Hiệu quả dự án viện trợ cho ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại ĐBSCL

Nghiên cứu phân tích hiệu quả các dự án viện trợ nước ngoài应对 biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long Việt Nam.

• Tác giả: Lê Thị Ngọc Diệp
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Quang
• Trường học: Đại học Việt Nhật
• Chuyên ngành: Biến đổi khí hậu và Phát triển
• Đề tài: Hiệu quả của các dự án viện trợ nước ngoài cho ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững ở Đồng bằng sông Cửu Long Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về viện trợ nước ngoài cho biến đổi khí hậu

Viện trợ nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Các dự án viện trợ tập trung vào giảm thiểu rủi ro thiên tai, quản lý tài nguyên nước và chuyển đổi nông nghiệp. Đối tác phát triển như JICA, World Bank cung cấp vốn, công nghệ và chuyên môn. Chính phủ Việt Nam ban hành nhiều chính sách như Nghị quyết 120/NQ-CP để hướng dẫn sử dụng viện trợ hiệu quả. Mục tiêu chung là xây dựng vùng ĐBSCL thích ứng, phát triển kinh tế-xã hội hài hòa với môi trường.

1.1. Bối cảnh biến đổi khí hậu tại ĐBSCL

ĐBSCL chịu ảnh hưởng nặng nề từ biến đổi khí hậu. Nhiệt độ trung bình và lượng mưa có xu hướng tăng. Mực nước biển dâng theo kịch bản RCP8.5 có thể đạt 73-75cm vào cuối thế kỷ 21. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng. Tình trạng xói lở bờ biển và bờ sông đe dọa đời sống và sinh kế người dân. Các nghiên cứu của Bộ Tài nguyên và Môi trường ghi nhận rõ xu hướng này.

1.2. Các chính sách và khung pháp lý quốc gia

Việt Nam xây dựng khung pháp lý để quản lý viện trợ nước ngoài. Các văn bản quan trọng bao gồm Nghị quyết 120/NQ-CP về phát triển bền vững ĐBSCL. Chiến lược và Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội định hướng tổng thể. Hướng dẫn về thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA và vay ưu đãi xác định các lĩnh vực ưu tiên. Các chính sách này đảm bảo viện trợ phù hợp với nhu cầu quốc gia và cam kết quốc tế.

II. Phân tích hiệu quả các dự án viện trợ nước ngoài

Đánh giá hiệu quả dự án viện trợ cần xem xét nhiều khía cạnh. Các chỉ tiêu bao gồm tính liên quan, hiệu quả, hiệu suất, tác động và tính bền vững. Nghiên cứu cho thấy dự án thành công khi gắn liền với quy hoạch địa phương và ưu tiên quốc gia. Sự tham gia của cộng đồng và chính quyền địa phương là yếu tố then chốt. Một số dự án đạt kết quả tốt trong cải thiện hạ tầng thủy lợi và phòng chống thiên tai. Tuy nhiên, vẫn tồn tại thách thức về duy trì kết quả sau khi dự án kết thúc.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả dự án

Hiệu quả dự án chịu tác động từ nhiều yếu tố. Khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của địa phương rất quan trọng. Sự phối hợp giữa các cơ quan trung ương và địa phương cần chặt chẽ. Năng lực quản lý dự án và nguồn nhân lực tại chỗ quyết định triển khai. Tính minh bạch trong tài chính và giám sát đánh giá tăng cường trách nhiệm. Các dự án cũng phải xem xét tác động môi trường và xã hội dài hạn.

2.2. Các rào cản và thách thức trong thực hiện

Nhiều rào cản ảnh hưởng đến tiến độ và kết quả dự án. Sự chồng chéo về chính sách và quy hoạch giữa các cấp quản lý. Năng lực tiếp nhận và chuyển giao công nghệ của địa phương còn hạn chế. Thiếu cơ chế tài chính bền vững để duy trì hoạt động sau dự án. Biến đổi khí hậu phức tạp đòi hỏi giải pháp linh hoạt, thích ứng. Sự khác biệt về văn hóa và cách tiếp cận giữa nhà tài trợ và đối tác địa phương cũng là thách thức.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả viện trợ khí hậu

Nâng cao hiệu quả viện trợ đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể. Cần tăng cường phối hợp giữa các nhà tài trợ và chính quyền địa phương. Ưu tiên các dự án có tính lồng ghép, giải quyết đồng thời nhiều vấn đề. Xây dựng cơ chế giám sát và đánh giá độc lập, minh bạch. Đầu tư vào nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương và cộng đồng. Khuyến khích chuyển giao công nghệ phù hợp và đổi mới sáng tạo. Các giải pháp phải dựa trên bằng chứng và kinh nghiệm thực tế từ các dự án trước.

