NGUYEÃN TAÁN MINH - BUØI ANH TUAÁN GIAÛI BAØI TAÄP HOAÙ HOÏC 8 NHAØ XUAÁT BAÛN ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI 136 Lôøi noùi ñaàu Boä moân hoaù hoïc coøn raát xa laï vôùi caùc em học THCS. Ñeå ñaït ñöôïc thaønh tích cao trong hoïc taäp thì chuùng ta phaûi baét tay vaøo nghieân cöùu ngay töø baây giôø, cố gắng nắm được kiến thức cơ bản. Vôùi muïc ñích giuùp caùc em hoïc sinh coù taøi lieäu tham khaûo, chuùng toâi giôùi thieäu cuoán saùch “Giaûi baøi taäp hoaù hoïc 9”. Vôùi noäi dung baùm saùt chöông trình hoïc, giuùp hoïc sinh tieáp caän baøi giaûng moät caùch hieäu quaû.
Hy voïng cuoán saùch seõ giuùp ích cho caùc em trong quaù trình hoïc taäp. Noäi dung saùch goàm : 5 chöông Chöông I: Caùc hôïp chaát voâ cô Chöông II: Kim loaïi Chöông III: Phi kim. Sô löôïc veà baûng tuaàn hoøan caùc nguyeân toá Chöông IV: Hiñrocacbon. Nhieân lieäu Chöông V : Daãn xuaát hiñrocacbon.
Polime Ñaëc bieät trong moãi baøi ñeàu coù ba phaàn: A. Toùm taét kieán thöùc, B. Baøi taäp saùch giaùo khoa C. Höôùng daãn giaûi baøi taäp Chuùc caùc em hoïc sinh ñaït ñöôïc thaønh tích cao vôùi boä moân Hoaù Hoïc.
Taùc giaÛ 137 CHÖÔNG I CHAÁT – NGUYEÂN TÖÛ – PHAÂN TÖÛ §1. TOÙM TAÉT KIEÁN THÖÙC 1. Chaát vaø vaät theå - Vaät theå: laø nhöõng vaät toàn taïi xung quanh chuùng ta. Vaät theå goàm vaät theå töï nhieân vaø vaät theå nhaân taïo.
Ví duï: vaät theå töï nhieân : caây phöôïng, caây baèng laêng,. vaät theå nhaân taïo : buùt, vieát, caùi baøn, caùi gheá,. - Chaát: laø chaát lieäu taïo neân vaät theå. Moãi chaát coù theå taïo ra nhieàu vaät theå khaùc nhau vaø ngöôïc laïi moãi vaät theå ñöôïc taïo bôûi nhieàu chaát.
Ví duï: Chaát nöôùc, saét,. Chaát tinh khieát vaø hoãn hôïp - Chaát tinh khieát: laø chaát khoâng coù laãn chaát khaùc. - Hoãn hôïp: nhieàu chaát troän laãn vaøo nhau. Hoãn hôïp chæ toàn taïi khi caùc chaát khoâng phaûn öùng vôùi nhau ôû ñieàu kieän thöôøng.
- Ví duï: Đun dung dòch muoái aên, sau khi nöôùc bay hôi heát ta seõ thu ñöôïc muoái aên tinh khieát. Thu ñöôïc Dung dòch muoái Sau khi ñun noùng laøm bay hôi tröôùc khi ñun noùng nöôùc ta ñöôïc muoái tinh khieát. Tính chaát cuûa chaát Tính chaát cuûa chaát chia thaønh hai loaïi: * Tính chaát vaät lí: Traïng thaùi (raén, loûng hay hôi), maøu saéc, nhieät ñoä soâi, nhieät ñoä noùng chaûy, tính daãn nhieät, daãn ñieän… * Tính chaát hoùa hoïc: Chaúng haïn nhö söï gæ cuûa saét, söï chaùy caùc chaát… Khi caùc chaát theå hieän nhöõng tính chaát naøy laøm cho chaát bieán thaønh chaát khaùc. - Trong hoãn hôïp moãi chaát coøn giöõ nguyeân nhöõng tính chaát rieâng cuûa noù.
