Luận Văn Thạc Sĩ Về Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài và Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam Giai Đoạn 2000-2012

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế việt nam giai đoạn 2000 2012, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Phạm Thị Vân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Và Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam Giai Đoạn 2000 - 2012
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu – Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Các lý thuyết về tăng trưởng
• 2.2. Các khái niệm, quan niệm tăng trưởng kinh tế
• 2.3. Một số mô hình tăng trưởng kinh tế
• 2.3.1. Mô hình Harrod – Domar
• 2.3.2. Mô hình Solow – Swan
• 2.3.3. Mô hình tăng trưởng nội sinh
• 2.4. Các lý thuyết về FDI
• 2.4.1. Khái niệm về FDI
• 2.4.2. Một số lý thuyết về FDI
• 2.4.3. Lý thuyết chiết trung (The Eclectic Theory) hay mô hình OLI
• 2.4.4. Lý thuyết tổ chức công nghiệp
• 2.5. Các nghiên cứu có liên quan
• 2.5.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.5.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.6. Khung phân tích
• 3. CHƯƠNG III: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Quy trình ước lượng mô hình VECM
• 3.4. Kiểm định tính dừng đối với chuỗi dữ liệu thông qua kiểm định nghiệm đơn vị ADF (Augmented Dickey – Fuller) và lựa chọn khoảng trễ phù hợp
• 3.5. Kiểm định đồng liên kết
• 3.6. Mô hình vector hiệu chỉnh sai số VECM (Vector error correction model)
• 3.7. Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng tăng trưởng kinh tế và đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam giai đoạn 2000 – 2012
• 4.2. Tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam
• 4.3. Đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam
• 4.4. Kết quả phân tích hồi quy
• 4.5. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.6. Chọn các biến trễ tối ưu trong mô hình
• 4.7. Kiểm định đồng liên kết
• 4.8. Kiểm định nhân quả Granger
• 4.9. Mô hình VECM
• 4.10. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 4.11. Hàm phản ứng xung
• 5. CHƯƠNG V: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Một số đề xuất và kiến nghị giải pháp thu hút FDI
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.3. Gợi ý cho các nghiên cứu sau
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về FDI và Tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000 2012

Giai đoạn 2000-2012, Việt Nam chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế. Tốc độ tăng trưởng GDP trung bình đạt 7% mỗi năm, với nhiều chính sách mở cửa và cải cách kinh tế. Sự gia tăng này không chỉ thể hiện qua con số mà còn qua những thay đổi trong cơ cấu kinh tế và môi trường đầu tư.

1.1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài và vai trò của nó

FDI đã trở thành nguồn lực quan trọng cho nền kinh tế Việt Nam, cung cấp vốn, công nghệ và kỹ năng quản lý. Sự gia tăng FDI đã giúp cải thiện cán cân thanh toán và thúc đẩy xuất khẩu, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động.

1.2. Tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa

Việt Nam đã tích cực tham gia vào các hiệp định thương mại quốc tế, từ đó mở rộng thị trường và thu hút FDI. Sự hội nhập này đã tạo ra nhiều cơ hội cho nền kinh tế phát triển, nhưng cũng đặt ra thách thức trong việc cạnh tranh với các quốc gia khác.

II. Những thách thức trong việc thu hút FDI tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều thành tựu, Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút FDI. Tỷ lệ FDI thực hiện so với vốn đăng ký còn thấp, và FDI chủ yếu tập trung vào một số ngành và vùng kinh tế trọng điểm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện môi trường đầu tư và chính sách thu hút FDI.