3.1. Tăng cường sự tham gia của các bên liên quan

Sự tham gia rộng rãi của các bên liên quan là yếu tố quyết định. Cộng đồng địa phương cần được tham gia từ khâu lập kế hoạch đến thực hiện. Doanh nghiệp tư nhân có thể đóng góp nguồn lực và sáng kiến. Các tổ chức phi chính phủ hỗ trợ kỹ thuật và kết nối. Truyền thông đại chúng giúp nâng cao nhận thức và giám sát. Mô hình đối tác công-tư (PPP) là hướng đi tiềm năng cho các dự án lớn.

3.2. Ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo

Công nghệ hiện đại hỗ trợ thích ứng biến đổi khí hậu hiệu quả. Hệ thống cảnh báo sớm giảm thiểu thiệt hại thiên tai. Công nghệ canh tác thông minh giúp nông nghiệp chống chịu hạn mặn. Giải pháp năng lượng tái tạo giảm phát thải khí nhà kính. Số hóa dữ liệu khí hậu và tài nguyên phục vụ quy hoạch. Chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm quốc tế qua các nền tảng số thúc đẩy học hỏi lẫn nhau.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn cho phát triển bền vững

Viện trợ nước ngoài là nguồn lực quan trọng cho ứng phó biến đổi khí hậu tại ĐBSCL. Các dự án đã góp phần cải thiện hạ tầng, nâng cao nhận thức và năng lực. Để đạt hiệu quả cao hơn, cần hài hòa hóa ưu tiên giữa nhà tài trợ và quốc gia. Tính bền vững của dự án phải được đặt lên hàng đầu từ khâu thiết kế. Hợp tác quốc tế cần hướng đến xây dựng năng lực tự cường cho địa phương. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở để cải thiện chính sách và thực hành quản lý viện trợ.

4.1. Bài học kinh nghiệm từ các dự án thực tế

Các dự án thành công thường có mục tiêu rõ ràng, khả thi. Sự cam kết mạnh mẽ của chính quyền địa phương là then chốt. Thiết kế dự án linh hoạt, điều chỉnh theo biến động khí hậu. Cơ chế giám sát và đánh giá giữa kỳ giúp phát hiện vấn đề kịp thời. Dự án cần xây dựng kế hoạch thoái lui và duy trì kết quả từ đầu. Chia sẻ bài học giữa các dự án và khu vực nâng cao hiệu quả tổng thể.

4.2. Hướng phát triển hợp tác viện trợ trong tương lai

Hợp tác viện trợ tương lai cần tập trung vào giải pháp sáng tạo. Ưu tiên các dự án xây dựng khả năng chống chịu và phục hồi. Tăng cường viện trợ theo chương trình thay vì dự án riêng lẻ. Đẩy mạnh hợp tác Nam-Nam và chia sẻ tri thức khu vực. Lồng ghép biến đổi khí hậu vào tất cả các lĩnh vực phát triển. Xây dựng cơ chế tài chính khí hậu bền vững, đa dạng hóa nguồn lực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với tổng diện tích tự nhiên khoảng 40.816 km2 và quy mô dân số đạt 17.273.630 người vào năm 2019. Khu vực này sở hữu 67,5% diện tích là đất nông nghiệp, đóng góp tới 48% tổng sản lượng lương thực quốc gia và hơn 85% kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những vùng đồng bằng châu thổ chịu tổn thương nặng nề nhất thế giới trước biến đổi khí hậu. Theo kịch bản biến đổi khí hậu RCP8.5 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, mực nước biển dâng vào cuối thế kỷ 21 tại khu vực bờ biển Đông (Mũi Kê Gà đến Mũi Cà Mau) ước tính tăng 73 cm và khu vực bờ biển Tây (Mũi Cà Mau đến Kiên Giang) ước tính tăng 75 cm. Đi kèm với đó là các hiểm họa xâm nhập mặn, hạn hán khốc liệt, ngập lụt và sạt lở bờ sông bờ biển gia tăng nhanh chóng.

Trước bối cảnh nguồn lực ngân sách nội địa còn hạn chế, các nguồn hỗ trợ quốc tế đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Luận văn tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Đánh giá thực trạng và hiệu quả của các dự án viện trợ nước ngoài phục vụ ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại 13 tỉnh, thành phố trực thuộc Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn 11 năm từ năm 2010 đến năm 2020.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu bao gồm: làm rõ các thách thức phát triển bền vững của vùng; đánh giá khách quan hiệu quả các chương trình tài trợ thông qua hệ thống chỉ số định lượng; xác định các yếu tố cản trở; và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả dòng vốn. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp cung cấp cơ sở khoa học để tối ưu hóa nguồn lực tài chính quốc tế, hỗ trợ thực thi hiệu quả Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững vùng đồng bằng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của ba hệ thống lý thuyết và chuẩn mực quốc tế:

Thứ nhất là Khung tiêu chí đánh giá hiệu quả phát triển của Ủy ban Hỗ trợ Phát triển trực thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD DAC) ban hành năm 2019, bao gồm 6 tiêu chí chuẩn mực: Tính phù hợp, Tính nhất quán, Tính hiệu quả, Hiệu suất, Tác động và Tính bền vững.

