Nghiên cứu ứng dụng giải pháp bảo vệ bờ sông thủy triều vùng bán đảo Cà Mau

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích xây dựng công trình thủy nghiên cứu ứng dụng các giải pháp công trình bảo vệ bờ sông thủy triều, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Trường học: Trường Đại Học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Khoa Học Thủy Lợi
• Đề tài: Giải Pháp Bảo Vệ Bờ Sông Thủy Triều Tại Cà Mau
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Cà Mau

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TONG QUAN
• 1.1. Các thành tựu khoa học trong và ngoài nước liên quan đến vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Giới thiệu chung về các giải pháp bảo vệ bờ sông, bờ biển ở ĐBSCL
• 1.2.1. Nhóm giải pháp phi công trình
• 1.2.2. Nhóm giải pháp công trình
• 1.2.2.1. Công trình dân gian
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN CÁC GIẢI PHÁP CÔNG TRÌNH BẢO VỆ BỜ SÔNG THỦY TRIỀU VÙNG BÁN ĐẢO CÀ MAU
• 2.1. Phân tích những ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến xói lở bờ sông thủy triều vùng BĐCM
• 2.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của dòng chảy do thủy triều tác động đến bờ xói vùng BĐCM
• 2.3. Ứng dụng mô hình Mike trong nghiên cứu dự báo xói lở bờ sông thủy triều vùng BĐCM cho một số khu vực trọng điểm
• 2.4. Đề xuất lựa chọn các giải pháp công trình bảo vệ bờ sông thủy triều
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CÔNG TRÌNH BẢO VỆ BỜ HỮU CỬA SÔNG GÀNH HÀO TỈNH CÀ MAU
• 3.1. Diễn biến xói lở cửa sông Gành Hào
• 3.2. Nguyên nhân gây sạt lở bờ cửa sông Gành Hào
• 3.3. Nghiên cứu phương án thiết kế công trình bảo vệ bờ hữu cửa sông Gành Hào
• 3.3.1. Các thông số kỹ thuật cơ bản
• 3.3.2. Các phương án thiết kế công trình. Phân tích và lựa chọn phương án
• 3.3.3. Đề xuất giải pháp kết cấu kè bảo vệ bờ hữu cửa sông Gành Hào
• 3.4. Đánh giá hiệu quả của giải pháp công trình đề xuất
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tình trạng bờ sông thủy triều tại Cà Mau

Bờ sông thủy triều tại Cà Mau đang đối mặt với tình trạng xói lở nghiêm trọng do ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên và nhân tạo. Các nghiên cứu cho thấy, hiện tượng này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến bảo tồn sinh thái và đời sống của người dân địa phương. Nhiều khu vực đã ghi nhận sự biến đổi khí hậu và nước biển dâng là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng xói lở. Theo số liệu thống kê, có hàng trăm điểm xói lở với mức độ khác nhau, từ vài chục mét đến hàng kilomet, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng trăm hộ dân và các cơ sở hạ tầng. "Thực tế cho thấy, các giải pháp thi công thông thường không thể giải quyết triệt để vấn đề này".

1.1. Nguyên nhân gây xói lở

Các nguyên nhân chính dẫn đến xói lở bờ sông tại Cà Mau bao gồm tác động của thủy triều, sóng, và gió. Thủy triều tạo ra dòng chảy ngược xuôi, gây ra sự xói mòn ở các khu vực bờ sông. Điều kiện địa hình và địa chất của khu vực cũng góp phần làm tăng mức độ xói lở. Theo nghiên cứu, "các yếu tố như dòng chảy, địa hình và các hoạt động của con người đã làm thay đổi đáng kể cấu trúc bờ sông, dẫn đến tình trạng xói lở nghiêm trọng". Việc không có các biện pháp bảo vệ hiệu quả đã khiến cho tình trạng này ngày càng trở nên trầm trọng hơn.