2.1. Tình trạng FDI tại Việt Nam giai đoạn 2000 2012

Trong giai đoạn này, dòng vốn FDI vào Việt Nam đã tăng từ 80 triệu USD năm 1988 lên 7168 triệu USD năm 2012. Tuy nhiên, sự phân bổ không đồng đều giữa các ngành và vùng kinh tế vẫn là một vấn đề lớn.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến FDI

Các yếu tố như chính sách pháp luật, cơ sở hạ tầng, và môi trường kinh doanh có ảnh hưởng lớn đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. Việc cải thiện các yếu tố này là cần thiết để thu hút nhiều FDI hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế

Nghiên cứu sử dụng mô hình VECM để phân tích mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế. Phương pháp này cho phép xác định mối quan hệ hai chiều giữa hai biến, từ đó đưa ra các giải pháp thu hút FDI hiệu quả hơn.

3.1. Mô hình VECM và ứng dụng của nó

Mô hình VECM giúp phân tích mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa FDI và GDP. Qua đó, có thể xác định được tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế và ngược lại.

3.2. Dữ liệu và quy trình nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn thống kê chính thức và nghiên cứu trước đó. Quy trình nghiên cứu bao gồm kiểm định tính dừng, đồng liên kết và kiểm định nhân quả Granger.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa FDI và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Dòng vốn FDI không chỉ cung cấp nguồn lực tài chính mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế.

4.1. Tác động của FDI đến GDP

Nghiên cứu chỉ ra rằng FDI có tác động tích cực đến GDP, giúp tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững. Các dự án FDI đã tạo ra nhiều việc làm và thúc đẩy xuất khẩu.

4.2. Kết quả phân tích hồi quy

Kết quả phân tích hồi quy cho thấy mối quan hệ giữa FDI và GDP là mạnh mẽ, với hệ số hồi quy cho thấy sự gia tăng FDI dẫn đến tăng trưởng GDP đáng kể.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của FDI tại Việt Nam

Kết luận cho thấy FDI đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, để tối ưu hóa lợi ích từ FDI, cần có những chính sách cải cách mạnh mẽ và đồng bộ hơn trong tương lai.

5.1. Đề xuất chính sách thu hút FDI

Cần cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển cơ sở hạ tầng để thu hút nhiều FDI hơn. Chính sách cần hướng đến việc thu hút các dự án FDI có công nghệ cao và bền vững.

5.2. Triển vọng FDI trong tương lai

Với những cải cách và chính sách hợp lý, Việt Nam có thể trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2000-2012, Việt Nam chứng kiến sự gia tăng đáng kể của nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), với dòng vốn từ 80 triệu USD năm 1988 lên đến khoảng 7,168 triệu USD năm 2012. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình hàng năm đạt khoảng 7%, trong đó giai đoạn 2000-2005 đạt 7,51%, và giai đoạn 2005-2010 đạt 7%, cao hơn mức bình quân của nhiều quốc gia trong khu vực. Mặc dù năm 2011 và 2012 tốc độ tăng trưởng GDP giảm xuống lần lượt 5,89% và 5,03% do chính sách kiềm chế lạm phát, nhưng mức tăng trưởng này vẫn được đánh giá là hợp lý trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là xác định mối quan hệ hai chiều giữa FDI và tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn này. Câu hỏi đặt ra là liệu dòng vốn FDI có tác động tích cực đến GDP và ngược lại, hay không, và mức độ ảnh hưởng ra sao. Mục tiêu cụ thể là sử dụng mô hình định lượng VECM để phân tích mối quan hệ này, từ đó đề xuất các giải pháp thu hút FDI hiệu quả nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu quý của Việt Nam từ quý I/2000 đến quý IV/2012, với ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài. Nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của FDI trong quá trình chuyển đổi kinh tế và hội nhập quốc tế của Việt Nam, đồng thời cung cấp các khuyến nghị chính sách phù hợp với bối cảnh thực tiễn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba nhóm lý thuyết chính về tăng trưởng kinh tế và đầu tư trực tiếp nước ngoài:

1. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế:

