục đích hướng của mình, giúp cho nhà lãnh đạo, quản lý xem xét và xác định nên đi theo hướng nào và khi nào đạt đến mục tiêu cụ thể nhất định. - Do điều kiện môi trường luôn biến đổi nhanh, sự biến đổi nhanh đó thường tạo ra những cơ hội và nguy cơ bất ngờ, vì vậy quản lý chiến lược giúp cho nhà quản lý nhằm vào các cơ hội và nguy cơ trong tương lai để phân tích và dự báo, nhờ đó mà nắm bắt và tận dụng tốt hơn những cơ hội, giảm bớt các rủi ro liên quan đến điều kiện môi trường. - Nhờ quản lý chiến lược mà nhà quản lý sẽ gắn liền các quyết định của mình với điều kiện môi trường liên quan. Do sự biến động và tính phức tạp của môi trường ngày càng gia tăng, nhà Trần Xuân Hùng Khóa học 2004-2006 Trường ĐHBK Hà Nội Trang 12 Một số giải pháp chiến lược thâm nhập và phát triển thị trường của EVN-Telecom quản lý cần phải cố gắng chiếm lĩnh được thế chủ động trong kinh doanh.
- Cho phép có những quyết định chính yếu trong việc hỗ trợ tốt hơn các mục tiêu đã thiết lập. - Thể hiện sự phân phối hiệu quả thời gian và các nguồn lực, các cơ hội đã xác định. - Giúp hoà hợp sự ứng sử của các cá nhân và công việc chung.