Nghiên cứu vai trò của FDI đối với công nghiệp hóa ASEAN (1995-2016) - Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của FDI trong công nghiệp hóa các quốc gia ASEAN giai đoạn 1995-2016, cung cấp cái nhìn sâu sắc về phát triển kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoàng Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Vai Trò Của Dòng Vốn Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài (FDI) Đối Với Mức Độ Công Nghiệp Hóa Của Các Quốc Gia ASEAN Trong Giai Đoạn 1995 - 2016
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 1.6. KẾT CẤU LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 2.1.1. Lý thuyết giả sử thị trường hiệu quả
• 2.1.2. Lý thuyết giả sử thị trường không hiệu quả
• 2.1.3. Lý thuyết quốc tế hóa
• 2.1.4. Lý thuyết địa điểm
• 2.1.5. Các lý thuyết khác về đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TRƯỚC ĐÂY
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình
• 4.3. Kiểm định mô hình
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Tác động của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 4.4.2. Tác động của mức thu nhập và quy mô nền kinh tế
• 4.4.3. Tác động của quy mô khu vực tài chính
• 4.4.4. Tác động của thương mại quốc tế
• 4.4.5. Tác động của đầu tư công
• 4.4.6. Tác động của sự quản lý của Chính phủ
• 4.4.7. Tác động từ tỷ trọng ngành trong cơ cấu kinh tế
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA TẠI VIỆT NAM
• 5.1. Gợi ý các giải pháp nâng cao hiệu quả tác động của FDI đối với công nghiệp hóa tại Việt Nam
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về FDI và Công nghiệp hóa ASEAN giai đoạn 1995 2016

Trong giai đoạn 1995-2016, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một yếu tố quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa ASEAN. Các quốc gia trong khu vực đã thu hút được một lượng lớn vốn FDI, góp phần vào sự phát triển kinh tế và công nghiệp hóa. Tuy nhiên, sự tác động của FDI đến mức độ công nghiệp hóa không phải lúc nào cũng rõ ràng. Nghiên cứu này sẽ phân tích vai trò của FDI trong bối cảnh công nghiệp hóa của ASEAN, từ đó đưa ra những nhận định và kết luận về mối quan hệ này.

1.1. Định nghĩa và vai trò của FDI trong công nghiệp hóa

FDI được hiểu là dòng vốn đầu tư từ nước ngoài vào các quốc gia khác nhằm mục đích thành lập hoặc mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh. Vai trò của FDI trong công nghiệp hóa ASEAN thể hiện qua việc tạo ra việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong khu vực.

1.2. Tình hình FDI tại ASEAN giai đoạn 1995 2016

Giai đoạn 1995-2016 chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của FDI vào các quốc gia ASEAN. Các quốc gia như Việt Nam, Thái Lan và Malaysia đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Sự gia tăng này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa tại các quốc gia này.

II. Thách thức trong việc thu hút FDI và công nghiệp hóa tại ASEAN

Mặc dù FDI có vai trò quan trọng, nhưng các quốc gia ASEAN vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút và sử dụng hiệu quả dòng vốn này. Những thách thức này bao gồm chính sách đầu tư chưa đồng bộ, cơ sở hạ tầng yếu kém và sự cạnh tranh từ các quốc gia khác trong khu vực.

2.1. Chính sách FDI tại các quốc gia ASEAN

Chính sách FDI tại ASEAN còn thiếu sự đồng bộ và nhất quán, dẫn đến khó khăn trong việc thu hút đầu tư. Các quốc gia cần cải thiện khung pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

2.2. Cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực

Cơ sở hạ tầng yếu kém và nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của các nhà đầu tư là một trong những thách thức lớn. Việc nâng cấp cơ sở hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là cần thiết để thu hút FDI hiệu quả hơn.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả FDI trong công nghiệp hóa ASEAN

Để nâng cao hiệu quả của FDI trong quá trình công nghiệp hóa ASEAN, các quốc gia cần áp dụng một số phương pháp như cải cách chính sách đầu tư, tăng cường hợp tác quốc tế và phát triển nguồn nhân lực.

3.1. Cải cách chính sách đầu tư

Cải cách chính sách đầu tư nhằm tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm thiểu rào cản đầu tư.