II. Các giải pháp bảo vệ bờ sông thủy triều

Để đối phó với tình trạng xói lở, nhiều giải pháp bảo vệ đã được nghiên cứu và đề xuất. Các giải pháp này có thể chia thành hai nhóm chính: giải pháp phi công trình và giải pháp công trình. Giải pháp phi công trình bao gồm việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về nguy cơ xói lở và thực hiện các biện pháp cảnh báo kịp thời. "Sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng trong việc ứng phó với thiên tai", điều này giúp người dân chủ động hơn trong việc bảo vệ tài sản và sinh kế của họ.

2.1. Giải pháp phi công trình

Giải pháp phi công trình tập trung vào việc quản lý và điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, nhằm hạn chế tác động của xói lở. Việc xây dựng các kịch bản ứng cứu và tổ chức lực lượng ứng cứu cũng là một phần quan trọng. "Điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội nhằm bố trí các khu dân cư, công trình dân sinh ra khỏi khu vực nguy hiểm là rất cần thiết", điều này không chỉ giảm thiểu thiệt hại mà còn bảo vệ tính mạng của người dân.

2.2. Giải pháp công trình

Giải pháp công trình bao gồm việc xây dựng các công trình bảo vệ bờ sông, như kè bê tông và trồng cây chống sóng. Các công trình này có thể sử dụng vật liệu sẵn có tại địa phương, như tre, gỗ và cát. "Công trình dân gian như trồng cây dừa nước và bèo tây đã chứng minh hiệu quả trong việc bảo vệ bờ sông", điều này không chỉ giúp giảm thiểu xói lở mà còn tạo ra môi trường sinh thái bền vững.

III. Đánh giá hiệu quả của các giải pháp

Đánh giá hiệu quả của các giải pháp bảo vệ bờ sông là rất quan trọng để đảm bảo tính khả thi và bền vững của chúng. Các nghiên cứu cho thấy, việc kết hợp giữa các giải pháp phi công trình và công trình sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. "Sự phối hợp giữa các giải pháp này sẽ tạo ra một hệ thống bảo vệ đồng bộ, giúp giảm thiểu tối đa tác động của xói lở", điều này đã được chứng minh qua nhiều dự án thực tế tại Cà Mau.

3.1. Thực tiễn áp dụng các giải pháp

Một số dự án đã được triển khai tại Cà Mau để bảo vệ bờ sông, từ việc trồng cây đến xây dựng kè bảo vệ. Kết quả cho thấy, các biện pháp này đã giúp giảm thiểu xói lở đáng kể ở nhiều khu vực. "Các giải pháp này không chỉ bảo vệ bờ mà còn góp phần cải thiện môi trường sống cho người dân", điều này cho thấy giá trị thực tiễn của các giải pháp đã được nghiên cứu và áp dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng đất rộng lớn với diện tích gần 4 triệu ha, trong đó bán đảo Cà Mau (BĐCM) chiếm khoảng 1,6 triệu ha. Đây là khu vực có hệ thống sông rạch chằng chịt, nhiều cửa sông thông ra biển, chịu ảnh hưởng mạnh của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Theo thống kê, mỗi năm BĐCM bị xói lở khoảng 900 ha đất ven biển, với hơn 300 điểm sạt lở, trong đó có 36 điểm nguy cơ cao cần giám sát thường xuyên. Tình trạng này gây thiệt hại hàng chục tỷ đồng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân và phát triển kinh tế - xã hội.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào hiện tượng xói lở bờ sông thủy triều tại BĐCM, đặc biệt là đoạn bờ hữu cửa sông Gành Hào, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau. Mục tiêu chính là làm rõ nguyên nhân, các yếu tố ảnh hưởng đến xói lở, đồng thời đề xuất các giải pháp kỹ thuật công trình bảo vệ bờ sông phù hợp, bền vững. Nghiên cứu được thực hiện dựa trên dữ liệu thực địa, số liệu thủy văn, địa chất, mô hình toán học Mike 21C để dự báo diễn biến xói lở.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác phòng chống xói lở bờ sông thủy triều, góp phần bảo vệ tài sản, ổn định đời sống dân cư và phát triển bền vững vùng BĐCM trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng ngày càng phức tạp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình động lực học dòng sông, chuyển động bùn cát và chỉnh trị sông. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết chế độ (Regime theory) của Kennedy R., giải thích sự ổn định và biến đổi hình thái lòng sông dựa trên cân bằng giữa dòng chảy và vật liệu bùn cát.
• Hệ phương trình Navier-Stokes hai chiều trong mô hình Mike 21C, mô phỏng dòng chảy thủy lực và vận chuyển bùn cát, dự báo biến đổi lòng dẫn và xói lở bờ sông.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: xói lở bờ sông thủy triều, bùn cát đáy, bùn cát lơ lửng, vận tốc dòng chảy, áp lực thủy lực, đất trầm tích phù sa trẻ, và mô hình toán học Mike 21C.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính gồm số liệu đo đạc thực địa về địa hình, địa chất, thủy văn, dòng chảy, biến động lòng sông và xói lở tại các khu vực trọng điểm của BĐCM, đặc biệt là cửa sông Gành Hào. Dữ liệu được thu thập từ các cơ quan quản lý địa phương và Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam.