Thứ hai là 5 nguyên tắc cốt lõi về hiệu quả viện trợ quốc tế được xác lập tại Tuyên bố Paris (2005) và Đối tác Busan (2011), bao gồm: Quyền làm chủ của quốc gia tiếp nhận, Sự liên kết hài hòa của nhà tài trợ, Hài hòa hóa thủ tục, Quản lý định hướng theo kết quả và Trách nhiệm giải trình lẫn nhau.

Thứ ba là Khung 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc đến năm 2030, kết hợp cùng hệ thống 10 nhóm giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu theo phân loại của Ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC 2014) như phát triển con người, giảm nghèo, bảo đảm sinh kế, quản lý rủi ro thiên tai, quản lý hệ sinh thái và giải pháp công trình hạ tầng.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm: Ứng phó biến đổi khí hậu (kết hợp giữa thích ứng và giảm nhẹ), Phát triển bền vững (cân bằng ba trụ cột kinh tế, xã hội, môi trường), Viện trợ nước ngoài (chuyển giao vốn vay ưu đãi ODA và viện trợ không hoàn lại) và Hiệu quả viện trợ (mức độ đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa cách tiếp cận liên ngành và cách tiếp cận phát triển bền vững, sử dụng phương pháp hỗn hợp giữa định tính và định lượng:

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu thứ cấp định lượng bao quát toàn bộ 220 dự án viện trợ nước ngoài từ 68 nhà tài trợ quốc tế (tiêu biểu như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản, Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức) triển khai tại 13 tỉnh thành Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2010-2020. Cỡ mẫu sơ cấp định tính gồm 74 cuộc phỏng vấn bán cấu trúc được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu chuyên gia và chọn mẫu có chủ đích, gồm đại diện các tổ chức tài trợ, cơ quan quản lý nhà nước cấp bộ và địa phương, cùng các hộ dân thụ hưởng trực tiếp.

Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp thu thập qua các đợt khảo sát thực địa từ tháng 12/2020 đến tháng 5/2021. Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ Niên giám thống kê giai đoạn 2010-2020 của 13 tỉnh thành, các báo cáo tài chính của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, và Nhóm công tác Đồng bằng sông Cửu Long.

Phương pháp phân tích: Nghiên cứu áp dụng kiểm định hệ số tương quan Pearson trên môi trường phần mềm R nhằm đo lường mức độ liên kết giữa tổng vốn viện trợ (biến độc lập X) với 9 biến phụ thuộc đại diện cho các chỉ tiêu SDGs (từ Y1 đến Y9: tỷ lệ hộ nghèo, suy dinh dưỡng trẻ em, tỷ lệ tử vong trẻ em, tỷ lệ phòng học kiên cố, tỷ lệ lao động nữ được đào tạo, tỷ lệ dân số dùng nước sạch, GRDP bình quân đầu người, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI, và giá trị thiệt hại do thiên tai). Lý do lựa chọn kiểm định Pearson là phương pháp này giúp lượng hóa chính xác và khách quan mối liên hệ tuyến tính giữa dòng vốn tài trợ và sự biến động của các chỉ số phát triển kinh tế - xã hội. Ngoài ra, tác giả sử dụng phần mềm ArcMap 10.8 để trực quan hóa dữ liệu không gian phân bổ dự án và phân tích ma trận Cross-SWOT để hoạch định chiến lược.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích toàn diện 220 dự án viện trợ nước ngoài giai đoạn 2010-2020 cho thấy nhiều phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, phân bổ dòng vốn viện trợ có sự chênh lệch rất lớn về mặt không gian địa lý. Hơn 30% tổng nguồn vốn tài trợ tập trung chủ yếu vào một vài đô thị trung tâm và vùng lõi như Cần Thơ, An Giang. Trong khi đó, các địa phương ven biển chịu tác động khốc liệt nhất của tình trạng xâm nhập mặn và xói lở bờ biển với chiều dài hơn 750 km như Bến Tre, Bạc Liêu, Sóc Trăng lại tiếp cận tỷ trọng vốn viện trợ thấp hơn đáng kể.

Thứ hai, cơ cấu dự án mất cân đối giữa giải pháp công trình và phi công trình. Trên 60% tổng ngân sách viện trợ được giải ngân cho các can thiệp công trình cứng quy mô lớn như đê kè, cống ngăn mặn và đập điều tiết nước. Các dự án thích ứng dựa vào hệ sinh thái, phục hồi rừng ngập mặn và chuyển đổi sinh kế bền vững chiếm chưa đầy 20% tổng số vốn tài trợ.