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực đầu tư và thương mại sẽ giúp các quốc gia ASEAN thu hút nhiều hơn dòng vốn FDI. Việc tham gia vào các hiệp định thương mại tự do cũng là một cách hiệu quả để mở rộng thị trường cho các nhà đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về FDI tại ASEAN

Nghiên cứu cho thấy rằng tác động của FDI đến phát triển công nghiệp tại ASEAN không chỉ đơn thuần là về mặt kinh tế mà còn liên quan đến các yếu tố xã hội và môi trường. Các quốc gia cần xem xét các tác động này để có những chính sách phù hợp.

4.1. Tác động kinh tế của FDI

FDI đã góp phần tạo ra hàng triệu việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia ASEAN. Tuy nhiên, cần có các biện pháp để đảm bảo rằng lợi ích từ FDI được phân phối công bằng.

4.2. Tác động xã hội và môi trường

FDI cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội. Các quốc gia cần có các quy định chặt chẽ để quản lý và giảm thiểu những tác động này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của FDI tại ASEAN

Kết luận cho thấy rằng FDI vẫn đóng vai trò quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa ASEAN. Tuy nhiên, để phát huy tối đa hiệu quả, các quốc gia cần có những chính sách đồng bộ và hiệu quả hơn trong việc thu hút và sử dụng FDI.

5.1. Tương lai của FDI tại ASEAN

Tương lai của FDI tại ASEAN phụ thuộc vào khả năng cải cách chính sách và nâng cao chất lượng môi trường đầu tư. Các quốc gia cần tiếp tục cải thiện để thu hút dòng vốn này.

5.2. Đề xuất chính sách cho các quốc gia ASEAN

Các quốc gia ASEAN cần xây dựng các chính sách đầu tư linh hoạt và hiệu quả, đồng thời tăng cường hợp tác trong khu vực để tối ưu hóa lợi ích từ FDI.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1995 - 2016, các quốc gia ASEAN đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), với giá trị trung bình FDI chiếm khoảng 4% GDP của các quốc gia trong khu vực. Tuy nhiên, mức độ công nghiệp hóa, được đo bằng tỷ trọng GDP từ lĩnh vực công nghiệp trên tổng GDP, vẫn còn khiêm tốn với giá trị trung bình chỉ khoảng 18%. Vấn đề đặt ra là liệu dòng vốn FDI có thực sự đóng vai trò thúc đẩy công nghiệp hóa tại các quốc gia ASEAN hay không, và những nhân tố nào ảnh hưởng đến quá trình này. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định tác động của FDI đến mức độ công nghiệp hóa, đồng thời làm rõ các yếu tố kinh tế vĩ mô khác như mức thu nhập bình quân, quy mô khu vực tài chính, thương mại quốc tế, đầu tư công và vai trò quản lý của Chính phủ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 10 quốc gia ASEAN trong giai đoạn 1995-2016, sử dụng dữ liệu bảng từ World Bank và áp dụng phương pháp hồi quy tuyến tính tổng quát (GLS). Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các nhà hoạch định chính sách nhằm nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng FDI, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa bền vững tại khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế về đầu tư trực tiếp nước ngoài và công nghiệp hóa, bao gồm:

• Lý thuyết giả sử thị trường hiệu quả và không hiệu quả: Giải thích động cơ chuyển dịch FDI dựa trên tỷ suất lợi nhuận và chi phí biên, cũng như vai trò của cấu trúc thị trường và đặc điểm doanh nghiệp trong việc lựa chọn đầu tư.
• Lý thuyết quốc tế hóa và lựa chọn địa điểm: Nhấn mạnh vai trò của chi phí giao dịch và lợi thế so sánh về yếu tố sản xuất như lao động và tài nguyên thiên nhiên trong quyết định FDI.
• Lý thuyết tài trợ nội bộ và hiệu quả tỷ giá hối đoái: Phân tích nguồn vốn nội bộ của các công ty đa quốc gia và ảnh hưởng của biến động tỷ giá đến dòng vốn FDI.
• Khái niệm công nghiệp hóa: Được đo lường qua tỷ trọng GDP công nghiệp trên tổng GDP và tỷ trọng lao động trong lĩnh vực công nghiệp, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp.