Phương pháp phân tích sử dụng mô hình toán học Mike 21C để mô phỏng dòng chảy hai chiều, vận chuyển bùn cát và dự báo diễn biến xói lở bờ sông trong các giai đoạn 3-5 năm. Cỡ mẫu khảo sát thực địa bao gồm hơn 30 điểm sạt lở lớn với các thông số địa chất, thủy văn được đo đạc chi tiết.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2007 đến 2011, với các đợt khảo sát thực địa, thu thập số liệu, mô phỏng và phân tích kết quả. Phương pháp kết hợp giữa điều tra thực địa, phân tích số liệu và mô hình hóa toán học nhằm đảm bảo tính chính xác và khả thi của các giải pháp đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tốc độ xói lở bờ sông thủy triều tại BĐCM rất cao: Tại cửa sông Gành Hào, tốc độ xói lở trung bình đạt 15-30 m/năm, đặc biệt tại các khu vực như xã Hỏa Tân, Tân Thuận. Tổng diện tích đất bị mất mỗi năm khoảng 300 ha, với hơn 30 vụ sạt lở lớn từ năm 1998 đến nay.

2. Nguyên nhân xói lở chủ yếu do tác động của dòng chảy thủy triều và sóng: Vận tốc dòng chảy tại các đoạn sông cong, ngã ba sông có thể đạt 2-3 m/s, vượt quá vận tốc cho phép không xói của đất nền. Sóng do gió, sóng do tàu thuyền cũng góp phần làm gia tăng xói lở.

3. Đặc điểm địa chất yếu kém làm tăng nguy cơ xói lở: Đất nền chủ yếu là trầm tích phù sa trẻ, đất bùn sét có độ dính kết thấp, dễ bị tan rã và xói ngầm. Lớp cát hạt mịn dưới cùng có cấu trúc xốp, dễ bị xói rửa dưới tác động của dòng chảy.

4. Mô hình Mike 21C dự báo chính xác diễn biến xói lở: Tại khu vực Năm Căn, mô hình cho thấy lòng sông bị xói sâu trung bình 1,2-1,7 m trong 6 năm (2002-2007), với tốc độ xói trung bình 0,2-0,3 m/năm. Tại khu vực chợ Tân Tiến, xói lở bờ lõm lên tới 1,8 m trong 3 năm (2008-2011).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân xói lở bờ sông thủy triều tại BĐCM là sự kết hợp phức tạp giữa điều kiện tự nhiên và tác động nhân sinh. Địa hình bằng phẳng, đất nền yếu, chế độ thủy triều bán nhật triều với biên độ lớn (3,5-4,0 m) tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy mạnh và sóng tác động liên tục lên bờ sông. So với các nghiên cứu trước đây tại ĐBSCL, hiện tượng xói lở tại các sông chịu ảnh hưởng thủy triều như Gành Hào có tốc độ và mức độ nghiêm trọng hơn nhiều so với các sông chịu ảnh hưởng thượng nguồn.