Thứ ba, kết quả kiểm định tương quan Pearson chỉ ra mối liên hệ khác biệt giữa dòng vốn viện trợ và các chỉ tiêu phát triển bền vững. Tổng vốn viện trợ thể hiện mối tương quan thuận có ý nghĩa thống kê ở mức tin cậy 95% (p-value nhỏ hơn 0,05) đối với chỉ số phòng học kiên cố (SDG4) và tỷ lệ hộ gia đình tiếp cận nước sạch hợp vệ sinh (SDG6) với hệ số tương quan r đạt mức trên 0,50. Ngược lại, tương quan giữa vốn viện trợ và mức độ giảm thiểu thiệt hại kinh tế do thiên tai (SDG11 và SDG13) chỉ đạt mức yếu (r dưới 0,30).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu phân bổ dự án được trực quan hóa qua bản đồ chuyên đề ArcMap 10.8 và bảng ma trận tương quan Pearson giữa biến X và 9 biến Y. Kết quả này phản ánh rõ nét sự phân kỳ giữa nhu cầu thích ứng thực tế tại địa phương và quyết định giải ngân của các bên liên quan.

Nguyên nhân chính của tình trạng phân bổ chưa tối ưu bắt nguồn từ sự thiếu liên kết vùng. Các dự án viện trợ trong giai đoạn 2010-2020 phần lớn được xây dựng và phê duyệt theo ranh giới hành chính của từng tỉnh riêng lẻ, chưa bám sát quy hoạch tổng thể không gian kinh tế - sinh thái của toàn lưu vực. Điều này khiến cho việc điều phối nguồn lực bị phân mảnh, một số hạng mục công trình kiểm soát lũ và hạn mặn ở thượng lưu gây tác động ngoài ý muốn tới vùng hạ lưu lân cận.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế tại khu vực Đông Nam Á, phát hiện của luận văn hoàn toàn tương đồng với các kết luận về bẫy phân mảnh viện trợ ODA khi thiếu một cơ chế điều phối đa phương đủ mạnh. Việc các dự án công trình cứng chiếm tỷ lệ áp đảo tuy đem lại hiệu quả tức thời trong việc ngăn mặn cục bộ nhưng lại làm suy giảm tính linh hoạt sinh thái tự nhiên và tăng chi phí bảo trì dài hạn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc dòng vốn viện trợ theo hướng thích ứng thuận thiên và gia tăng tỷ trọng can thiệp mềm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu quả các nguồn vốn viện trợ quốc tế:

Thứ nhất, tái cấu trúc cơ chế phân bổ dòng vốn viện trợ theo bản đồ rủi ro khí hậu.

• Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng Ủy ban nhân dân 13 tỉnh thành.
• Hành động: Ban hành khung tiêu chí phân bổ vốn ưu tiên dựa trên mức độ phơi nhiễm và tổn thương thực tế trước xâm nhập mặn, xói lở và nước biển dâng.
• Mục tiêu cụ thể: Nâng tỷ trọng phân bổ vốn cho các tỉnh duyên hải chịu rủi ro cao lên mức tối thiểu 45% tổng vốn viện trợ toàn vùng trong giai đoạn 2022-2025.

Thứ hai, đẩy mạnh các dự án thích ứng dựa vào hệ sinh thái và chuyển đổi sinh kế bền vững.

• Chủ thể thực hiện: Các tổ chức tài trợ quốc tế phối hợp cùng Bộ Tài nguyên và Môi trường và chính quyền địa phương.
• Hành động: Thiết kế và tài trợ cho các mô hình sinh kế thích ứng thuận thiên như lúa - tôm, rừng ngập mặn kết hợp nuôi trồng thủy sản sinh thái, và các chuỗi giá trị nông sản chất lượng cao thích ứng với nước lợ.
• Mục tiêu cụ thể: Nâng tỷ trọng vốn cho các can thiệp thích ứng sinh thái và phi công trình đạt mức tối thiểu 35% danh mục tài trợ đến năm 2030.

Thứ ba, thiết lập cơ chế điều phối liên vùng và hài hòa hóa quy trình thủ tục ODA.

• Chủ thể thực hiện: Hội đồng điều phối vùng Đồng bằng sông Cửu Long và Nhóm công tác các nhà tài trợ (MDWG).
• Hành động: Xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa chung về tất cả các dự án viện trợ trong vùng, chuẩn hóa thủ tục thẩm định và phê duyệt giữa bên tài trợ và bên tiếp nhận.
• Mục tiêu cụ thể: Triệt tiêu 100% tình trạng chồng chéo dự án giữa 68 nhà tài trợ và rút ngắn ít nhất 25% thời gian phê duyệt giải ngân vốn đối ứng giai đoạn 2022-2024.