Các khái niệm chính bao gồm: FDI, công nghiệp hóa, đầu tư công, khu vực tài chính, thương mại quốc tế, vai trò quản lý của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng cân bằng thu thập từ 10 quốc gia ASEAN trong giai đoạn 1995-2016, với tổng số quan sát là 220. Dữ liệu được lấy từ các nguồn đáng tin cậy như World Bank. Phương pháp phân tích chính là hồi quy tuyến tính tổng quát (GLS) nhằm khắc phục các vấn đề về phương sai sai số thay đổi và tự tương quan trong mô hình hồi quy dữ liệu bảng. Trước đó, các phương pháp hồi quy Pooled OLS, FEM và REM cũng được thử nghiệm để lựa chọn mô hình phù hợp, trong đó kiểm định Hausman ủng hộ mô hình FEM nhưng do tồn tại các khuyết tật nên GLS được sử dụng để đảm bảo tính hiệu quả và tin cậy của kết quả. Các biến nghiên cứu bao gồm biến phụ thuộc là mức độ công nghiệp hóa (INDU) và các biến độc lập như FDI, GDP bình quân đầu người (GDPCAP), thương mại quốc tế (IMP, EXP), đầu tư công (INV), cung tiền (M2), và các chỉ số quản lý của Chính phủ (GOV, INT, REG). Quá trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian thu thập và xử lý dữ liệu từ năm 1995 đến 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của FDI đến công nghiệp hóa: Kết quả hồi quy GLS cho thấy hệ số của FDI có giá trị dương 0.19 và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, tuy nhiên, các mô hình FEM và REM không tìm thấy mối tương quan có ý nghĩa giữa FDI và mức độ công nghiệp hóa. Điều này cho thấy FDI chưa đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy công nghiệp hóa tại các quốc gia ASEAN trong giai đoạn nghiên cứu.

2. Ảnh hưởng của mức thu nhập bình quân: Biến GDPCAP có hệ số dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, trong khi biến GDPCAP2 có hệ số âm và cũng có ý nghĩa thống kê, phản ánh mô hình chữ U ngược. Mức thu nhập bình quân tối ưu để công nghiệp hóa phát triển tối đa được ước tính khoảng 12,965 USD/người. Khi vượt quá mức này, công nghiệp hóa có xu hướng giảm do chuyển dịch nhu cầu sang dịch vụ.

3. Tác động của khu vực tài chính: Cung tiền M2 có hệ số âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 5-1%, cho thấy sự gia tăng cung tiền có thể gây ra lạm phát và bất ổn kinh tế, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến công nghiệp hóa.

4. Ảnh hưởng của thương mại quốc tế: Hoạt động xuất khẩu (EXP) có tác động tích cực và nhập khẩu (IMP) có tác động tiêu cực đến công nghiệp hóa, với hệ số lần lượt là +0.32 và -0.32, cả hai đều có ý nghĩa thống kê ở mức 1%. Điều này phản ánh tầm quan trọng của việc tăng cường xuất khẩu sản phẩm công nghiệp và kiểm soát nhập khẩu.

5. Vai trò của đầu tư công và quản lý Chính phủ: Đầu tư công (INV) có tác động tích cực với hệ số 0.21 và ý nghĩa thống kê 1%, tuy nhiên hiệu quả đầu tư công còn phụ thuộc vào quản lý và kiểm soát. Biến REG đại diện cho mức độ can thiệp của Chính phủ có tác động tiêu cực và có ý nghĩa thống kê, trong khi các biến GOV và INT không có ý nghĩa rõ ràng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy FDI không phải là nhân tố quyết định thúc đẩy công nghiệp hóa tại các quốc gia ASEAN, điều này có thể do sự thiếu đồng bộ trong phát triển cơ sở hạ tầng trung tầng và thượng tầng, cũng như hiệu quả đầu tư công thấp do quản lý kém và tham nhũng. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này tương đồng với một số nghiên cứu tại khu vực châu Phi và Trung Quốc, trong khi khác biệt với các nghiên cứu tại OECD cho thấy tác động tích cực của FDI. Mức thu nhập bình quân đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy công nghiệp hóa, nhưng khi vượt quá ngưỡng nhất định, nhu cầu chuyển sang dịch vụ làm giảm tỷ trọng công nghiệp. Khu vực tài chính phát triển không đồng nghĩa với công nghiệp hóa nếu không kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Thương mại quốc tế có vai trò kép, xuất khẩu thúc đẩy công nghiệp hóa, trong khi nhập khẩu không kiểm soát có thể làm suy yếu ngành công nghiệp nội địa. Vai trò quản lý của Chính phủ cần được cân bằng giữa hỗ trợ doanh nghiệp trong nước và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, tránh can thiệp quá mức gây cản trở phát triển. Các dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa FDI và INDU theo thời gian, cũng như bảng hệ số hồi quy chi tiết các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ: Đầu tư không chỉ vào các khu công nghiệp mà cần phát triển cơ sở trung tầng (giáo dục, đào tạo kỹ thuật) và thượng tầng (hệ thống pháp luật, chính sách đất đai, tài chính công) nhằm tạo nền tảng vững chắc cho công nghiệp hóa. Thời gian thực hiện: 5-10 năm. Chủ thể: Chính phủ và các cơ quan quản lý.