   • Mô hình Harrod-Domar nhấn mạnh vai trò của vốn đầu tư và tiết kiệm trong tăng trưởng kinh tế, với công thức cơ bản $g = \frac{s}{k}$ (trong đó $g$ là tốc độ tăng trưởng, $s$ là tỷ lệ tiết kiệm, $k$ là hệ số ICOR).
   • Mô hình Solow-Swan mở rộng bằng cách đưa vào yếu tố lao động và tiến bộ công nghệ ngoại sinh, giải thích sự cân bằng dài hạn của nền kinh tế dựa trên vốn, lao động và công nghệ.
   • Lý thuyết tăng trưởng nội sinh coi tiến bộ công nghệ là biến nội sinh, nhấn mạnh vai trò của vốn con người, nghiên cứu và phát triển (R&D) trong thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

2. Lý thuyết về FDI:

   • Lý thuyết chiết trung (OLI) của Dunning tập trung vào ba lợi thế: sở hữu (Ownership), vị trí (Location), và nội hóa (Internalization), giải thích tại sao các công ty đa quốc gia đầu tư ra nước ngoài.
   • Lý thuyết tổ chức công nghiệp của Hymer nhấn mạnh vai trò của lợi thế cạnh tranh và cấu trúc ngành trong quyết định đầu tư ra nước ngoài, đồng thời chỉ ra các chi phí và rủi ro liên quan đến hoạt động FDI.

3. Khái niệm và mô hình liên quan:

   • Các khái niệm về tăng trưởng kinh tế như GDP, tốc độ tăng trưởng kinh tế, và các mô hình kinh tế lượng như VECM, kiểm định đồng liên kết Johansen, kiểm định nhân quả Granger được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa FDI và GDP.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu chuỗi thời gian quý từ quý I/2000 đến quý IV/2012, lấy từ Ngân hàng Phát triển Châu Á và Tổng cục Thống kê Việt Nam, bao gồm các chỉ số về FDI và GDP của Việt Nam.

• Phương pháp phân tích:

  • Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF) để đảm bảo tính ổn định của dữ liệu.
  • Kiểm định đồng liên kết Johansen để xác định mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa FDI và GDP.
  • Mô hình Vector Error Correction Model (VECM) được sử dụng để phân tích mối quan hệ ngắn hạn và quá trình điều chỉnh về cân bằng dài hạn giữa hai biến.
  • Kiểm định nhân quả Granger nhằm xác định chiều tác động nhân quả giữa FDI và GDP, xem xét mối quan hệ một chiều hay hai chiều.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2000-2012, với các bước kiểm định và mô hình hóa được thực hiện tuần tự nhằm đảm bảo tính chính xác và khoa học của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế và FDI tại Việt Nam giai đoạn 2000-2012:

   • Tốc độ tăng trưởng GDP trung bình khoảng 7% trong giai đoạn 2000-2010, giảm xuống còn 5,89% năm 2011 và 5,03% năm 2012 do chính sách kiềm chế lạm phát.
   • Dòng vốn FDI tăng từ 80 triệu USD năm 1988 lên khoảng 7,168 triệu USD năm 2012, cho thấy sự thu hút mạnh mẽ của Việt Nam đối với nhà đầu tư nước ngoài.

2. Kiểm định tính dừng và đồng liên kết:

   • Kết quả kiểm định ADF cho thấy cả hai biến FDI và GDP đều là chuỗi không dừng ở cấp độ gốc nhưng dừng sau khi lấy sai phân bậc một.
   • Kiểm định đồng liên kết Johansen xác nhận tồn tại mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa FDI và GDP với mức ý nghĩa thống kê cao, cho thấy hai biến có xu hướng di chuyển cùng nhau trong dài hạn.

3. Mối quan hệ nhân quả Granger:

   • Kết quả kiểm định nhân quả Granger cho thấy tồn tại mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa FDI và GDP trong giai đoạn nghiên cứu.
   • Cụ thể, FDI có tác động tích cực đến tăng trưởng GDP và ngược lại, tăng trưởng GDP cũng thúc đẩy thu hút FDI, phản ánh sự tương tác và phụ thuộc lẫn nhau giữa hai biến.