Thứ tư, nâng cao năng lực quản trị dự án và trách nhiệm giải trình của cán bộ địa phương.

• Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý dự án ODA của 13 tỉnh thành.
• Hành động: Tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về quản lý theo kết quả, giám sát đánh giá theo 6 tiêu chí OECD DAC và lồng ghép chỉ tiêu 17 SDGs.
• Mục tiêu cụ thể: 100% cán bộ quản lý dự án cấp tỉnh được cấp chứng chỉ bồi dưỡng chuyên môn định kỳ hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang tính ứng dụng cao và là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách cấp trung ương và địa phương, bao gồm Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng Ủy ban nhân dân 13 tỉnh thành ĐBSCL. Luận văn cung cấp cơ sở thực tiễn để rà soát quy hoạch phân bổ vốn trung hạn và hoàn thiện chính sách triển khai Nghị quyết 120/NQ-CP.

Nhóm 2: Các nhà tài trợ quốc tế, tổ chức song phương và đa phương như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản, Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức. Tài liệu giúp các bên tài trợ nhận diện khoảng trống can thiệp, tối ưu hóa thiết kế danh mục dự án và lựa chọn địa bàn ưu tiên theo chuẩn mực Đối tác Busan.

Nhóm 3: Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học trong các chuyên ngành Biến đổi khí hậu, Phát triển bền vững, Kinh tế phát triển và Quản lý công. Nghiên cứu cung cấp khung phương pháp luận liên ngành hoàn chỉnh, kết hợp ma trận tương quan Pearson, dữ liệu bảng và bản đồ hóa ArcMap 10.8.

Nhóm 4: Các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng nông nghiệp và thủy sản tại ĐBSCL. Luận văn giúp khối tư nhân nắm bắt xu hướng đầu tư hạ tầng công cộng và các kịch bản khí hậu để chủ động điều chỉnh chiến lược kinh doanh thích ứng dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu nào để đánh giá hiệu quả của các dự án viện trợ nước ngoài? Luận văn tích hợp toàn diện dữ liệu thứ cấp từ 220 dự án ODA của 68 nhà tài trợ quốc tế trong 11 năm (2010-2020) và số liệu Niên giám thống kê của 13 tỉnh thành ĐBSCL. Đồng thời, nghiên cứu kết hợp dữ liệu sơ cấp từ 74 cuộc phỏng vấn sâu với các chuyên gia, cán bộ quản lý và người dân địa phương.

2. Kết quả phân tích tương quan Pearson chứng minh điều gì về mối quan hệ giữa vốn viện trợ và các mục tiêu SDGs? Phân tích Pearson với mức ý nghĩa thống kê p-value nhỏ hơn 0,05 chỉ ra rằng vốn viện trợ có tương quan thuận mạnh với việc cải thiện trường học kiên cố (SDG4) và tiếp cận nước sạch (SDG6) với hệ số r vượt 0,50. Tuy nhiên, tương quan với việc giảm thiểu thiệt hại thiên tai (SDG11, SDG13) còn hạn chế do độ trễ tác động của các công trình.

3. Tại sao cần chuyển dịch từ các giải pháp công trình cứng sang thích ứng dựa vào hệ sinh thái tại ĐBSCL? Hiện nay trên 60% nguồn vốn tập trung vào đê kè và cống ngăn mặn, dễ dẫn đến nguy cơ chia cắt hệ sinh thái tự nhiên và tăng chi phí duy tu. Việc chuyển dịch sang các mô hình sinh kế thích ứng thuận thiên giúp tăng cường khả năng chống chịu lâu dài, bảo tồn đa dạng sinh học và tối ưu hóa ngân sách bảo trì.

4. Nghị quyết 120/NQ-CP có vai trò định hướng như thế nào đối với các dự án viện trợ quốc tế trong nghiên cứu? Nghị quyết 120/NQ-CP ban hành năm 2017 đóng vai trò là kim chỉ nam chiến lược, yêu cầu chuyển đổi tư duy từ chống chọi sang thích ứng thuận thiên, thúc đẩy liên kết tiểu vùng sinh thái và định hướng các nhà tài trợ quốc tế tập trung dòng vốn vào các chương trình quy mô liên tỉnh mang tính bền vững.

