Đánh giá hiện trạng và giải pháp bảo vệ môi trường từ hoạt động khai thác titan tại tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ khoa học môi trường phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường từ hoạt động khai thác khoáng sản sắt titan tại Thái Nguyên.

• Trường học: Trường Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Và Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Từ Khai Thác Titan Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC VÀ CHẾ BIẾN KHOÁNG SẢN SẮT - TITAN
• 1.1. Tổng quan về các hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản Sắt — Titan tại Việt Nam và tỉnh Thái Nguyên
• 1.2. Khai thác, chế biến khoáng sản Sắt - Titan tại Tỉnh Thái Nguyên
• 1.2.1. Khai thác mỏ quặng sắt
• 1.2.2. Khai thác mỏ quặng Titan
• 1.3. Giới thiệu về khu vực nghiên cứu
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của Tỉnh Thái Nguyên
• 1.3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.1.2. Điều kiện địa hình
• 1.3.1.3. Khí hậu
• 1.3.1.4. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.3.2. Giới thiệu các mỏ Sắt - Titan tập trung nghiên cứu trong luận văn
• 1.3.2.1. Mỏ sắt Trại Cau - Cây Thị - Đồng Hỷ
• 1.3.2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.2.1.2. Vị trí mỏ sắt Trại Cau
• 1.3.2.1.3. Quá trình xây dựng phát triển của mỏ

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá tác động môi trường từ khai thác titan tại Thái Nguyên

Thái Nguyên là một tỉnh có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, đặc biệt là quặng titan. Hoạt động khai thác titan tại đây không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về môi trường. Việc đánh giá tác động môi trường từ khai thác titan là cần thiết để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Tình hình khai thác titan tại Thái Nguyên

Khai thác titan tại Thái Nguyên chủ yếu diễn ra ở huyện Phú Lương và Đồng Hỷ. Các mỏ titan như Cây Châm có trữ lượng lớn, nhưng việc khai thác lộ thiên đã gây ra nhiều vấn đề về môi trường.

1.2. Đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường

Hoạt động khai thác titan đã dẫn đến ô nhiễm không khí, nước và đất. Các chất thải từ quá trình khai thác chứa kim loại nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo vệ môi trường từ khai thác titan

Khai thác titan tại Thái Nguyên đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo vệ môi trường. Các vấn đề như ô nhiễm, mất đất canh tác và suy giảm đa dạng sinh học cần được giải quyết kịp thời.

2.1. Tác động đến sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm từ hoạt động khai thác titan đã gây ra nhiều bệnh tật cho người dân địa phương. Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh về hô hấp và da tăng cao ở những khu vực gần mỏ.

2.2. Mất cân bằng sinh thái

Việc khai thác titan đã làm mất đi nhiều diện tích rừng và đất canh tác, dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học. Hệ sinh thái bị ảnh hưởng nghiêm trọng, làm giảm khả năng phục hồi tự nhiên.

III. Phương pháp và giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả

Để giảm thiểu tác động tiêu cực từ khai thác titan, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả. Việc này không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn đảm bảo sức khỏe cho cộng đồng.

3.1. Áp dụng công nghệ khai thác hiện đại

Sử dụng công nghệ khai thác tiên tiến giúp giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm tài nguyên. Các thiết bị hiện đại có thể giảm thiểu bụi và chất thải trong quá trình khai thác.

3.2. Quản lý chất thải hiệu quả

Cần có hệ thống quản lý chất thải chặt chẽ để xử lý các chất thải phát sinh từ khai thác titan. Việc tái chế và xử lý chất thải đúng cách sẽ giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bảo vệ môi trường

Nghiên cứu về bảo vệ môi trường từ khai thác titan tại Thái Nguyên đã chỉ ra nhiều giải pháp khả thi. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này có thể giúp cải thiện tình hình môi trường tại khu vực khai thác.