2. Thu hút FDI chất lượng cao, ưu tiên công nghệ cao: Xây dựng chính sách ưu đãi thu hút các dự án FDI có khả năng chuyển giao công nghệ, đồng thời phát triển ngành công nghiệp phụ trợ và doanh nghiệp vừa và nhỏ để tăng cường liên kết nội địa. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các cơ quan xúc tiến đầu tư.

3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật: Tập trung phát triển đào tạo nghề, kỹ năng thực hành, đào tạo đội ngũ thiết kế sản phẩm và quản lý chất lượng cao, thay đổi mô hình đào tạo theo hướng thực tiễn và liên kết doanh nghiệp. Thời gian: 5 năm. Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường nghề, doanh nghiệp.

4. Cải thiện môi trường kinh tế và quản lý hiệu quả đầu tư công: Tăng cường minh bạch, kiểm soát tham nhũng, nâng cao hiệu quả đầu tư công, đồng thời giảm thiểu sự can thiệp quá mức của Chính phủ vào thị trường để tạo môi trường cạnh tranh công bằng. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Chính phủ, các cơ quan thanh tra, kiểm toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Giúp hiểu rõ tác động thực tế của FDI và các yếu tố kinh tế vĩ mô đến công nghiệp hóa, từ đó xây dựng chính sách đầu tư và phát triển kinh tế hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và học thuật: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa FDI và công nghiệp hóa trong khu vực ASEAN.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài: Hiểu rõ môi trường đầu tư, các yếu tố ảnh hưởng đến công nghiệp hóa để đưa ra quyết định đầu tư phù hợp, đồng thời nhận diện cơ hội hợp tác với doanh nghiệp trong nước.

4. Cơ quan phát triển và tổ chức quốc tế: Hỗ trợ xây dựng các chương trình phát triển kinh tế, hỗ trợ kỹ thuật và chính sách nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa bền vững tại các quốc gia đang phát triển trong khu vực.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI có phải là yếu tố quyết định thúc đẩy công nghiệp hóa tại ASEAN không?
   Nghiên cứu cho thấy FDI không đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy công nghiệp hóa tại các quốc gia ASEAN giai đoạn 1995-2016. Hiệu quả của FDI phụ thuộc nhiều vào các yếu tố nội tại như cơ sở hạ tầng, quản lý và chính sách.

2. Mức thu nhập bình quân ảnh hưởng thế nào đến công nghiệp hóa?
   Mức thu nhập bình quân có tác động tích cực đến công nghiệp hóa cho đến khi đạt ngưỡng khoảng 12,965 USD/người, sau đó công nghiệp hóa có xu hướng giảm do chuyển dịch nhu cầu sang dịch vụ.

3. Vai trò của đầu tư công trong công nghiệp hóa là gì?
   Đầu tư công có tác động tích cực nhưng hiệu quả phụ thuộc vào quản lý và kiểm soát. Đầu tư công hiệu quả sẽ thúc đẩy công nghiệp hóa, ngược lại có thể gây thất thoát và cản trở phát triển.

4. Tại sao khu vực tài chính phát triển lại có thể ảnh hưởng tiêu cực đến công nghiệp hóa?
   Cung tiền tăng quá mức có thể gây lạm phát và bất ổn kinh tế vĩ mô, làm giảm sức hấp dẫn của thị trường đối với đầu tư và ảnh hưởng tiêu cực đến công nghiệp hóa.