Vì vaäy coù theå taùch rieâng töøng chaát trong hoãn hôïp döïa vaøo söï khaùc nhau veà tính chaát cuûa chuùng. Vì trong hoãn hôïp moãi chaát coøn giöõ nguyeân nhöõng tính chaát rieâng cuûa noù neân hoãn hôïp coù tính chaát thay ñoåi tuøy thuoäc vaøo tính chaát vaø soá löôïng caùc chaát thaønh phaàn. - Döïa vaøo caùc tính chaát ñeå phaân bieät, taùch, söû duïng, öùng duïng caùc chaát. Phaân chia hoãn hôïp - Phaân chia nhöõng chaát khoâng tan trong nöôùc vaø coù tyû troïng khaùc nhau: duøng phöông phaùp laéng.
Ví duï: trong coâng nghieäp ngöôøi ta ñaõi caùt laáy vaøng, baèng caùch cho moät doøng nöôùc chaûy vaøo moät maùng hôi nghieâng coù chöùa laãn caùt vôùi vaøng, caùt bò cuoán ñi. - Phaân chia caùc chaát loûng khoâng tan vaøo nhau ta duøng phöông phaùp chieát. Ví duï: chieát nöôùc vaø xaêng. - Phaân chia moät chaát raén ra khoûi moät chaát loûng: duøng phöông phaùp loïc.
Ví duï: loïc caùt töø hoãn hôïp caùt vaø nöôùc. - Phaân chia caùc chaát loûng tan vaøo nhau: ta duøng phöông phaùp chöng caát. Ví duï: taùch röôïu ra khoûi nöôùc. - Taùch chaát tan ra khoûi hoãn hôïp duøng phöông phaùp bay hôi.
Ví duï: taùch muoái aên töø nöôùc bieån. BAØI TAÄP Baøi 1: Haõy keå moät soá vaät theå ñöôïc laøm baèng: a) Saét b) Nhoâm c) Ñoàng Baøi 2: Haõy chæ ra ñaâu laø vaät theå, laø chaát (nhöõng töø in ñaäm) trong caùc caâu sau: a) Cô theå ngöôøi coù 63–68% veà khoái löôïng laø nöôùc. b) Than chì laø chaát duøng laøm loõi buùt chì. c) Daây ñieän laøm baèng ñoàng ñöôïc boïc moät lôùp chaát deûo.
d) AÙo may baèng sôïi boâng (95-98% laø xenlulozô) maëc thoaùng maùt hôn may baèng nilon (sôïi toång hôïp) e) Xe ñaïp ñöôïc cheá taïo töø saét, nhoâm, cao su. Baøi 3: Haõy so saùnh caùc tính chaát: maøu, vò, tính tan trong nöôùc, tính chaùy ñöôïc cuûa caùc chaát muoái aên, ñöôøng vaø than. Baøi 4: Cheùp vaøo vôû baøi taäp nhöõng caâu cho sau ñaây vôùi ñaày ñuû caùc töø hay cuïm töø thích hôïp: "Quan saùt kó moät chaát chæ coù theå bieát ñöôïc. Duøng duïng cuï ño môùi xaùc ñònh ñöôïc.
Coøn muoán bieát moät chaát coù tan trong nöôùc, daãn ñöôïc ñieän hay khoâng thì phaûi. Baøi 5: Cho bieát khí cacbon ñioxit (coøn goïi laø khí cacbonnic) laø chaát coù theå laøm ñuïc nöôùc voâi trong. Laøm theá naøo ñeå bieát ñöôïc khí naøy coù trong hôi ta thôû ra. Baøi 6: a) Haõy keå hai tính chaát gioáng nhau vaø hai tính chaát khaùc nhau giöõa nöôùc khoaùng vaø nöôùc caát.
b) Bieát raèng moät soá chaát tan trong nöôùc töï nhieân coù lôïi cho cô theå. Theo em, nöôùc khoaùng hay nöôùc caát, uoáng nöôùc naøo toát hôn? Baøi 7: Khí nitô vaø khí oxi laø hai thaønh phaàn chính cuûa khoâng khí. Trong kó thuaät, ngöôøi ta coù theå haï thaáp nhieät ñoä ñeå hoùa loûng khoâng khí. Bieát nitô loûng soâi ôû –1960C, oxi loûng soâi ôû –1830C.