4.1. Kết quả từ các dự án bảo vệ môi trường

Nhiều dự án bảo vệ môi trường đã được triển khai tại Thái Nguyên, mang lại kết quả tích cực trong việc giảm thiểu ô nhiễm và phục hồi hệ sinh thái.

4.2. Hợp tác giữa các bên liên quan

Sự hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng là rất quan trọng trong việc bảo vệ môi trường. Các bên cần cùng nhau xây dựng kế hoạch bảo vệ môi trường hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của khai thác titan tại Thái Nguyên

Khai thác titan tại Thái Nguyên cần được quản lý một cách bền vững để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Tương lai của ngành khai thác này phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trong khai thác titan.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững trong khai thác titan sẽ giúp Thái Nguyên phát triển kinh tế mà vẫn bảo vệ được tài nguyên thiên nhiên. Cần có các chính sách hỗ trợ cho việc này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Thái Nguyên, nằm trong vùng sinh khoáng Đông Bắc Việt Nam thuộc vành đai sinh khoáng Thái Bình Dương, sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú và đa dạng, đặc biệt là các khoáng sản phục vụ ngành luyện kim và vật liệu xây dựng như sắt, titan, chì, kẽm, đá và sét. Với trữ lượng sắt khoảng 40 triệu tấn và titan khoảng 15 triệu tấn, hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản tại hai huyện Đồng Hỷ và Phú Lương đã đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế địa phương, tạo việc làm cho hơn 6.000 lao động và đóng góp ngân sách trên 740 tỷ đồng trong hai năm gần đây. Tuy nhiên, khai thác lộ thiên với công nghệ cũ, thiết bị lạc hậu đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường như phá vỡ cân bằng sinh thái, mất đất canh tác, phá rừng, ô nhiễm bụi, chất thải rắn và ô nhiễm kim loại nặng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường do hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản sắt - titan tại Thái Nguyên, tập trung vào ba mỏ chính: mỏ sắt Trại Cau, mỏ sắt Tương Lai và mỏ titan Cây Châm. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp quản lý và kỹ thuật phù hợp nhằm giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ tài nguyên và môi trường trong khu vực. Phạm vi nghiên cứu bao gồm khảo sát thực địa, thu thập số liệu quan trắc môi trường và đánh giá tác động tại các khu vực khai thác trong giai đoạn gần đây. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ quản lý bền vững tài nguyên khoáng sản và bảo vệ môi trường tại Thái Nguyên, góp phần phát triển kinh tế - xã hội theo hướng xanh và bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về tác động môi trường của hoạt động khai thác khoáng sản, bao gồm:

• Lý thuyết cân bằng sinh thái: Phân tích sự mất cân bằng sinh thái do khai thác lộ thiên, ảnh hưởng đến đất đai, rừng và nguồn nước.
• Mô hình đánh giá tác động môi trường (EIA): Áp dụng để đánh giá các tác động tiêu cực và tích cực của hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản lên môi trường tự nhiên và xã hội.
• Khái niệm ô nhiễm môi trường: Bao gồm ô nhiễm nước mặt, nước ngầm, không khí (bụi, khí độc, tiếng ồn), ô nhiễm đất và ô nhiễm kim loại nặng.
• Quản lý môi trường trong khai thác khoáng sản: Các nguyên tắc và biện pháp giảm thiểu ô nhiễm, phục hồi môi trường sau khai thác.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp và kế thừa, kết hợp điều tra khảo sát thực địa và phân tích số liệu quan trắc môi trường. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, các phòng quản lý môi trường huyện Đồng Hỷ, Phú Lương, các báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của các mỏ, số liệu quan trắc môi trường do Trung tâm Quan trắc Môi trường thực hiện.
• Phương pháp khảo sát thực địa: Điều tra hiện trạng môi trường tại ba mỏ nghiên cứu (Trại Cau, Tương Lai, Cây Châm), chụp ảnh, lấy mẫu đất, nước, không khí, thu thập ý kiến người dân và cán bộ quản lý.
• Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp, thống kê, so sánh và đánh giá các chỉ số môi trường theo quy chuẩn Việt Nam (QCVN).
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lấy mẫu tại các vị trí tiêu biểu trong khu vực khai thác và vùng lân cận, đảm bảo tính đại diện cho đánh giá ô nhiễm nước mặt, nước ngầm, không khí và đất.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích số liệu trong giai đoạn 2015-2016, khảo sát thực địa và đánh giá hiện trạng môi trường trong vòng 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ô nhiễm nước mặt và nước ngầm:

   • Tại mỏ sắt Trại Cau, các chỉ số BOD vượt 2,05 lần, COD vượt 2,18 lần, TSS vượt 76,64 lần, Fe vượt 245 lần, Pb vượt 1,71 lần, As vượt 3,78 lần so với QCVN 08:2008/BTNMT.
   • Mỏ sắt Tương Lai có BOD vượt 1,69 lần, COD vượt 1,38 lần, TSS vượt 58,2 lần, Fe vượt 2,29 lần, Pb vượt 1,02 lần.
   • Mỏ titan Cây Châm cũng ghi nhận các chỉ số ô nhiễm vượt quy chuẩn, đặc biệt TSS vượt 45,24 lần, Fe vượt 1,78 lần.
   • Các mẫu nước mặt đều có coliform vượt mức cho phép từ 1,02 đến 1,15 lần, cho thấy nguy cơ ô nhiễm sinh học cao.

2. Ô nhiễm không khí và tiếng ồn:

   • Hàm lượng bụi tại các mỏ vượt mức cho phép từ 7,7 đến 9,9 lần, cao nhất tại khu vực moong khai thác mỏ sắt Trại Cau với 2,97 mg/m³.
   • Tiếng ồn vượt mức cho phép từ 1,07 đến 1,1 lần, cao nhất tại mỏ sắt Trại Cau với 101,9 dBA.
   • Các khí độc hại như CO, NO₂, SO₂ đều trong giới hạn cho phép nhưng có xu hướng tăng gần khu vực khai thác.

3. Biến đổi địa hình và sụt lún đất:

   • Hoạt động khai thác lộ thiên đã gây ra sụt lún đất với độ sâu từ vài mét đến hàng chục mét, ảnh hưởng đến hơn 200 hộ dân tại khu vực mỏ Trại Cau.
   • Thiệt hại ước tính lên đến hơn 21 tỷ đồng do sụt lún, nứt tường nhà và mất đất canh tác.
   • Hiện tượng sạt lở bãi thải đất đá cũng gây thiệt hại hàng chục ha đất nông nghiệp tại các vùng lân cận.

4. Phá rừng và suy thoái đất:

   • Diện tích rừng bị thu hẹp do khai thác tại mỏ Trại Cau là khoảng 960 ha, mỏ Tương Lai 671 ha, và mỏ titan Cây Châm cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
   • Suy thoái đất và xói mòn diễn ra phổ biến, làm giảm khả năng sinh thái và sản xuất nông nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hiện tượng ô nhiễm và biến đổi môi trường là do phương pháp khai thác lộ thiên sử dụng máy xúc, máy gạt cũ kỹ, công nghệ tuyển khoáng thủ công hoặc bán cơ giới với hệ số thu hồi thấp, không đồng bộ. Việc xử lý nước thải chỉ ở mức sơ bộ, không loại bỏ được kim loại nặng và các chất ô nhiễm hữu cơ, dẫn đến nước thải vượt quy chuẩn nghiêm trọng. Bụi và tiếng ồn phát sinh từ hoạt động khoan nổ mìn, vận chuyển đất đá và quặng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và công nhân.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và khu vực, mức độ ô nhiễm tại Thái Nguyên tương đối cao, đặc biệt là ô nhiễm kim loại nặng và biến đổi địa hình. Điều này phản ánh sự thiếu đồng bộ trong quản lý môi trường và áp dụng công nghệ khai thác hiện đại. Các biểu đồ phân tích chỉ số BOD, COD, TSS, Fe, Mn và coliform minh họa rõ mức độ vượt chuẩn tại các điểm lấy mẫu, cho thấy cần có biện pháp xử lý kịp thời.