5. Chính phủ nên làm gì để nâng cao hiệu quả của FDI đối với công nghiệp hóa?
   Chính phủ cần tạo môi trường đầu tư hấp dẫn, giảm can thiệp quá mức, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước bắt kịp công nghệ, đồng thời tăng cường minh bạch và kiểm soát đầu tư công.

Kết luận

• Không tìm thấy bằng chứng rõ ràng về tác động tích cực của FDI đến mức độ công nghiệp hóa tại các quốc gia ASEAN trong giai đoạn 1995-2016.
• Mức thu nhập bình quân và thương mại quốc tế đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy công nghiệp hóa, với mức thu nhập tối ưu khoảng 12,965 USD/người.
• Đầu tư công và vai trò quản lý của Chính phủ có ảnh hưởng đáng kể, nhưng cần nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sự can thiệp quá mức.
• Khu vực tài chính phát triển không đồng nghĩa với công nghiệp hóa nếu không kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.
• Các bước tiếp theo bao gồm phát triển đồng bộ cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hút FDI chất lượng cao và cải thiện môi trường kinh tế để thúc đẩy công nghiệp hóa bền vững.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp hóa phù hợp với điều kiện thực tế của từng quốc gia trong ASEAN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Chương 5: Kết luận và gợi ý chính sách. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY GIỚI THIỆU CHƯƠNG 2 Mục tiêu của chương này giới thiệu các lý thuyết, kết quả nghiên cứu cổ điển và hiện đại của các nhà nghiên cứu về các lý do các công ty chọn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Phần 2, chương này nêu các nghiên cứu thực nghiệm về tác động trực tiếp, tác động gián tiếp FDI đối với công nghiệp hóa, vai trò của Chính phủ khi chọn lọc dòng vốn FDI và hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước bắt kịp các công ty đa quốc gia. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 2.

Lý thuyết giả sử thị trường hiệu quả a. Giả thuyết về tỷ suất thu hồi khác nhau Giả thuyết về tỷ suất thu hồi khác nhau là sự xuất hiện đầu tiên khi giải thích FDI. Dòng vốn sẽ chuyển từ nước có tỷ suất lợi nhuận thấp sang nước có tỷ suất lợi nhuận cao hơn, dẫn đến cân bằng tỷ suất lợi nhuận thực sự. Lý do giải thích cho giả thuyết này là các công ty xem xét hành vi FDI để cân bằng suất lợi nhuận và chi phí biên.

Giả thuyết này giả sử rằng rủi ro thị trường bằng không, vì vậy suất sinh lời chỉ dựa vào quyết định đầu tư. Phi rủi ro trong trường hợp này có nghĩa là nhà đầu tư xem xét nội địa và đầu tư nước ngoài như sự thay thế hoàn hảo. Trên thực tế, để kiểm định giả thuyết này đúng với giả thuyết hay không người ta kiểm tra mối liên hệ tỷ suất thu hồi tương quan giữa các quốc gia đầu tư và nước mà các quốc gia này đầu tư. Kết quả theo Agarwal (1980, Imad A.Moosa, 2002), Weintraub (1967, Imad A.Moosa, 2002), thì giả thuyết này không có ý nghĩa tương quan, nên bác bỏ giả thuyết.

Giả thuyết về quy mô thị trường Theo lý thuyết quy mô thị trường thì quy mô FDI ở nước nhận đầu tư phụ thuộc vào quy mô của thị trường nước đó, được đo lường thông qua doanh thu của TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 các MNC hay GDP của nước nhận đầu tư. Đây là lý giải cho FDI thay thế nhập khẩu. Khi quy mô thị trường tăng đến mức độ đảm bảo việc khai thác lợi thế nhờ quy mô thì quốc gia đó sẽ có tiềm năng để FDI vào.Moosa, 2002) đã nghiên cứu quy mô thị trường lớn một cách hiệu quả cho phép sự chuyên môn hóa các nhân tố để sản xuất, vì thế giúp các công ty tối thiểu hóa chi phí. Cách mà người ta kiểm định giả thuyết này là tìm ra mối tương quan giữa phần trăm FDI bởi một quốc gia vào nhóm các nước nhận đầu tư của quốc gia này, liên hệ với mức thu nhập của các nước nhận đầu tư.