Việc ứng dụng mô hình Mike 21C đã giúp mô phỏng chính xác các yếu tố thủy lực và vận chuyển bùn cát, từ đó dự báo được các khu vực có nguy cơ xói lở cao. Kết quả này phù hợp với số liệu thực địa và các báo cáo thiệt hại do sạt lở gây ra. Các biểu đồ vận tốc dòng chảy, biến động mặt cắt ngang lòng sông và bản đồ phân bố xói lở được xây dựng từ mô hình giúp minh họa rõ ràng quá trình biến đổi lòng sông.

Tuy nhiên, các giải pháp công trình hiện nay tại BĐCM chủ yếu mang tính tạm thời, chưa đáp ứng được yêu cầu bền vững do thiếu vật liệu bảo vệ phù hợp và công nghệ thi công hiện đại. Do đó, cần có sự kết hợp giữa giải pháp phi công trình và công trình để đạt hiệu quả lâu dài.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống công trình bảo vệ bờ kiên cố tại các điểm xói lở trọng điểm: Ưu tiên đoạn bờ hữu cửa sông Gành Hào với kết cấu bê tông cốt thép dự ứng lực, mái nghiêng kết hợp tường chắn đứng, bảo vệ chân kè chống xói ngầm. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, do Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Cà Mau chủ trì.

2. Ứng dụng mô hình Mike 21C trong quy hoạch chỉnh trị sông: Sử dụng mô hình để xác định các vị trí xói lở tiềm ẩn, từ đó lập kế hoạch đầu tư công trình phù hợp, tiết kiệm chi phí và hiệu quả cao. Thực hiện định kỳ 5 năm một lần.

3. Kết hợp giải pháp phi công trình như trồng rừng ngập mặn và giám sát cảnh báo sạt lở: Tăng cường trồng các loại cây như mắm, đước, bần để giảm sóng và giữ đất bờ. Xây dựng hệ thống cảnh báo sạt lở dựa trên dữ liệu đo đạc và mô hình dự báo. Chủ thể thực hiện là các địa phương phối hợp với Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam.

4. Nghiên cứu và ứng dụng vật liệu mới, công nghệ thi công hiện đại: Áp dụng thảm bê tông tự chèn, kết cấu kè linh hoạt, vật liệu composite để tăng tuổi thọ công trình, giảm chi phí bảo trì. Thời gian nghiên cứu và thử nghiệm 2-3 năm, do các viện nghiên cứu và doanh nghiệp xây dựng thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về thủy lợi và tài nguyên nước: Hỗ trợ hoạch định chính sách, quy hoạch chỉnh trị sông, phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường vùng ven biển.

2. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia thủy lợi, địa chất công trình: Cung cấp cơ sở lý thuyết, dữ liệu thực nghiệm và mô hình toán học để phát triển nghiên cứu sâu hơn về xói lở bờ sông thủy triều.

3. Doanh nghiệp xây dựng công trình thủy lợi và bảo vệ bờ sông: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật, công nghệ mới trong thiết kế và thi công công trình bảo vệ bờ sông tại vùng ĐBSCL.

4. Cộng đồng dân cư ven sông, ven biển: Nâng cao nhận thức về nguy cơ xói lở, tham gia giám sát, phối hợp với chính quyền trong các hoạt động phòng chống thiên tai và bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên nhân chính gây xói lở bờ sông thủy triều tại BĐCM là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu là do tác động cơ học của dòng chảy thủy triều có vận tốc lớn vượt quá khả năng chịu đựng của đất nền, kết hợp với sóng gió và sóng do tàu thuyền. Địa chất yếu kém của đất bùn sét và cát mịn cũng làm tăng nguy cơ xói lở.