Thảo luận kết quả

• Nguyên nhân của mối quan hệ hai chiều này có thể giải thích bởi vai trò của FDI trong việc cung cấp vốn đầu tư, chuyển giao công nghệ, nâng cao kỹ năng lao động và cải thiện quản lý, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, nền kinh tế phát triển với quy mô thị trường lớn và môi trường đầu tư thuận lợi sẽ thu hút thêm FDI.

• So sánh với các nghiên cứu trong khu vực và quốc tế, kết quả phù hợp với nhiều nghiên cứu cho thấy FDI và tăng trưởng kinh tế có mối quan hệ tương hỗ, đặc biệt ở các nước đang phát triển có thị trường tài chính và nguồn nhân lực phát triển.

• Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tốc độ tăng trưởng GDP và dòng vốn FDI theo từng năm, cũng như bảng kết quả kiểm định đồng liên kết và nhân quả Granger để minh họa rõ ràng mối quan hệ giữa hai biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường cải thiện môi trường đầu tư:

   • Hành động: Rà soát, hoàn thiện khung pháp lý, giảm thủ tục hành chính, minh bạch hóa chính sách.
   • Mục tiêu: Tăng chỉ số thuận lợi kinh doanh, thu hút thêm FDI chất lượng cao.
   • Thời gian: Triển khai trong 2-3 năm tới.
   • Chủ thể: Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các cơ quan liên quan.

2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao:

   • Hành động: Đầu tư vào giáo dục, đào tạo kỹ năng nghề, nâng cao trình độ quản lý.
   • Mục tiêu: Tăng năng suất lao động, đáp ứng yêu cầu công nghệ cao của nhà đầu tư nước ngoài.
   • Thời gian: Kế hoạch dài hạn 5-10 năm.
   • Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, doanh nghiệp, các tổ chức đào tạo.

3. Khuyến khích đầu tư vào các ngành công nghệ cao và có giá trị gia tăng lớn:

   • Hành động: Áp dụng chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R&D).
   • Mục tiêu: Thu hút FDI có công nghệ tiên tiến, thúc đẩy chuyển giao công nghệ.
   • Thời gian: Triển khai ngay và duy trì liên tục.
   • Chủ thể: Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, các địa phương.

4. Tăng cường hợp tác quốc tế và hội nhập kinh tế:

   • Hành động: Tham gia sâu rộng các hiệp định thương mại tự do, nâng cao năng lực đàm phán.
   • Mục tiêu: Mở rộng thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho FDI và xuất khẩu.
   • Thời gian: Liên tục cập nhật và thực hiện.
   • Chủ thể: Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế:

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách thu hút FDI và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
   • Use case: Thiết kế các chương trình ưu đãi đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế phát triển:

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích kinh tế lượng và kết quả thực nghiệm về mối quan hệ FDI-GDP.
   • Use case: Phát triển nghiên cứu sâu hơn hoặc so sánh với các quốc gia khác.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài:

   • Lợi ích: Hiểu rõ bối cảnh kinh tế Việt Nam, xu hướng thu hút FDI và các yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư.
   • Use case: Đánh giá cơ hội đầu tư, lựa chọn ngành nghề và địa điểm đầu tư phù hợp.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế:

   • Lợi ích: Học tập phương pháp nghiên cứu, phân tích dữ liệu chuỗi thời gian và áp dụng mô hình VECM trong thực tế.
   • Use case: Tham khảo làm luận văn, đề tài nghiên cứu liên quan đến kinh tế phát triển và đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI có thực sự thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam không?
   Có, nghiên cứu cho thấy FDI có tác động tích cực đến GDP thông qua việc cung cấp vốn, chuyển giao công nghệ và nâng cao kỹ năng lao động, đặc biệt khi kết hợp với nguồn nhân lực và thị trường tài chính phát triển.