Việc sụt lún đất và hạ thấp mực nước ngầm không chỉ ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên mà còn tác động tiêu cực đến đời sống và sản xuất của người dân, gây ra các vấn đề xã hội như di dời dân cư, mất đất canh tác. Phá rừng và suy thoái đất làm giảm đa dạng sinh học và khả năng phục hồi sinh thái của khu vực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng công nghệ khai thác và tuyển khoáng hiện đại

   • Thay thế công nghệ khai thác lộ thiên cũ bằng các phương pháp ít gây tổn hại môi trường như khai thác ngầm hoặc khai thác có kiểm soát.
   • Nâng cấp hệ thống tuyển khoáng cơ giới đồng bộ, tăng hệ số thu hồi khoáng sản, giảm thất thoát và ô nhiễm.
   • Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Doanh nghiệp khai thác phối hợp với các viện nghiên cứu.

2. Xây dựng và nâng cao hệ thống xử lý nước thải và chất thải rắn

   • Đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn, loại bỏ kim loại nặng và các chất ô nhiễm hữu cơ trước khi thải ra môi trường.
   • Quản lý và xử lý chất thải rắn, bùn thải theo quy trình an toàn, tránh gây ô nhiễm lan rộng.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Doanh nghiệp khai thác, Sở Tài nguyên và Môi trường.

3. Phục hồi môi trường và cải tạo đất sau khai thác

   • Thực hiện trồng rừng, phủ xanh các khu vực khai thác và bãi thải để giảm xói mòn, cải thiện đa dạng sinh học.
   • Cải tạo đất canh tác bị suy thoái, hỗ trợ người dân phục hồi sản xuất nông nghiệp.
   • Thời gian thực hiện: liên tục trong 5 năm; Chủ thể: Doanh nghiệp, chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư.

4. Tăng cường quản lý, giám sát và xử lý vi phạm

   • Siết chặt cấp phép khai thác, kiểm tra định kỳ và xử lý nghiêm các trường hợp khai thác trái phép, gây ô nhiễm môi trường.
   • Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý môi trường chuyên môn cao tại các doanh nghiệp và địa phương.
   • Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên; Chủ thể: Sở Tài nguyên và Môi trường, chính quyền địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường

   • Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy định quản lý khai thác khoáng sản và bảo vệ môi trường.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch giám sát môi trường và xử lý vi phạm.

2. Doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản

   • Cải tiến công nghệ, nâng cao hiệu quả khai thác và giảm thiểu tác động môi trường.
   • Use case: Đầu tư hệ thống xử lý nước thải và phục hồi môi trường sau khai thác.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành môi trường, tài nguyên khoáng sản

   • Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và các giải pháp quản lý môi trường.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu tiếp theo hoặc ứng dụng trong đào tạo.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội tại khu vực khai thác

   • Nâng cao nhận thức về tác động môi trường và quyền lợi của người dân.
   • Use case: Tham gia giám sát hoạt động khai thác và đề xuất ý kiến với chính quyền.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động khai thác khoáng sản tại Thái Nguyên ảnh hưởng như thế nào đến môi trường nước?
   Hoạt động khai thác lộ thiên và tuyển khoáng gây ô nhiễm nước mặt và nước ngầm với các chỉ số BOD, COD, TSS, kim loại nặng vượt quy chuẩn từ 1,5 đến hơn 200 lần, làm suy giảm chất lượng nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.