Laøm theá naøo ñeå taùch rieâng ñöôïc khí oxi vaø khí nitô töø khoâng khí. HÖÔÙNG DAÃN Baøi 1: Hoïc sinh tìm vaø söu taàm moät soá vaät duïng thöôøng duøng trong trong gia ñình. Baøi 2: - Vaät theå: laø caùc vaät duïng, thöïc vaät, ñoäng vaät, maùy moùc… - Chaát: laø thaønh phaàn caáu taïo neân vaät theå. Vaät theå Chaát Cô theå con ngöôøi Nöôùc Buùt chì Than chì Daây ñieän Ñoàng, chaát deûo AÙo Xenlulozô, nilon.
Baøi 3: Tính tan Maøu Vò Tính chaùy trong nöôùc Muoái aên (daïng Traéng Maën Tan Khoâng chaùy boät mòn) Ñöôøng Traéng Ngoït Tan Chaùy Chaùy, toaû Than Ñen Khoâng vò Khoâng tan nhieàu nhieät Baøi 4: Quan saùt kó moät chaát chæ coù theå bieát ñöôïc moät soá tính chaát beà maët ngoaøi cuûa chaát. Duøng duïng cuï ño môùi xaùc ñònh ñöôïc nhieät ñoä soâi, nhieät ñoä noùng chaûy, khoái löôïng rieâng cuûa chaát. Coøn muoán bieát moät chaát coù tan trong nöôùc, daãn ñöôïc ñieän hay khoâng thì phaûi laøm thí nghieäm. Baøi 5: Döïa vaøo tính chaát khí cacbon dioxit coù theå laøm ñuïc nöôùc voâi trong.
Ñuïc nöôùc voâi trong 8 Ñeå nhaän bieát khí cacbonic coù trong hôi ta thôû ra ta laøm nhö sau: caém moät oáng huùt ngaäp trong ly nöôùc voâi trong, roài thoåi vaøo mieäng oáng coøn laïi, ta thaáy nöôùc voâi trong bò hoùa ñuïc, chöùng toû trong hôi thôû cuûa ta coù khí cacbonic. Baøi 6: a) Hai tính chaát gioáng nhau giöõa nöôùc khoaùng vaø nöôùc caát: + Khoâng maøu. + Khoâng muøi - Hai tính chaát khaùc nhau giöõa nöôùc khoaùng vaø nöôùc caát: + Nhieät ñoä soâi + Khoái löôïng rieâng. b) Uoáng nöôùc khoaùng toát hôn nöôùc caát vì nöôùc khoaùng ñöôïc saûn xuaát töø nöôùc töï nhieân maø trong nöôùc töï nhieân coù moät soá chaát tan coù lôïi cho söùc khoûe.
Baøi 7: Hoùa loûng khoâng khí ôû nhieät ñoä thaáp, aùp suaát cao. Sau ñoù mang ñi chöng caát phaân ñoaïn khoâng khí loûng. Tröôùc heát ta thu ñöôïc khí nitô ôû –196oC sau ñoù laø khí oxi ôû –183oC. TOÙM TAÉT KIEÁN THÖÙC 1.
Ñònh nghóa Nguyeân töû laø caùc haït voâ cuøng nhoû, trung hoøa veà ñieän, töø ñoù taïo ra caùc chaát. Caáu taïo vaø ñaëc ñieåm nguyeân töû Nguyeân töû ñöôïc caáu taïo bôûi voû nguyeân töû vaø haït nhaân. * Voû nguyeân töû: ñöôïc taïo bôûi moät hay nhieàu electron (kí hieäu e) mang ñieän tích aâm (-). * Haït nhaân: ñöôïc taïo bôûi hai loaïi haït laø proton (kí hieäu p) mang ñieän tích döông (+) vaø nôtron (kí hieäu n) khoâng mang ñieän.