Nghiên cứu thực nghiệm các nhân tố quyết định FDI bao gồm một số đo lường quy mô thị trường ở nước nhận đầu tư, Moore (1993, Imad A.Moosa, 2002), Bajo-Rubio và Sosvilla-Rivero (1994, Imad A.Moosa, 2002), Wang và Swan (1995, Imad A.Moosa, 2002) sử dụng GDP thực trong mô hình thực nghiệm của họ và khám phá ra rằng nó có ý nghĩa đối với FDI. Tuy nhiên, Yang và các cộng sự (2000, Imad A.Moosa, 2002) đã thất bại trong việc tìm ra mối quan hệ giữa dòng chảy vốn FDI và sự co giãn của GDP. Ngoài ra, theo Agarwal (1980, Imad A.Moosa, 2002), kết quả kiểm định GDP của nơi nhận đầu tư chỉ có ý nghĩa đối với FDI tìm kiếm thị trường, hay FDI sản xuất hàng tiêu dùng cho thị trường nước sở tại, không đúng với FDI xuất khẩu. Lý thuyết giả sử thị trường không hiệu quả a.

Lý thuyết tổ chức công nghiệp Hymer (1976, Imad A.Moosa, 2002) là nhà kinh tế học đầu tiên đã chỉ ra rằng cấu trúc thị trường và đặc trưng cụ thể của các công ty đầu tư có thể giải thích cho FDI. Lý thuyết này lập luận rằng, khi đầu tư ra nước ngoài, các tổ chức đầu tư sẽ chịu nhiều chi phí và rủi ro hơn các doanh nghiệp nước tiếp nhận đầu tư. Để cạnh tranh được, các doanh nghiệp sẽ sử dụng một số lợi thế như quy mô, kiến thức, sự khác biệt của sản phẩm và nhãn hiệu sản phẩm, công nghệ… để bù lại những chi phí phụ trội. Lý thuyết này không giải thích được tại sao các công ty lại chọn đầu tư trực tiếp mà không chọn một phương thức thâm nhập khác.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Lý thuyết quốc tế hóa Theo lý thuyết quốc tế hóa, vốn đầu tư nước ngoài phát sinh từ những nổ lực của các công ty để thay thế các giao dịch thị trường bằng các giao dịch nội bộ.Ý tưởng này là một phần mở rộng của công trình nghiên cứu bởi Coase (1937, Imad A.Moosa, 2002), đó là chi phí tiếp thị có thể tiết kiệm cho công ty. Lợi thế từ quốc tế hóa tránh thời gian giao dịch bị chậm trễ. Buckley & Casson (1976, Imad A.Moosa, 2002) cho rằng nếu thị trường trong các sản phẩm trung gian là không hoàn hảo, các công ty có động cơ để bỏ qua chúng bằng cách tạo ra thị trường nội bộ, như vậy mà các hoạt động liên kết bởi các thị trường mang lại sự sở hữu và kiểm soát.

Có hai vấn đề với giả thuyết quốc tế hóa. Thứ nhất, Rugman (1980, Imad A.Moosa, 2002) lập luận rằng giả thuyết không có thực nghiệm. Thứ hai, Buckley (1988) cho rằng lý thuyết này không được kiểm định trực tiếp. Tuy nhiên, Martin (1991, Imad A.Moosa, 2002) đã tìm thấy bằng chứng ảnh hưởng của chi phí giao dịch trên vốn đầu tư nước ngoài tại Hoa Kỳ.

Lý thuyết địa điểm Theo lý thuyết lựa chọn địa điểm, FDI tồn tại vì một số yếu tố sản xuất như lao động, nguồn tài nguyên thiên nhiên. Những yếu tố này sẽ kéo theo sự khác nhau so sánh trong chi phí của yếu tố sản xuất.Moosa, 2002) đã sử dụng giả thuyết này để giải thích FDI của Mỹ vào Canada Một hình thức của sự khác nhau tương quan địa điểm trong chi phí của những yếu tố sản xuất là lợi thế về tiền lương thấp. Tuy nhiên, tiền lương cao phản ánh chất lượng lao động cao, trong trường hợp này mối quan hệ giữa FDI và tiền lương thấp bị bác bỏ. Nghiên cứu về chất lượng lao động của Wheeler & Moody (1990, Imad A.Moosa, 2002) đã chỉ ra sự khác nhau giữa các quốc gia về năng suất lao động có thể giải thích một phần tại sao một lượng FDI khổng lồ vào các nước công nghiệp tiền lương cao.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Lý thuyết lựa chọn địa điểm không chỉ gắn với tiền lương mà còn gắn với các yếu tố khác. Các lý thuyết khác về đầu tư trực tiếp nước ngoài a. Lý thuyết tài trợ nội bộ Tài trợ nội bộ ở đây được liên hệ với sự hợp nhất lợi nhuận được làm ra của một chi nhánh ở nước ngoài – bởi MNC. Gỉa thuyết này được xây dựng bởi Barlow & Wender (1955, Imad A.Moosa, 2002), lý giải việc các MNC giao nguồn lực tân tiến nhất đối với đầu tư trực tiếp ban đầu của họ, trong khi đó việc mở rộng này được tài trợ bởi lợi nhuận tái đầu tư thu được bởi hoạt động tại nước nhận đầu tư.