2. Nguyên nhân chính gây sụt lún đất tại khu vực mỏ sắt Trại Cau là gì?
   Việc bơm tháo nước để khai thác lộ thiên làm hạ thấp mực nước ngầm, phá vỡ cân bằng địa chất, dẫn đến sụt lún và nứt đất nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hơn 200 hộ dân và gây thiệt hại tài sản lớn.

3. Các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm bụi và tiếng ồn đã được thực hiện ra sao?
   Các mỏ áp dụng tưới ẩm đường vận chuyển và xây dựng hệ thống xử lý sơ bộ, tuy nhiên việc thực hiện chưa thường xuyên và đồng bộ, dẫn đến bụi và tiếng ồn vẫn vượt mức cho phép từ 7 đến 10 lần tại nhiều điểm.

4. Tại sao công nghệ khai thác và tuyển khoáng hiện nay còn lạc hậu?
   Do hạn chế về vốn đầu tư, trình độ kỹ thuật và thiếu đồng bộ trong quản lý, nhiều mỏ vẫn sử dụng máy xúc, máy gạt cũ và tuyển khoáng thủ công, gây thất thoát tài nguyên và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

5. Làm thế nào để phục hồi môi trường sau khai thác khoáng sản hiệu quả?
   Cần thực hiện trồng rừng phủ xanh, cải tạo đất, xử lý chất thải đúng quy trình và giám sát liên tục. Sự phối hợp giữa doanh nghiệp, chính quyền và cộng đồng là yếu tố then chốt để phục hồi bền vững.

Kết luận

• Hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản sắt - titan tại Thái Nguyên đã góp phần phát triển kinh tế nhưng gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng về nước, không khí, đất và biến đổi địa hình.
• Các chỉ số ô nhiễm vượt quy chuẩn nhiều lần, đặc biệt là kim loại nặng và bụi, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái.
• Công nghệ khai thác lạc hậu, quản lý môi trường chưa hiệu quả là nguyên nhân chính dẫn đến các vấn đề môi trường hiện nay.
• Cần áp dụng công nghệ hiện đại, nâng cao hệ thống xử lý nước thải, phục hồi môi trường và tăng cường quản lý, giám sát để giảm thiểu tác động tiêu cực.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp với điều kiện Thái Nguyên, làm cơ sở cho các bước tiếp theo trong phát triển bền vững ngành khoáng sản địa phương.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp bảo vệ môi trường, đảm bảo phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ tài nguyên và sức khỏe cộng đồng tại Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Tính cấp thiết của đề tài Thái Nguyên là khu vực nằm trong vùng sinh khoáng Đông Bắc Việt Nam, thuộc vành đai sinh khoáng Thái Bình Dương, là tỉnh có nguồn tài nguyên khoáng sản rất phong phú, đa dạng đặc biệt là các khoáng sản phục vụ cho ngành luyện kim và chế biến vật liệu xây dựng như sắt, chì, kẽm, titan, đá, sét. Với những tiềm năng lớn về khoáng sản, trên địa bàn tỉnh có rất nhiều cơ sở khai thác, chế biến khoáng sản từ quy mô nhỏ đến lớn và đây là một trong những ngành chiếm dụng diện tích đất nông lâm nghiệp lớn. Điển hình là hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản Sắt — Titan của tỉnh được phân bố tập trung ở 02 huyện Đồng Hỷ và Phú Lương với trữ lượng sắt khoảng 40 triệu tấn, titan khoảng 15 triệu tấn đã đem lại nhiều lợi ích về mặt kinh tế, tạo công ăn việc làm cho nhiều người dân địa địa phương, góp phần thúc đây nền kinh tế thị trường phát triển. Tuy nhiên, hoạt động khai thác khoáng sản Sắt - Titan tại Đồng Hỷ và Phú Lương đã và đang có những ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sống và sức khỏe người dân bởi hầu hết các mỏ đều áp dụng công nghệ khai thác lộ thiên đã phá vỡ cân băng điều kiện sinh thái được hình thành hàng chục triệu năm, mất đất canh tác, mất rừng, tạo ra nhiều bụi và chất thải rắn.