2. Mối quan hệ giữa FDI và GDP là một chiều hay hai chiều?
   Kết quả phân tích cho thấy tồn tại mối quan hệ nhân quả hai chiều, nghĩa là FDI thúc đẩy tăng trưởng GDP và ngược lại, tăng trưởng GDP cũng thu hút thêm FDI.

3. Phương pháp VECM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   VECM cho phép phân tích cả tác động ngắn hạn và dài hạn giữa các biến không dừng nhưng đồng liên kết, tránh được các vấn đề hồi quy giả tạo và xác định được quá trình điều chỉnh về cân bằng.

4. Tại sao cần kiểm định đồng liên kết Johansen?
   Kiểm định này xác định xem có tồn tại mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các biến không dừng hay không, giúp đảm bảo tính hợp lý của mô hình phân tích và kết quả nghiên cứu.

5. Việt Nam cần làm gì để tận dụng tối đa lợi ích từ FDI?
   Cần cải thiện môi trường đầu tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, ưu tiên thu hút FDI vào các ngành công nghệ cao và tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế để nâng cao sức cạnh tranh.

Kết luận

• FDI đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000-2012, với dòng vốn tăng mạnh và tác động tích cực đến GDP.
• Mối quan hệ giữa FDI và GDP là hai chiều, thể hiện sự tương tác và phụ thuộc lẫn nhau giữa đầu tư nước ngoài và tăng trưởng kinh tế.
• Mô hình VECM và các kiểm định kinh tế lượng được áp dụng hiệu quả để phân tích mối quan hệ này, đảm bảo tính khoa học và chính xác của kết quả.
• Các chính sách cải thiện môi trường đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và thu hút FDI chất lượng cao là cần thiết để duy trì và nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư và học giả trong việc hiểu và khai thác hiệu quả vai trò của FDI đối với phát triển kinh tế Việt Nam.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan chức năng nên triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, cập nhật dữ liệu và nghiên cứu để điều chỉnh chính sách phù hợp với diễn biến kinh tế trong và ngoài nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH             PHẠM THỊ VÂN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀ TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 - 2012 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH           PHẠM THỊ VÂN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀ TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 - 2012 Chuyên ngành: Kinh tế phát triển Mã ngành: 60310105 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN HOÀNG BẢO TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN       Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn tận tình của giảng viên hướng dẫn. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào. Nếu có bất kì sai sót, gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng cũng như kết quả luận văn của mình.Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 8 năm 2014 Tác giả Phạm Thị Vân TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ CHƢƠNG I: GIỚI THIỆU . Lý do chọn đề tài . Mục tiêu nghiên cứu – Câu hỏi nghiên cứu . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu . Kết cấu luận văn . 3 CHƢƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT . Các lý thuyết về tăng trƣởng . Các khái niệm, quan niệm tăng trưởng kinh tế . Một số mô hình tăng trưởng kinh tế . Mô hình Harrod – Domar. Mô hình Solow – Swan. Mô hình tăng trưởng nội sinh . Các lý thuyết về FDI . Khái niệm về FDI. Một số lý thuyết về FDI . Lý thuyết chiết trung (The Eclectic Theory) hay mô hình OLI . Lý thuyết tổ chức công nghiệp . Các nghiên cứu có liên quan . Các nghiên cứu nước ngoài . 