Điều này có ý nghĩa rằng tồn tại mối liên hệ tích cực giữa dòng ngân lưu nội bộ và hoạt động đầu tư, bởi vì sự tài trợ nội bộ có chi phí thấp hơn. Theo Froot & Stein (1991, Imad A.Moosa, 2002), một trong những lý do tại sao tài trợ bên ngoài tốn kém hơn so với tài trợ nội bộ là thông tin không hoàn hảo trong thị trường vốn. Gỉa thuyết có vẻ thích hợp hơn để giải thích tại sao vốn đầu tư nước ngoài vào các nước đang phát triển có hai lý do: Thứ nhất, sự hiện diện của các hạn chế về sự dịch chuyển vốn. Thứ hai, cơ sở hạ tầng của thị trường tài chính thô sơ và không hiệu quả.Moosa, 2002) đưa ra một sự giải thích dựa trên thuế là lý do tại sao các MNC thích tài trợ nội bộ.

Tác giả lập luận rằng, bởi vì thu nhập chuyển về nước và không thu nhập của công ty con thường là nguồn gốc của nghĩa vụ thuế của nước chủ đầu tư, thuế thu nhập ảnh hưởng đến vốn đầu tư nước ngoài rất khác nhau, tùy thuộc vào yêu cầu chuyển vốn từ công ty con về công ty mẹ - MNC. Do đó, một công ty tài trợ vốn đầu tư nước ngoài sẽ xem xét thu nhập nước ngoài có thể chuyển về nhiều nhất có thể. Đó là quay trở lại, yêu cầu của một công ty nước ngoài được thiết lập tại các điểm mà tại đó mong muốn FDI chỉ làm cạn kiệt thu nhập của nước ngoài. Kết quả là, Hartman rút ra một sự phân biệt giữa dự án nước ngoài trưởng thành và chưa trưởng thành (hoặc các dự án khai thác và các chi nhánh), sau này phụ thuộc vào sự tài trợ của các MNC mà không thực hiện thêm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 bất kỳ việc chuyển tiền nào.Moosa, 2002) kết luận rằng có một số hỗ trợ thực nghiệm cho giả thuyết này với ý nghĩa rằng FDI được xác định một phần bởi dòng vốn phát sinh từ nội bộ các chi nhánh của các MNC ở nước ngoài.

Lý thuyết về khu vực tiền tệ và hiệu quả của tỷ giá hối đoái Aliber (1970 & 1971, Imad A.Moosa, 2002) đã đưa ra một giả thuyết và cố gắng giải thích FDI trong việc xem xét mức độ mạnh tương quan của các đồng tiền khác nhau.Gỉa thuyết này lập luận rằng các công ty ở các quốc gia có đồng tiền mạnh sẽ đầu tư ra nước ngoài, trong khi đó các công ty ở các quốc gia có đồng tiền yếu sẽ không có khuynh hướng như vậy. Gỉa thuyết này dựa trên cơ sở mối quan hệ thị trường vốn, rủi ro tỷ giá hối đoái và sự tham chiếu thị trường cho việc nắm giữ tài sản định giá bởi đồng tiền mạnh, dựa trên danh tiếng đó có thể vay với lãi suất thấp hơn công ty địa phương ở nước có đồng tiền yếu, bởi vì ông cho rằng dòng thu nhập ở quốc gia có đồng tiền yếu được liên hệ với rủi ro tỷ giá hối đoái. Gỉa thuyết của Aliber có thể được kiểm định bởi mối quan hệ giữa giá trị của đồng tiền và dòng chảy vốn FDI.