5. Đâu là rào cản lớn nhất ảnh hưởng đến hiệu quả giải ngân và thực thi dự án viện trợ tại 13 tỉnh thành? Rào cản lớn nhất là sự thiếu cơ chế điều phối liên tỉnh và sự chồng chéo trong thủ tục hành chính giữa các cơ quan ban ngành với quy định của nhà tài trợ. Điều này dẫn đến tình trạng chậm tiến độ giải ngân vốn đối ứng và chưa tối ưu hóa được nguồn lực can thiệp trên toàn lưu vực.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đề ra với 5 đóng góp học thuật và thực tiễn cốt lõi:

• Tổng hợp và hệ thống hóa toàn diện bộ cơ sở dữ liệu về 220 dự án viện trợ nước ngoài từ 68 tổ chức quốc tế tại 13 tỉnh thành ĐBSCL trong suốt giai đoạn 2010-2020.
• Ứng dụng thành công mô hình định lượng tương quan Pearson trên dữ liệu bảng 10 biến và kỹ thuật bản đồ hóa ArcMap 10.8 để lượng hóa tác động thực tế của viện trợ đến 9 chỉ tiêu SDGs cấp tỉnh.
• Nhận diện sâu sắc điểm nghẽn trong phân bổ nguồn lực, đặc biệt là tình trạng chênh lệch địa bàn can thiệp và sự mất cân đối giữa can thiệp công trình cứng với các giải pháp hệ sinh thái mềm.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm khuyến nghị hành động khả thi, gắn liền với phân kỳ lộ trình 2022-2025 và tầm nhìn 2030 theo tinh thần Nghị quyết 120/NQ-CP.
• Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo khoa học có độ tin cậy cao cho các nhà hoạch định chính sách, tổ chức quốc tế và cộng đồng nghiên cứu tài chính khí hậu.

Để hiện thực hóa các mục tiêu thích ứng biến đổi khí hậu trong giai đoạn tới, các bên liên quan cần khẩn trương thiết lập cơ chế điều phối liên vùng và chuẩn hóa quy trình phân bổ vốn ODA. Hãy khai thác ngay các dữ liệu và phát hiện của luận văn để nâng cao hiệu quả các chương trình hợp tác quốc tế vì một Đồng bằng sông Cửu Long phát triển bền vững và thịnh vượng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI VIETNAM JAPAN UNIVERSITY LE THI NGOC DIEP EFFECTIVENESS OF FOREIGN AID PROJECTS FOR CLIMATE CHANGE RESPONSE AND SUSTAINABLE DEVELOPMENT IN THE VIETNAMESE MEKONG RIVER DELTA MASTER'S THESIS Hanoi, 2021 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI VIETNAM JAPAN UNIVERSITY LE THI NGOC DIEP EFFECTIVENESS OF FOREIGN AID PROJECTS FOR CLIMATE CHANGE RESPONSE AND SUSTAINABLE DEVELOPMENT IN THE VIETNAMESE MEKONG RIVER DELTA MAJOR: CLIMATE CHANGE AND DEVELOPMENT CODE: 8900201.02QTD RESEARCH SUPERVISOR: Dr. Nguyen Van Quang Hanoi, 2021 PLEDGE In writing this Master's thesis, I carefully read the Decision on the issuance of the Master's thesis guideline at Vietnam Japan University, fully understand what is written there, and comply with all the related rules and guidelines. I assure that this thesis is the result of my own research and has not been published. I affirm that any third party concept, research, logic, or analysis borrowed is correctly and appropriately indicated, explicitly and transparently.

In this way, the source is instantly identifiable in citation styles and the author's rights. I am aware that not documenting source material or not citing clearly, correctly, and completely constitutes plagiarism. Le Thi Ngoc Diep ACKNOWLEDGMENT Firstly, I would like to express my gratitude to my supervisor, Dr. Nguyen Van Quang, for giving me helpful guidance and suggestions and for welcoming all of my questions and concerns.

I also would like to thank Dr. Kotera Akihiko, MSc. Bui Thi Hoa and other lecturers, staff of Vietnam Japan University (VJU), and Ibaraki University for their contribution towards my exciting journey in VJU. I am also very grateful to the Japan International Cooperation Agency (JICA) Vietnam Office for the great internship that assisted me in finishing the research related to foreign aid projects in the Mekong Delta in Vietnam.

My special thanks go to Dr. Nguyen Thanh Ha, Mr. Ishimaru Hiroki, who gave me so much meaningful advice, helping me contact Can Tho University, and local authorities in the Mekong Delta. I also would like to extend my appreciation to the Agriculture Project Management Board, Ministry of Agriculture and Rural Development; Development Partners supporting Vietnam's sustainable development; People's Committee of An Giang Province, Dong Thap Province, Long An Province, Tien Giang Province, Ben Tre Province, Vinh Long Province, Can Tho Municipality, Kien Giang Province, Ca Mau Province, Bac Lieu Province, Hau Giang Province, Soc Trang Province, Tra Vinh Province; and Can Tho University.