Nhö vaäy: nguyeân töû ñöôïc taïo bôûi ba loaïi haït nhoû laø electron, proton, nôtron. - Nguyeân töû trung hoøa veà ñieän neân soá e = soá p. - Trong nguyeân töû, caùc electron luoân chuyeån ñoäng quanh haït nhaân (900km/s) vaø xeáp thaønh töøng lôùp, moãi lôùp coù soá e nhaát ñònh. BAØI TAÄP Baøi 1: Haõy cheùp caùc caâu sau ñaây vaøo vôû baøi taäp vôùi ñaày ñuû caùc töø hay cuïm töø thích hôïp: ".
laø haït voâ cuøng nhoû vaø trung hoøa veà ñieän: töø. taïo ra moïi chaát. mang ñieän tích döông vaø voû taïo bôûi. Baøi 2: a) Nguyeân töû taïo thaønh töø ba loaïi haït nhoû hôn nöõa (goïi laø haït döôùi nguyeân töû), ñoù laø nhöõng haït naøo? b) Haõy noùi teân, kí hieäu vaø ñieän tích cuûa nhöõng haït mang ñieän.
c) Nhöõng nguyeân töû cuøng loaïi coù cuøng soá haït naøo trong haït nhaân? Baøi 3: Vì sao noùi khoái löôïng cuûa haït nhaân ñöôïc coi laø khoái löôïng cuûa nguyeân töû? Baøi 4: Trong nguyeân töû, electron chuyeån ñoäng vaø saép xeáp nhö theá naøo? Laáy ví duï minh hoïa vôùi nguyeân töû oxi. Baøi 5: Cho bieát sô ñoà moät soá nguyeân töû sau: 2+ 6+ 13 + 20 + Haõy chæ ra: soá p trong haït nhaân, soá e trong nguyeân töû, soá lôùp electron vaø soá e lôùp ngoaøi cuøng cuûa moãi nguyeân töû. HÖÔÙNG DAÃN GIAÛI Baøi 1: Nguyeân töû laø haït voâ cuøng nhoû vaø trung hoøa veà ñieän: töø treân traêm loaïi nguyeân töû taïo ra moïi chaát. Nguyeân töû goàm haït nhaân mang ñieän tích döông vaø voû taïo bôûi electron mang ñieän tích aâm.
Baøi 2: a) Nguyeân töû taïo thaønh töø ba loaïi haït nhoû hôn, ñoù laø proton, nôtron, electron. b) Teân caùc haït Kí hieäu Ñieän tích Proton P Döông (+) Electron E AÂm (-) Nôtron N Khoâng mang ñieän c) Nhöõng nguyeân töû cuøng loaïi, trong haït nhaân coù cuøng soá haït proton. Baøi 3: Khoái löôïng cuûa haït nhaân ñöôïc coi laø khoái löôïng cuûa nguyeân töû vì khoái löôïng cuûa nguyeân töû goàm khoái löôïng cuûa haït nhaân vaø khoái löôïng electron nhöng khoái löôïng electron raát nhoû so vôùi khoái haït nhaân neân coù theå boû qua. Do ñoù coù theå coi khoái löôïng cuûa haït nhaân laø khoái löôïng cuûa nguyeân töû.
Baøi 4: Trong nguyeân töû, electron chuyeån ñoäng raát nhanh quanh haït nhaân vaø saép xeáp thaønh töøng lôùp, moãi lôùp coù moät soá electron nhaát ñònh. Ví duï nguyeân töû oxi: nguyeân töû oxi coù 8 proton trong haït nhaân, coù 8 electron chuyeån ñoäng xung quanh haït nhaân vaø xeáp thaønh 2 lôùp: - Lôùp 1: coù 2e. Baøi taäp 5: - Heli: soá proton trong haït nhaân: p = 2; soá e trong nguyeân töû: 2e; soá lôùp electron: 1 lôùp; soá e lôùp ngoaøi cuøng cuûa moãi nguyeân töû: 2e. - Cacbon: soá proton trong haït nhaân: p = 6; soá e trong nguyeân töû: 6e; soá lôùp electron: 2 lôùp; soá e lôùp ngoaøi cuøng cuûa moãi nguyeân töû: 4e.