Cùng với việc sử dụng các thiết bị, máy móc cũ, lạc hậu, sử dụng công nghệ cũ, dây truyền công nghệ không đồng bộ đã làm thất thoát nguồn tai nguyên, gây ra hiện tượng sụt lún, sat lở đất, mất nước. Bên cạnh việc đồ thải ra một lượng chất thai ran khong lồ thi van dé 6 nhiễm bởi các kim loại nặng và các tác nhân hóa học gay 6 nhiễm môi trường nghiêm trọng tại vùng lân cận ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của nhân dân. Mặt khác việc quan ly và khai thác tài nguyên khoáng sản trên dia ban tỉnh Thái Nguyên nói chung và địa bàn huyện Đồng Hỷ, Phú Lương nói riêng đang diễn ra hết sức phức tạp, việc cấp giấy phép thăm dò, khai thác khoáng sản còn nhiều bất cập, chồng chéo, tình trạng thăm đò, khai thác khoảng sản trái phép, tranh chấp mỏ, tàn phá môi trường đang diễn ra phổ biến.Các biện pháp quản lý giảm thiểu 6 nhiễm được thực hiện chậm so với kế hoạch điển hình như việc thanh tra, kiểm tra, công tác quản lý nhà nước vẻ tài nguyên khoáng sản chưa xit chất dẫn đến tỉnh trạng khai thác khoáng sản trái phép vẫn xảy ra Với những hậu quả môi trường nghiêm trọng do hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản Sắt Titan gây ra thì vấn đề đặt ra là cần phải được nghiên cứu để đánh giá và đưa ra ác giải pháp quản lý bảo về tii nguyên môi trường ta các vũng lân cận khu vực khai thác Xuất phát từ thực tế đó tôi đã chọn để tải: “Đánh giá hiện trạng và để xuất giải pháp bảo vệ môi trường do hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản Sắt ~ Titan trên địa bàn Tỉnh Thái Nguyên” làm nghiên cứu trong luận văn thạc sĩ của mình 2. Mục tiêu nghiên cứu.

+ Tim hiểu được thực trang môi trường tai khu vục kha thắc khoắng sản Sắt ~ ‘Titan trên địa bản tinh Thái Nguyên, ~ Đảnh giá hiện trang ô nhiễm và tinh hình quản ly bảo vệ môi trường trong. hoạt động khai thi, chế biển khoáng sin Sit ~ Titan, ~ Đề xuất các giải pháp quản lý, kỹ thuật phù hợp với điều kiện của tính Thái Nguyên 3,.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đi tương nghiên cứu: Ô nhiễm môi trường và các ảnh hưởng đến con người mỏ Sắt ~ Titan tại tinh Thái Nguyên - Phạm vi nghiên cứu: tập trung chủ yéu vào 3 mỏ chính là mỏ sắt Trại Cau, m6 sắt Tương Lai, mỏ titan Cây Châm tỉnh Thái Nguyên. 4, Phương pháp nghiên cứu. - Phương pháp tng hợp và kế thấu: Thu thập ti liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của khu vực nghiên cứu.

Đối tượng thu thập gồm điều kiện tự nhiên. (vi địa lý), quả tình phát gn, tin hình đân cự xung quanh, nh inh kha thác, ch biến khoảng sản ~ Phương pháp nghiên cứu điều tra, khảo sát thực địa và đánh giá nhanh môi trưởng: Thực hiện khảo sát hiện trạng khu vực nghiên cứu, làm việc với các co quan phối hợp nghiên cứu và các cơ quan hữu quan ti địa phương. Đây là phương pháp được áp dụng nghiên cứu chủ yếu dé thực hiện dé tải. - Phương pháp xử lý số iệu: Các kết quà thu được thing kê thành bảng trên phần mềm Microsoft, Excel, tổng hợp sổ liệu, thống kê, so sinh và đánh giá.