Finally, I would like to thank my friends in VJU, people I met during the internship, and my family, those who treated me so well. I appreciate your role in helping me conduct this study. Le Thi Ngoc Diep TABLE OF CONTENT Page PLEDGE ACKNOWLEDGMENT TABLE OF CONTENT LIST OF TABLES. i LIST OF FIGURES.

ii LIST OF ABBREVIATIONS. iv CHAPTER 1: INTRODUCTION .1 The necessity of research .2 The research questions and hypotheses .3 Research objectives and tasks .4 Objects and scope of the research .5 Matrix of learning outcomes for the master's thesis .3 Related previous studies .2 Socio-economic features .3 Cross-SWOT analysis .5 Pearson's Correlation Coefficient Test .37 CHAPTER 3: OVERVIEW OF ISSUES IN THE VMD .1 Climate change and climate change impacts .1 Sea-level rise .2 Drought and salinization .4 Coastal erosion and river erosion .5 Sustainable development in the context of climate change in the VMD .2 Upstream reservoir and water transfer .4 Land use land cover change .5 Population growth and migration. 54 CHAPTER 4: THE EFFECTIVENESS OF FOREIGN AID PROJECTS FOR CLIMATE CHANGE RESPONSE AND SUSTAINABLE DEVELOPMENT IN THE VMD.1 The status of foreign aid projects from 2010-2020 in the VMD .2 The effectiveness of foreign aid projects .1 Characteristic of aid effectiveness principles in the VMD .2 Correlation analysis result .3 Driving forces and factors affecting the effectiveness of foreign aid projects in VMD .3 Coordination between stakeholders .83 CHAPTER 5: PROPOSAL OF SOLUTIONS, RECOMMENDATIONS TO IMPROVE THE EFFECTIVENESS OF FOREIGN AID PROJECTS FOR CLIMATE CHANGE RESPONSE AND SUSTAINABLE DEVELOPMENT .2 Solutions, recommendations to improve the effectiveness of foreign aid projects .1 Recommendations regarding aid allocation .2 Recommendations regarding fund .3 Recommendations regarding coordination .4 Recommendations regarding law/ policy .5 Recommendations regarding human resources .2 Limitations of the research .3 Recommendations for further study .104 Appendix A: Interview questions for experts, staff in foreign aid agency. 104 Appendix B: Interview questions for local authority.

106 Appendix C: Interview questions for local people. 109 Appendix D: The number of donors and their projects in VMD in the 2010-2020 period collected by the author. 112 Appendix E: Detail sources of data. 116 Appendix F: Average exchange rate during 2010-2020 applied in this research.

119 Appendix G: Major driving forces, factors affecting foreign aid effectiveness according to results from interviews with donors and local authorities. 120 Appendix H: Matrix of foreign aid projects in the VMD, used variables in Correlation Test, SDGs, and CCR. 121 Appendix I: Matrix of this research and related variables in correlation test, SDGs, climate change response. 186 LIST OF TABLES Page Table 1.1: Research questions and hypothesis of the study .2: Objectives and tasks of the study .3: Relations between results of the Master's thesis and MCCD's Program Learning Outcomes (PLOs) .4: Priority level by sector in the VMD .5: Priority sectors in the attraction and use of ODA and preferential loans .1: Methods of the study .2: Secondary data of the research .3: CCR options to classify adaptation projects .4: Strategies under Cross-SWOT analysis .5: Formula of mean, standard deviation .6: Used variables in Correlation Coefficient Test .1: Inundation Percentage (% area) corresponding to sea-level rise of 100cm .2: Effects of 2019-2020 drought & saline intrusion .3: Strengths, weaknesses, opportunities, and threats of the VMD .4: Actionable strategies in the VMD .5: Serious climate change-related issues and most affected provinces in the past ten years & present, and in the future .6: Descriptions of sub-regions in the VMD .1: Total number and cost of aid projects by CCR options .2: Descriptive statistics of variables .3: Result of Pearson's Correlation Coefficient Test.1: Analysis of major stakeholders in the VMD.