2. Mô hình Mike 21C có ưu điểm gì trong nghiên cứu xói lở bờ sông?
   Mike 21C mô phỏng dòng chảy thủy lực hai chiều và vận chuyển bùn cát, cho phép dự báo chính xác biến đổi lòng sông và xói lở bờ theo thời gian. Mô hình này đã được ứng dụng thành công tại nhiều khu vực trong và ngoài nước.

3. Giải pháp phi công trình nào hiệu quả trong phòng chống xói lở bờ sông?
   Trồng rừng ngập mặn với các loại cây như mắm, đước giúp giảm sóng và giữ đất bờ hiệu quả. Ngoài ra, xây dựng hệ thống cảnh báo sạt lở và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng cũng là giải pháp quan trọng.

4. Tại sao cần kết hợp giải pháp công trình và phi công trình?
   Giải pháp công trình bảo vệ bờ sông giúp ổn định trực tiếp các đoạn xói lở nghiêm trọng, trong khi giải pháp phi công trình giảm thiểu tác động tự nhiên và xã hội, tạo sự bền vững lâu dài cho vùng ven sông.

5. Thời gian thực hiện các công trình bảo vệ bờ sông là bao lâu?
   Thông thường, các công trình kiên cố như kè bê tông cốt thép được xây dựng trong vòng 3-5 năm, tùy thuộc quy mô và điều kiện địa phương. Việc bảo trì và giám sát cần được thực hiện liên tục để đảm bảo hiệu quả.

Kết luận

• Xói lở bờ sông thủy triều tại bán đảo Cà Mau diễn biến phức tạp, với tốc độ xói lở trung bình 15-30 m/năm tại các điểm trọng yếu.
• Nguyên nhân chính là sự kết hợp của dòng chảy thủy triều mạnh, sóng gió, sóng tàu thuyền và đặc điểm địa chất yếu kém của đất nền.
• Mô hình Mike 21C là công cụ hiệu quả trong dự báo diễn biến xói lở và hỗ trợ lập kế hoạch bảo vệ bờ sông.
• Cần kết hợp các giải pháp công trình kiên cố và phi công trình như trồng rừng ngập mặn, cảnh báo sạt lở để đạt hiệu quả bền vững.
• Đề xuất triển khai các công trình bảo vệ bờ hữu cửa sông Gành Hào trong 3-5 năm tới, đồng thời nghiên cứu ứng dụng vật liệu và công nghệ mới.

Luận văn này cung cấp cơ sở khoa học và kỹ thuật quan trọng cho công tác phòng chống xói lở bờ sông thủy triều tại BĐCM, góp phần bảo vệ tài sản và phát triển bền vững vùng ven biển. Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp xây dựng được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả công tác chỉnh trị sông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TONG QUAN 1. Các thành tựu khoa học trong và ngoài nước liên quan đến vấn đề nghiên cứu LLL. Các thành tyn nước ngoài Những nghiên cứu liên quan tớ vẫn để xói 16 bờ sông, bồi lắng lòng dẫn như: xác định rõ nguyên nhân, cơ chế, xác định quy luật diễn biến lòng dẫn, nghiên cứu đề xuất các giải pháp phòng chồng giảm nhẹ thiệt hại do x6i lở bờ, bồi lắng lòng din gây ra, đều là các lĩnh vực khoa học đông lực học dòng sông, chuyển động bùn cát và chỉnh trị sông, Trên thé giới khoa học về động lực đồng sông, được phát triển mạnh trong nữa thé ky thứ XIX ở các nước Âu Mỹ. Những nghiên cứu của các nhà khoa học Pháp như Du Boys về chuyên động bùn cát, Barré de Saint - Venant về dong không dn định, L.