CHUONG 1: TONG QUAN VỀ Ô NHIEM MÔI TRƯỜNG DO HOAT ĐỘNG KHAI THAC VA CHE BIEN KHOANG SAN SÁT - TITAN 1.1 Tổng quan về các hoạt động khai thác, chế biển khoáng sản Sắt — Titan tại Việt Nam và tinh Thi iguyén LILI Khai thác, chế biến khoáng sản Sắt ~ Titan tụi Việt Nam 11. Quang sắt (i) Các mỏ khai thác Việt Nam là quốc gia có nguồn tải nguyên khoảng sản đa dang, phong phú với gần 5,000 mỏ vađiểm quặng có khoảng 60 loại khoáng sin khác nhau. Ở Việt Nam hiện nay đã phít hiện va khoanh định được trên 216 vị tí cổ quặng sit, có 13 mỡ trữ lượng trên 2 triệu tắn, phân bố không đều, tập trung chủ yếu ở vùng núi phía Bắc Quing sắt ở Việt Nam có 3 khu vực chính: - Khu vực Tây Bắc có các mỏ dọc sông Hồng (Qui Xa, Làng My, Ba Hòn, Làng Lễch. Trữ lượng trên 200 triệu tấn (riêng mỏ Qui Sa > 100 triệu tấn).

thuộc khu vực này chủ y là limônit với hàm lượng fe khoảng 43-55%, him lượng. Ba số cóc mô trong khu vực này đã được thăm đồ, đủ đi kiện để thiết kế khai thác - Khu vực Đông Bắc cổ các mo ở Thấi Nguyên (Trai Cau, Tién Bộ, Quang Trang). Tổng tữ lượng ~ 50 iệu tin (Trại Cau 9 trigu tin, Tiền Bộ 25 tiệu tắn) Quặng sắt ở Thái Nguyên gồm 2 loại manhétit và limônit, Quặng manhêtit him lượng quặng fe ~ 60%, (các tạp chất e6 hại nằm trong phạm vĩ cho phép của luyện kim). Quặng limônit ham lượng fe từ 50-55%, hàm lượng Mn cao (3-43).

Quang sit Thấi Nguyên đã được khai thác từ 1962 cung cấp cho KCN gang thép Thái Nguyên. Ở cao Bằng có các mỏ Na Lũng, Nà Rua, tổng tt lượng ~ 50 triệu tắn, chủ ết là quặng manhétit, him lượng fe in 60%, đã được thăm đò đủ di kiện thiết kế khai thác Tại ving Đông Bắc côn có quặng sắt Tông Bá (Hà Giang), gồm nhiều điểm quặng nằm rải rác trên một diện rộng, rữ lượng ~ 200 trig tin, chủ yêu là quặng manhêdi, hâm lượng fe 42 - 46%. |9] - Khu vực Bắc Trung Bộ, ta thanh Hóa có một vào mé nhỏ. Ở Thạch Khê Huyện Thạch Hà, cách TX Ha Tĩnh khoảng 10 km có mỏ sắt lớn (phát hiện từ.

những năm đầu thập ki 60), trữ lượng khoảng 554 triệu tin, him lượng quặng Fe ‘cao (60-65%), các tạp chất như S,P, Pb, Zn. dưới quy định. Mỏ đã được thăm do, đủ điều thiết kế khai thác. Tổng tữ lượng Sắt của Việt Nam ~ 1t tấn, Có.

thể sản xuất 10triệu tấn gang thép năm. |9] (ii) Phương pháp khai thác Hiện nay, ti Việt Nam hu hết ở các mỏ kim loại, về kỹ thuật chưa được chú ý, đa số áp dụng hệ thống khai thác lộ thiên với công nghệ ô tô - máy xúc. Day là loại công nghệ cỗ điển, giá thành cao. VỀ tuyển khoáng cũng được thay thé công nghệ tuyển cơ giới tập trung bằng những xưởng tuyển mini thủ công hoặc bán cơ giới Hình thức này bao trim hầu hết các ngành khai thác khoáng sin kim loại như thiếc, ving, cromit mangan.