81 i LIST OF FIGURES Page Figure 1.1: Analytical framework of the research.2: Policy framework of the research .3: Mekong Delta in Vietnam with land use map .4: Average precipitation from 1977 to 2018 in VMD (mm) .5: Population density in 2019 (person/km2) .6: Current status of economic structure and scale and GRPD per capita in 2019 in VMD .7: Transportation in the VMD.1: Methodological framework of the research .1: Sea-level rise scenarios based on the RCP8.2: The inundation risk map with sea-level rise of 100cm.3: Map of 4g/l isohaline from 2013 to 2019 in the VMD.4: Simulation map of the flood situation with a frequency of 10%.5: Erosion sites from 2010-2020 in the VMD .6: Location Map of Present and Future Hydropower Dams in Lower Mekong Basin .7: Land subsidence rate (cm/year) in the VMD .8: Land use and land cover classification map in VMD .9: Natural population growth rate & Net migration rate in the VMD .10: The migration rate (%) in 2019 and the change in population between 2009 and 2019 .11 Regional division for the past ten years and present .12: Regional division in future .1: Total aid transfer during 2010-2020 in the VMD .2: Total aid transfer by province in the 2010-2020 period in the VMD .3: Total aid transfer by SDGs during 2010-2020.4: Total aid transfer for climate action during 2010-2020 .5: Climate change & green growth public investment share by theme in the VMD in the 2015-2017 period .6: Foreign aid for climate change-related issues during 2010-2020 .7: Total aid for drought & salinization by province during 2010-2020.8: Total aid for erosion by province during 2010-2020 .9: Total aid for flood by province during 2010-2020 .10: Total aid for sea-level rise by province during 2010-2020.11: Graphs depicting the value distribution of X & each Y .12: Effective level several projects in Ninh Kieu, Can Tho and Binh Phuoc Xuan, Cho Moi, An Giang according to author’s interview result.13: Effective level of Project A according to author’s interview result. 81 iii LIST OF ABBREVIATIONS ADB Asian Development Bank AFD L'Agence Française de Développement (English: The French Development Agency) CCA Climate Change Adaptation CCM Climate Change Mitigation CCR Climate Change Response DAC Development Assistance Committee GIZ Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (English: German Corporation for International Cooperation GmbH) GRDP Gross Regional Domestic Product IFAD International Fund for Agricultural Development IPCC Intergovernmental Panel on Climate Change JICA Japan International Cooperation Agency KfW Kreditanstalt Für Wiederaufbau (English: German Development Bank) MARD Ministry of Agriculture and Rural Development MDWG Mekong Delta Working Group MONRE Ministry of Natural Resources and Environment MPI Ministry of Planning and Investment NGO Non-Governmental Organization ODA Official Development Assistance OECD Organization for Economic Co-operation and Development PCI Province Competitive Index SDGs Sustainable Development Goals SP-RCC Support Program to Respond to Climate Change USAID United States Agency for International Development VMD Vietnamese Mekong River Delta WB World Bank iv CHAPTER 1: INTRODUCTION 1.1 The necessity of research Climate change is one of the enormous challenges of the 21st century due to its global origins, global consequences, and long-term impacts (Webersik, 2010). The Earth's climate has changed for millions of years. However, human activities worldwide, especially burning fossil fuels, are exceedingly likely to be the crucial factor that shapes the recent observed global warming (IPCC, 2018).

Increasing temperature and precipitation changes affect food and water supplies, leading to many plant and animal species extinction. Climate change also causes sea-level rise, generating the disappearance of low-lying areas. Besides the impacts on the environment, climate change seriously threatens human development and prosperity (Huang & Pascual, 2018). Developing countries are more vulnerable to that inauspicious situation than developed countries due to their low adaptive capacity, weak regulatory systems, and close dependence on natural resources (Wijaya, 2014).

They need assistance from other countries to support their endeavors to achieve sustainable development goals. Therefore, foreign aid, defined by the international transfer of capital, goods, or services from a government or a non-government organization for several reasons, has played an essential role in increasing prosperity in needed countries (Huang & Pascual, 2018). For that reason, the effectiveness of foreign aid projects is one of the essential factors contributing to sustainable development throughout the world (United Nations Economic and Social Council, 2008). Located in the south of Vietnam, the Vietnamese Mekong River Delta (VMD) is the home of around 17.

The VMD area is nearly 4 million ha, and 67.5% of the VMD area is agricultural land (Vo & Huynh, 2014). The VMD is also 1 a global hotspot regarding the changing climate (Entzinger & Scholten, 2016). Several climate change-induced hazards appear in the area, including sea-level rise, salinization, inundation, water scarcity, changes in temperature and precipitation (Vo & Huynh, 2014). Those hazards have strongly affected agricultural and aquaculture activities, damaging the VMD's sustainable development and causing significant migration flows in the south of Vietnam (Entzinger & Scholten, 2016).

Vietnamese government adopted many official documents towards achieving sustainable development on both national scale and regional scale. Some of them are "Viet Nam Sustainable Development Strategy for 2011-2020" (Prime Minister, 2012), "National Action Plan for the Implementation of the 2030 Sustainable Development Agenda" (Prime Minister, 2017), "Resolution number 120/NQ-CP on Sustainable and Climate-Resilient Development of the Mekong Delta of Vietnam" (Government, 2017; Prime Minister, 2019). Those documents have provided specific orientations to projects and activities for Vietnam's sustainable development. Due to the limitation of capital resources, human resource's capacity to implement activities, projects, the Vietnamese government has asked for help from other resources, including foreign resources.

Many donors such as World Bank (WB), Asian Development Bank (ADB), Japan International Cooperation Agency (JICA), and Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) have organized projects (usually Official Development Assistance (ODA) projects) to support local government and local people to deal with this urgent call in the VMD.