Fargue về hình thái sông uốn khúc vẫn giữ nguyên giá trị sử dụng cho đến ngày nay. Vào những năm đầu thế kỷ XX, với những đóng góp lớn của các nhà khoa học Xô Viết, những tên tuổi gắn liền với các thành tựu khoa học lớn là. về tinh én định của lòng sông; của Bernadski N. động hai chiều; của Makkavéep V.

về dong thứ cấp; của Velikanôp M. về quá trình diễn bi lòng sông của Gôntrarôp V.N, và Lévi LI., về chuyểi động bùn cát, của Altunin S/T. về chinh trị sông,. Chính trong thời gian đó đã nô ra những cuộc tranh luận gay git giữa lý thuyết khuếch tán và lý thuyết trong lực, giữa hai trường phái ngược nhau khi đánh giá tổn thất năng lượng trong dòng chảy có và không.

mang bùn cát, giữa các chỉ tiêu khởi động của bùn cát và giữa các chỉ tiêu én định của lòng dẫn. Tham gia gián tiếp vào các cuộc tranh luận đó, từ những năm 50 đến giữa những năm 60, có các nhà khoa học Trung Quốc như Trương Thụy Cin, Tiền Ninh, Tạ Giám Hoành, Đậu Quốc Nhân, Sa Ngọc Thanh,. Trong thời gian này, ở Tây Âu có những công trình về chuyển động bùn cát của E, Meyer Peter và Muller; về hình thai lòng sông én định có các nhà khoa học Anh Kennedy R. với "Lý thuyết chế độ" (Regime theory) nỗi tiếng.

Các nhà khoa học Mỹ như Einstein H., Ven-te-Chow, Ning-chien,. có nhiều công trình nghiên cứu vé dòng chảy và chuyển động bùn cát Tir những năm 60 thé kỷ XX đến nay, do ứng dụng những tiễn bộ khoa học kỹ thuật và đặc biệt là những tiến bộ trong kỹ thuật tính toán, động lực học dòng sông có những bước phát triển mới, sâu sắc trong việc hoàn thiện mô hình hoá các hiện tượng thủy lực phức tạp. Một số mô hình tan, mô. phỏng dòng chảy hai chiều 2D, ba chiều 3D, mô phỏng quá trình diễn biế lông din như Mike 11, Mike 21 và Mike 21C cho kết quả tính tan dòng chảy, dự báo biến hình lòng dẫn khá chính xác.

Về nghiên cứu thực địa đã có. những thiết bị đo đạc hiện đại, nhanh chóng, chính xác. Có thể nhân được trường vận tốc dong chảy ở độ sâu khác nhau, xác định được độ sâu lòng dẫn cùng với tọa độ địa lý mong muốn. Việc khảo sát đường đi của hạt bùn cát bằng chất đồng vị phóng xạ khi nghiên cứu boi lắng lòng dẫn tại các ving cửa sông cũng đạt được một kết quả.

Nghiên cứu biến hình lòng hình vật lý đã có những tiền bộ vượt bậc đã thực hiện được những tương tự khó, trên cơ sở xây dựng mô hình lòng động với các chất liệu mô phỏng bùn cát đáy, bùn cát lơ lửng bằng vat liệu mới đảm bảo độ chính xác cao. Ngòai ra trong mấy thập niên gần đây các nhà khoa học đã úng dụng GIS vào việc nghiên cứu dự báo biển hình ngang lòng dẫn, Bén cạnh những tên tui mới xuất hiện như Cunge J. đã xuất hiện những công trình của tập thé tác giả hoặc tên của một cơ quan nghiên cứu như Bureau of Reclamation (Mỹ), SOGREAN (Pháp), VNIIG (Liên Xô), DELFT (Hà Lan), DHI (Đan Mach), Ð. [6] 'Về công trình trình chinh trị sông đã có bước tiền khá ấn tượng trong những năm gần đây, đặc biệt vào thời kỳ công nghệ mới vật liệu mới phát triển, những công trình chính trị sông không còn năng né, phức tạp như trước đây.