Một số cơ sở áp dụng phương pháp tuyển nỗi như đồng Sinh Quyền, tuyển quặng sunphua kẽm chi Lang Hich, apatit, graphit.với sơ «43 và thiết bị tuyển đơn giản, hệ số thu hồi thấp, giá thành cao, Hàng năm, số lượng quặng sắt khai thác và chế biến ở Việt Nam đạt từ 300,000 ~ 450,000 tin. Thị trường quặng sit lên nay: 80% sử dụng trong nước, chủ yến là để luyện thép, cn 20% xuất khẩu 1.12 Quing tan (i) Các mỏ khai thác. Việt Nam có nguồn tai nguyên quặng titan khá phong phú và được phân bo rộng ri trên nhiễu vũng lãnh thd. Tài nguyên trữ lượng quặng titan zircon của Việt Nam không nhiều, chiếm khoảng 0,5% của thé giới.

Quặng titan ở Việt Nam. có ba loại quặng gốc trong đã xâm nhập mafic, quặng trong võ phong hos và quặng sa khoáng ven biển Quing titan gốc wong đá xâm nhập mafic ở Cây Châm, Phú Lương Thái Nguyễn có trữ lượng 4.83 triệu tấn lmeni và ti nguyên đạt 15 triệu tin dang được khai thác, 'Quặng iImenit trong vỏ phong hoá và sa khoáng ở các huyện Phú Lương và Đại Từ - Thái Nguyên với tài nguyên dự báo đạt 2,5 triệu 'Quặng titan sa khoáng ven biển phân. ố chủ dọc bờ biển Việt Nam, còn sa khoáng nội địa có quy mô không đáng kể, Sa khoáng ven bir biển Việt Nam được. phân bổ trải dài suốt dọc bờ biển, từ Bắc t6i Nam.

Các mé sa khoáng ven bién gdm sa khoảng ven biển trong ting cát nguồn gốc biễn và gi tuôi Holocen. Sa khoáng ven biển trong ting cát đỏ gắn kết tương đối tố tuổi Pleistocen. Các khu vực mô quặng tan được phân bố rủ rác từ Móng Cái đến Vũng Tàu. Đặc biệt ở một số diện tích ven biển tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và Bà Rịa - Vũng Tàu có tiềm năng 6 „ti nguyên dự báo đạt hàng tram triệu tin, Ngoài khoáng vật iimenit, cồn có các khoáng vật có giá trì kinh t kỹ thuật là zircon và monazit.

Một số mỏ ilmenit ở Hà Tĩnh, Bình Định, Bình Thuận vv. đã được kha thác và xuất khẩu, “heo kết quả điều tra, thăm đồ dia chit, cho tới nay đã phát hiện 42 mỏ và điểm quảng titan, trong đó có 6 mổ lớn có trữ lượng từ 1 đến 5 iệu tn, 8 mo trung bình có trữ lượng > 100,000 tin và 45 mỏ nhỏ và điểm quặng (ii) Phương pháp khai thác Phương pháp khai thác chủ yẾ là khai thác lộ thiên theo lớp bằng kiểu cuốn chiếu. Chia khai trường thành nhiều khoảnh khai thác, tiến hành khai thác đút điểm từng khoảnh dé tao điện đồ thải trong, dùng máy xúc, máy gat hoặc bơm hút cắt vận chuyén quặng về xưởng tuyển thô bằng 6 tô hoặc bơm bùn Hiện tại ngành Titan Việt Nam đã làm chủ hoản toàn được công nghệ khai.