CHƯƠNG 1. TONG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE PHAN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu Phân tích tình hình tai chính là thông qua việc đánh giá tình hình hoạt động của công ty, để từ đó thấy được những thuận lợi, khó khăn và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp. Các nhà quản lý có thé dựa vào phân tích tài chính để đưa ra các dự báo, kế hoạch và đưa ra các quyết định tài chính phù hợp, đưa ra các phương pháp và phương tiện dé doanh nghiệp đạt được các mục tiêu đã dé ra.
Vì vậy, đề tài phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp luôn là chủ đề được quan tâm. Có rất nhiều nghiên cứu về tình hình tài chính của các doanh nghiệp ở Việt Nam. Đối với các công trình sách, giáo trình đều là lý thuyết chung về phân tích tài chính và dự báo báo cáo tài chính. Phân tích va dự bao bao trùm mọi hoạt động tài chính của doanh nghiệp trong nhiều ngành kinh tế.
Các công trình này thuần túy mang tính lý luận, chưa phân tích chi tiết thực tiễn hoạt động của một ngành kinh tế hay một doanh nghiệp cụ thé. Cụ thé các công trình mà tác giả đã nghiên cứu bao gồm: - Ngô Thế Chi và cộng sự (2009), Giáo trình phân tích tài chính doanh nghiệp. Nhà xuất bản tài chính « Nguyễn Năng Phúc va cộng sự (2013), Giáo trình phân tích báo cáo tài chính. Lần thứ nhất.
Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân. « Ngo Kim Phượng va cộng sự (2013), Phân tích tài chính doanh nghiệp. Nhà xuất bản Lao Động. Đối với các dé tài luận văn, các van dé phổ biến nhất trong phân tích tài chính được sắp xếp một cách có hệ thống, đánh giá thực trạng tài chính của doanh nghiệp nghiên cứu, chỉ ra những tồn tại hạn chế và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực sản xuất và năng lực tài chính.
Ví dụ: Tran Ngọc Trung (2016), “Phân tích tình hình tài chính và dự báo báo cáo tài chính tại công ty cổ phan thuỷ điện Thác Bà ”. Trong bài báo này, tac giả phân tích một cách có hệ thống thực trạng tài chính của công ty thông qua các chỉ tiêu về cơ cấu tài sản, nguồn vốn, các tỷ số tài chính cụ thé, khả năng thanh toán, hiệu quả hoạt động kinh doanh. Ngoài ra, tác giả sử dụng phương pháp phân tích Dupont để phân tích tỷ suất lợi nhuận, tỷ suất quay vòng vốn từ đó đề xuất các giải pháp như xây dựng cơ cấu vốn hợp lý, tương thích với tình hình tài chính của công ty, củng có và phát huy hiệu qua sử dụng vốn, phát triển nguồn nhân lực và cải thiện phân tích tài chính. và lập kế hoạch tài chính nhăm cải thiện tình hình tài chính của Công ty Cổ phan Thủy điện Thác Bà.
Tạ Thị Doan (2017), “Phân tích báo cáo tài chính công ty Cổ phan Đầu tư và Phát triển Hiteco”. Luận văn đã vận dụng những cơ sở lý luận căn bản trong phân tích báo cáo tài chính dé nghiên cứu. Và vận dụng vào đặc điểm, tình hình, đặc thù. của đơn vị, của ngành, các nhân tô ảnh hưởng bên ngoài.
đánh giá tình hình tài chính của đơn vị. Giúp công ty có cái nhìn tổng thê về tình hình tài chính. Từ đó phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, đồng thời dự báo tình hình kinh tế trong tương lai và xây dựng kế hoạch phát triển dài hạn cho công ty. Pham Hải Định (2016), “Phân tích tình hình tài chính cua công ty Beeahn Việt Nam”.
Bài viết sử dụng các phương pháp quan sát, điều tra, tổng hợp, so sánh, biểu đồ, phân tích. kết hợp với sử dụng bảng số liệu giải thích nhằm làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản áp dụng trong phân tích thực trạng tài chính công ty cô phần. Luận văn đã phân tích tình hình tài chính của Công ty Beeahn Việt Nam, đồng thời chỉ ra những mặt đạt được và hạn chế về tình hình tài chính của công ty. Nguyễn Thị Mai Phương (2018), “Phân tích và dự báo tình hình tài chính Công ty cổ phan Soi Thể Kỷ”.
Luận án kết hợp các phương pháp phân tích truyền thống, nhóm hệ số tài chính và một số chỉ tiêu dé xem xét tác động của các nhân tố phi tài chính. Ngoài ra, luận án sử dụng phân tích SWOT và tương quan ngành để so sánh công ty với các đối thủ cạnh tranh hay mức trung bình ngành, từ đó đánh giá những ưu điểm và hạn chế của công ty về hiệu quả hoạt động và tài chính. Trên cơ sở này, dự báo tình hình tài chính của công ty. Cuối cùng, trước những biến động của đất nước hiện nay, đề xuất giải pháp khắc phục những hạn chế trong hoạt động tài chính, cải thiện tình hình tài chính của công ty.
Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích Báo cáo tài chính là “một quả trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện tại và trong quá khứ nhằm mục đích đánh giá tình hình tài chính hiện tại trong tương quan với các doanh nghiệp khác cùng ngành sản xuất — kinh doanh, dự báo các rủi ro và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp” (Trần Thị Thanh Tú, 2018) Theo Nguyễn Ngọc Quang (2016), phân tích tài chính là “phân tích các chỉ tiêu tài chính trên hệ thông báo cáo hoặc các chỉ tiêu tài chính mà nguồn thông tin từ hệ thong bdo cáo nhằm đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp, cung cấp thông tin cho mọi đối tượng có nhu cầu theo những mục tiêu khác nhau ” Như vậy, phân tích tài chính là sử dụng số liệu báo cáo tài chính để xem xét, phát hiện xu hướng biến động của các chỉ tiêu tài chính trong một khoảng thời gian nhất định, đồng thời phân tích, đánh giá các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến sự thay đổi của các chỉ tiêu này. Nó cũng là cơ sở dé dự báo dữ liệu trong tương lai. Các quyết định tài chính dựa trên phân tích tài chính sẽ giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó với rủi ro và khủng hoảng. Vì vậy, phân tích tải chính là công việc thường xuyên, không thé thiếu đối với mỗi doanh nghiệp, có ý nghĩa chiến lược lâu dài và ý nghĩa thực tiễn quan trọng.
Mục tiêu, ý nghĩa của phân tích tài chính doanh nghiệp a. Mục tiêu Phân tích tài chính không chỉ phục vụ cho các nhà quản lý doanh nghiệp mà còn giúp cung cap thông tin hữu ích cho các cổ đông, nha dau tư, ngân hang, cơ quan thanh tra, giám đốc điều hành doanh nghiệp và nhiều đối tượng khác. Đối với mỗi nhóm người, họ sử dụng thông tin tài chính của doanh nghiệp cho những mục đích khác nhau. Do đó, mục tiêu của phân tích tài chính là giúp những người quan tâm đến một doanh nghiệp đạt được mục tiêu của họ.Ta có thê khái quát mục tiêu của phân tích tai chính như sau: Thứ nhất, phân tích tài chính doanh nghiệp phải đánh giá thực trạng tài chính của doanh nghiệp trên các phương diện như cơ cấu tài sản, nguồn vốn, khả năng thanh toán, khả năng sinh lời nhăm đáp ứng thông tin cho mọi đối tượng quan tâm đến hoạt động kinh doanh.
Thứ hai, việc phan tích các dữ liệu tài chính trong quá khứ và hiện tại giúp đưa ra các chỉ số tài chính dự báo, giúp các nhà phân tích dự đoán tiềm năng phát triển của doanh nghiệp trong tương lai. Thứ ba, bang việc cung cấp thông tin, phân tích tài chính giúp định hướng cho các cô đông, nha đầu tu,. đưa ra các quyết định phù hợp nhất với tình hình thực tế của công ty, các quyết định như mua bán cô phiếu, đầu tư. Thứ tu, phan tích tài chính là công cụ giúp các chủ nợ của doanh nghiệp đánh giá thực trạng tai chính của doanh nghiệp, đánh giá tiềm năng phát triển trong tương lai từ đó đánh giá khả năng trả nợ và ra quyết định cho vay, cho thuê,.
Thứ năm, phân tích tài chính là công cụ giúp cơ quan quản lý thuế, thanh tra, kiểm toán và các cơ quan quản lý khác kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp dựa trên các kết quả, chỉ tiêu kiểm tra, đánh giá. Đạt mục tiêu chương trình, dự toán, đảm bảo thu nộp đúng các loại thuế và thực hiện nghĩa vụ với nhà nước, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật liên quan đến tài chính của công ty. Thứ sáu, giám đốc doanh nghiệp sẽ dựa vào phân tích báo cáo tài chính dé xác định được những điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt động tài chính và kinh doanh, từ đó đưa ra các quyết định đúng đắn, đảm bảo kinh doanh đạt hiệu quả cao. Y nghĩa Hoạt động tài chính của doanh nghiệp liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh, việc thúc đây hay kìm hãm sự phát triển của hoạt động sản xuất kinh doanh có ý nghĩa quyết định đối với sự hình thành, ton tại và phát triển của doanh nghiệp, sự phát triển của mỗi doanh nghiệp.
Vì vậy, việc thường xuyên phân tích tình hình tài chính sẽ giúp cho các nhà quản lý và tổ chức quản lý cấp trên hiểu rõ hơn, toàn diện hơn về thực trạng hoạt động tài chính và xác định đúng các nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng đến tình hình tài chính của công ty, các nhân tố ảnh hưởng đến tình hình tài chính của công ty. Phân tích tài chính có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho các nhóm đối tượng. Các đối tượng quan tâm đến thông tin doanh nghiệp có thê chia thành hai loại: nhóm lợi ích trực tiếp và nhóm lợi ích gián tiếp. * Nhóm có lợi ích trực tiêp bao gôm: các cô đông, các nhà đâu tư, các chủ ngân hàng, các nhà cung cấp tín dụng, các nhà quản lý trong nội bộ doanh nghiệp.
- Đối với các nhà đầu tư, mục đích của họ là thu lợi nhuận thông qua việc mua bán cổ phần của các công ty nên họ luôn tìm kiếm cơ hội đầu tư vào các công ty có khả năng sinh lời cao. Tuy nhiên, trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh đầy rủi ro như hiện nay, các nhà đầu tư luôn tìm kiếm những phương thức an toàn dé bảo vệ đồng vốn của mình. Vì vậy, họ rất quan tâm đến lợi nhuận, thời gian hoàn vốn, v. Các nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội đầu tư bằng cách phân tích thông tin trong báo cáo tài chính của công ty.
- Đối với các cỗ đông, với tư cách là chủ sở hữu doanh nghiệp, họ quan tâm đến lợi nhuận của doanh nghiệp.