VỀ kết cấu đã gọn nhẹ hơn nhưng hiệu quả hơn như hệ dàn phao hướng, dang thay cho kẻ mô hin, thảm bê tông bơm trực tgp trong nước thay cho t tre, rọ di, 1. Các thành tựu trong mước © Việt Nam, nghiên cứu động lực học dòng sông được bắt đầu vào cuối những năm 60 thé kỷ trước vi ông trình phòng chống lũ lụt, giao thông, thủy và chống bồi lắng cửa lấy nước tưới ruộng trên các sông miễn Bắc. nghiên cứu ban đầu thường được tiến hành trong các phòng thí nghiệm của Viện Khoa học Thủy lợi, Viện Thiết kế Giao thông Vận tai, Trường Đại học Xay dựng, Trường Đại học Thủy lợi. Cách day vài chục năm, các nghiên cứu trên mô hình toán mới được phát triển, với sự tham gia của các nhà khoa học thuộc Viện Cơ học Việt Nam, Viện Khí tượng Thủy văn,.

Những vá để của in động lực học đồng sông và chỉnh trị sông cũng được đưa vào dé tải trong các chương trình trọng điểm cấp nhà nước. Những nghiên cứu về dòng chảy sông ngồi, nồi bật có các công trình về chuyển động không én định của Nguyễn Văn Cung, Nguyễn Cảnh Cầm, Nguyễn Như Khuê, Nguyễn An Niên, Lương Phương Hậu và sau này là Nguyễn Văn Điệp, Trinh Quang Hoà, Nguyễn Tit Đắc. Những nghiên cứu về chuyển động bin cát có các công trình của Lưu Công Đào, Vi Văn Vị, Hoàng Hữu Văn, Võ Phán. Trong giai đoạn 1970 đến 2001, xuất hiện nhiều công trình nghiên c ứu về diễn biến lòng sông và chỉnh trị sông.

Các vẫn đề của các sông ving đồng bằng Bắc bộ xuất hiện nhiều trong các nghiên cứu của Vũ Tắt Uyên, Lương Phương Hậu, Nguyên Văn Toán, Trần Xuân Thái, Trịnh Việt An, Trần Dinh Hợi, Tôn Thất Vĩnh, Nguyễn Văn Phúc. Các vấn đề của các sông ving ĐBSCL được Lê Ngọc Bích, Luong Phương Hậu, Nguyễn Ân Niên, Nguyễn Sinh Huy, Lê Mạnh Hùng, Hoang Văn Huân, Lê Xuân Thuyén,. ngi nhiều trong mười năm gần đây, các vấn để sông ngồi miễn Trung có các nghiên cứu của Ngô Đình Tuấn, Đỗ Tắt Tac, Nguyễn Bá Quy, Lương Phương Hậu, Trịnh Việt An, Nguyễn Văn Tuần, Lê Mạnh Hùng.6] Hiện nay, nhà nước đang đầu tư các cơ sở nghiên cứu thí nghiệm chuyên sâu như phỏng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực sông biển, phòng thí nghiệm phòng chống thiên tai Hoà Lạc, phòng thí nghiệm Đông lực và Chinh trị sông của Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam, lại Bình Duong, VE nhân lực, một lực lượng cán bộ khoa học trẻ được đảo tạo trong nước và ngoài nước, đã nắm bắt được một số thành tựu khoa học - công nghệ tiên tiến trên thé giới, chắc chắn sẽ có những đóng góp tích cực cho sự phát triển ngành khoa học động lực học dòng sông và chỉnh trị sông ở nước ta, 1. Giới thiệu ehung về các giải pháp bảo vệ bờ sông, bừ biển ở ĐBSCL.