24 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các nghiên cứu trong nước . Khung phân tích . 33 CHƢƠNG III: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Mô hình nghiên cứu . Dữ liệu nghiên cứu . Quy trình ƣớc lƣợng mô hình VECM . Kiểm định tính dừng đối với chuỗi dữ liệu thông qua kiểm định nghiệm đơn vị ADF (Agumented Dickey – Fuller) và lựa chọn khoảng trễ phù hợp . Kiểm định đồng liên kết . Mô hình vector hiệu chỉnh sai số VECM(Vector error correction model) 38 3. Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger . 39 CHƢƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Thực trạng tăng trƣởng kinh tế và đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài của Việt Nam giai đoạn 2000 – 2012 . Tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam . Đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam. Kết quả phân tích hồi quy. Kiểm định nghiệm đơn vị . Chọn các biến trễ tối ưu trong mô hình . Kiểm định đồng liên kết . Kiểm định nhân quả Granger . Mô hình VECM . Kiểm định sự phù hợp của mô hình . Hàm phản ứng xung . 61 CHƢƠNG V: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH . Một số đề xuất và kiến nghị giải pháp thu hút FDI. 64 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Hạn chế của nghiên cứu . Gợi ý cho các nghiên cứu sau . 65 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT - ADF: Augmented Dickey – Fuller - ADP: Ngân hàng phát triển Châu Á - APEC: Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương - ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á - ASEM: Diễn đàn hợp tác Á Âu - CSA: Lợi thế quốc gia - DF: Dickey – Fuller - FDI: Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài - FPI: Nguồn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài. - FSA: Lợi thế riêng của doanh nghiệp - GDP: Tổng sản phẩm quốc nội - GCNĐT: Giấy chứng nhận đầu tư - GNP: Tổng sản phẩn quốc dân - GOS: Tổng cục thống kê Việt Nam - I: Đầu tư - IMF: Quỹ tiền tệ quốc tế - K: Vốn; L: Lao động - MNE: Công ty đa quốc gia - R&D: Nghiên cứu và phát triển - S: Tiết kiệm - TFP: Năng suất nhân tố tổng hợp - USD: Đồng đôla Mỹ - WB: Ngân hàng thế giới - VECM (Vector Error Correction Model): Mô hình Vector hiệu chỉnh sai số - WTO: Tổ chức thương mại thế giới - Y: Sản lượng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG - Bảng 2.1: Một số nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa GDP và FDI - Bảng 4.2: Bảng độ trễ tối ưu - Bảng 4.3: Tóm tắt kết quả kiểm định đồng liên kết - Bảng 4.4: Vector đồng liên kết - Bảng 4.5: Nhân quả Granger - Bảng 4.6 (a): Kết quả mối quan hệ dài hạn của GDP và FDI - Bảng 4.6 (b): Kết quả mối quan hệ ngắn hạn của GDP và FDI - Bảng 4.7: Kết quả kiểm định chuẩn đoán sự phù hợp của mô hình. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ - Hình 2.1: Khung phân tích - Hình 4.1: Đồ thị tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000 – 2012 - Hình 4.2: FDI Việt Nam giai đoạn 2000 – 2012 - Hình 4.3: Diễn biến dòng vốn FDI vào Việt Nam giai đoạn 2000 – 2012 - Hình 4.4 (a): Đồ thị của các biến ở chuỗi dữ liệu gốc - Hình 4.4 (b): Đồ thị của các biến khi lấy sai phân bậc 1 - Hình 4.5: Đồ thị phần dư - Hình 4.6: Biểu đồ phản ứng đẩy của GDP và FDI khi có các cú sốc xảy ra TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƢƠNG I: GIỚI THIỆU 1. Lý do chọn đề tài Trong hơn 10 năm qua, nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đổ vào Việt Nam có sự gia tăng lớn. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình mỗi năm là 7%, giai đoạn 2000-2005 là 7,51%, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân thời kỳ 2005 - 2010 đạt 7% so với kế hoạch đề ra là 7,5-8%, cao hơn mức bình quân các nước trong khu vực. Đến năm 2011, GDP đạt 5,89%, 2012 đạt 5,03%. Mặc dù GDP có giảm so với 2010 là do nhà nước ưu tiên kiềm chế lạm phát để khắc phục tình trạng kinh tế khó khăn nhưng mức tăng trưởng trên vẫn là hợp lý. Thành tựu trên đây là dấu hiệu tốt của quá trình chuyển đổi kinh tế và là kết quả của các chính sách mà Việt Nam đã và đang thực hiện trước những thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế thế giới, đặc biệt là xu thế toàn cầu hóa. Ngay từ cuối thập kỷ 80, Việt Nam đã thực hiện chủ trương hội nhập kinh tế, bắt đầu bằng việc thông qua Luật đầu tư nước ngoài năm 1987, tiến hành ký kết các hiệp định thương mại song phương và đa phương. Việt Nam đã trở thành thành viên của ASEAN từ năm 1995, của APEC từ năm 1998, tham gia diễn đàn kinh tế Á – Âu (ASEM) năm 2001 và gia nhập WTO năm 2007. Bên cạnh mở cửa cho thương mại, cũng như nhiều quốc gia đang phát triển khác, Việt Nam đã và đang tích cực cải thiện môi trường đầu tư, trước hết là khung khổ pháp luật nhằm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Chính vì vậy, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam từ năm 1988 đã được xem như là một hiện tượng rất ấn tượng của quá trình chuyển đổi kinh tế từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước (Kokko et Al, 2003, trang 41-47). Kể từ khi chính sách cải cách đổi mới được thực hiện vào năm 1986, dòng vốn FDI vào Việt Nam hàng năm đã tăng lên đáng kể từ 80 triệu USD năm 1988 lên 6569 triệu USD năm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 2011 và đến 2012 là 7168 triệu USD. Trong giai đoạn này, dòng vốn FDI đã đóng một vai trò rất quan trọng, không chỉ trong việc cung cấp vốn đầu tư mà còn trong việc thúc đẩy hoạt động xuất khẩu, cũng như giới thiệu các kỹ năng lao động và quản lý mới, chuyển giao công nghệ, tạo ra cơ hội việc làm. Mặc dù Việt Nam đã đạt được một số kết quả nhất định, nhưng nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam vẫn chưa tận dụng tối ưu các cơ hội thu hút FDI và chưa tối đa hóa lợi ích mà FDI mang lại. Điều này là do diễn biến bất thường về dòng vốn FDI chảy vào Việt Nam, tỷ lệ FDI thực hiện so với vốn đăng ký còn thấp, FDI chỉ tập trung vào một số ngành, vùng kinh tế trọng điểm, các dự án FDI quy mô nhỏ, công nghệ đa phần có nguồn gốc từ Châu Á, đạt mức trung bình. Việt Nam chưa được chọn là điểm đầu tư của nhiều công ty đa quốc gia có tiềm năng lớn về công nghệ và sẵn sàng chuyển giao công nghệ và trí thức. Thực trạng này đang là một áp cạnh tranh gay gắt về thu hút FDI của các nước trong khu vực đặt ra thách thức lớn cho Việt Nam. Tuy nhiên về mặt lý thuyết cũng như thực tế, vẫn còn nhiều tranh luận chống lại vai trò của FDI trong việc phát triển kinh tế quốc gia. Dòng vốn FDI có tác động tích cực hay tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế, và những gì Chính phủ nên làm để thu hút và sử dụng FDI hiệu quả vẫn còn là một vấn đề tranh cãi đáng kể (Longani & Razin, 2001). Câu hỏi trọng tâm của nghiên cứu là liệu có tồn tại một liên kết hai chiều giữa FDI và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam hay không? Để trả lời cho câu hỏi trên, tác giả đã chọn đề tài “Đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2000 – 2012” làm luận văn tốt nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu – Câu hỏi nghiên cứu 1. Mục tiêu nghiên cứu Hiện nay có rất nhiều tác giả trong nước và ngoài nước nghiên cứu mối quan hệ giữa FDI và GDP. Trong đó, có rất nhiều ý kiến trái ngược nhau về mối quan hệ hai TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 chiều giữa hai biến này.