Nhâm giải pháp phi công trình. Đây là giải pháp mang tính xã hội cao, kết hợp các hoạt động nắm bắt thông tin, theo đối, dự báo nguy cơ sat lở bờ, cảnh báo kịp thời từ các c quản lý tới nhân dân trước nguy cơ của thiên nhiên dé kịp thời phòng tránh. Các giải pháp thường được áp dụng như: ~_ Tiến hành theo đõi sat lở theo định ky về quy mô, cường độ, biên độ, hướng dịch chuyển kết hợp đo đạc đánh giá bắt thường với các tình huống. Xây ra + Xây dựng cơ sở dữ liệu số, cập nhật và thông tin, lưu trữ bằng máy tính theo năm, tháng, ngày, giờ.

Kết nỗi mạng thông tin giữa các cắp cơ quan quản lý với các cơ quan nghiên cứu khoa học và cộng đồng nhân din nhằm cập nhật thông tin và có những quyết định ứng xử kịp thời, phủ hợp, + Tổ chức xây dựng các kịch bản ứng cứu, lực lượng ứng cứu, phương tiện kỹ thuật, cơ sở vật chất chủ động, bảo vệ an toàn cho nhân dân khi có sự cố xây ra ~_ Điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội cắp tinh, huyện, xã. cấp mức độ sat lở dé bố trí các khu dân cư, công trình dân sinh. Tổ chức di đời dan ra khỏi khu vực nguy hiểm theo các hình thức di đời vĩnh theo quy hoạch, di đời tạm thời khi có cảnh báo và khẩn cắp khi gặp sự cố. Tắt các các bước thực hiện trên chỉ thực hiện tốt khi có sự hiểu biết và đồng thuận của nhân dân.

Sự tham gia của cộng đồng với những kinh nghiệm sống của cư dan ven sông, ven bién, tuyên truyền cho họ hiểu về nguy cơ và tác hại của sat lở bờ từ đó họ sẽ dua ra quyết định ứng cứu khi có thông tin cảnh báo của các cấp quản lý. Với chỉ phí tổ chức thấp giải pháp phi công trình là sự lựa chọn đầu tiên cho phòng chồng giảm nhẹ thiên tai, nhưng trước những diễn biến phức tạp của tình hình sat lở bờ, nếu cứ dé tự nhiên thì xu. hướng mắt đắt, mắt nhà, ngày đêm đe dọa tính mạng của nhân dân vẫn sẽ tiếp. tục diễn ra.

Khi buộc phải di đời dân sẽ lâm thay đổi tập quan sinh hoại, thay đổi cơ cầu ngành nghề. Vi vậy phải có giải pháp phòng tránh, bảo vệ tại chỗ đảm bảo cảnh quan môi trường bằng cách kết hợp giải pháp phi công trình và công trình bảo vệ ba. Nhóm giải pháp công trình 1. Công trình đân giam Công trình đơn gián (còn gọi là công trình dân gian) là những công trình bảo vệ bờ sông được xây dựng một cách đơn giản bằng các loại vật liệu sẵn có ở địa phương.

Các công trình dân gian có thể phân loại như sau: «a, Trang cây chồng sóng bảo vệ bờ Các loại cây trồng dé bảo vệ bờ gồm có bèo tây (lục bình), dừa nước, ẳn,.(xem hình 1-2) “Trồng cây dừa nước ở dọc sông Tiền, Trồng có Vetiver bảo vệ bờ Kênh Bay, tỉnh Vĩnh Long tỉnh An Giang, Béo tây kết hợp cây chống sóng bảo Tring lá dira nước bảo vệ bở, bảo vệ dé vệ bờ ở tỉnh Tiên Giang ‘bao ở tinh Bến Tre Hình 1-1: Trồng cây chống sóng, chống xói, gây bồi bảo vệ bờ ở ĐBSCL. (Nguồn Viện KHTL Miễn Nam) Loại hình này được ứng dụng rộng rầi dọc theo hệ thống sông ở ĐBSCL. Các dạng cây này thường trồng nhiều nhất ở các vùng cửa sông, trong các sông, kênh rạch nhỏ, ở còn (củ lao), bãi dọc các cửa sông. Bảo vệ bờ bằng phên liép, cọc cit gỗ.